Дата регистрации 03 Май 2024
23 Продаж1–2-sinflarda fe’l turkumini o‘rganish
![KIRISH
Kurs ishi mavzusining dolzarbligi : Ona tili darslarida fe’l turkumini
o‘rganish masalasi zamonaviy ta’lim tizimida alohida o‘rin tutadi. Chunki fe’l
har bir gapning grammatik asosini tashkil etuvchi muhim so‘z turkumidir.
O‘quvchilarda harakat, holat va jarayonni to‘g‘ri ifodalash, fe’llarning zamon,
shaxs-son, nisbat kabi grammatik shakllarini tushunish ularning umumiy
savodxonlik darajasini belgilaydi. [1]
Hozirgi kunda ta’lim jarayoniga yangicha yondashuvlar – interfaol,
kompetensiyaga asoslangan va kommunikativ metodlar joriy etilmoqda. Bunday
metodlar o‘quvchilarning faolligini oshirish, mustaqil fikrlashni shakllantirish,
grammatik bilimlarni amaliyot bilan bog‘lash imkonini beradi.
Shu bois 1–2-sinflarda fe’l turkumini o‘rgatishda noan’anaviy, innovatsion
yondashuvlardan foydalanish zarur.
Shuningdek, o‘qituvchi darsda faqat nazariy tushunchalarni emas, balki
o‘quvchilarning hayotiy tajribasiga asoslangan misollar, harakatli mashqlar,
nutqiy o‘yinlar orqali fe’lni oson o‘zlashtirishga yordam berishi lozim. Bunday
metodik yondashuvlar bugungi kun ta’limining samaradorlik, tizimlilik va
interaktivlik tamoyillariga to‘liq mos keladi. Shu sababli, mazkur mavzu
bugungi ta’lim jarayonida o‘zining dolzarbligini yo‘qotmagan, aksincha,
zamonaviy o‘qituvchining kasbiy mahoratini namoyon etuvchi muhim metodik
yo‘nalish sifatida qaraladi.
Boshlang‘ich ta’lim bosqichi o‘quvchilarning nutqiy, fikriy va
grammatik savodxonligini shakllantirishda muhim poydevor hisoblanadi.
Ayniqsa, ona tili darslari o‘quvchilarga tilning tuzilishi, so‘zlarning ma’no va
shakl jihatdan o‘zaro bog‘liqligi, ularning gapdagi vazifasini anglatishda asosiy
rol o‘ynaydi. Shunday darslar tarkibida so‘z turkumlarini, xususan, fe’l
turkumini o‘rganish boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun katta ahamiyat kasb
etadi.
3](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_3.png?v=1)
![Fe’l — harakat, holat va jarayonni ifodalovchi so‘z turkumi sifatida
o‘quvchilarning tilni to‘g‘ri tushunish, nutqda so‘zlarni to‘g‘ri qo‘llash va o‘z
fikrini grammatik jihatdan aniq bayon etish ko‘nikmasini shakllantiradi.
Fe’llarni o‘rganish orqali o‘quvchilar nafaqat tilshunoslik asoslarini egallaydi,
balki nutq madaniyati, mantiqiy tafakkur, ifodali nutq va ijodiy fikrlashni
rivojlantiradi.
Bugungi kunda ta’lim jarayonida zamonaviy pedagogik texnologiyalar,
interfaol usullar, o‘yinli mashg‘ulotlar va innovatsion yondashuvlar keng
qo‘llanilmoqda. Aynan shu usullar yordamida 1–2-sinf o‘quvchilarida fe’l
turkumiga oid bilimlarni oson, qiziqarli va samarali tarzda singdirish mumkin.
Shuningdek, fe’llarni o‘rganish darslarida vizual materiallardan, dramatizatsiya,
didaktik o‘yinlar, “fikr xaritasi” va “klaster” kabi metodlardan foydalanish
o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, kuzatish va tahlil qilish ko‘nikmalarini
rivojlantiradi. [2]
Shu sababli, “1–2-sinflarda fe’l turkumi o‘rganish” mavzusining
o‘rganilishi boshlang‘ich ta’limda grammatik bilimlarni mustahkamlash, nutqni
boyitish va o‘quvchilarning tilga bo‘lgan qiziqishini oshirishda dolzarb
ahamiyatga ega.
Kurs ishi maqsadi: 1–2-sinflarda fe’l turkumini o‘qitishning samarali
metodikasini ishlab chiqish, o‘quvchilarda grammatik bilim va nutqiy
ko‘nikmalarni rivojlantirishga yo‘naltirilgan usullarni tahlil qilish hamda amaliy
tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
Kurs ishi vazifalari :
1. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun fe’l turkumini
o‘qitishning nazariy asoslarini o‘rganish.
2. 1–2-sinflar ona tili darsliklarida fe’l turkumi bilan bog‘liq
mavzularni tahlil qilish.
4](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_4.png?v=1)
![I. BOB. “FE’L” SO‘Z TURKUMI USTIDA ISHLASHNING
NAZARIY ASOSLARI
1.1. 1-2- sinflarda fe’l so‘z turkumining til tizimidagi o‘rni va uni
o‘quvchilarga o‘rgatishning ilmiy-metodik yo‘nalishlari
Boshlang‘ich ta’lim jarayonida o‘quvchilarning grammatik bilimlarini
shakllantirish, ularning nutqiy faoliyatini rivojlantirishda so‘z turkumlarini
o‘rgatish alohida ahamiyatga ega. Xususan, 1–2-sinflarda fe’l so‘z turkumini
o‘rgatish jarayoni o‘quvchilarda tilning grammatik tizimini anglash, so‘zning
ma’no va shakl jihatdan o‘zgarish xususiyatlarini idrok etish, nutqda to‘g‘ri
foydalanish ko‘nikmalarini shakllantirishga xizmat qiladi.
1–2-sinflarda fe’l so‘z turkumini o‘rgatish o‘quvchilarning lug‘at
boyligini kengaytirish, ularning so‘z yasash, gap tuzish va nutqni mazmunan
to‘g‘ri ifodalash malakalarini shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Chunki fe’l – harakat, holat, voqea-hodisani bildiruvchi asosiy so‘z turkumidir.
Bu bosqichda o‘quvchilar atrofdagi olamdagi narsalar va hodisalarni til orqali
ifoda etishni, harakatni bildiruvchi so‘zlarni tanib olishni, ularni gapda to‘g‘ri
qo‘llashni o‘rganadilar.
