Adabiyot darslarida didaktik oʻyinlardan foydalanish. Sinfdan tashqari o’qish va uni tashkil etish - Литература - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	72.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	05 Март 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Литература

Adabiyot darslarida didaktik oʻyinlardan foydalanish. Sinfdan tashqari o’qish va uni tashkil etish

Купить

Adabiyot darslarida didaktik o yinlardan ʻ foydalanish. Sinfdan tashqari o’qish va uni tashkil etish

Reja 1. Badiiy asar tahlilining nazariy-metodik asoslari. 2. Filologik tahlil (ilmiy tahlil) 3. Didaktik tahlil (o’quv tahlili). 4. Didaktik tahlilda o’qituvchi va o’quvchi faoliyati. 5. O’quv tahlilida adabiy turga xos xususiyatlarni hisobga olish metodikasi .

Mavzuga oida asosiy tushunchalar. Adabiy ta’lim oldida turgan vazifalar ham badiiy asarni guruh tahlil etishni talab qiladi. Maktab o’quvchilarida kitobga muhabbat o’qilgan kitobning sir-asrorlarini bilagn so’ng bilinadi. Badiiy asar tahlili yo’nalishiga qarab ikki turga bo’linadi: filologik (ilmiy), va didaktik (o’quv) tahlili. Filologik tahlil, didaktik tahlil va ularning farqli jihatlari. Badiiy asarni tahlil qilishda estetik asosning ustivorligi. Yakka va guruhli ishlash. Adabiy asarni tahlil qilishda o’qituvchi va o’quvchi faoliyatining uch yo’nalishi.

Identiv o’quv maqsadlari. 1. O’quv tahlilining ilmiy tahlildan farqli jihatlari. 2. O’quv tahlilining pedagogik maqsadga yo’naltirilganligi. 3. Didaktik tahlilning vazifasi. 4. Tahlilda estetik asoslarning ustivorligi. 5. Didaktik tahlilda o’qituvchi va o’quvchi faoliyati .

Asosiy masala bayoni Adabiy ta’lim oldida turgan vazifalar ham badiiy asarni guruh tahlil qilishni talab etadi. Maktab o’quvchilarida kitobga muhabbat o’qilgan kitobning sir-asrorini bilgandan keyingina shakllanadi. O’quvchi badiiy asardan lazzat tuysa, o’zining zavqini keltirgan tasviriy unsurlarni payqay bilsa, chinakam badiyat namunasini soxta asarlardan ajrata olish malakasini egallagan bo’lsagina kitobxonga aylanadi. Chunki biror asarni o’qish jarayonida, uni tahlillash maboynida tuyilgan lazzat o’quvchini boshqa asarlarini o’qishga, ulardan zavqlanishga undaydi. Amaliyotda badiiy tahlil qanday maqsadga yo’naltirilganligiga qarab ikki turga: filologik va didaktik tahlilga bo’linadi. Filologik (ilmiy) tahlil badiiy asardan chiqarilgan xulosalarning adabiyotshunoslik ilmi erishgan daraj

Filologik (ilmiy) tahlil badiiy asardan chiqarilgan xulosalarning adabiyotshunoslik ilmi erishgan darajaga muvofiq kelishini talab qiladi. Tahlil jarayonidagi har bir fikr ham mantiqiy tushunchalar, estetik qonuniyatlar bilan asoslangan bo’ladi. O’quv tahlili – ilmiy tahlil singari faqat ilmiy-estetik faoliyat bo’lib qolmay, balki pedagogik-psixologik jarayon hamdir. Chunki pedagogik maqsadga yo’naltirilganlik har qanday didaktik tahlilning asosiy belgisidir. Dars jarayonida to’g’ri amalga oshirilgan didaktik tahlil o’quvchining badiiy madaniyatini yuksaltiradi, estetik xodisalarni ko’rish undan mantiqiy-hissiy ta’sirlanish va ular ta’sirida umumlashma xulosalariga kelish qobiliyatini shakllantiradi. Chunki badiiy asar tahlil qilinayotganda tarbiyalanuvchining tafakkuri va qissiyoti faol i

