Yuqori sinflarda qо‘l tо‘pi darslarini о‘tkazish - Физическая культура - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	2.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	28 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Физическая культура

Yuqori sinflarda qо‘l tо‘pi darslarini о‘tkazish

Купить

О‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA О‘ RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI “Yuqori sinflarda qо‘l tо‘pi darslarini о‘tkazish” mavzusida yozgan BITIRUV MALAKAVIY ISHI

M U N D A R I J A KIRISH. ......................................................................................................................................3 I.BOB. YUQORI SINF О‘QUVCHILARIGA GANDBOL DARSLARINI О‘TKAZISH.. ..........................................................................................................6 1.1. Darsni pedagogik jihatidan tashkil qilish...........................................................6 1.2. Gandbol o’yinida о‘rgatish usullari ……………………………….………. .............15 II . BOB. GANDBOL DARSLARIDA HIMOYA О‘YIN TEXNIKASINI О‘RGATISH. .........................................................................................................19 2.1. Gandbol o’yinida himoya о‘yin texnikasini о‘rgatish......................................19 2.2. Gandbol

K I R I SH I s h n i n g d o l z a r b l i g i . S p o r t t u r l a r i i c h i d a q о ‘ l t о ‘ p i о ‘ z i n i n g h a r a k a t l a r i b i l a n b o s h q a s p o r t t u r l a r i d a n a j r a l i b t u r a d i . О ‘ z b e k i s t o n d a s p o r t n i n g r i v o j l a n i s h i g a k a t t a e ’ t i b o r q a r a t i l m o q d a . M a v z u n i n g a s o s i y d o l z a r b l i g i x a m s h u n g a q a r a t i l g a n . M u s t a q i l l i g i m i z n i n g p o y d e v o r i n i m u s t a h k a m l a s h d a , m a m l a k a t i m i z t a r a q q i y o t i d a , О ‘ z b e k i s t o n n i n g b u y u k d a v l a t g a a y l a n i s h i d a t a ’ l i m - t a r b i y a i s h l a r i n i o q i l o n i y о ‘ l g a q о ‘ y i s h , f u q a r o l a r n i z a m o n a v i y i l m - f a n ,

I s h n i n g m a q s a d i v a v a z i f a l a r i О ‘ r t a u m u m t a ’ l i m m a k t a b l a r i d a q о ‘ l t u p i d a r s l a r i d a x i m o y a v i y x a r a k a t l a r v a x u j u m u s u l l a r i n i u r g a t i s h s a m a r a l i u s l u b l a r i n i i s h l a b c h i q i s h . О ‘ r t a u m u m t a ’ l i m m a k t a b l a r i d a q о ‘ l t о ‘ p i d a r s l a r i d a q o b i l i y a t l i b o l a l a r n i s a r a l a s h v a t a n l a b o l i s h n i n g i l g ‘ o r u s l u b l a r i n i о ‘ r g a n i b c h i q i s h ; I s h n i n g i l m i y y a n g i l i g i : - О ‘ r t a u m u m t a ’ l i m m a k t a b l a r i q о ‘ l t о ‘ p i d a r s l a r i n i , u s l u b l a r i i s h l a b c h i q i l d i v a m e y o r i d a t a h l i l e t i l d i . i s h l a b c h i q i l g a

amalga oshirish mumkin bо‘lishi. Bu vazifalar bir nechta darslar oldidan qо‘yiladi, aloxida mashg‘ulotda esa ular imkon qadar aniqlashtirilishi qо‘yida keng va ravon qilib yoritamiz. 5

I.BOB. YUQORI SINF О‘QUVCHILARIGA GANDBOL DARSLARINI О‘TKAZISH 1.1. Darsni pedagogik jihatidan tashkil qilish Qо‘l tо‘pi darslari boshqa jismoniy tarbiya darslari singari asosiy mashg‘ulot shakli hisoblanadi. Darsda shug‘ullanuvchilar faoliyati о‘qituvchi tomonidan boshqariladi. Bu jismoniy tarbiya jarayonini amalga oshirish uchun eng qulay sharoitlarni yaratadi. Maktab sport tugaragidagi mashg‘ulotlar ham dars shaklida tashkil etiladi. Dasturda belgilangan qо‘l tо‘pi darslarining umumiy о‘quv tarbiyaviy maqsadlari ma’lum bir davr о‘quv yili uchun ishlarni rejalashtirish paytida xususiy vazifalar tizimida aniqlashtiriladi. Ish natijalari birinchi navbatda har bir darsning didaktik jihatdan tо‘g‘ri tuzilganligi bilan aniqlanadi.[6] О‘quv darsi albatta ta’lim vazifalarini nazarda tutish lozi

darsning tuzilishini tо‘g‘ri ishlab chiqishni talab qiladi. Darsda bir nechta mustaqil bо‘limlar bо‘lishi mumkin. Masalan, dars bir butun о‘yin mashg‘uloti (yoki о‘yin) sifatida о‘tkazilishi mumkin. Unda bir qator vazifalar hal etiladi: tо‘g‘riga uzatilgan qо‘l bilan tо‘pni ilib olish hamda oshirishni о‘rganish, yiqilib zarba berish texnikasi bilan tanishish, blok ustidan oshirib zarba berishni takomillashtirish, tezkorlik sifatlarini rivojlantirishga qaratilgan mashqlarni о‘rgatish va h.k. bunday darsni tо‘g‘ri tuzishning mohiyati pedagogik vazifalarni mantiqan tо‘g‘ri tartibda hal etish, shug‘ullanuvchilarning qabul qilish imkoniyatlari bilan muvofiqligiga erishishdan iborat. Bunda shо‘g‘illanuvchilar ish qobiliyatining о‘zgarish fazalari eng maqbul meyorlarda hisobga olinadi. Qо‘l tо‘pi

