Aksiz va qo‘shilgan qiymat solig‘i 9-sinf - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	3.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	15 Февраль 2022
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Aksiz va qo‘shilgan qiymat solig‘i 9-sinf

Купить

9-sinf iqtisodiy bilim asoslari darsligi asosida 18-mavzu: Aksiz va qo‘shilgan qiymat solig‘i

Yuqoridagi 1– 3- rasmlarda mamlakatimizda, 4– 6- rasmlarda esa chet elda ishlab chiqarilgan va mamlakatimizga olib kirilayotgan tovarlar tasvirlanganO‘zbekiston Respublikasida ishlab chiqarilayotgan tovarlar

Chet eldan O‘zbekiston Respublikasi hududiga olib kirilayotgan tovarlar Ularni umumlashtiradigan jihat — bu ularning barchasi aksiz solig‘i solinadigan tovarlar ekanligidir. 1. Sizning fikringizcha, bu tovarlarga qo‘shimcha aksiz solig‘i solinishiga sabab nimada? Savolga javob berishda ushbu tovarlarning bozordagi o‘rni va iste’mol xususiyatiga e’tibor bering. Shuningdek, spirtli ichimliklar va tamaki mahsulotlarining inson salomatligi va hayot tarziga salbiy ta’sirini unutmang. 2. Aksiz markalari qanday tovarlarga yopishtirilishini bilasizmi? Aksiz markalarining tovarlarga yopishtirilishining sababi nimada deb o‘ylaysiz? 3. Qo‘shilgan qiymat solig‘i deb ataluvchi soliq tovarlarga nima sababdan solinishi haqida fikr bildirishga harakat qiling. Bunda soliqning nomiga e‘tibor bering.

Aksiz solig‘i bilvosita soliq bo‘lib, ayrim mahsulotlardangina olinadi. Aksiz solig‘ining to‘lovchilari aksiz to‘lanadigan mahsulotlar ishlab chiqaruvchi va import qiluvchilardir. Aksiz solig‘i mamlakatimizda ishlab chiqarilgan alkogolli mahsulotlar, tamaki mahsulotlari, etil spirti, spirtli ichimliklar, oltin, kumushdan tayyorlangan buyumlar, neft, gaz mahsulotlari (benzin, dizel, gaz) kabi mahsulotlarga solinadi.

Mana shu aksiz solig‘i solinadigan tovarlar aksiz solig‘i obyektlari bo‘ladi. Ayrim mahsulotlar uchun aksiz solig‘i stavkalarini keltiramiz:

2019- yil 1- yanvardan boshlab aksiz solig‘ini hisoblash va to‘lash bo‘yicha ham bir qator o‘zgartirishlar kiritildi. Jumladan: 1. to‘langan aksiz solig‘i summasi ishlab chiqarish va sotish zanjirida hisobga olinmaydigan bo‘ldi; 2. aksiz solig‘i solinadigan yangi tovarlar turlari kiritildi; 3. alkogol mahsulotlari uchun aksiz solig‘i indeksatsiya qilindi.

2019- yil 1- yanvardan boshlab ayrim aksiz solinadigan tovarlar bo‘yicha aksiz solig‘i stavkalari pasaytirildi. Ayrim tovarlar esa aksiz solinadigan tovarlar ro‘yxatidan chiqarib yuborildi. Shu bilan bir paytda bir qancha tovarlar aksiz solinadigan tovarlar ro‘yxatiga kiritildi. 2019- yilgacha benzin, dizel yonilg‘isi va gaz uchun iste’mol solig‘i to‘lanar edi.

Bunda bu soliq har bir litr yonilg‘i narxiga aniq ustamani qo‘shgan holda undirilar edi. 2019- yil 1-yanvardan boshlab esa bu iste’mol solig‘i bekor qilindi va uning o‘rniga har bir litr yonilg‘i uchun aksiz solig‘i kiritildi. Aksiz solig‘i iste’molchilarga yonilg‘ini sotuvchi yuridik shaxslardan undirib olinadi. Bu yuridik shaxslar pirovard iste’molchiga sotgan yonilg‘i narxida bu aksiz solig‘i ham qo‘shilgan bo‘ladi.

