An'anaviy hind dinlari - Основы культурологии - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.6MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Основы культурологии

An'anaviy hind dinlari

Купить

An’anaviy hind dinlariAn’anaviy hind dinlari www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Reja:Reja: 1.1. Vedizmning vujudga kelishi.Vedizmning vujudga kelishi. 2.2. Brahmanizm davri.Brahmanizm davri. 3.3. Hinduizm ta’limoti.Hinduizm ta’limoti. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

VEDIZMVEDIZM  Qadimgi Hindiston diniy tizimining paydo bo‘lishida Qadimgi Hindiston diniy tizimining paydo bo‘lishida turli elatlar ishtirok etgan. Diniy tizim turli elatlar ishtirok etgan. Diniy tizim mahalliy va mahalliy va ko‘chib kelgan xalqlar dinlarining ko‘chib kelgan xalqlar dinlarining sintezi natijasida sintezi natijasida yuzaga kelgan.yuzaga kelgan.  Miloddan avvalgi II ming yillikning o‘rtalarida Hindistonning shimoliy va Miloddan avvalgi II ming yillikning o‘rtalarida Hindistonning shimoliy va markaziy qismlarini taxminan Pomir tog‘lari vohalarida yashagan ko‘chmanchi markaziy qismlarini taxminan Pomir tog‘lari vohalarida yashagan ko‘chmanchi Oriy (asilzoda) qabilalari bosib olganlar. Ularning bu yerlarga kelishi sinflar va Oriy (asilzoda) qabilalari bosib olganlar. Ularning

 Vedalar Vedalar 44 ta to‘plamga bo‘linadi va ta to‘plamga bo‘linadi va quyidagilardan iborat:quyidagilardan iborat:  1)1) Rigveda Rigveda – xudolarga bag‘ishlangan – xudolarga bag‘ishlangan madhiyalar. Xudolarning sarguzashtlari,madhiyalar. Xudolarning sarguzashtlari,  o‘zaro aloqalari va asosiy vazifalari she’riy o‘zaro aloqalari va asosiy vazifalari she’riy uslubida tasvirlangan;uslubida tasvirlangan;  2) Samveda2) Samveda – asosan Rigveda mavzularini – asosan Rigveda mavzularini takrorlovchi she’riy to‘plam;takrorlovchi she’riy to‘plam;  3) Yadjuraveda 3) Yadjuraveda – qurbonliklar qilish – qurbonliklar qilish qoidalaridan iborat;qoidalaridan iborat;  4) Atxarvaveda4) Atxarvaveda – yovuz ruhlarga qarshi – yovuz ruhlarga qarshi qo‘llaniladigan jodu va afsunlardan tuzilgan.qo‘llani

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

 Miloddan avvalgi II ming yillik oxirlari – I ming yillikning boshlarida Miloddan avvalgi II ming yillik oxirlari – I ming yillikning boshlarida Qadimgi Hindistonda vujudga kelgan din muqaddas bitik – vedalar sharafiga Qadimgi Hindistonda vujudga kelgan din muqaddas bitik – vedalar sharafiga shu nom bilan atalgan. Veda dini asrlar davomida takomillashib borgan. U shu nom bilan atalgan. Veda dini asrlar davomida takomillashib borgan. U ko‘pxudolikka asoslangan. Daus osmon xudosi hisoblangan va yer ilohi ko‘pxudolikka asoslangan. Daus osmon xudosi hisoblangan va yer ilohi Pitxivi borliqni yaratgan, xudolar va odamlarning ajdodi bo‘lgan. Ulardan Pitxivi borliqni yaratgan, xudolar va odamlarning ajdodi bo‘lgan. Ulardan Indra (issiqlik, yorug‘lik, yomg‘ir va to‘fon xudosi, olamning hukmdori),