Darsdagi birinchi harakatlar о‘z yuklamasiga kо‘ra yengil bо‘lishi kerak, ularga oldindan tayyorgarlik kо‘rish shart emas. Bu yurish, sekin yugurish (tо‘g‘riga, ilon izi shaklida, oldinga yonlamacha va orqa bilan), sakrashlar, umumiy rivojlantiruvchi mashqlar hamda avvalgi darslarda egallangan boshqa harakatlar. Darsning tayyorgarlik qismi koordinatsiyasi, dinamikasi hamda yuklamasi bо‘yicha uning asosiy qismi oldida turgan harakatlarga о‘xshash bо‘lgan mashqlar bilan yakunlanadi. Darsning asosiy qismida (kamida 35 min ) optimal ish qobiliyati sharoitlarida eng murakkab о‘quv tarbiyaviy vazifalar hal etiladi (kо‘pi bilan 3-4 ta). Bu qismning boshida katta koordinatsion murakkablikni talab qiladigan mashqlar о‘tkaziladi: aldash harakatlari, fintlar, darvozaga turlicha zarbalar berish, takti

tushuntirish bilan tugallanadi. Ba’zi о‘quvchilar qо‘shimcha vazifalar olishga muhtoj bо‘ladilar (ayniqsa, turli xil musobaqalarga ishtirok etayotgan paytlarida). Agar о‘qituvchi navbatdagi darslar, kо‘zda tutilayotgan mashqlar, musobaqa turidagi mashqlar, bellashuv elementlaridan iborat harakatli о‘yinlarning mazmunini yoritib bersa, mashg‘ulotlarga bо‘lgan qiziqish yanada ortadi. Kuch mashqlari: qо‘llarni bukib-yozish, burchak holatida turish, tо‘pni otish hamda muvozanatga doir murakkab mashqlarni bajarishga tayyorlanishga katta ahamiyat berish lozim. Uy vazifalarining bajarilishi qо‘l tо‘pi darslari samarasini ancha oshiradi, maktab о‘quvchilarini xar tomonlama jismoniy rivojlantirish vazifalarini hal qilishga yordam beradi.[6] О‘quvchining darsga puxta tayyorgarlik kо‘rishi dars vaqti

tarbiyalash uchun) о‘ziga xos alohida tashkiliy-uslubiy shakli hisoblanadi. Qо‘l tо‘pida aylanma trenirovkaga yaxshi о‘zlashtirilgan mashqlar kiritiladi. Ularning yordamida turli xil mushak guruhlarga tanlab ta’sir kо‘rsatiladi, texnik malakalar, jismoniy sifatlar takomillashtiriladi. Aylanma trenirovkada odatda, 5-10 ta mashqdan iborat kompleks qо‘llaniladi. Bu mashqlar kompleksi hamma gavda qismlari hamda mushak guruhlarini ketma-ket ishga jalb qiladi. Avval umumiy jismoniy tayyorgarlik mashqlari ma’lum bir miqdorda takrorlashlar bilan bajariladi, masalan, 1-2 ta mashq yelka mushagini rivojlantirish uchun, 2ta - gavdaning oldi mushaklarini rivojlantirish uchun; 2ta - oyoq mushaklari uchun; 2ta - organizmga umumiy ta’sir kо‘rsatishi uchun, shuningdek egiluvchanlik, chaqqonlik, harakat muv

Bunday nazorat ularning say harakatlarini faollashtiradi va boshka sinf, maktab о‘quvchilarining mashg‘ulotlariga bо‘lgan qiziqishlarini oshiradi. Bunday trenirovkaning bitta aylanasi 5 – 6 min.ni egallaydi. Darsda “aylana” 2 – 3 martacha ( tegishli tarzda mashqlanganlikka ega bо‘lganda) takrorlanishi mumkin. Mashqlarni bajarish xususiyatlarning (ularning shiddati, davomiyligi, har bir stansiyadagi va aylanadagi urinishlar soni) ikki xil bо‘lishi mumkin: uzoq va uzluksiz, stansiyalar orasida almashishlar yugurib, tez sur’atda bajarilsa, aylanalar orasida dam olish esa kо‘p bо‘lmasa, yoki oraliqli–har bir stansiya va aylanadan sо‘ng tegishli tiklanish davri keladi. Aylanma trenirovkada qо‘l tо‘pi bо‘yicha material asta –sekin о‘zlashtirib borilgan sari, umumiy jismoniy tayyorgarlik mashqlar

Bunday sharoitlarda о‘tkaziladigan darslar о‘quvchilarning jismoniy rivojlanishi va chiniqishiga ijobiy ta’sir kо‘rsatadi hamda qо‘l tо‘pining asosiy texnika elementlarini tez egallashga yordam beradi. Yosh gandbolchilarni tanlash va tayyorlashda umumta’lim maktablaridagi gandbol bо‘yicha kuni uzaytirilgan va о‘quv mashg‘ulotlari chuqur о‘zlashtirilgan maxsus sinflar katta rol’ о‘ynaydi. Bunda bolalar gandbolga mehr qо‘yadilar va gandbol о‘ynash sirlarini о‘rganadilar. Har bir sport maktabida gandbol bо‘yicha maxsus sinflarning ochilishi о‘quv mashg‘ulotlari mazmunini yanada ham oshiradi. Bunda mashg‘ulotlar mazmunini kuniga ikki maxal о‘tkaziladi. Bugungi kunda gandbolning kun sayin rivojlanishi jismonan eng baquvvat va istedodli о‘yinchilarni tanlab olish talab qiladi. Shuning uchun ham

maxorati uchun umumiy zamin yaratishdir. Bu vazifalarni amalga oshirishda maxsus mashg‘ulotdan tashqari darsdan keyingi seksiya va tо‘garak ishlari vaqtidan foydalanish. Ikkinchi davr (10-12 yosh) ham biologik ham pedagogik jihatidan tanlab ola boshlashning eng muxim davri hisoblanadi. Uchinchi davr (13-16 yosh) ihtisoslikni chuqur о‘zlshtirish davri. Tо‘rtinchi davr (16 yosh va undan katta) sportda takomillashish davridir. Bunda gandbolchi о‘smirlar katta yoshlilar jamoalariga tanlab olinadi. Bu davr guruh va jamolarni tashkil etish hamda mashg‘ulotlarni olib borishda о‘ziga hos hususiyatlarga ega. Olimlarni fikricha yosh gandbolchilar tayyorgarlikni kompleks tekshirish dasturi о‘ziga hos qator hususiyatlarga ega bо‘ladi. Birinchidan, uning mazmunini о‘yinchining barcha harakat va ruxiy s

Gandbol bо‘limi mashg‘ulotlariga sog‘ligi juda yaxshi bо‘lgan 9-10 yoshli bolalar qabul qilinadi. Avval murabbiy bolalar bilan tanishadi. Qobiliyatli bolalarni tanlab olgach, ular bilan nazorat sinovlari asosida gandbol bо‘yicha dastlabki mashg‘ulotlarni о‘tkazadi. Keyinchalik bolalar gandbolning yosh sportchilarga qо‘yadigan talablari asosida tanlanadi. Bolada gandbol о‘yiniga layoqat mavjudligini tasdiqlovchi о‘ziga hos kо‘rsatkichlarga baho berish birinchi navbatda test о‘tkazish va kuzatish natijalariga bog‘liq bо‘ladi. Yosh gandbolchining о‘ziga xos qobiliyatini rivojlantirish usul va vositalarini tо‘g‘ri tanlash katta ahamiyatga ega. Gandbol bо‘yicha о‘quv guruhlar tashkil etish va bolalarning sportdagi natijalarini oldindan aytib berishda testlar о‘tkazish usuli va о‘yinga tayyorgar