1–2-sinflarda fe’l so‘z turkumini o‘rgatish o‘qish va yozuv malakalari
bilan uzviy bog‘liq holda olib boriladi. Fe’llarni o‘rganish orqali o‘quvchilar
gapdagi so‘zlarning o‘zaro bog‘lanishini, fe’lning kim? nima? so‘roqlariga
javob bo‘lgan otlar bilan aloqasini tushunadilar. Masalan, “bola o‘qiyapti”,
“qush uchdi”, “daraxt o‘sadi” kabi sodda misollar orqali o‘quvchilar fe’lni
harakatni bildiruvchi so‘z sifatida ajratishni o‘rganadilar. [3]
Metodik jihatdan 1–2-sinflarda fe’l so‘z turkumini o‘rgatish jarayoni
quyidagi yo‘nalishlarda tashkil etiladi:
1. Kuzatish asosida o‘rgatish – o‘quvchilarga hayotiy misollar asosida
harakatni bildiruvchi so‘zlarni topish va tahlil qilish topshiriqlari beriladi.
6](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_6.png?v=1)
![rivojlantirishga xizmat qiladi. Shu bois fe’lni o‘rgatish jarayonida o‘yinli,
interaktiv, ko‘rgazmali metodlardan foydalanish, o‘quvchilarning faol ishtirokini
ta’minlash va til tizimi bilan amaliy bog‘liqlikni mustahkamlash muhim metodik
vazifalardandir.
1–2-sinflarda fe’l so‘z turkumini o‘rgatish bo‘yicha metodik tavsiyalar
bir qator ilmiy manbalarda yoritilgan. Masalan, Abdurahmonova (2020) fe’lni
o‘rgatishda o‘quvchilarning nutqiy faolligini oshirish, harakatni ifodalovchi
so‘zlarni hayotiy vaziyatlar orqali tushuntirish metodini tavsiya qiladi. [4]
Shu bilan birga, Qayumova (2021) 1–2-sinflarda fe’l so‘z turkumini
o‘rgatish jarayonida o‘quvchilarning mustaqil o‘qish va yozish ko‘nikmalarini
rivojlantirishga alohida e’tibor qaratish zarurligini ta’kidlaydi .
Metodik jihatdan, 1–2-sinflarda fe’l so‘z turkumini o‘rgatish jarayonida
quyidagi tavsiyalar samarali hisoblanadi:
1. Vizual vositalardan foydalanish – rasmlar, animatsiyalar va harakatli
kartochkalar orqali fe’lning ma’nosi va ishlatilish holatini ko‘rsatish .
2. O‘yin asosida mashqlar – fe’lni aniqlash, gapda ishlatish, so‘z yasash
mashqlari orqali o‘quvchilar faol ishtirok etadi .
3. Interfaol metodlar – dars davomida o‘quvchilarni savol-javob, rolli
o‘yinlar va hikoya tuzish jarayonlariga jalb qilish .
4. Kuzatish va tahlil – kundalik hayotdagi harakatlarni kuzatish orqali fe’lni
topish va gap tarkibida uning o‘rni haqida xulosa chiqarish .
Shuningdek, 1–2-sinflarda fe’l so‘z turkumini o‘rgatish dastlab sodda,
kundalik hayotga oid fe’llar bilan boshlanadi, so‘ngra zamon, shaxs va son
qo‘shimchalari bilan o‘zgarish holatlari o‘rgatiladi. Masalan: “bola o‘qiyapti”,
“qush uchdi”, “ona non pishiradi” kabi sodda jumlalar orqali o‘quvchilarga
fe’lning asosiy xususiyatlari tushuntiriladi .
8](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_8.png?v=1)
![Fe’lni o‘rgatishda o‘quvchilarning yosh psixologik xususiyatlarini
hisobga olish muhimdir. 1–2-sinf o‘quvchilari qiziqish va e’tibor doirasi
cheklangan bo‘lgani sababli darslar qisqa, interfaol va vizual materiallar bilan
boyitilgan bo‘lishi lozim. Shu yo‘l bilan 1–2-sinflarda fe’l so‘z turkumini
o‘rgatish jarayonida o‘quvchilar nafaqat grammatik bilim, balki nutqiy, muloqot
va ijtimoiy ko‘nikmalarni ham egallaydilar .
Fe’l so‘z turkumi boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqini
shakllantirish va boyitishda muhim rol o‘ynaydi. Fe’lning asosiy vazifasi –
harakatni ifodalash bo‘lib, bu 1–2-sinf yoshidagi bolalarda muloqot qobiliyatini
rivojlantirishda, fikrlarni aniq va tartibli ifodalashda yordam beradi. Shu
yoshdagi o‘quvchilar grammatik qoidalarni tushunishga va ularni amalda
qo‘llashga kirishadi, jumladan, fe’lni to‘g‘ri tanlash va zamon, shaxs va son
bilan bog‘liq shakllarini qo‘llash orqali nutqiy faoliyatni rivojlantiradilar.
1. Fe’l so‘z turkumining o‘rni
1–2-sinfda fe’l so‘z turkumi asosiy grammatika tarkibiy elementi sifatida
tanishtiriladi. Fe’l so‘z bolalarga harakatni, holatni va voqea sodir bo‘lish
vaqtini bildiruvchi vosita sifatida tushuntiriladi. Misol uchun, “Men yozaman”,
“U o‘ynaydi”, “Biz chizamiz” kabi oddiy jumlalar fe’lning asosiy vazifasini
ochib beradi. Shu yoshda o‘quvchilar uchun fe’lni tushunish va uni kontekstda
qo‘llash, til sezgi va sintaksis qobiliyatini rivojlantirish uchun asosiy vositadir.
[3]
Fe’lning 1–2-sinfda o‘rganilishi bolalarda fikrlarni mantiqan tartiblab
ifodalash, jumla tarkibida harakatni to‘g‘ri ko‘rsatish, hamda tilning boshqa so‘z
turkumlariga bog‘lanish qobiliyatini shakllantiradi. Shu bilan birga, bu jarayon
o‘quvchilarning mustaqil fikrlash va nutqiy faoliyatini rivojlantirishga xizmat
qiladi.