O’qituvchi misralar zamiriga yashiringan jozibani topishga o’quvchilarni qaratish lozim. Shig’alab yog’ayotgan ezgin yomg’ir, yomg’ir tagida ruhi goh maxzun, goh xushnud shoir, sochlariga tomayotgan tomchilar, yog’ayotgar yomg’irning lirik qahramon qayg’usiga ham, quvonchiga ham baravar tomchilayotgani tasviri o’quvchilar ruhiy holatida bezovtalik paydo qiladi. Ular yomg’ir tagida turgan nozik ta’b lirik qahramon holatini xis qiladilar. Shoir yomg’ir yog’ayotganligi haqida xabar bermaydi, balki yomg’irni she’rxonning ko’z oldida «yog’diradi». Didaktik tahlil har bir adabiyot o’qituvchisi uchun doim ikki bosqichli jarayon hisoblanadi. Birinchi bosqichda o’qituvchi darsga tayyogarlanish jarayonida ertaga sinfda o’qitiladigan asarni tahlil etadi, bu o’qituvchining yakka tarbidagi tahlili. Ikk

Mavzu: O`tkir Hoshimovning “Urushning so`nggi qurboni” hikoyasi Ta’limiy maqsad: O`tkir Hoshimov asari bilan tanishtirish. Tarbiyaviy maqsadi: Urush yillari hayoti bilan tanishtirish orqali tinchlikning qadriga etishga o`rgatish. Rivojlantiruvchi maqsad: O`quvchilarga mehribonlik, yaqin kishilarni qadirlash tuyg`ularini shakllantirish. Darsning shiori : Qo`lingdan kelsa gar, yaxshilik qil. Dars turi: O`tilgan mavzuni mustahkamlash darsi. Dars usuli: Interfaol usuldagi noan’anaviy dars.

Dars rejasi: 1. Tashkiliy qism. 2. Guruhlar bilan ishlash. 3. Debat usulidan foydalanish. 4. Sud usuli. 5. Mavzuni xisoblash, yakunlash. Darsning borishi: O`qituvchi o`quvchilarni faollashtirish uchun savollar beradi. 1. O`tkir Xoshimovning qanday asarlarini bilasiz? 2. “Urushning so`ngi qurboni” hikoyasida qaysi davr aks etgan. Shu kabi savollar bilan o`quvchilar faollashtirib olinadi.

So`ng o`qituvchi sinfni 2-guruhga bo`ladi. Vatman qog`ozi va markerlar berilib, savol qo`yiladi. * Urushning so`nggi qurboni kim? * Bu fojianing yuz berishiga nima sabab bo`ldi?

Tinchlik guruhi * Ona * Onaning o`g`riligi * Shoikromning vahshiona ishi * Ukasining sutga ehtiyoji * Oiladagi qiyinchilik * Zamonning o`g`riligiYaxshilik guruhi * Umri xola “Urushning so`ngi qurboni” * Shone’matning kasalligi * Shoikromning qilmishi * Onasining qilmishi * Hadichaning noroziliklari * Etishmovchilik Xulosalash Urushning tugagani e’lon qilingan vaqtda Umri xola o`ladi. Demak, so`nggi qurbon Umri xola. Shoikromning vahshiyona ish tutushiga, onaning o`g`irlik qilishiga Hadichaning zorlanishiga, zamonning og`irligiga va nihoyat fojeaning yuz berishiga ham urush sabab.