Binobarin bolalarni tanlab olish, guruhlarni tashkil etish 2 yil davom etadi. Buning natijasida shu sport turini tanlagan yoshlarning maktabdagi о‘qishlariga va boshqa shaxsiy xususiyatlari rivojlanishiga halaqit bermagan holda ularning yuqori sport natijalariga erisha olishlarini aniqlab, о‘quv guruhlarida qoldirish zarurligini oldindan aytib berish mushkul bо‘ladi.[7] Gandbol mashg‘ulotlari bо‘yicha о‘quv guruhlarini tashkil etish uchun bolalarni tanlashda ularning bо‘yiga aynisa katta ahamiyat berish lozim. Gandbol bо‘yicha sport maktablariga bolalarni tanlab olishda quyidagi testlar qо‘llaniladi: 1. 30 metrga yugurish (sek.). 2. Tо‘pni olib 30 metr yurish(sek.). 3. Tennis koptogini uzoqqa otish (m.). 4. Turgan joydan uzunlikka sakrash (sm.). 5. Turgan joydan uch hatlab sakrash (bolalar

(kо‘rgazmali) va amaliy usuldir. О‘z navbatida, uchta guruhning har biri bir nechta usullardan tashkil topgan. О‘qituvchi tomonidan qо‘llaniladigan sо‘zdan foydalanish usullari butun о‘quv jarayonini faollashtiradi, harakatlanishlar tо‘g‘risida yanada tо‘liq hamda aniq tasavvurlarni tahlil qiladi va baholaydi. Kо‘rgazmali qabul qilish usullari о‘rganilayotgan harakatlarning kо‘z bilan kо‘rish va eshitish orqali qabul qilinishini ta’minlaydi. Kо‘rgazmali qabul qilish harakatlarni yanada tez, chuqur va mustaxkam egallab olishga yordam beradi, о‘rganilayotgan harakatlarga qiziqish uyg‘otadi. Amaliy usullar shug‘ullanuvchilarning faol harakatiga asoslangan. Ularni shartli ravishda ikkita guruhga bо‘linadi: qat’iy va qisman tartiblashtirilgan mashqlar usullari. Harakat mashqlari, nagruzka о‘lch

tutadi. Butunligicha о‘rganish usuli yakuniy maqsadga qarab, harakat qanday kо‘rinishda bо‘lsa, uni shundayligicha о‘rganishni kuzda tutadi. Qisman tartiblashtirilgan mashqlar uslubi о‘quvchilar oldiga qо‘yilgan vazifalarni hal etish uchun harakatlarni nisbatan erkin tanlashga ruxsat beradi. О‘yin usuli harakatlarning qat’iy tartiblashtirilganligi, ularni bajarishdagi mumkin bо‘lgan shartlarning yо‘qligi bilan tavsiflanadi; u ijodiy qobiliyatlarni mustaqil namoyon qilish uchun keng imkoniyatlar yaratadi, mashg‘ulotlarning kо‘tarinki ruhda о‘tishini ta’minlaydi. Musobaqa usuli maxsus tashkil qilingan musobaqa faoliyatini nazarda tutadi. Bunday faoliyat ushbu holda о‘quv mashg‘ulotlari samaradorligini oshirish usuli sifatida qatnashadi. Shunday qilib, о‘quv –trenirovka mashg‘ulotlarida hamma

2.Taktik tayyorgarlik negizida texnik usullarni takomillashtirishga e’tibor beriladi. Usullarni yanada samaraliroq takomillashtirish maqsadida har bir gandbolchi uchun taktik harakatlarning eng qulay turlari qо‘llaniladi. Texnika va taktikani takomillashtirish bosqichidagi kо‘p qirrali usuldan tashqari, qismlarga bо‘lish usuli ham (yangi usullarni о‘zlashtirishda xatolarni tuzatish, usullarni bajarish tezkorligini va aniqligini yanada oshirish uchun) ishlatiladi. Har bir usulni о‘rganishda ularning bosqichlarini kо‘rib chiqish muhimdir. Chunki asosiy ahamiyatni oldin asosiy bosqichga ketish esa boshqa bо‘laklar va sportchining har xil tayyorgarligiga qaratiladi. Har qanday usulni о‘rgatishda texnik –taktik harakatlarni takomillashtirish ketma-ketligiga rioya qilish lozim: 1) usul bilan tan

II. BOB. GANDBOL DARSLARIDA HIMOYA О‘YIN TEXNIKASINI О‘RGATISH 2.1. Himoya о‘yin texnikasini о‘rgatish Maydonda harakat qilish texnikasini о‘rgatishda avval har bir usul alohida о‘rgatilib (yugurish, sakrash, tо‘xtashlar), keyinchalik ular qо‘shib о‘rgatiladi. Ma’lum bir usulni uzoq vaqt о‘rgatish mumkin emas. Bir usulning tuzilmasi о‘rgatilgandan sо‘ng darhol boshqa usulni о‘rgatishga kirishiladi va о‘rganilgan usullar bir–biriga bog‘lanib, har xil “kombinatsiya”larda qо‘llaniladi.[8.9.] Yugurish quyidagi kо‘rsatilgan tartibda: oddiy tezlikni о‘zgartirib, yо‘nalishni о‘zgartirib, qadamlarni chalishitirb, har xil sapchishlar yordamida о‘rgatiladi. Tо‘xtashlar . Tez yurib, sekin yugurib, tezlanishda avval bir oyoqda, sо‘ng ikki oyoqda tо‘xtashlar о‘rgatiladi. Shug‘ullanuvchilarning ikki oyo

5. Bir necha mо‘ljallangan belgilarda birin-ketin tо‘xtab yugurish. 6. Tо‘siqlarni aylanib о‘tib yugurish. 7. Har xil jismlarni bir joydan ikkinchi joyga kо‘chirib yugurish. Ushbu mashqlarni estafeta tariqasida о‘tkazish mumkin. Tо‘pni egallash texnikasiga о‘rgatish Tо‘pni ilish. Sheriklardan tо‘pni ilishga kirishdan oldin tо‘pning vazniga, shakliga, qattiq yoki yumshoqligiga kо‘nikma hosil qiluvchi quyidagi mashqlardan foydalanish mumkin: 1. Oldinga tо‘pni tashlab uni yerga tushirmasdan ilib olish. 2. Tо‘pni oldinga tashlab uni yerga sapchigandan sо‘ng ilib olish. 3. Tо‘pni о‘ng qо‘lda tashlab, chap qо‘l bilan ilib olish. 4. Tо‘pni boshdan, yelkadan, oyoq orasidan tashlab uni ilib olish. 5. Baravariga ikki tо‘pni tashlash va ularni ilib olish. Shug‘ullanuvchi yordamchi mashqlarni bajarish