2. Fe’lni o‘rgatishning metodik asoslari
9](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_9.png?v=1)
![Fe’lni o‘rgatish jarayoni interfaol va amaliy metodlar orqali olib
borilganda samaraliroq bo‘ladi. Bolalarga fe’lning ma’nosi va zamon, shaxs, son
bilan bog‘liq shakllari tushuntiriladi, jumlalarni tuzish, hikoya qilish va rolli
o‘yinlarda fe’lni amalda qo‘llash mashqlari beriladi. Masalan, “Kim nima
qilmoqda?” o‘yini orqali o‘quvchilar fe’lning turli shakllarini tanlab, jumlalar
tuzadilar.
O‘quv jarayonida ko‘rgazmali materiallar (rasmlar, video, slaydlar) va
multimedia vositalari yordamida fe’lning talaffuz va ma’nosi mustahkamlanadi.
Shu bilan birga, darsda interaktiv metodlardan foydalanish – savol-javoblar,
guruh ishlari, dramatizatsiya – fe’lni amalda qo‘llashni rag‘batlantiradi. [5]
3. Fe’lning zamon va shaxs shakllarini o‘rgatish
1–2-sinf o‘quvchilari fe’lni hozirgi, o‘tgan va kelasi zamonlarda
o‘rganadilar. Shuningdek, shaxs (men, sen, u) va son (yagona, ko‘plik) bilan
bog‘liq shakllarni o‘zlashtiradilar. Masalan:
“Men yozaman” – hozirgi zamon, birinchi shaxs.
“U o‘qidi” – o‘tgan zamon, uchinchi shaxs.
“Biz o‘ynaymiz” – hozirgi zamon, ko‘plik.
Bu shakllarni o‘rgatishda amaliy mashqlar, kartochkalar, rasm va video
materiallar samarali qo‘llaniladi. O‘quvchilarga fe’l shakllarini turli
kontekstlarda ishlatish imkoniyati beriladi, bu esa til sezgi va grammatika
qobiliyatini oshiradi.
4. Sinfdan tashqari faoliyat
Fe’l so‘z turkumini mustahkamlashda sinfdan tashqari mashg‘ulotlar
katta ahamiyatga ega. Masalan, o‘quvchilar hikoya tuzish, she’r o‘qish,
dramatizatsiya va interfaol o‘yinlar orqali fe’lni kontekstda qo‘llashni
o‘rganadilar. Shu orqali mustaqil fikrlash va nutqiy faoliyat rivojlanadi.
5. Amaliy tavsiyalar
10](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_10.png?v=1)
![1.2. Boshlang‘ich sinflarda “Fe’l” so‘z turkumini o‘rganish
metodikasi amaliyotdagi holati
1–2-sinfda fe’l so‘z turkumini o‘rganish boshlang‘ich ta’limning eng
muhim bosqichlaridan biri hisoblanadi. 1–2-sinf o‘quvchilari fe’l so‘z turkumini
nutqiy faoliyat orqali tushunishga, jumlalarda to‘g‘ri ishlatishga va amaliy
mashqlar orqali mustahkamlashga o‘rganadilar. Bu jarayon 1–2-sinfda fe’l so‘z
turkumini o‘rgatish metodikasi bilan bevosita bog‘liq bo‘lib, darslarda
interaktiv, ko‘rgazmali va amaliy mashqlar orqali amalga oshiriladi. [6]
1. Amaliyotda qo‘llaniladigan metodlar
1. Tushuntirish va misol keltirish metodi: 1–2-sinfda fe’l so‘z
turkumini o‘rgatishda o‘qituvchi fe’lning ma’nosi, vazifasi va turli shakllarini
tushuntiradi. Masalan, “yugurmoq”, “o‘qimoq”, “chizmoq” fe’llari orqali 1–2-
sinf o‘quvchilari fe’l so‘z turkumining asosiy xususiyatlarini o‘zlashtiradilar.
Shu bilan birga, 1–2-sinfda fe’l so‘z turkumini o‘rganishda so‘zlarni
o‘quvchilarga turli holatlar bilan bog‘lab tushuntirish samarali bo‘ladi.
2. Ko‘rgazmali metod: 1–2-sinfda fe’l so‘z turkumini vizual materiallar
orqali tushuntirish o‘quvchilarning qiziqishini oshiradi. Masalan, “o‘qimoq”
fe’li uchun 1–2-sinf o‘quvchilari kitob o‘qiyotgan bolaning rasmiga qarab
harakatni tushunadi. Shu tarzda 1–2-sinfda fe’l so‘z turkumini amalda ishlatish
imkoniyati oshadi.
3. Interaktiv metodlar: 1–2-sinfda fe’l so‘z turkumini o‘rgatishda
o‘yinlar va rolli mashqlar qo‘llaniladi. “Kim nima qilmoqda?” o‘yini orqali 1–2-
sinf o‘quvchilari fe’l so‘z turkumini kontekstda qo‘llashni mashq qiladilar. Shu
bilan birga, “Fe’lni top” o‘yini ham 1–2-sinfda fe’l so‘z turkumini
mustahkamlashda samarali bo‘ladi.
12](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_12.png?v=1)
![Shu tarzda 1–2-sinfda fe’l so‘z turkumini o‘rgatish metodikasi
o‘quvchilarning nutqiy, grammatika va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga
qaratilgan bo‘lib, interaktiv metodlar va multimedia vositalari fe’l so‘z
turkumini samarali o‘zlashtirish imkonini yaratadi.[7]
Fe’l so‘z turkumini o‘rgatishda xatolardan qochish
1–2-sinfda fe’l so‘z turkumini o‘rgatishda o‘qituvchilar ko‘pincha ba’zi
xatolarga duch keladilar. Eng keng tarqalgan xatolar:
Fe’lning zamon shakllarini noto‘g‘ri qo‘llash. Masalan, 1–2-sinf
o‘quvchilari hozirgi zamondagi fe’lni o‘tmish zamon bilan aralashtirishi
mumkin. Shu sababli 1–2-sinfda fe’l so‘z turkumini o‘rgatishda zamon
shakllarini alohida mashq qilish zarur.
Fe’lning shaxsga mos kelishini unutish. 1–2-sinf o‘quvchilarida
“men, sen, u” shaxslariga mos fe’l shakllarini tushuntirish muhim. Masalan:
Men yuguraman , Sen yugurasan , U yuguradi .
Fe’lning turli so‘z turkumlari bilan aralashishi. 1–2-sinfda fe’l so‘z
turkumini boshqa so‘z turlari bilan solishtirib, farqlarini tushuntirish dars
samaradorligini oshiradi.