O`qituvchi guruhlarning fikrlari yozilgan vatmanni sinf taxtasiga osadi. 3-vatmanga guruhlarning fikrini xulosalaydi. Keyingi bosqichda o`qituvchi taxtaga Shoikrom ismini yozadi. O`quvchilar uning tabiatiga xos xususiyatlarni sanaydi. SHOIKROM MEHNATKASH VAHSHIYSABRSIZ QIZG`ONCHIQHALOL XUDBIN KAMBAG`AL

O`quvchilar tomonidan berilgan birorta javob noto`g`ri deb qat’iy aytilmaydi. Fikrni aytgan o`quvchi uni asoslaydi, sababini tushuntiradi. 3-bosqichda guruhlarning biri Shoikromni himoya qiladi, biri uni qoralaydi. “ Yaxshilik” guruhi – oqlovchilar. Shoikrom to`g`ri ish qilmadi, lekin u shunday yo`l tutishga majbur bo`ladi. Onasida ham ayb bor, o`g`rilik qilmaslik kerak edi. Bolalari oilasining kun ko`rishi uchun shu yo`lni tutdi. Axir u o`g`ri onasi ekanligini bilmagan edi. Uni qoralashimiz, jazo berishimiz shart emas, shundoq ham u eng katta jazoga, vijdon azobiga yo`liqdi. “ Tinchlik” gurug`i – qoralovchilar. Shoikrom noto`g`ri ish tutdi, ozgina chidasa, urush tugar edi. Ahvoli yaxshilanar edi. Onasining qotili bo`ldi, o`g`ri boshqa bo`lganda ham bu ishi vahshiylik-ku. U ukasining qalbi

9 - sinf Mavzu: “Kecha va kunduz” romani timsollarini o`rganish Ta’limiy maqsad: Asar g`oyas ini ochishga timsollar qay darajada xizmat qilgan, o`quvchi lar timsollarini qay darajada o`rganganligini ko`rib chiqish orqali bilimlarini boyitish. Tarbiyaviy maqsad: Kishilardagi yaxshi va yomon hislatlarni ilg`ay olish. Yaxshi fazilatlar egasi bo`lishga intilish. Rivojlantiruvchi maqsad: Timsollarni kuzata olish, xarakterlar xaqida mustaqil fikr bildira olish. Dars jih ozi: “Kecha va kunduz” romani, plakat, marker. Dars turi: Mustaxkamlash darsi. Dars uslubi: Interfaol usullardan foydalanilgan noan’anaviy dars. www.arxiv.uz

Mavzu yuzasidan savol va topshiriqlar: 1. Badiiy asarni tahlil qilishning nazariy-metodik asoslari deganda nimani tushunasiz? 2. Badiiy asarni tahlil qilish necha turda amalga oshiriladi? 3. Tahlilning o’quvchi ma’naviyatini shakllantirishdagi ahamiyati. 4. Didaktik tahlilda o’qituvchi va o’quvchi faoliyati. 5. Zulfiyaning «Oydinda»deb ataluvchi she’rini tahlil qiling? 6. «»O’g’ri hikoyasini tekstual tahlilini qanday o’tkazish mumkin? 7. Inson qadri toptalgan huquqi oyoq osti qilingan holatni tasviri qanday berilgan? 8. Ta’limiy tahlilni o’tkazishning o’ziga xos talablari nimadan iborat? www.arxiv.uz

Adabiyotlar ro’yxati : 1. Q.Yo’ldoshev, «Adabiyot o’qitishning ilmiy- nazariy asoslari» Toshkent-«O’qituvchi» 1996-yil. 2. «Adabiyot o’qitish metodikasi» Tashkent. O’qituvchi-1991-yil. 3. Qunduzxon Husanboeva «Maktab ta’limida uy vazifalari» Tashkent 2001-yil. 4. Q.Yo’ldoshev «2-sinf o’zbek adabiyoti darsligi» Toshkent 2005-yil. 5. Eshboeva Feruza «Pedagogik mahorat soxibasi» Guliston 2009-yil. www.arxiv.uz

Купить

Похожие документы
Fitrat dramaturgiyasi
«Saddi Iskandariy» dostoni
Abdulhamid Cho'lponning «Kecha va kunduz» romanida realizm
Adabiyotshunoslik tarixi va tarixiylik omillari
Abdulla Qahhorning «Sarob» romanida mazmunni ifodalovchi konsepsiyalar