1. Qо‘llarni oldinda tutib bir qо‘ldan ikkinchi qо‘lga barmoqlar yordamida tо‘p uzatish.. 2. Joyda turib yurgan va yugurgan holdan bir qо‘ldan ikkinchi qо‘lga gavda atrofidan tо‘p uzatish. 3. Tо‘pni bir va ikki qо‘lda tutib har xil tomonlarga: oldinga, yonga hamla qilish. 4. Joyda turib yurgan va yugurgan holatdi tо‘pni uzatish va otishni “Imitatsiya” qilish. О‘rgatishni yuqoridan qо‘lni siltab tо‘p uzatishdan boshlash kerak. Devorda belgilangan nishondan 3-4 m masofada qо‘llar yuqoriga kо‘tarilib, har xil oyoqlar oldinga qо‘yilib va 3 qadamdan sо‘ng tо‘p uzatiladi. Keyinchalik sheriklar bir- biriga qarama-qarshi turib tо‘p uzatishlarni bajaradi. Bir qadamdan sо‘ng maydondan sapchitib, kamalaksimon “trayektoriya”da tо‘p uzatishlar. U yoki bu usuldagi tо‘p uzatishlarni о‘rgaishda shug‘ullan

sо‘ng har xil yо‘nalishda harakat bajaradi. Bola organizmining rivojlanishi tо‘lqinsimon kechadi. Keskin о‘tish davri energetik va almashuv jarayonlari bilan bog‘lanib, о‘sish davrini sekinlashtirib, massa (og‘irlik)ning oshishi va differensiyalashga olib keladi. Pedagogik praktikada yoshning quyidagi davriyligi mavjud. 4 yoshdan 7 yoshgacha –maktabgacha bо‘lgan yosh; 7 yoshdan 11 yoshgacha –kichik maktab yoshi; 11 yoshdan 15 yoshgacha –о‘rta maktab yoshi; 16 yoshdan 18 yoshgacha – katta maktab yoshi. Shaxsning x issiy – ru x iy shakllanishida, alo x ida organlarning funsional x arakati va tuzilishida x ar bir yosh о‘ zining xususiyatlariga egadir. Qо‘ l t о‘ pi b о‘ yicha mashg ‘ ulotlar kichik maktab yoshida boshlanadi. Bu yoshda yosh sportchilarning muskul kuchlari yetarli rivojlanmagan

xususiyatlar YO sh i 10-12 13-14 15-16 17-18 8 yil mobaynida kuch 10% 15% 20% 25% 17,50% Chidam sabot 10% 15% 20% 20% 16,25% Tezkorlik 30% 25% 25% 30% 27,50% O g‘ irlik 30% 25% 25% 15% 23,75% Egiluchanlik 20% 20% 10% 10% 15,00% Yos h qо‘ l t о‘ pchilardagi jismoniy x ususiyatlarni rivojlanishini k о‘ rib chi q amiz ( kichik maktab yoshidagi bolalar misolida ) . Birinchi x ususiyat- bu kuchdir. Inson kuchini tashqi q arshilikni yenga oladigan tomondan h amda muskul kuchlari orµali amalga oshiriladigan jarayon deb tushunish mumkin. Mashqlar natijasida muskullarning rivojlanib borish faoliyatini kuchning asosiy faktoridir. Kuch tayyorgarligi uchun h ar xil ma x sus mashqlar albatta zarur. Namunaviy mashqlar 1.О‘yinchilar 6-10 metr oraliq masofada bir-biriga qarama-qarshi 2 qator bо‘lib joylas

5. Belgilangan uchburchakda qator tashkil etiladi. О‘yinchilar qо‘shni qatorga tо‘p uzatadi va tо‘p uzatilgan tomon harakat qilib qator orqasiga joylashadi. 6. Orqadan 6-8 metr oraliqda yugurib kelayotgan sherigiga sakrab orqaga о‘girilibtо‘p uzatish. 7. О‘yinchilar bir-biriga qarama-qarshi ikki guruhga bо‘linib qatorlarda joylashadi. О‘rgatuvchi ishorasi bilan о‘yinchi о‘zi tomon yugurib kelayotgan sherigiga tо‘p uzatadi, о‘zi qо‘shni qator orqasidan joy oladi. 8. О‘yinchilar ikki aylanaga joylashib bir-biriga qarama-qarshi harakat qilib о‘zaro tо‘p uzatishadilar. 9. Ikki о‘yinchi 3-4 metr oraliqda parallel harakat qilib tо‘p uzatishadi. Harakat tezligi asta-sekin oshiriladi (ushbu mashqni 3-4 ta bо‘lib bajaraish mumkin). 10. Ikki о‘yinchi joylarini almashtirib tо‘p uzatishadi. 11. “Tо‘p

qо‘llash yaxshi natija beradi. Bu mashqlar shug‘ullanuvchilarda tо‘pni boshqarish qobiliyatini о‘stiradi. Dastlabki kunlardanoq tо‘pga qaramasdan uni yerga urib yurishga ahamiyat berish kerak. Buning uchun kо‘pchilik mashqlarning bajarilishida shug‘ullanuvchini о‘qituvchining, о‘z sherigining, raqibning signalini yoki maydondagi vaziyatning о‘zgarishini kuzatishga majbur qiladigan sharoitlar yaratiladi. Tо‘pni past sapchitib yerga urib yurish, tо‘pni yerga urib yurishga о‘tilganda uni raqibdan pana qilish, bir qо‘ldan ikkinchisiga orqadan uzatish, yuqori tezlikda sur’atni va yerdan sapchish balandligini о‘zgartirish, burilishlar hamda orqa bilan harakat qilib tо‘pni yerga urib yurishlar keyinroq о‘rganiladi. Tо‘pni panja bilan boshqarishga, oyoqlarning erkin ishlashiga va usullarning о‘yin

12. Ikki о‘yinchi bittadan tо‘pni yerga urib olib yuradi, uchinchi tо‘pni oyoqlari bilan bir-biriga uzatadi. Tо‘pni otishga о‘rgatish Har xil usullar bilan tо‘pni darvozaga otishga о‘rgatish jarayonida shug‘ullanuvchilarni dastlab tо‘pning yо‘nalish trayektoriyasi va darvozani mо‘ljalga olish usullari bilan tanishtirish lozim. Darvozaga tо‘p otishning ayrim usullari о‘rganilayotganda birinchi navbatda, uning tuzilishi, sо‘ng harakatning mazmuni о‘zlashtiriladi va tо‘p otish masofasi asta –sekin uzaytiriladi. [10.11.] Tо‘pni otishga о‘rgatish uchun otishga yondosh mashqlardan foydalanmoq kerak: tennis tо‘pi, rezinadan ishlangan yosh bolalar tо‘pi, hokkey tо‘pi har xil uzunlikdagi tayoqchalar, shuningdek, gantellar bilan tо‘p otishni “immitatsiya” qilish. Qо‘l mashqlarini mustaxkamlash uchun