Mustaqil ishlash va o‘quv faoliyati
1–2-sinfda fe’l so‘z turkumini o‘rgatish jarayonida mustaqil ishlash
mashqlari alohida o‘rin tutadi. Bunga quyidagilar kiradi:
Fe’lni ajratib olish: 1–2-sinf o‘quvchilari matndan yoki hikoyadan
fe’l so‘zlarini topadi. Masalan: “Bola yugurdi, qush uchdi, daraxt o‘sdi.” Bu
mashq 1–2-sinfda fe’l so‘z turkumini amalda qo‘llashni mustahkamlaydi.
Fe’lni shakllantirish: Berilgan ot va sifatlarga mos fe’l hosil qilish.
Masalan: “Kitob → o‘qimoq”, “Bola → yugurmoq”. 1–2-sinfda fe’l so‘z
turkumini o‘rgatish uchun bu mashqlar juda foydali.
15](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_15.png?v=1)
![ Kichik hikoyalar yaratish: 1–2-sinf o‘quvchilari berilgan
fe’llardan foydalanib qisqa hikoya tuzadi. Masalan: “Men bog‘da yugurdim,
do‘stim bilan o‘ynadim, kitobni o‘qidim.” Shu tarzda 1–2-sinfda fe’l so‘z
turkumini kontekstda ishlatish o‘rganiladi.
Guruh va interaktiv ishlash
1–2-sinfda fe’l so‘z turkumini o‘rgatishda guruh ishlari samarali bo‘ladi.
Bu usul o‘quvchilarning nutqiy faoliyatini oshiradi va fe’l so‘z turkumini bir-
biriga tushuntirish orqali mustahkamlashga yordam beradi.
Rolli o‘yinlar: O‘quvchilar fe’lni harakat bilan ifodalaydi,
boshqalar esa fe’lni aytadi. Masalan, bola yuguradi, do‘st esa “yuguradi” fe’lini
aytadi.
Jamoaviy hikoya tuzish: Guruhdagi 1–2-sinf o‘quvchilari
navbatma-navbat fe’l so‘z turkumidan foydalanib hikoya davom ettiradi.
Baholash va nazorat
1–2-sinfda fe’l so‘z turkumini o‘rgatish jarayonida o‘quvchilarning
bilimini baholash quyidagi shakllarda amalga oshiriladi:
Og‘zaki baholash: Dars davomida 1–2-sinf o‘quvchilaridan fe’l
so‘z turkumini ishlatib jumlalar tuzish so‘raladi.
Yozma mashqlar: 1–2-sinf o‘quvchilari matndan fe’l so‘zlarini
topadi, yoki berilgan ot va sifatlarga mos fe’l hosil qiladi.
Test va viktorinalar: Interaktiv testlar orqali 1–2-sinfda fe’l so‘z
turkumini mustahkamlash mumkin.
1–2-sinfda fe’l so‘z turkumini o‘rgatish metodikasi nutqiy,
grammatika va ijodiy ko‘nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan. Amaliyot shuni
ko‘rsatadiki, 1–2-sinf o‘quvchilari fe’l so‘z turkumini eng yaxshi interaktiv
metodlar, multimedia vositalari, ko‘rgazmali materiallar va amaliy
mashqlar orqali o‘zlashtiradilar. [8]
16](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_16.png?v=1)
![II. BOB. 1–2-SINFLARDA FE’L SO‘Z TURKUMI
2.1. 1-2 - sinflar o‘quvchilarini shaxs va narsalarning harakatini bildirgan
so‘zlar bilan tanishtirish
1–2-sinf o‘quvchilarini fe’l so‘z turkumiga, ya’ni shaxs va narsalarning
harakatini bildiruvchi so‘zlar bilan tanishtirish boshlang‘ich ta’limning muhim
bosqichlaridan biridir. Bu davrda bolalar tilning asosiy elementlarini – so‘z
turkumlarini – o‘rganish orqali nutq madaniyatini shakllantiradi va harakatlarni
ifodalash ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Shaxs va narsalarning harakatini
bildiruvchi so‘zlar, ya’ni fe’llar, o‘quvchilarning kundalik hayotidagi faoliyat,
ish-harakatlar va oddiy muloqot jarayonida keng qo‘llaniladi. Shu bois, 1–2-sinf
o‘quvchilarini fe’l so‘z turkumiga tanishtirish metodik jihatdan to‘g‘ri va tizimli
rejalashtirilishi lozim. [16]
Darslar davomida 1–2-sinf o‘quvchilariga fe’l so‘z turkumini
tushuntirishda avvalo harakat va ish-harakatlar mazmuni bilan tanishtirish
muhim hisoblanadi. Masalan, “yugurdi”, “o‘qidi”, “chizdi”, “o‘ynadi” kabi
fe’llar orqali o‘quvchilarga harakat va so‘z o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rsatish
mumkin. Buning uchun ko‘rgazmali vositalar – rasm, kartochkalar, vizual
materiallar va hayotiy vaziyatlar namunalari ishlatiladi. Shu tarzda 1–2-sinf
o‘quvchilari fe’l so‘z turkumini oson va tez o‘zlashtiradi.
1–2-sinf o‘quvchilarini fe’l so‘z turkumiga tanishtirish jarayonida amaliy
mashqlar muhim o‘rin tutadi. O‘quvchilarga fe’l so‘z turkumiga oid jumlalarni
aniqlash, shaxs va zamon bo‘yicha turkumlash, yoki o‘z jumlalarini yaratish
topshiriqlari beriladi. Masalan, o‘quvchilar “Men yuguraman”, “U chizadi”,
“Biz o‘qiymiz” kabi jumlalarni tuzish orqali fe’l so‘z turkumini
mustahkamlashadi. Shu bilan birga, fe’l so‘z turkumini rolli o‘yinlar va dramatik
sahnalar yordamida o‘rgatish 1–2-sinf o‘quvchilarini faol va qiziqarli faoliyatga
jalb qiladi. [18]
18](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_18.png?v=1)
![Dars jarayonida 1–2-sinf o‘quvchilariga fe’l so‘z turkumini o‘rgatishda
interaktiv va ijodiy metodlardan foydalanish samarali hisoblanadi. Masalan,
bolalarga harakatni bajarish va uni so‘z bilan ifodalash mashqlari beriladi: bir
bola yuguradi, ikkinchisi chizadi va hokazo. Shu tarzda o‘quvchilar shaxs va
narsalarning harakatini bildiruvchi fe’llarni amaliyotda qo‘llashni o‘rganadilar.