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

 Braxmanizm ta’limotiga ko‘ra moddiy borliq undan tashqarida mavjud Braxmanizm ta’limotiga ko‘ra moddiy borliq undan tashqarida mavjud bo‘lgan yagona boqiy ruhning emanatsiyasi (lotincha emanatio – oqib bo‘lgan yagona boqiy ruhning emanatsiyasi (lotincha emanatio – oqib chiqish, o‘tish degan ma’nolarni anglatadi, iloh ijodiy energiyasining oqib chiqish, o‘tish degan ma’nolarni anglatadi, iloh ijodiy energiyasining oqib chiqishi) natijasida vujudga kelgan. Tirik jonzodlardagi ruh uning bir chiqishi) natijasida vujudga kelgan. Tirik jonzodlardagi ruh uning bir zarrasidir. Ruh boqiy. Uning qayta tug‘ilishi to‘xtatilmasa, tanadan-tanaga zarrasidir. Ruh boqiy. Uning qayta tug‘ilishi to‘xtatilmasa, tanadan-tanaga cheksiz ravishda ko‘chaveradi. Ruhning ko‘chishini sansara (sanskrit tilida – chek

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Hinduiylikning ta’limoti va Hinduiylikning ta’limoti va marosimlarimarosimlari  Hindiston diniy tizimlarining aqidalaridagi o‘xshashliklar, odamlarning Hindiston diniy tizimlarining aqidalaridagi o‘xshashliklar, odamlarning diniy e’tiqodni tanlash erkinligi kabi omillar diniy e’tiqodi turlicha bo‘lgan diniy e’tiqodni tanlash erkinligi kabi omillar diniy e’tiqodi turlicha bo‘lgan xalqlarning tinch-totuv yashashlariga shart-sharoit yaratgan. Ammo xalqlarning tinch-totuv yashashlariga shart-sharoit yaratgan. Ammo yuqoridagi fikrga asoslanib, diniy tizimlar o‘rtasida mintaqada hukmronlik yuqoridagi fikrga asoslanib, diniy tizimlar o‘rtasida mintaqada hukmronlik uchun keskin kurash bo‘lmagan, degan xulosaga kelish xatodir. Bunday uchun keskin kurash bo‘lmagan, degan xulosaga kelish xatodir. Bu

 Hinduiylar o‘z diniy e’tiqodlarini Hinduiylar o‘z diniy e’tiqodlarini «arya-dxarma» «arya-dxarma» (oriylar (oriylar qonuni) yoki qonuni) yoki «sanatana dxarma»«sanatana dxarma» (abadiy qonun) deb (abadiy qonun) deb ataganlar. Hinduiylik Hindistonda qadimgi davrlardan paydo ataganlar. Hinduiylik Hindistonda qadimgi davrlardan paydo bo‘lgan barcha din turlarini, mahalliy xalqlarning urf-odatlari, bo‘lgan barcha din turlarini, mahalliy xalqlarning urf-odatlari, an’ana va udumlarini qabul qilgan. Ushbu din buddaviylikka an’ana va udumlarini qabul qilgan. Ushbu din buddaviylikka ko‘p jihatlari bilan o‘xshash bo‘lsa ham, kasta tizimini ko‘p jihatlari bilan o‘xshash bo‘lsa ham, kasta tizimini muqaddaslashtirganligi, mahalliy urf-odatlar va an’analarni, muqaddaslashtirganligi, mahalliy urf-odatl

 Hinduiylik ta’limotining kengligi, rang-barangligi Hinduiylik ta’limotining kengligi, rang-barangligi sababli Sanskrit tilida yozilgan vedalar, braxmanlar sababli Sanskrit tilida yozilgan vedalar, braxmanlar matnlari va upanishadalar muqaddas bitik sifatida qabul matnlari va upanishadalar muqaddas bitik sifatida qabul qilingan. Hinduiylikning eng qadimgi muqaddas bitigi – qilingan. Hinduiylikning eng qadimgi muqaddas bitigi – VedalarVedalar (sanskrit tilida – bilim degan ma’noni anglatadi) (sanskrit tilida – bilim degan ma’noni anglatadi) miloddan avvalgi II ming yillikning o‘rtalaridan miloddan miloddan avvalgi II ming yillikning o‘rtalaridan miloddan avvalgi I ming yillikning o‘rtalarigacha she’riy uslubda avvalgi I ming yillikning o‘rtalarigacha she’riy uslubda yozilgan diniy-adabiy y