Tо‘p otish texnikasi о‘zlashtirilgandan sо‘ng, otishning tayyorlov bosqichi variantlariga kirishiladi: 1) tо‘pni yerga urib kelgandan sо‘ng tezlanib tо‘p otish; 2) tо‘pni ilib oldgandan sо‘ng otish; 3) tо‘pni ilib 1,2,3 qadamdan sо‘ng otish; 4) har xil tezlanishlardan sо‘ng tо‘p otish. Shundan sо‘ng tо‘p otish sharoitlari murakkablashtirilib bajariladi. Gandbolchilarga u yoki bu usullarni tanlab tо‘p otish mashqlari beriladi: 1. Darvozabon himoya qilgan darvozaga tо‘p otish. 2. Sust va faol tо‘siq himoyachilarga qarshi tо‘p otish. 3. Ikki о‘yinchi tо‘p uzatib kelgandan sо‘ng tо‘p otish. 4. Belgilangan mо‘ljalga, darvozabonni aldab tо‘p otish. 5. О‘zlashtirilgan usullarni о‘yinda qо‘llash. Sakrab tо‘p otish. Sakrab tо‘p otishning barcha harakatlarini о‘rgatishni joyida turib boshlash kerak.

2. Yugurib kelib yerdan depsinib tо‘p otiladi va skameyka ustiga tushiladi. Bu gandbolchiga sakrashning eng baland nuqtasida tez tо‘p otish imkonini yaratadi. 3. Har xil balandlikdagi tо‘siqlar ustidan tо‘p otish texnikasini yaxshi о‘zlashtirishga imkoniyat beradi. Tо‘p otish texnikasini о‘zlashtirilgandan sо‘ng, darvozaga tо‘p otishni о‘zlashtirishga yordam beradigan har xil variantdagi quyidagi mashqlarni bajarishga kirishiladi: 1) tо‘g‘ri yugurib kelib, har xil burchakdan tо‘p otish; 2) har xil masofada; 3) baravar ikki oyoqda va har xil oyoqlarda alohida depsinib; 4) sust, undan sо‘ng faol himoya qarshiligida; 5) о‘yin mashqlarida; 6) о‘yinda. Yiqilib tо‘p otish. Yiqilib tо‘p otishni о‘rgatish uchun yumshoq tо‘shak yoki qum bilan tо‘ldirilgan chuqurchalardan foydalanish zarur. О‘rgatis

Chalg‘itishlarning turlari murakkab bо‘lganligi tufayli shug‘ullanuvchilar ularga oid usullarni tо‘liq egallagandan sо‘ng kirishadilar. Bunda birinchi e’tibor chalg‘itish uchun va asosiy harakat uchun ishlatiladigan har xil usullarning birga har xil tezkorlikda bajarilishiga va himoyachini chalg‘itish uchun uning qarshi harakatlaridan tо‘g‘ri foydalana olishga qaratiladi. Shug‘ullanuvchilarning eng avval xar bir chalg‘itishning texnikasini о‘rganadilar. Mashqlarda har xil usullar birga qо‘shiladi. Chalg‘itishlar va undan keyingi harakatlar avval sekin, sо‘ngra har xil tezkorlik bilan bajariladi. Chalg‘itishlarni takomillashtirish jarayonida о‘yin vaziyatidan maqsadga muvofiq foydalana bilishga о‘rgatish birinchi vazifa hisoblanadi. Buning uchun himoyachilarning har xil harakatlari namunala

о‘ynash, himoyachidan qutilish, tо‘pni ilish va uzatish, tо‘pni yerga urib yurishga о‘tish, ma’lum chalg‘itishlar qо‘llanilgandan sо‘ng darvozaga tо‘p otishlar bilan bajariladigan mashqlarni qо‘llash; oldindan kelishilgan chalg‘itishlarni yoki ularni himoyachi yaratayotgan vaziyatga qarab tanlab, “birga -bir” о‘yinning har xil turlarni keng ishlatish о‘rgatishning asosiy vositalaridan hisoblanadi. Himoyada harakat о‘rgatilayotganda, orqa bilan yurishga, yugurishga, yon tomon bilan qadamlab, har xil yо‘nalishlarda qо‘llar bilan tо‘sishning yoki tо‘p olib qо‘yishning “imitatsiya”larini bajarib yurishga kо‘proq e’tibor beriladi. Darvozabon maydoni chizig‘i bо‘ylab yon tomon bilan qadamlab harakat qilishda qadamlar yumshoq qо‘yiladi, yuqoriga sakramaslik, oyoqlar tizzalarida tо‘g‘rilanmasligi

harakat qiluvchi hujumchiga galma-gal chiqib, hujumchini tо‘xtatishga harakat qiladi va dastlabki xolatiga qaytadi. Tо‘pni tо‘sish qо‘llarni tez harakat qildirishga о‘rgatishdan, ya’ni chaqqon qо‘llarni yuqori kо‘tarib tо‘g‘irlashdan boshlanadi. Darvoza maydonchasi bо‘ylab joylashgan himoyachilar о‘qituvchi ishorasi bilan darxol qо‘llarini (ikki qо‘l barmoqlarini bir-biriga tekkizgan holatda) yuqoriga kо‘tarib tо‘g‘rilaydilar, sо‘ng quyidagi mashqlarni tо‘p bilan bajaradilar: 1. Hujumchi himoyachiga yuzma-yuz turib, har xil holatda darvozaga tо‘p otishni bajaradi, himoyachi esa tо‘p yо‘nalishini tо‘sish uchun harakat qiladi. 2. Avvaldan kelishilgan tomonga otish kuchini asta –sekin kо‘paytirib tо‘p otiladi, himoyachilar tо‘p yо‘nalishini tо‘sish uchun qо‘llarini qо‘yishadi. 3. Avvaldan kel

pastdan urishni mо‘ljallash muhimdir. Shundan sо‘ng tо‘pni harakat paytida о‘rib chiqarish о‘rganiladi. Avval tо‘p uzatilayotganida, sо‘ngra esa uni darvozaga otilayotganda urib chiqariladi. Keyinchalik tо‘pni uzatishga yoki darvozaga otishga tayyorlanilayotganda urib chiqarish va eng sо‘ngida, tо‘pni yerga urib yurish vaqtida uni urib chiqarish о‘rgatiladi. 2.2. Gandbolda himoya taktikasi Himoyada о‘ynashning umumjamoa usuli shaxsiy, hududiy va aralash bо‘lishi mumkin. Biroq qisman bо‘lsa ham boshqa usul elementlaridan foydalanmasdan birgina usulda о‘ynayverish xato bо‘ladi, chunki bu hol himoya taktikasini qashshoqlashtirib qо‘yadi. Himoyada о‘ynash usullarini himoyachilarning shaxsiy xislatlari va imkoniyatlarini hisobga olib tanlash kerak. Mudofaa qilayotgan jamoa harakatlarining hamma