Shuningdek, fe’l so‘z turkumini 1–2-sinf o‘quvchilari bilan
tanishtirishda sinfdan tashqari mashg‘ulotlar ham foydali bo‘ladi. Masalan,
o‘quvchilar bog‘da yoki sport zalida harakatlarni bajarib, keyin ularni so‘z bilan
ifodalash orqali fe’l so‘z turkumini mustahkamlashadi. Shu yondashuv fe’l so‘z
turkumini tushunish va nutqda to‘g‘ri qo‘llash ko‘nikmalarini shakllantiradi.
Natijada, 1–2-sinf o‘quvchilarini shaxs va narsalarning harakatini
bildiruvchi fe’l so‘zlar bilan tanishtirish jarayoni nafaqat til bilimlarini oshiradi,
balki bolalarning nutq madaniyati, ijodiy fikrlash va amaliy til ko‘nikmalarini
rivojlantirishga xizmat qiladi. Darslarda interaktivlik, vizual ko‘rgazmalilik va
amaliy mashqlarni uyg‘unlashtirish orqali 1–2-sinf o‘quvchilari fe’l so‘z
turkumini samarali o‘zlashtiradi va kundalik muloqotda to‘g‘ri qo‘llashni
o‘rganadi. [20]
Shuningdek, 1–2-sinf o‘quvchilarini fe’l so‘z turkumiga tanishtirish
jarayonida o‘qituvchi tomonidan individual yondashuv ham muhim hisoblanadi.
Har bir bola o‘zining nutq darajasi, qiziqish va faoliyat ko‘nikmalariga ega
bo‘ladi, shuning uchun fe’l so‘z turkumini o‘rgatishda mashqlar va
topshiriqlarni o‘quvchilar guruhining xususiyatlariga moslashtirish zarur.
Masalan, tez o‘zlashtiradigan o‘quvchilarga murakkabroq fe’llardan iborat
jumlalarni yaratish, sekin o‘zlashtiradigan bolalarga esa oddiy va kundalik
hayotdagi fe’llar bilan ishlash tavsiya etiladi.
1–2-sinf o‘quvchilariga fe’l so‘z turkumini o‘rgatishda vizual va audial
vositalarning uyg‘unligi katta ahamiyatga ega. Rasm va videolar orqali harakatni
ko‘rsatish, audio materiallar yordamida fe’l so‘z turkumini talaffuz qilish
mashqlari bolalarda so‘zning mazmunini to‘liq anglashga yordam beradi. Shu
19](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_19.png?v=1)
![bilan birga, o‘quvchilarning fe’l so‘z turkumini mustaqil qo‘llashlari uchun
o‘yinlar, viktorinalar va topshiriqlar tizimi qo‘llaniladi. Masalan, “Fe’l top”
o‘yini orqali o‘quvchilar jumlalardagi fe’llarni ajratib ko‘rsatadilar va ularni
shaxs, zamon va holat bo‘yicha turkumlashadi.
Bundan tashqari, 1–2-sinf o‘quvchilarini fe’l so‘z turkumiga tanishtirish
jarayonida doimiy ravishda takrorlash va mustahkamlash mashqlari amalga
oshiriladi. Har bir dars oxirida avvalgi mashg‘ulotlarda o‘rganilgan fe’llarni
eslab chiqish, yangi fe’llarni qo‘shish va ular bilan amaliy mashqlarni bajarish
orqali bolalar fe’l so‘z turkumini tizimli ravishda o‘zlashtiradilar. Bu esa
fe’llarni nutqda to‘g‘ri qo‘llashni mustahkamlash va harakatlarni so‘z bilan
ifodalash ko‘nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi.
Shu bilan birga, fe’l so‘z turkumini o‘rgatish jarayoni 1–2-sinf
o‘quvchilari uchun ijodiy mashg‘ulotlar bilan boyitilishi lozim. Masalan,
o‘quvchilarga o‘zlarining kundalik ishlarini ifodalovchi fe’llarni yozish, kichik
hikoyalar yaratish, rasmlar orqali harakatlarni so‘z bilan tasvirlash topshiriqlari
berilishi mumkin. Bu orqali fe’l so‘z turkumini nafaqat amaliy qo‘llash, balki
ijodiy yondashuv bilan ishlash ko‘nikmalari ham rivojlanadi. [22]
Natijada, 1–2-sinf o‘quvchilarini shaxs va narsalarning harakatini
bildiruvchi fe’l so‘zlar bilan tanishtirish metodikasi interaktivlik, vizual
ko‘rgazmalilik, mustaqil va ijodiy faoliyatni uyg‘unlashtirish orqali samarali
bo‘ladi. Bu yondashuv bolalarga fe’l so‘z turkumini tushunish, nutqda to‘g‘ri
qo‘llash, harakatlarni so‘z bilan ifodalash va kundalik muloqotda faol
foydalanish ko‘nikmalarini shakllantirishga yordam beradi, shu bilan birga 1–2-
sinf o‘quvchilarining til madaniyati va kommunikativ qobiliyatlarini
rivojlantiradi.
Shuningdek, 1–2-sinf o‘quvchilarini fe’l so‘z turkumiga tanishtirish
jarayonida o‘qituvchi darslarni mavzuga moslashtirilgan o‘quv materiallari va
real hayotiy misollar bilan boyitishi lozim. Masalan, bolalar bilan “Men kun
davomida nima qilaman?” mavzusida suhbatlashish, harakatlarni so‘z bilan
20](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_20.png?v=1)
![o‘quvchilarining kommunikativ va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish, ularni
mustaqil va faol o‘quvchilarga aylantirish imkonini yaratadi. [23]
Shuningdek, 1–2-sinf o‘quvchilarini fe’l so‘z turkumiga tanishtirish
jarayonida darslarni o‘quvchilarning qiziqish va motivatsiyasiga moslashtirish
muhim ahamiyatga ega. Masalan, o‘quvchilarning kundalik hayotidagi
vaziyatlardan foydalanish, ularga tanish bo‘lgan harakatlarni fe’llar orqali
ifodalash mashqlari bolalarni faol ishtirok etishga undaydi. Shu tarzda, 1–2-sinf
o‘quvchilari fe’l so‘z turkumini amaliyotda qo‘llashni o‘rganadi, harakatni so‘z
bilan ifodalash qobiliyatlari rivojlanadi va nutqda ifodaviylik oshadi.