 Diniy ta’limotning muhim manbalaridan yana biri upanishadalar Diniy ta’limotning muhim manbalaridan yana biri upanishadalar (sanskrit tilida – sirli ta’limot degan ma’noni anglatadi) bo‘lib, (sanskrit tilida – sirli ta’limot degan ma’noni anglatadi) bo‘lib, diniyfalsafiy asarlar to‘plami hisoblanadi. Unda vedalar sharhlangan, diniyfalsafiy asarlar to‘plami hisoblanadi. Unda vedalar sharhlangan, dunyoning paydo bo‘lishi, materiya va ruhning munosabatlari, dunyoning paydo bo‘lishi, materiya va ruhning munosabatlari, xudolarning mohiyati kabi masalalar tahlil qilingan. Upanishadalar xudolarning mohiyati kabi masalalar tahlil qilingan. Upanishadalar matni Hindistondagi boshqa muqaddas bitiklar singari juda uzoq matni Hindistondagi boshqa muqaddas bitiklar singari juda uzoq vaqt davomida to‘p

 Muqaddas bitiklarni o‘rganishga ko‘maklashuvchi Muqaddas bitiklarni o‘rganishga ko‘maklashuvchi sutralar bilan birga, o‘quv matnlar hisoblanuvchi sutralar bilan birga, o‘quv matnlar hisoblanuvchi shastralar ham vujudga kelgan. Shastralar she’riy shastralar ham vujudga kelgan. Shastralar she’riy uslubda yozilgan bo‘lib, diniy ta’limotning turli uslubda yozilgan bo‘lib, diniy ta’limotning turli sohalaridan bilim beradi. Ular orasida eng mashhuri sohalaridan bilim beradi. Ular orasida eng mashhuri axloq qoidalariga bag‘ishlangan axloq qoidalariga bag‘ishlangan «Manu qonunlari»«Manu qonunlari» (Manava-dxarma-shastra) hisoblanadi.(Manava-dxarma-shastra) hisoblanadi.  Hinduiylikning muqaddas yozuvlari sifatida Hinduiylikning muqaddas yozuvlari sifatida «Mahobxorat» va «Ramayana» dostonlari ha

HINDUIZM XUDOLARIHINDUIZM XUDOLARI  Hinduiylikda bosh xudolar sifatida Hinduiylikda bosh xudolar sifatida Braxma, Vishnu Braxma, Vishnu va va ShivaShiva qabul qilingan. qabul qilingan. Ular turli sohalarga ixtisoslashgan va bir-Ular turli sohalarga ixtisoslashgan va bir- birini to‘ldiradi. Bosh xudolarning birinchisi birini to‘ldiradi. Bosh xudolarning birinchisi – yaratuvchi xudo Braxma. U oliy ibtidoiy – yaratuvchi xudo Braxma. U oliy ibtidoiy borliq va abadiylikning birligidan o‘tkinchi borliq va abadiylikning birligidan o‘tkinchi va rang-barang dunyo, ya’ni olam va va rang-barang dunyo, ya’ni olam va undagi mavjudotlarni yaratgan. undagi mavjudotlarni yaratgan. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

 Hinduiylikning bosh xudolari qatorida Hinduiylikning bosh xudolari qatorida ikkinchi xudo Shiva hisoblanadi. Shiva – ikkinchi xudo Shiva hisoblanadi. Shiva – vayron qiluvchi xudo, san’at va bilim, aysh-vayron qiluvchi xudo, san’at va bilim, aysh- ishrat va ishqiy sarguzashtlar homiysi; ishrat va ishqiy sarguzashtlar homiysi; hayotiy kuchlar, erkaklik ibtidosi va tabiat hayotiy kuchlar, erkaklik ibtidosi va tabiat stixiyasining timsoli. U tabiat kuchlari kabi stixiyasining timsoli. U tabiat kuchlari kabi ziddiyatli xudo. Shiva odamlarga yomonlik ziddiyatli xudo. Shiva odamlarga yomonlik qilib, uning oqibatlarini o‘zi bartaraf etadi, qilib, uning oqibatlarini o‘zi bartaraf etadi, chorvaga homiylik qiladi yoki ularga ziyon chorvaga homiylik qiladi yoki ularga ziyon yetkazadi.yetkazadi. www.