Himoyada jamoa harakatlarini tashkil etishda 3 tizimdan; shaxsiy, zonali va aralash himoya tizimlaridan foydalaniladi. Shaxsiy himoY. Bu qо‘l tо‘pi о‘yinida asosiy himoya qilish tizimidir. Shaxsiy himoya uch variantdan iborat: butun maydon buylab, maydonning о‘ziga qarashli qismini va erkin tо‘p tashlash zonasida. Butun maydon bо‘ylab shaxsiy himoya tо‘pni yо‘qotgandan sung darhol uni egallash uchun faol kurashishga mо‘ljallangan. Himoyachilar oldindan ma’lum yoki uziga yaqin turgan о‘yinchilarni taqsimlab oladilar va ularni tо‘p egallash hamda va uzatish imkonidan maxrum etish uchun ulardan ajralmay kuzatadi. Hujumchilar darvozaga yaqinlashgan sari himoyachilarning faollik darajasi ortadi. Agar raqib jamoasi о‘yinchilar texnik jihatidan bо‘sh yoki hujum qilishi sust bо‘lsa, о‘yin vaqtini

О‘yinchilar himoyaga qaytib kelib, о‘zlari tanlagan joylarini egallaydi, sо‘ng hujumchilarning siljishi va tо‘pning almashtirilgan joyi tomon harakat qiladi. Hujumchining tо‘p bilan qilgan xar qanday harakatiga shu zonadagi himoyachi javobgardir. Birmuncha xavfli bо‘lgan 10-12 m masofadan hujum qiluvchi hujumchiga unga yaqin bо‘lgan himoyachi chiqadi, boshqalar esa bо‘sh qolgan joyni tо‘ldiradi. О‘yinchilarning himoyada joylashishining bir necha variantlari mavjud bо‘lib asosan ularning beshtasi markazda va qolgan ikkitasi ularning orqasida. U yoki bu variantni tanlash raqib о‘yinchilarining tarkibi va harakat qilishlariga bog‘liq. Uzoq masofadan natijali hujum qiladigan jamoaga qarshi ikki chiziq bо‘ylab mudofaa tashkil etiladi, burchakdagi va chiziq bо‘ylab himoyachilarning bir – ikki qa

Bunday himoya quyidagi variantlarga bо‘linadi: 5+1, 4+2, 1+4+1. bularning anglatishicha, о‘yinchilarning bir qismi (birinchi raqam) zonani ushlab turadi. Boshqalari esa, (ikkinchi raqam) xujumchini shaxsan himoya qiladi. Variant 5+1 - himoyachini tashkil etishda kо‘p uchraydigan usuldir. Bunda о‘yinchilar 6 – 0 zonadagiga о‘xshab harakat qiladilar, о‘yinchilardan biri esa kuchli hujumga qarshi shaxsiy himoyada о‘ynaydi. Variant 1+4+1 raqiblar jamoasi chiziq bо‘ylab о‘ynaydigan bо‘lsa, shunga qarshi qо‘llaniladi va u о‘yinchini himoyachidan birga panohgoxlik qilish yuklanadi. Himoyada muvaffaqiyatli о‘ynash, barcha himoya tizimlarini tо‘la takomillashtirib egallashga va shaxsiy himoyada yaxshi harakat qilishni bilishga asoslangan. Keyinchalik zona variantlarining birini qо‘llash va undan sо

О‘tish – tо‘siq yordamida harakat qilib yoki aldab о‘tib, tо‘p otish pozitsiyasiga chiqmoqchi bо‘lgan hujumchilarni doimo nazorat qilishni saqlovchi asosiy usul bо‘lib hisoblanadi. U hujumchilarning joy almashinishidan iboratdir. Bunday joy almashtirishlar bir marta bо‘lishi mumkin, unda panoxgohidan qutilgan о‘yinchini himoyachilardan biri oladi yoki о‘rin almashinishda ikki о‘yinchi qatnashsa, unda ikki о‘zaro harakat qiluvchi himoyachilar vasiylik qiluvchi о‘yinchilarni almashtiradi. Tо‘siq yordamida qutilib, zonaga kirmoqchi bо‘lgan о‘yinchini zich ushlaganda sirg‘anib kirish qо‘llaniladi. Uning kirishiga yо‘l qо‘ymaslik uchun, himoyachi uni yaqin masofada kuzatishi kerak. Buning uchun о‘yinchi panoxgoxlik qiluvchi sherigi tо‘siq sifatida foydalanishi uchun orqaga chekinadi va harakat

kamchilikni tashkil qilish himoyachilarni tо‘p yо‘nalishi tomon siljishga majbur etadi. О‘yin davomida son jihatdan ustunlik holatidan tо‘g‘ri foydalanish zarurdir. Agar jamoada olti himoyachi besh xujumchiga qarshi о‘ynasa, u holda bо‘sh qolgan himoyachi markazda darvoza qarshisiga joylashadi va boshqalarni “straxovka” qiladi yoki raqiblardan tо‘pni olib qо‘yishga intiladi. О‘yinning ayrim xollarida tо‘p bilan bо‘lgan о‘yinchini ikki himoyachi bilan hujum qilishini qо‘llash mumkin. Individual harakatlar Individual (shaxsiy) harakat joy tanlash uchun tо‘p bilan va tо‘psiz hujumchiga qarshi kurashda mо‘ljallangan. Joy tanlash – himoyada muvaffaqiyatli harakat qilishning muxim holatidir. Hujumning rivojlanishini diqqat bilan kuzatib, tо‘p egallagan hujumchiga yaqin bо‘lish niyatida himoyachi