Fe’l so‘z turkumini o‘rgatishda o‘quvchilarning kreativ faoliyati ham
katta ahamiyatga ega. Masalan, 1–2-sinf o‘quvchilari kichik hikoyalar yaratish,
harakatlarni tasvirlovchi rasmlarni so‘z bilan izohlash, yoki sahna ko‘rinishida
fe’llarni ifodalash orqali fe’l so‘z turkumini mustahkamlashlari mumkin. Bu
usul orqali bolalar nafaqat fe’l so‘z turkumini egallaydi, balki ularni ijodiy
yondashuv bilan qo‘llashni ham o‘rganadi.
Shuningdek, 1–2-sinf o‘quvchilarini fe’l so‘z turkumiga tanishtirishda
o‘qituvchi tomonidan mashqlarni turlicha shakllantirish muhimdir. Masalan,
o‘quvchilarga fe’lni ajratib ko‘rsatish, ularni shaxs va zamon bo‘yicha
turkumlash, so‘ngra jumlalarni to‘ldirish yoki yangi jumlalar yaratish
topshiriqlari berilishi mumkin. Bu yondashuv bolalarning fikrlash, tahlil qilish
va mustaqil ishlash qobiliyatlarini rivojlantiradi. [24]
Bundan tashqari, 1–2-sinf o‘quvchilarini fe’l so‘z turkumiga tanishtirish
jarayonida o‘qituvchi ijtimoiy va kommunikativ faoliyatni ham qo‘llashi zarur.
Masalan, bolalarni guruh mashqlariga jalb qilish, bir-biriga fe’l so‘z turkumini
tushuntirish va jumlalarni birgalikda yaratish imkoniyatlarini yaratish samarali
bo‘ladi. Shu tarzda, 1–2-sinf o‘quvchilari fe’l so‘z turkumini amaliyotda
qo‘llash bilan birga, jamoada ishlash va bir-birining fikrini tushunish
ko‘nikmalarini ham rivojlantiradilar.
22](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_22.png?v=1)
![Natijada, 1–2-sinf o‘quvchilarini shaxs va narsalarning harakatini
bildiruvchi fe’l so‘zlar bilan tanishtirish metodikasi o‘quvchilarning til
bilimlarini mustahkamlash, nutq madaniyatini oshirish, ijodiy fikrlash va amaliy
ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi. Bu jarayonda interaktiv metodlar,
vizual va audial vositalar, mustaqil va ijodiy mashqlarni uyg‘unlashtirish 1–2-
sinf o‘quvchilarining fe’l so‘z turkumini samarali o‘zlashtirishiga yordam beradi
va ularni mustaqil, faol va ijodiy o‘quvchilarga aylantiradi.
Shuningdek, 1–2-sinf o‘quvchilarini fe’l so‘z turkumiga tanishtirish
jarayonida o‘qituvchi darslarni mavzuga moslashgan topshiriqlar va real hayotiy
vaziyatlar bilan boyitishi muhimdir. Masalan, bolalar bilan “Men kundalik
hayotda nima qilaman?” yoki “Mening sevimli mashg‘ulotlarim” mavzularida
suhbatlashish, harakatlarni so‘z bilan ifodalash va fe’l so‘z turkumini qo‘llash
mashqlari orqali o‘quvchilarning amaliy ko‘nikmalari oshiriladi. Shu tarzda 1–
2-sinf o‘quvchilari har bir fe’lning ma’nosini tushunib, uni nutqda to‘g‘ri
ishlatishni o‘rganadilar.
1–2-sinf o‘quvchilarini fe’l so‘z turkumiga tanishtirishda guruhli
mashqlar ham katta ahamiyatga ega. Masalan, o‘quvchilarni kichik guruhlarga
bo‘lib, ularga fe’l so‘z turkumiga oid topshiriqlar berish mumkin: biri fe’lni
aytadi, ikkinchisi jumlaga qo‘shadi yoki o‘z sahnasini yaratadi. Bu usul fe’l so‘z
turkumini mustahkamlash bilan birga, bolalarning jamoada ishlash, bir-birining
fikrini tushunish va muloqot qilish qobiliyatlarini rivojlantiradi. [25]
Shuningdek, 1–2-sinf o‘quvchilarini fe’l so‘z turkumiga tanishtirish
jarayonida individual yondashuv ham zarur. Tez o‘zlashtiradigan bolalar uchun
murakkabroq fe’llar va jumlalar berish, sekin o‘rganuvchilarga esa oddiy va
kundalik hayotdagi fe’llardan foydalanish samarali bo‘ladi. Shu tarzda 1–2-sinf
o‘quvchilari fe’l so‘z turkumini o‘zlashtirish jarayonida qiyinchiliklarga duch
kelmaydi va darslar motivatsion hamda qiziqarli bo‘ladi.
Sinf tashqarisidagi faoliyat ham fe’l so‘z turkumini o‘rgatishda muhim
vosita hisoblanadi. Masalan, sport mashg‘ulotlari, tabiatga sayohatlar yoki
23](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_23.png?v=1)
![o‘yinlar davomida bolalar harakatlarni bajarib, so‘ng ularni fe’l so‘z turkumida
ifodalash orqali til ko‘nikmalarini amaliyotda mustahkamlashadi. Bu yondashuv
fe’l so‘z turkumini nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan o‘zlashtirish imkonini
beradi, shuningdek, 1–2-sinf o‘quvchilarining nutq madaniyati va kommunikativ
qobiliyatlarini rivojlantiradi. [26]
Natijada, 1–2-sinf o‘quvchilarini shaxs va narsalarning harakatini
bildiruvchi fe’l so‘zlar bilan tanishtirish jarayoni metodik jihatdan tizimli,
interaktiv va ijodiy faoliyatni uyg‘unlashtirgan holda tashkil etilishi lozim. Bu
yondashuv bolalarga fe’l so‘z turkumini to‘liq tushunish, nutqda to‘g‘ri qo‘llash,
harakatlarni so‘z bilan ifodalash va kundalik muloqotda faol ishlatish
imkoniyatini beradi, shu bilan birga 1–2-sinf o‘quvchilarining til madaniyati,
ijodiy fikrlash va mustaqil o‘rganish qobiliyatlarini rivojlantiradi.
