Alisher Navoiy 4 - Литература - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	756.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Литература

Alisher Navoiy 4

Купить

Alisher NavoiyO`ZBEKISTON DAVLAT SAN`AT VA MADANIYAT INSTITUTI www.arxiv.uz

Alisher Navoiy  Alisher Navoiy ( 1441 , 9 fevral - 1501 , 3 yanvar ) ulugʻ oʻzbek shoiri, mutafakkiri va davlat arbobi boʻlgan. G‘arbda chigʻatoy adabiyotining buyuk vakili deb qaraladi, sharqda «nizomi millati va d-din» (din va millatning nizomi) unvoni bilan ulugʻlanadi. www.arxiv.uz

Hayot yoʻli  Asl ismi Nizomiddin Mir Alisher. U Hirotda tugʻilib, shu yerda umrining asosiy qismini oʻtkazgan. Navoiyning otasi G‘iyosiddin Bahodir temuriylar xonadoniga yaqin boʻlgan. She’r zavqi va iste’dodi erta uygʻongan. Bolalikdayoq Farididdin Attorning « Mantiqut-tayr » asarini yod olgan, Sharafiddin Ali Yazdiy nazariga tushgan, Mavlono Lutfiy yosh shoir iste’dodiga yuqori baho bergan, Kamol Turbatiy e’tirofini qozongan. www.arxiv.uz

 Husayn Boyqaro Xuroson taxtiga oʻtirgach (1469), Navoiy hayoti va ijodida yangi bosqich boshlanadi, muhrdorlik (1469) mansabiga, vazirlik (1472) va Astrobod hokimligi (1487)ga tayinlanadi. 1480— 1500 yillar mobaynida oʻz mablagʻlari hisobidan bir necha madrasa, 40 rabot (safardagi yoʻlovchilar toʻxtab oʻtish joyi), 17 masjid, 10 xonaqoh, 9 hammom, 9 koʻprik, 20 ta hovuz qurdiradi. Husayn Boyqaro Alisher Navoiyga « muqarrabi hazrati sultoniy » ( « sulton hazratlarining eng yaqin kishisi » ) degan unvonni beradi. Unga koʻra Navoiy davlatning barcha ishlariga aralasha olardi. www.arxiv.uz

Xamsa  Alisher Navoiy ijodining yuksak choʻqqisi « Xamsa » asari (1483-85)dir, shoir birinchilardan boʻlib, turkiy tilda toʻliq « Xamsa » yaratdi va turkiy tilda shunday koʻlamdor asar yozish mumkinligini isbotlab berdi.  « Xamsa » tarkibiga « Hayrat ul-abror » , « Farhod va Shirin » , « Layli va Majnun » , « Sabʼai sayyor » , « Saddi Iskandariy » kabi dostonlar kiradi. www.arxiv.uz

Tasavvufiy asarlari  Navoiyning tasavvufiy qarashlari deyarli barcha asarlarining ruhiga singgan boʻlsa-da, maxsus « Lison ut-tayr » dostoni(1499)da, « Nasoyim ul-muhabbat » manqabasi]]"(1495-96)da, « Tarixi anbiyo va hukamo » (1485- 8), « Arbain » , « Munojot » singari asarlarida aks etgan.  « Lison ut-tayr»da borliq va ilohiyot haqaidagi qarashlarini, inson, tabiat va hayot haqidagi fikrlarini qushlar tili va sarguzashtlari orqali bayon qilgan.  Oʻzbekiston mustaqillikka erishganidan soʻng Navoiy asarlarini diniy va soʻfiylik jihatidan oʻrganish kengaydi, ular ob’ektiv va ilmiy bahosini olmoqda. « Arbain » , « Munojot » kabi asarlari chop etildi. Jomiyning « Nafahotul-uns min hazarotil-quds » tazkirasini tarjima qilib va toʻldirib, soʻz yuritilgan 618ta shayxlar sonin

Nasriy asarlari  Navoiy merosining salmoqli qismi nasriy asarlardan iborat. Ular ijtimoiy- siyosiy, axloqiy-taʼlimiy va ilmiy-falsafiy yoʻnalishdadir.  « Mahbub ul-qulub » (1500-01) Navoiyning soʻnggi yirik asari boʻlib, unda ulugʻ mutafakkir adibning hayoti davomidagi kuzatishlari, toʻplagan boy tajribasi oʻz yuqori darajasida aksini topgan. Uch qismdan iborat bu asarda « Soriun-nosning af'ol va ahvolining kayfiyati » (1), axloqiy muammolar (2), « mutafarriqa favoyid va amsol surati » (3) masalalari ifodalangan.  « Xamsatul-mutahayyirin » ( « Besh hayrat» ,1494) asarida ustozi va doʻsti Abdurahmon Jomiy, uning hayoti lavhalari, tariqati, yozishmalari, asarlari haqida hayratomuz hikoyalar keltiriladi.  « Holoti Sayyid Hasan Ardasher » (1488-89), « Holoti Rahlavon Muhammad» (14

 « Majolisun-nafois » (1490-91; 1497-98) tazkirasi turk tilidagi yozilgan dastlabki tazkira boʻlib, unda shoir sakkiz majlis doirasida 459 shoir va adib haqida maʼlumot bergan. Birinchi va ikkinchi majlisda tazkira tartib berilganda hayot boʻlmagan shoirlar, uchinchi majlisda shoirning zamondoshlari, toʻrtinchi majlisda beshinchi majlisda Xuroson, oltinchisida Movaraunnahr, Kichik Osiyo va Eron, yettinchi va sakkizinchi majlislarda temuriylar sulolasiga mansub ijodkor shoh va shahzodalar haqidagi maʼlumotlar jamlangan. Asar Fahriy Hirotiy(1521-22), Muhammad Qazviniy(1522-23), Shoh Ali Abdulali (1598) tomonidan uch marta fors tiliga tarjima qilingan. Ilmiy-filologik merosi www.arxiv.uz

 « Tarixi muluki Ajam » ( « Ajam shohlari tarixi» ,1488) qisqa tarix boʻlib, Eron shohlari xronikasi bayon qilingan « Tarixi Tabariy » , « Shohnoma » asarlarini mantiqan toʻldiradi, ulardagi faktlarni izchil ilmiy tizimga soladi. Afsonaviy shoh Kayumarsdan sosoniylarning soʻnggi vakili Yazdi Shahriyorgacha boʻlgan shohlar tarixini, mifologik talqinini beradi.Tarix va iqtisodga oid asarlari www.arxiv.uz

Купить

Похожие документы
Fitrat dramaturgiyasi
«Saddi Iskandariy» dostoni
Abdulhamid Cho'lponning «Kecha va kunduz» romanida realizm
Adabiyotshunoslik tarixi va tarixiylik omillari
Abdulla Qahhorning «Sarob» romanida mazmunni ifodalovchi konsepsiyalar