Tо‘p otuvchi о‘yinchiga qarshi himoyachi tо‘siq qо‘yishni ishlatishi shart. Shu bilan birga, qо‘shimcha tо‘siq qо‘yishni tashkil etish uchun, unga yaqin turgan sherigi yordamga kelishi kerak. Himoyachi darvoza bilan tо‘p otayotgan о‘yinchining zarba beruvchi qо‘li orasiga joylashib, u tо‘p otayotgan tomondagi darvozani burchagini tо‘sadi. Bu darvozaning yaqin va uzoq burchaklari bо‘lishi mumkin. Tо‘p, tо‘siq qо‘yuuvchining qо‘li va darvoza markazi hayolan chiziqlar bilan biriktirilib, utmas burchak hosil qilinadi. Burchakning yо‘nalishi, darvozaning qaysi tarafini himoya qilishi kerakligini kо‘rsatadi. Ayniqsa, chalg‘itishlardan foydalaniladigan о‘yinchiga qarshi ehtiyotkorlik bilan harakat qilish kerak. Muayyan sharoitda hujumchiga qaysi harakat qulay bо‘lishini oldindan belgilab olishi v

muayyan rejaga binoan aynan shu, aniq raqib bilan muvaffaqiyatli kurash olib borishga imkon beradigan birgalikdagi harakatlarni tushinish kerak. Taktikadagi asosiy vazifa hujum va himoya harakatlarining maqsadga erishtira oladigan eng qulay vosita, usul va shakllarni belgilashdan iborat. Qanday taktikani tanlash har bir alohida holda jamoa oldida turgan vazifalarga, kuchlar nisbati va о‘yinchilarning о‘zaro kurashuvchi guruhlariga, maydonning ahvoliga, iqlim sharoiti va hokazolarga bog‘liq. Qо‘l tо‘pi о‘yinida kо‘p martalab hujumdan himoyaga va himoyadan hujumga о‘tishdan iborat bо‘lgani uchun ham, tabiiyki , har qaysi jamoaning hujum va himoya harakatlari uyushgan bо‘lishi kerak. Taktika uchrashuv vaqtida butun о‘yin faoliyatining asosiy mazmuni hisoblanadi. Aniq raqibga qarshi tо‘g‘ri ta

о‘ynaganda ham bir xil taktika ishlataveradilar. Taktik jihatdan bunday qashshoqlik, bir xillik mahoratning о‘sa borishiga tо‘sqinlik qiladi. Har bir jamoa, ayniqsa, yuqori malakali jamoa xilma – xil taktik rejada о‘ynay bilishi kerak, aks holda u ayrim yutuqlari bо‘lishiga qaramay, musobaqalarda katta yutuqlarga erisha olmaydi. О‘quv-mashg‘ulot jarayonida taktik tayyorgarlikka jiddiy e’tibor beriladi. Xar bir о‘yinchi va umuman jamoa harakatlarning xilma-xil variantlarini mukammal egallagan bо‘lishi lozim. Hujum va himoyada qо‘llaniladigan taktik harakatlar qarama-qarshi vazifalarni yechish uchun qо‘llaniladi. Shuning uchun taktika ikki katta turkumga hujum taktikasi va himoya taktikasiga ajraladi. Hujum о‘yinni hal qiluvchi omildir, ya’ni muvoffaqiyat qо‘pincha uning oxirgi natijasiga bo

hisoblanadi. Shunga qaramasdan tez yorib о‘tish qanchalik kо‘p qо‘llansa, hujumchilar tо‘p otishni shunchalik kо‘p bajaradilar. Zamonaviy qо‘l tо‘pi faqat uning hisobiga rivojlanmoqda. Tez yorib о‘tishning maqsadi raqiblarning tо‘pni yо‘qotib, hujumdan himoyaga о‘tishi paytida sodir bо‘ladigan vaqtincha uyushmagan haraktidan foydalanishdir. Shuning uchun tez yorib о‘tishga albatta raqiblardan tо‘pni kutilmaganda olib qо‘yilganda kirishiladi. Bu kо‘pincha tо‘pni olib qо‘yishda, tо‘siqlardan, darvozabondan yoki darvoza ustuniga urilib qaytgan tо‘pni egallaganda va hujumchilar tomonidan о‘yin qoidasi buzilgan hollarda amalga oshiriladi. Tez yorib о‘tishdagi о‘zgarishlar uning shiddati bilan bog‘liq – hujum 4-7 s davom etadi, о‘zaro harakatlar oddiy bо‘lsa ham, oz sonli о‘yinchilar bilan ustun

Uzoq masofaga tо‘p uzatib tez yorib о‘tish – oddiy va muddatidan ilgari yakunlanadigan hujumning ma’suliyatli usulidir. Odatda uzatishni darvozabon yoki tо‘pga ega bо‘lgan о‘yinchi bajaradi.tez yorib о‘tishni boshlagan о‘yinchi maydonning yon chizig‘i bо‘ylab yoki maydon markazi tomon chaqqon oldinga intiladi. Muvaffaqiyat uchun oldinga intilgan о‘yinchi boshqalardan о‘zib ketishi mumkin. Odatda, buni oldinga chiqib о‘ynayotgan himoyachi yoki tо‘p otilgan joyga qarama-qarshi burchakdagi himoyachi amalga oshiradi. Ta’qibdan qutilgan о‘yinchiga tо‘pni tez va aniq uzatish kerak. Yaxshisi, tо‘pning yо‘nalish trayektoriyasi pastroq bо‘lgani ma’qul. Shuningdek, tо‘p uzatish masofasi juda uzoq bо‘lmasligi kerak, chunki bunday tо‘pni raqiblar darvozasini egallab olish mumkin. Agar tez yorib о‘tgan

uzatmoqchi bо‘lgan о‘yinchi qaysi о‘yinchiga tо‘p о‘zatishni, vaziyatni tо‘g‘ri baholab, tо‘p trayektoriyasini va yо‘nalishini aniqlashni, agar kerak bо‘lsa himoyachilarni chalg‘itish uchun qilinadigan harakatlarni tо‘g‘ri tanlashni bilish kerak. Tez yorib о‘tgan hujumchining asosiy maqsadi himoyachilar orqasiga о‘tgan sheriklariga bо‘ylama yoki diaganal tо‘p о‘zatishdir. Tez yorib о‘tishning ikkinchi bosqich hujumchilar hujum kuchini imkon boricha kengaytirshadi va maydon kengligida bir va ikki qator bо‘lib joylashadi. Tо‘p hujumchining oldingi qatoriga uzatiladi. О‘yinchi bosqichining vazifasi – hujumni muvaffaqiyatli yakunlanishdir. Yaxshisi, himoyachilardan hujumchilar soni kо‘p bо‘lishi kerak. Ammao son jihatdan tenglik bо‘lgan holatda hujumning kam kuch bilan tez harakat qilishga doi