24](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_24.png?v=1)
![2.2. 1–2-sinflarda fe’l so‘z turkumini o‘rgatishda darslik va qo‘llanmalar
asosida metodik yondashuvlar
1–2-sinf o‘quvchilari uchun fe’l so‘z turkumini o‘rgatish jarayoni
boshlang‘ich ta’limning eng muhim bosqichlaridan biridir. Bu davrda
o‘quvchilar tilning asosiy qurilish elementlarini – so‘z turkumlarini –
o‘rganishga kirishadilar. Ayniqsa, fe’l so‘z turkumi shaxs va narsalarning
harakatini, ish-harakatlarni bildiruvchi so‘zlar sifatida tilning sintaktik va
semantik tizimida muhim o‘rin tutadi. Shu bois, 1–2-sinf o‘quvchilariga fe’l so‘z
turkumini samarali o‘rgatish metodik jihatdan chuqur rejalashtirilishi lozim. [10]
Darslik va qo‘llanmalarda fe’l so‘z turkumini o‘rgatish ikki asosiy
yo‘nalishda amalga oshiriladi: birinchisi – nazariy tushuntirish va
terminologiyani o‘rgatish, ikkinchisi – amaliy mashg‘ulotlar orqali
mustahkamlash. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilari bilan ishlashda, avvalo, fe’l so‘z
turkumining semantik mazmuni – ya’ni, harakatni, holatni, ishni bildirishi
tushuntiriladi. Masalan, “yugurdi”, “o‘qidi”, “chizdi” kabi so‘zlar orqali fe’l
so‘z turkumini amaliy mashqlar yordamida o‘rgatish mumkin.
1–2-sinf o‘quvchilari uchun fe’l so‘z turkumini o‘rgatishda interaktiv
metodlar, vizual va ko‘rgazmali vositalardan foydalanish tavsiya etiladi.
Bolalarga rasm, kartochka va harakat namunalari yordamida fe’l so‘z turkumini
tushuntirish ular uchun harakat va so‘z o‘rtasidagi bog‘liqlikni sezilarli darajada
osonlashtiradi. Masalan, “bolalar yugurdi” jumlasi bilan harakatni ko‘rsatish
orqali fe’l so‘z turkumini tasavvur qilishga yordam beradi. Shu bilan birga,
o‘quvchilarni so‘z o‘yinlari, rolli mashqlar va kichik dramatik sahnalar orqali
fe’l so‘z turkumini qo‘llashga jalb qilish mumkin. [11]
Metodik qo‘llanmalarda 1–2-sinf o‘quvchilari uchun fe’l so‘z turkumini
o‘rgatishda progressiv yondashuvlar tavsiya etiladi. Masalan, avval eng oddiy,
kundalik hayotdagi harakatlarni bildiruvchi fe’llar bilan tanishtirib, keyin ularni
turkumlash, zamon va shaxsga moslash kabi mavzularni bosqichma-bosqich
tushuntirish lozim. Shuningdek, darsliklar va qo‘llanmalarda fe’l so‘z turkumini
25](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_25.png?v=1)
![mustahkamlash uchun mashq va topshiriqlar beriladi: jumlalarni to‘ldirish,
savollarga javob berish, fe’llarni ajratib ko‘rsatish kabi mashqlar orqali
o‘quvchilarni faoliyatga jalb qilish mumkin.
Boshlang‘ich sinflarda 1–2-sinf o‘quvchilariga fe’l so‘z turkumini
o‘rgatishda doimiy takrorlash va amaliyot katta ahamiyatga ega. O‘quvchilar
fe’l so‘z turkumini muntazam mashqlar orqali mustahkamlashadi, bu esa
ularning nutq madaniyati va yozma ifoda ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Shu
bilan birga, fe’l so‘z turkumini o‘rgatishda harakatlarni ko‘rsatish, namuna
yaratish va interaktiv faoliyatlarni qo‘llash – boshlang‘ich sinf o‘quvchilari
uchun eng samarali yondashuv hisoblanadi.
Natijada, 1–2-sinf o‘quvchilari bilan ishlashda fe’l so‘z turkumini
o‘rgatish nafaqat til bilimlarini mustahkamlash, balki ularning ijodiy fikrlashini
rivojlantirish, so‘z boyligini oshirish va nutq madaniyatini shakllantirishga
xizmat qiladi. Shu bois, darslik va qo‘llanmalarda fe’l so‘z turkumini o‘rgatish
metodikasi amaliyotda sinovdan o‘tgan, tizimli va interaktiv yondashuvlarga
asoslanishi lozim. [12]
Fe’l so‘z turkumini 1–2-sinf o‘quvchilariga o‘rgatishda o‘quvchilarning
mustaqil faoliyati ham muhim o‘rin tutadi. Mashqlarni avval o‘qituvchi
boshqaruvida bajarish, so‘ngra o‘quvchilarga mustaqil ravishda bajarishga
imkon berish orqali 1–2-sinf o‘quvchilari fe’l so‘z turkumini yanada mustahkam
o‘zlashtiradilar. Masalan, o‘quvchilarga oddiy jumlalarni berib, undagi fe’llarni
aniqlash, shaxs va zamon bo‘yicha turkumlash, yoki o‘z jumlalarini yaratish
topshiriqlarini berish mumkin. Bu usul orqali 1–2-sinf o‘quvchilari fe’l so‘z
turkumini amaliyotda qo‘llashni o‘rganadilar va so‘zlarni mustaqil ravishda
tanlash qobiliyatlari rivojlanadi.
Shuningdek, darslarda 1–2-sinf o‘quvchilari uchun fe’l so‘z turkumini
o‘rgatishda o‘yin va dramatik sahnalar, rolli o‘yinlar keng qo‘llaniladi. Masalan,
“Men yuguraman”, “U chizadi” kabi oddiy fe’llardan iborat rolli o‘yinlar orqali
o‘quvchilar fe’l so‘z turkumini hayotiy vaziyatlarda ishlatishni o‘rganadilar. Bu
26](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_26.png?v=1)
![esa 1–2-sinf o‘quvchilarida fe’l so‘z turkumini tushunish va qo‘llash jarayonini
qiziqarli va interaktiv qiladi.
