Aniqlovchi va uning oʻzbek tilshunosligida tadqiqi
![XULOSA
Gap boʻlaklari ya’ni sintaksist boʻlimini oʻrganishga qancha eʻtibor
boʻlmasin, oʻz kasbining mohir ustasi boʻlgan tilshunoslar oʻz ilmiy
tadqiqot ishlarini lisoniy va grammatik talablar asosida shakllantirsa,
olingan bilim va tajribalardan oqilona va mahorat bilan foydalana
olsa,tilshunoslikning samaradorligiga munosib hissa
qoʻshadi.Xuddiki,Fitratning ”Nahf” asari orqali buni “Sayidov Y. Fitrat
badiiy asarlari leksikasi: ( filol.fan.nomz. ...diss. avtoref. –T., 2001 )
keltirib atroflicha toʻxtalgan,yo boʻlmasa, Halimova Nilufar ”Gap
boʻlaklarining oʻrganilish tadqiqi”, Sayfullayeva Ra’no ustozimizni aytsak
boʻladi.Sayfullayeva Ra’no ustozimizning grammatik qoidalar maxsus
qoliplash orqali oʻrganish tadqiq etishni ancha osonlashtirib berdi
bizga.Aniqlovchini Fitrat ”aniqlagich”deb bergan bersa,Sayfullayeva
Ra’no ustozimiz aniqlovchini shartli
ravishda [A] qolipi koʻrinishid
a beradilar.
Qaratqich aniqlovchi
ni [ Q A]
tarzida,sifatlovchi aniqlovchini esa [sA] koʻrinishida ifodalaydilar.
O’zbek tilshunosligida ham aniqlovchi va uning oʻzbek
tilshunosligida tadqiqini yoritish bir qator olimlarning tadqiqotlarida
uchraydi. Sintaktik birliklarni Shavkat Rahmonning ijodida aniqlovchi-
aniqlanmish munosabatidagi sintaktik birliklarni metafora hosil qilish
imkoniyatlarini tadqiq qilib o’rgangan olima Yunusova D (UDK:891.709)
ning maqolasida tadqiq qiladi.Bu maqola tahlilini kurs ishimning 20
betidan keyin ko’rishingiz mumkin.
Shuningdek,Akramov SH. O’zbek tilining gap qurilishida
aniqlovchi, to’ldiruvchi va hol. [WPm] valentligi asosida tashkil qilingan
dessirtatsiyasini uchratamiz. Aniq faktik materiallardan koʻzga
tashlanadiki, sintaktik birlik boʻlgan aniqlovchi
olimlarimiz,tadqiqotchilarimiz tomonidan bir muncha oʻrganilgan va
tadqiq qilingan.Shu qoʻllanmalar yordamida biz talabalarga nihoyatda
chuqur bilim koʻnikmalar hosil boʻlib, bularning barchasi hatto shu kurs
ishim ham bilimizni yanada mustahkamlash va rivojlantirishga, nazariy](https://docx.uz/documents/91e27ce8-f118-4491-a4fa-24facbbc38df/page_54.png?v=1)
![FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ROʻYXATI
1“Sayidov Yo. Fitrat badiiy asarlari leksikasi:
filol.fan.nomz. ...diss. avtoref. –T., 2001.
1.Ma’rufov A., Abdurahmonov G’. O’zbek tilidan qo’llanma, -
Toshkent, 1959. 8. G’ulomov A.G’., Asqarova M.A.
Hozirgi o’zbek adabiy tili. Sintaksis. –Toshkent, 1965.
2. Nurmonov A., Mahmudov N., Axmedov A., Solixo’jaeva S.
O’zbek tilining mazmuniy sintaksisi. –Toshkent: Fan,1992.
3. Nurmonov A., Ortiqova N. Gapning pog’onali tuzilishi va
gapni bo’laklarga ajratish tamo yillari, // O’zbek tili va adabiѐti,2002.№3
4. Nurmonov A., Shahobiddinova Sh. Gap boʻlaklari
kategoriyasi va uning tashkil etuvchilari haqida // Oʻzbek tili adabiyoti //,
2008. №4
5. Nurmonov A. Gap va uning bo’laklari haqida mulohazalar //
O’zbek tili va adabiѐti //,2009 yil. №2
6. Abdurahmonov H., SHodmonov E. O’zbek tili. –Toshkent:
O’qituvchi, 1982.
7. Abdurahmonov G’.A. O’zbek tili grammatikasi. – T.:
O’qituvchi, 1996.
8. Mahmudov N., Nurmonov A., Sobirov A., Qodirov V.,
Joʻraboyeva Z. 5-sinf Ona tili darsligi. –T.: Oʻqituvchi, 2015.
9. Sayfullayeva R.R., Mengliyev B.R., Boqiyeva G.H., Qurbonova
M.M., Yunusova Z.Q., Abuzalova M.Q. Hozirgi o’zbek adabiy tili. O’quv
qo’llanma. – Toshkent, 2006. – 391 b.
10.Akramov SH. O’zbek tilining gap qurilishida aniqlovchi,
to’ldiruvchi va hol. [WPm] valentligi asosida: Filol. fan. nomz.
dis. ...avtoref. – Toshkent, 1997;
33](https://docx.uz/documents/91e27ce8-f118-4491-a4fa-24facbbc38df/page_57.png?v=1)
MUNDARIJA
KIRISH
I-BOB. ANIQLOVCHI HAQIDA UMUMIY MA’LUMOT
1.1. Aniqlovchi va uning turlari
1.2. Aniqlovchi leksik-semantik va grammatik jihatdan turlari
II-BOB. ANIQLOVCHI VA UNING IFODALANISHI
2.1. Aniqlovchi va uning ifodalanishi
2.2. Aniqlovchini so‘z kengaytiruvchilari va gap kengaytiruvchilarida muvofiqlashuvi va farqlanishi
XULOSA
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ROʻYXATI