Дата регистрации 20 Январь 2025
63 Продаж2-sinf o'quvchilarida og'zaki va yozma hisoblashni shakllantirish metodlari.”
![8 ga bo`linadigan sonni 125 ga boshqa usul ko`paytirish mumkin: dastlab son 8ga bo`linadi,
keyin 1000 ga kamaytiriladi.
Masalan:
72x125=(72:8)x1000=9000
g) bironta sonnig 35 ga ko`paytmasi shu sonnig 25 ga va 10 ga ko`paytmalari yig`indisidir.
Masalan:
84x35=(84:4)x100+84x10=2940
7. Ketma-ket ko`paytirish va bo`lish.
a) ba`zi bir sonlar ko`paytirish amalini 2 va xattoki 3 bo`lib ko`paytirib chiqishga imkon beradi.
Masalan:
46x18=46x2x9
46x2=92
92x9=92x10-92=828
46x2x9=828
Ko`paytuvchi bo`lgan 18 soni 2-bilan 9 ning ko`paytmasidir. Shu sababdan dastlab 46 ni 2ga
vaundan hosil bo`lgan natijani 9 ga ko`paytiriladi;yoki 45 soni bilan 9 ning ko`paytmasi bo`lgani
uchun:
68x45=68x5x9 ya`ni
68x5=(68:2)x10=340
340x9=340x10-340=3060
b) ketma-ket bo`lish asosan bo`luvchi 2 xonali va ko`p xonali son bo`lgan hollarda
qo`llaniladi,ammo bo`luvchi soddaroq bo`gan holda ham undan foydalanish imkoni yuqolmaydi;
Masalan:
224:8[(224:2):2]:2=28
Bu ularning mohiyati shundan iboratki, bo`luvchini ko`paytuvchilarga ajratiladi, so`ngra
bo`linuvchi shu ko`paytuvchilarga ajratiladi, so`ngra bo`linuvchi shu ko`paytuvchilarning
birinchisiga, chiqqan bo`linma ikkinchisiga bo`linadi va hokozo. Bo`luvchini ko`paytuvchilarga
shunday ajratish kerakki, buning natijasida bo`lish prosessi haqiqatdan yengillashadigan bo`lsin.
Ko`pgina maktablarda og`zaki hisob darsining boshida uy vazifasini tekshirgandan keyin
o`tkazadi. Buni maqullash mumkun, lekin doim shunday qilish yaramaydi.
Og`zaki hisobni darsning o`rtasida, masalan, yangi qoidani chiqorgandan kiyen, uni
o`qituvchining rahbarligi ostida misol va masalalar yechib mustahkamlash vaqtida o`tkazish ham
mumkun.
Masalan:
4) aylanma misollar.
1) o`qituvchi 14x5 misolini beradi.
15](https://docx.uz/documents/133df92c-ea68-4b31-ae0d-0a4e60554011/page_15.png?v=1)
![[((117-37):2-15)x4+80]:90=
Jadvalni kim aytadi.
Bir necha o`quvchi qo`l ko`taradi.
O`qituvchi natijani bilish kerak.
Bu siferblat ham og`zaki hisob uchun qilingan. Bu siferblat kartondan yoki fanerdan
yasaladi; uning ikki yog`iga ham bir hil raqamlar yoziladi; siferblat orqali ikki strelkali bir o`q
o`tkaziladi strelkalar o`qqa shunday o`rnatilgan bo`ladiki, biri siferblatning oldingi tomonida bir
sonni ko`rsatganda, ikkinchisi huddi shu sonni orqasida, o`qituvchiga qaragan yog`iga
ko`rsatadi. Strelkani aylantirish uchun, siferblatning orqa tomonidan o`q ichiga yog`ochdan
ishlangan domaloq bir dastani qo`zg`almaydigan qilib o`rnatilgan.
Qo`shiladigan, ayiriladigan, ko`paytiriladigan yoki bo`linadigan ikkinchi sonimiz bir xonali
son bo`lgan hollarda siferblat foydali bo`ladi. Qaysi sonni qo`shiluvchi, ayiriluvchi vahokozo
qilib olishni strelka ko`rsatib turadi.
Pifagorning ko`paytirish jadvali.
1 2 3 4 5 6 7 8 9
2 4 6 8 10 12 14 16 18
3 6 9 12 15 18 21 24 27
4 8 12 16 20 24 28 32 36
5 10 15 20 25 30 35 40 45
6 12 18 24 30 36 42 48 54
7 14 21 28 35 42 49 56 63
8 16 24 32 40 48 56 64 72
9 18 27 36 45 54 63 72 81
Bolalarni jadvaldan foydalanishga o`rgatish kerak: 6x7 raqami bilan boshlangan yo`ldan
yuzgiza boshlab, ustiga 7 raqami yozilgan ustunchaning shu yo`l bilan kesishgan joyda turgan
songacha yurgizish kerak. O`quvchilar bir xonali sonlarni ko`paytishda og`zaki hisob
malakalarini tezroq egallashi uchun qo`yidagi qoidaga rioya qilish lozim.
O`quvchilar ikki qator kataklar chizib olib, har safar shundan shundan hosil bo`lgan
to`g`rito`rtburchakda qancha katak borligini hisoblaydilar va masalan: “ikki marta olti-o`n ikki”
deb ovoz bilan aytib beradilar, uch qatorni chizgandan keyin esa yana hisoblaydilar va “uch
marta olti-o`n sakkiz” deb aytadilar pifagor jadvalidan shaxor troshiy jadvalidan
foydalanganidek foydalanish ham mumkin
21](https://docx.uz/documents/133df92c-ea68-4b31-ae0d-0a4e60554011/page_21.png?v=1)
-
Похожие документы
- Boshlang`ich sinf mehnat darslarida qog`ozdan amaliy ishlar
- Matеmatika o’qitishda o’quvchilarning bilish faoliyatini shakllantirish
- Ming ichida arifmetik amallarni o'rganish
- Miqdorlarning proportsional bog`liqligiga doir masalalar yechish metodikasi
- Ikki xonali sonlarni o'nlikdan o'tib qo'shish va ayirish metodikasi