O‘qituvchilar uchun metodik tavsiya – dars davomida vizual vositalarni
doimiy ravishda qo‘llashdir. Masalan, rasmli kartochkalar, harakatli tasvirlar,
audio va video materiallar yordamida 1–2-sinf o‘quvchilari fe’l so‘z turkumini
ko‘rish va eslab qolish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Shu bilan birga, o‘quvchilarni
guruhlarga bo‘lib ishlashga jalb qilish, ularga bir-biriga fe’l so‘z turkumini
tushuntirish imkonini berish ham samarali metod hisoblanadi. [14]
Amaliyot shuni ko‘rsatadiki, 1–2-sinf o‘quvchilari bilan fe’l so‘z
turkumini o‘rgatishda eng samarali yondashuv – nazariy tushuntirish,
ko‘rgazmali vositalar, interaktiv mashqlar va mustaqil ijodiy faoliyatni
uyg‘unlashdir. Shu tarzda dars o‘quvchilarning fe’l so‘z turkumini to‘liq
tushunishlari, harakatni so‘z bilan ifodalash ko‘nikmalarini rivojlantirishga
yordam beradi.
Bundan tashqari, 1–2-sinf o‘quvchilari uchun fe’l so‘z turkumini
o‘rgatishda sinfdan tashqari mashg‘ulotlar ham muhim ahamiyatga ega.
Masalan, sinfdan tashqari o‘quv faoliyati orqali fe’l so‘z turkumini qo‘llashni
o‘rganish, turli hayotiy vaziyatlarda harakatlarni ifodalash orqali til bilimlarini
mustahkamlash mumkin. Bu esa 1–2-sinf o‘quvchilarida fe’l so‘z turkumini
nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan egallashlariga xizmat qiladi.
Natijada, 1–2-sinf o‘quvchilari bilan fe’l so‘z turkumini o‘rgatish
metodikasi interaktivlik, vizual ko‘rgazmalilik va mustaqil ijodiy mashqlar bilan
boyitilgan bo‘lishi lozim. Shu yondashuv orqali o‘quvchilar fe’l so‘z turkumini
tizimli ravishda o‘rganadi, ularni nutqda to‘g‘ri qo‘llashni o‘rganadi va til
ko‘nikmalarini mustahkamlaydi.
Fe’l so‘z turkumini 1–2-sinf o‘quvchilariga o‘rgatishda individual
yondashuv ham katta ahamiyatga ega. Har bir o‘quvchining nutq rivojlanishi va
so‘z boyligi darajasi turlicha bo‘lishi mumkin. Shu sababli, darslarda o‘qituvchi
1–2-sinf o‘quvchilari uchun fe’l so‘z turkumini o‘rgatishda har bir bolaning
qobiliyatini hisobga olib, topshiriqlarni shaxsiylashtirish zarur. Masalan, ayrim
27](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_27.png?v=1)
![o‘quvchilarga oddiy fe’llardan iborat jumlalarni yaratish topshirig‘i berilsa,
boshqalariga murakkabroq, zamon va shaxsga moslashtirilgan fe’llarni qo‘llash
mashqlari berilishi mumkin. Bu yondashuv 1–2-sinf o‘quvchilari uchun fe’l so‘z
turkumini o‘rganishda faoliyatni oshiradi va o‘zlashtirish jarayonini
tezlashtiradi. Shuningdek, 1–2-sinf o‘quvchilari bilan fe’l so‘z turkumini
o‘rgatishda ijtimoiy faoliyat elementlarini qo‘llash samarali hisoblanadi. Guruh
bo‘lib ishlash, hamkorlikda jumlalar yaratish, fe’llarni bir-biriga tushuntirish va
baham ko‘rish orqali 1–2-sinf o‘quvchilari fe’l so‘z turkumini amaliyotda
qo‘llash ko‘nikmalarini rivojlantiradilar. Bunday mashg‘ulotlar o‘quvchilarda
nafaqat til ko‘nikmalarini, balki ijtimoiy va muloqot ko‘nikmalarini ham
shakllantiradi. [15]
O‘qituvchi 1–2-sinf o‘quvchilari uchun fe’l so‘z turkumini o‘rgatishda
o‘quvchilarning qiziqishlarini doimiy ravishda uyg‘unlashtirishga harakat qilishi
lozim. Masalan, darsni qiziqarli qiyofada o‘tkazish, fe’l so‘z turkumini turli
hikoyalar, ertaklar va hayotiy vaziyatlar bilan bog‘lash samarali hisoblanadi.
Shu orqali 1–2-sinf o‘quvchilari fe’l so‘z turkumini o‘rganishni nafaqat
zaruriylik, balki qiziqarli va foydali jarayon sifatida qabul qiladilar.
Bundan tashqari, fe’l so‘z turkumini 1–2-sinf o‘quvchilari bilan
o‘rgatishda multimediya vositalari va zamonaviy texnologiyalarni qo‘llash
natijadorligini oshiradi. Interaktiv doskalar, kompyuter va planshetlar, video
hamda audio materiallar yordamida 1–2-sinf o‘quvchilari fe’l so‘z turkumini
ko‘rish, eslab qolish va o‘zlashtirish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Shu tarzda
darslar ko‘proq vizual va amaliy jihatdan boyitiladi.
1–2-sinf o‘quvchilari bilan fe’l so‘z turkumini o‘rgatish metodikasi
kompleks yondashuvni talab qiladi: nazariy tushuntirish, ko‘rgazmali vositalar,
interaktiv mashqlar, mustaqil va guruhli faoliyat hamda multimediya resurslarini
uyg‘unlashtirish. Bu yondashuv 1–2-sinf o‘quvchilarida fe’l so‘z turkumini
tizimli ravishda o‘rganish, uni nutqda va yozma ifodada to‘g‘ri qo‘llash, hamda
til ko‘nikmalarini rivojlantirish imkonini beradi.
28](https://docx.uz/documents/a72b5ee6-d0d9-4951-9e81-b5f014fda803/page_28.png?v=1)
kurs ishi
-
Похожие документы
- Matеmatika o’qitishda o’quvchilarning bilish faoliyatini shakllantirish
- Ming ichida arifmetik amallarni o'rganish
- Miqdorlarning proportsional bog`liqligiga doir masalalar yechish metodikasi
- Ikki xonali sonlarni o'nlikdan o'tib qo'shish va ayirish metodikasi
- Ta’limda bilimlarni baxolash va nazorat qilish