Bu o‘z navbatida soliqlar sonini kamaytirish va soliq tizimini soddalashtirishga xizmat qiladi. Chet eldan mamlakatimiz hududiga olib kiriladigan va aksiz solig‘i solinadigan tovarlar ro‘yxati ancha kengdir. Mamlakatimizda O‘zbekiston Respublikasi Pr е zid е nti qarori bilan 2019- yil 1- yanvardan boshlab yana 65 turdagi tovarlar importi uchun aksiz solig‘i kiritildi.

Bunda soliq ayrim tovarlar bojxona qiymatidan foiz hisobida undirilsa, ayrimlaridan esa bir birlik tovar uchun qat’iy miqdorda chet el valutasida undiriladi. Bunda aksiz solig‘iga eng ko‘p tortilgan tovarlar muzlatgichlar, konditsion е rlar, mikroto‘lqinli p е chlar kabi el е ktrot е xnika tovarlaridir. Ularga aksiz solig‘i stavkasi 10-15% qilib b е lgilandi.

Undan tashqari p е ch е niy, shokolad va boshqa xil shirinliklarga ham 10-20% stavkadagi aksiz solig‘i kiritildi. Shuning bilan bir paytda 1000 dona sigar е t uchun aksiz solig‘i 60 dollardan 40 dollargacha pasaytirildi.

Mahsulot (xizmat)ni ishlab chiqarish, sotish yoki uni import qilish jarayonida mahsulot (xizmat) narxiga qo‘shilgan qiymatning bir qismi davlatga to‘lanadi. Ana o‘sha to‘lov – qo‘shilgan qiymat solig‘i deb ataladi. Qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘lovchilari – O‘zbekiston Respublikasi hududida tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi yuridik shaxslar hamda mahsulotlar importi bilan shug‘ullanuvchi yuridik va jismoniy shaxslardir. Qo‘shilgan qiymat solig‘ining obyekti bo‘lib, mahsulotlar (xizmatlar)ni realizatsiya qilish (sotish) yoki import mahsulotlari aylanma mablag‘lari hisoblanadi

Qo‘shilgan qiymat solig‘ini to‘lovchi har qanday shaxs sotilgan (realizatsiya qilingan) mahsulot yoki xizmatlar uchun olinadigan to‘lov mablag‘i qachon kelib tushishidan qat’i nazar, budjetga qo‘shilgan qiymat solig‘ini to‘lashi shart bo‘ladi. Soliq qonunchiligiga ko‘ra, mamlakatimizda qo‘shilgan qiymat solig‘i stavkasi 20 foiz qilib belgilangan. Lekin 2019- yil 1- yanvardan ayrim, 3 mlrd so‘mgacha aylanmaga ega bo‘lgan korxonalar qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘lashning soddalashtirilgan tartibiga ixtiyoriy ravishda o‘tishlari mumkin.

QQS to‘lashning bu tartibiga o‘tganda korxona pasaytirilgan stavkalarda soliq to‘laydi, lekin bu to‘langan soliqni sotib olingan tovarlar bo‘yicha to‘langan QQS hisobiga o‘tkazish imkoniga ega bo‘lmaydi. QQS to‘lashning bu tartibi faqat kichik korxonalar uchun va vaqtincha, ya’ni 2021- yil 1- yanvargacha amal qiladi QQS to‘lashning bu tartibiga o‘tgan kichik korxonalar quyidagi stavkalarda QQS to‘laydilar: sanoat korxonalari - 7%, savdoda - 6%, qurilishda - 8%, umumiy ovqatlanish va mehmonxonalarda - 10%.

Qo‘shilgan qiymat solig‘ini hisoblashda shuni e’tiborga olish kerakki, soliq to‘lanadigan baza (qiymat) qilib mahsulotning to‘liq qiymati emas, balki mana shu soliq to‘laydigan korxonada yaratilgan yangi qiymati olinadi. Bunda, oraliq iste’mol, ya’ni mana shu mahsulotni ishlab chiqarish uchun hisobot davri davomida ishlatilgan tovarlar va xizmatlar qiymati chiqarib yuboriladi. U holda QQSni hisoblab chiqarish formulasi quyidagi ko‘rinishni oladi: QQS=Qo‘shilgan qiymat.20%=Qiymat (Narx).20% - Oraliq iste’mol qiymati.20%

Купить