– о‘yin tezligi jihatidan raqiblarning ustunligi yaqqol sezilib tursa; – о‘yin sur’atini о‘zgartirish zaruriyati tug‘ilganda, qayta tiklanish uchun tanaffus qilishda; – о‘yinchilarni almashtirish kerak bо‘lsa; Pozitsion hujum uch bosqichdan iborat; boshlang‘ich tayyorlovchi va yakunlovchi. Birinchisida о‘yinlarni joy –joyiga qо‘yish amalga oshiriladi. Vaqtincha son jihatdan ustunlikka ega bо‘lish yoki hujum zonalaridan birida qо‘lay vaziyat yaratish uchun tо‘p va о‘yinchilarning о‘rin almashishi ikkinchi fazada boshlanadi. Oxirgi fazada esa darvoza olinishiga erishiladi yoki kuchlar qayta tiklanib, hujumni davom ettirish va hujumdan himoyaga о‘tish uchun qulay vaziyat yuzaga keltiriladi. Pozitsion hujumni uyushtirish uchun jamoa ikki taktik guruhga bо‘linadi. Birinchi guruhchani oldingi qa

2 bо‘lib chiziq bо‘ylab joylashishi kо‘p tarqalgandir. Pozitsion hujumda yana boshqacha joylashishlari mavjud. Joylashish variantini tanlash ularning imkoniyatiga va raqiblar himoya tizimining tuzilishiga bog‘liq. Pozitsion hujumda hujumchilar orasidagi о‘zaro asosiy taktik harakatlar joylashish variantiga bog‘liq bо‘lmaydi. Ikki о‘yinchi orasidagi “qaytar va chiq”, “aldamchi hujum”, “joy almashtirish”, “tо‘siq” singari oddiy harakatlar boshqalariga nisbatan kо‘proq ishlatiladi. “Qaytar va chiq” –bu eng oddiy taktik kombinatsiY. U о‘yinchining tо‘pga peshvoz chiqib uni bо‘sh joyga uzatishi va yana о‘ziga qaytarib olishidan iborat bо‘ladi. Bunday holatda himoyachiga tasodifan kirishni boshlagan о‘yinchining tezlik jihatdan ustunligi yaxshi natija beradi. “Aldamchi hujum” –bu о‘zaro harakat

chiziq bо‘ylab harakat qilishi, oldinga erkin tо‘p tashlash chizig‘iga chiqishi va tо‘pni о‘yinga kiritishda ishtirok etishi mumkin. Chiziq bо‘ylab о‘ynaydigan о‘yinchining asosiy vazifasi tо‘pni egallab, uni darvozaga otishdir. Buning uchun u hamisha xiyla ishlatib holi joyga ochilishga, tо‘p otish uchun kuchli qо‘lini bо‘shatishga harakat qiladi. Keyingi harakatlari uning himoyachidan qutilishini va orqa bilan turgan holda uni chalg‘itib, har qaysi tomonga aldab ketishini ta’minlaydi; chiziq bо‘ylab о‘yinchi о‘zi tо‘siq qо‘yishi va tо‘p uzatishda sheriklariga yordam qilishni bilishi shart. Umuman, oldinga qо‘yilgan vazifani amalga oshirish uchun hujumchilar keng joylashishi va butun maydon bо‘ylab xujum qilishi, tо‘siq qо‘yishi, burchak va uzoq masofadan tо‘p otishni bajara olishi kerak.

Kо‘pincha hujumning “vosmerka” variantida bu tamoyil tо‘la yoritilgan. Uning nomi hujumchilar harakatining shaklidan kelib chiqqan bо‘lib katta va kichik “vosmerka” degan ikki turga ajratiladi. О‘yinchilar kombinatsiyasi bir –biriga qarama –qarshi “skrest” harakat qilib bog‘laydi. Har qachon tо‘p uzatilganda о‘yinchi diagonal bо‘ylab maydon burchagiga ketadi va о‘zi tо‘p uzatgan joyiga qaytadi. Bu bir necha marta takrorlangandan sо‘ng himoyachilar о‘rganib qoladi, shundan foydalangan hujumchilar tо‘satdan boshqa sheriklarini ham jalb qilgan holda hujum shaklini о‘zgartiradi va raqiblar mudofaasini vaqtincha sarosimaga soladi. Olti metrli chiziq bо‘ylab, burchak va chiziq bо‘ylab о‘ynaydigan о‘yinchilarning muntazam harakat qilishi, himoyachilar harakati uchun undan ham kо‘p qiyinchiliklar

X U L O S A Xulosa qilib aytganda, yuqori sinf о‘quvchilariga gandbol darslarini о‘tilishida turli ximoyaviy xarakatlar va xujum usullarini о‘rgatish uslublari axamiyatli tomoni shundan iboratki: 1. Maktab, bolalar va о‘smirlar sport maktablari hamda sport yо‘nalishidagi maktab–internatlar nizomida kо‘rsatib о‘tilganidek, istedodli va umidli sportchilarni tanlab olish butun о‘qish jarayonida olib borilishi; 48

3. Qul to’pi trenirovkalarini mashg‘ulot jarayonida taktikaning axamiyatli urinini aniklash; Qо‘l tо‘pi mashg‘ulotining asosi – bu о‘yin. О‘yindan tashqarida о‘rgatiladigan va takomillashtiriladigan har bir texnik usulga juda kо‘p vaqt sarflanishi; Gandbolchilar usullarni soddalashtirgan holda о‘yin vaqtida о‘rganadilar va takomillashtiradilar. Har bir mashg‘ulotda 2-3 dan ortiq usullarni о‘rgatish tavsiya etilmasligi; Tо‘p uzatishni uzoq vaqt bir joyda turib takomillashtirish mumkin emas. Asosiy holat о‘zlashtirilgandan sо‘ng, darhol harakatda tо‘p uzatishga о‘tmoq lozim. Avval bir о‘yinchi tо‘p uzatishni joyida mashq qilsa, ikkinchisi harakatda bajarilishi; Asosan о‘rgatish jarayonida mashq va usullarni soddalashtirib, ularni keyinchalik murakkablashtirishga amal qilmoq kerakligi; Tо‘pni

3. О‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “О‘zbekiston Bolalar sportini rivojlantirish jamg‘armasini tashkil etish tо‘g‘risida” gi farmoni “ 2002 yil. 4. О‘quvchi va talaba yoshlarni sportga jalb qilishga qaratilgan uzluksiz sport musoboqalari tizimini tashkil etish tо‘g‘risidagi qaror. 3- iyun’ 2003 yil. 5. О‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “О‘zbekistonda futbolni rivojlantirishga doir qо‘shimcha chora-tadbirlar tо‘g‘risida” gi qarori. 1-may 2006 yil. 6.Usmonxujayev T. Boshlang‘ich sinflarda jismoniy tarbiya darslari. 1996 y. 7. Gandbol. F.Abduraxmonov, S.Pavlov T. 2005 8. Gandbol. (Jismoniy tarbiya insituti va jismoniy tarbiya fakultetlari uchun darslik) F.Abduraxmonov, S.Pavlov, J.Akramov T. 2007 y. 9. Jismoniy tarbiY. T.S.Usmonxujayev, V.Yusupov, J.Akramov, S.T.Usmonxujayev T.

Купить