TRIMURTITRIMURTI 1.1. BRAHMABRAHMA 2.2. VISHNUVISHNU 3.3. SHIVASHIVA www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

 Boshqa diniy tizimlardagi kabi hinduizmda ham Boshqa diniy tizimlardagi kabi hinduizmda ham dindorlarning axloq qoidalariga qat’iy amal qilishlari talab dindorlarning axloq qoidalariga qat’iy amal qilishlari talab qilinadi. Bu qoidalar quyidagi ta’limotlarda ifodalanadi:qilinadi. Bu qoidalar quyidagi ta’limotlarda ifodalanadi:  1) dxarma1) dxarma (sanskrit tilida – qonun, majburiyat degan (sanskrit tilida – qonun, majburiyat degan ma’nolarni anglatadi) – odamlarning burchi va ma’nolarni anglatadi) – odamlarning burchi va majburiyatlarini belgilaydi. Dxarma qoidalari turli majburiyatlarini belgilaydi. Dxarma qoidalari turli kastalarning burchlari va majburiyatlarini tartibga soladi, kastalarning burchlari va majburiyatlarini tartibga soladi, dindorlardan ushbu qoidalarning bajarilishini

 Braxmanlar kastasi vakillari ijtimoiy Braxmanlar kastasi vakillari ijtimoiy hayotning turli sohalarida faol ishtirok etsalar-da, hayotning turli sohalarida faol ishtirok etsalar-da, ularning asosiy vazifasi jamiyat boshqa ularning asosiy vazifasi jamiyat boshqa qatlamlarining diniy ehtiyojlarini ta’minlashdan qatlamlarining diniy ehtiyojlarini ta’minlashdan iborat. Yuqorida qayd etilganidek, barcha muhim iborat. Yuqorida qayd etilganidek, barcha muhim diniy marosimlar braxmanlar rahbarligida diniy marosimlar braxmanlar rahbarligida bajariladi. bajariladi.  Diniy marosimlar asosan ibodatxonalarda Diniy marosimlar asosan ibodatxonalarda o‘tkaziladi. Odamlar ibodatxonalarga xudoning o‘tkaziladi. Odamlar ibodatxonalarga xudoning butini e’zozlash, ibodat qilib, ehson berish butini e’zozlash,

 Hinduiylikda kishining maqsadga erishishida Hinduiylikda kishining maqsadga erishishida braxmanning vositachiligi bilan birga g‘ayritabiiy braxmanning vositachiligi bilan birga g‘ayritabiiy kuchlarning xayrixohligiga erishish zarur deb kuchlarning xayrixohligiga erishish zarur deb hisoblangan. Bu esa diniy tizimda sehrgarlik amaliyoti –hisoblangan. Bu esa diniy tizimda sehrgarlik amaliyoti – tantrizm (sanskrit tilida «tantra» – fikrni jimjimador qilib tantrizm (sanskrit tilida «tantra» – fikrni jimjimador qilib ifodalash, sir tutilgan matn, sehrgarlik)ning saqlanib ifodalash, sir tutilgan matn, sehrgarlik)ning saqlanib qolishiga shart-sharoit yaratgan. Sehrgarlik usullari qolishiga shart-sharoit yaratgan. Sehrgarlik usullari bo‘lmish tantralardan muqaddas afsunlar – mantralar bo‘lmish ta

FOYDALANILGAN FOYDALANILGAN ADABIYOTLARADABIYOTLAR  S.S.Agzamxodjaev., D.O.Rahimjonov. S.S.Agzamxodjaev., D.O.Rahimjonov. N.A.Muhamedov., J.X.Najmiddinov. Dunyo dinlar N.A.Muhamedov., J.X.Najmiddinov. Dunyo dinlar tarixi. – T.,2011.tarixi. – T.,2011.  N.G’.Nizomiddinov. Janubiy, janubiy-sharqiy va N.G’.Nizomiddinov. Janubiy, janubiy-sharqiy va sharqiy Osiyo xalqlari qadimgi tarixiy, diniy sharqiy Osiyo xalqlari qadimgi tarixiy, diniy e’tiqodi, madaniyati. – T.,2010.e’tiqodi, madaniyati. – T.,2010.  Qodirov A.Q., Narbekov A. V. Dinshunoslik: Qodirov A.Q., Narbekov A. V. Dinshunoslik: Ma’ruzalar matni. – T.,2003.Ma’ruzalar matni. – T.,2003.  Jo‘rayev U., Saidjonov Y. Dunyo dinlari tarixi. – Jo‘rayev U., Saidjonov Y. Dunyo dinlari tarixi. – T., 1998.T., 1998.  Husniddinov Z. M. Islom – y

Купить