Информация о документе

Цена 30000UZS
Размер 369.7KB
Покупки 0
Дата загрузки 01 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Тесты
Предмет Лингвистика

Продавец

DocX Seller

Дата регистрации 31 Октябрь 2026

0 Продаж

Turk tili (türkçe). Multilevel (CEFR) milliy sertifikat imtihoniga tayyorgarlik: mock-testlar to‘plami (2025–2026)

Купить
TURK TILI (TÜRKÇE) Multilevel (CEFR) milliy sertifikat imtihoniga tayyorgarlik: mock-testlar to'plami (2025–2026) 13 ta mock-test • Listening • Reading • Writing • Speaking • javoblari bilan Turk tili — multilevel mock-testlar | 1 Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma • Multilevel imtihoni Bilimni baholash agentligi tomonidan o'tkaziladi: Listening (35 savol, ~35 daqiqa + javoblarni ko'chirish), Reading (35 savol, 60 daqiqa), Writing (2 topshiriq, 60 daqiqa) va Speaking (3 qism, ~15 daqiqa; alohida kunda). Turk tili imtihoni sanalari va shakli (qog'oz/elektron) har bir sessiya uchun uzbmb.uz da e'lon qilinadi. • Har bir qism 0–75 ball shkalasida baholanadi; umumiy natija to'rt qismning o'rtachasi. Darajalar: B1 — 38–50, B2 — 51–64, C1 — 65–75 ball. 38 balldan past bo'lsa, sertifikat berilmaydi. • Listening uchun audio o'rniga transkript berilgan: ustoz yoki sherigingiz matnni tabiiy tezlikda ikki marta ovoz chiqarib o'qisin, siz esa matnga qaramasdan javob bering. Part 4 da xarita rasmi berilgan. • Reading Part 1 da variantlar yo'q — so'zni to'g'ri shakl (qo'shimchalar, unli uyg'unligi) va imloda yozing. Bir nechta to'g'ri javob bo'lsa, ular «/» bilan ko'rsatilgan. • Writing va Speaking uchun namunaviy javoblar berilgan. Ularni yod olmang — tuzilish, bog'lovchilar va lug'atni o'rganib, o'zingiz yozing va gapiring. • Har bir mock-testni imtihon sharoitida (vaqt bilan) bajaring, so'ng hujjat oxiridagi javoblar kaliti bilan tekshiring. • Muhim: bu rasmiy imtihon materiallari emas, rasmiy formatga mos tuzilgan mashq testlari. Format o'zgarishlarini uzbmb.uz da kuzatib boring. Qism Savollar Topshiriq turi Dinleme (Listening) Part 1 1–8 Qisqa replikaga mos javobni tanlash (A/B/C) Dinleme (Listening) Part 2 9–14 Monolog bo'yicha bo'sh joylarni to'ldirish (bir so'z/son) Dinleme (Listening) Part 3 15–18 4 nafar so'zlovchini 6 ta fikrdan mosiga juftlash Dinleme (Listening) Part 4 19–23 Xarita (plan) bo'yicha joylarni belgilash (A–H) Dinleme (Listening) Part 5 24–29 3 ta dialog, har biriga 2 ta savol (A/B/C) Dinleme (Listening) Part 6 30–35 Ma'ruza bo'yicha bo'sh joylarni to'ldirish Okuma (Reading) Part 1 1–6 Matndagi bo'sh joyga bitta so'z yozish (variantsiz) Okuma (Reading) Part 2 7–14 Odamlarni e'lonlarga moslash (10 ta matn) Okuma (Reading) Part 3 15–20 Paragraflarga sarlavha tanlash Okuma (Reading) Part 4 21–29 Maqola: 4 ta test + 5 ta DOĞRU/YANLIŞ/BELİRTİLMEMİŞ Okuma (Reading) Part 5 30–35 Matn: 4 ta bo'sh joy + 2 ta test Yazma (Writing) 1.1, 1.2, 2 Norasmiy xat (~50 so'z), rasmiy xat (120–150 so'z), esse (180–200 so'z) Konuşma (Speaking) 1.1, 1.2, 2, 3 Shaxsiy savollar, rasmlarni taqqoslash, monolog, munozara (for/against) Turk tili — multilevel mock-testlar | 2 MOCK-TEST 1 LISTENING (tinglab tushunish) Part 1 (1–8) Bazı cümleler duyacaksınız. Uygun cevabı seçin (A, B veya C). 1. Affedersiniz, galiba benim yerimde oturuyorsunuz. A) Ah, pardon – hemen biletime bakayım. B) Hayır, genelde burada oturmam. C) Evet, bu koltuk çok rahat. Javob: A✔ 2. Pencereyi kapatabilir misiniz lütfen? Hava soğumaya başladı. A) Tabii, hemen kapatıyorum. B) Hava durumu beni pek ilgilendirmiyor. C) Evet, dün de hava soğuktu. Javob: A ✔ 3. Ne zamandır Japonca öğreniyorsun? A) Yaklaşık iki yıldır. B) Japonca zor bir dil. C) Seneye Japonya'ya gideceğim. Javob: A ✔ 4. Dersten sonra bir şeyler yemeye gidelim mi? A) İyi fikir, çok acıktım. B) Onu dün yedim. C) Ders ekonomi üzerineydi. Javob: A ✔ 5. Otobüs yine gecikti! A) Evet, bu hafta üçüncü kez oluyor. B) Otobüs kırmızı beyaz renkte. C) Yarın otobüsle giderim, teşekkürler. Javob: A ✔ 6. En yakın eczane nerede, biliyor musunuz? A) Geçen hafta ilaç aldım. B) Eczaneler çok faydalı yerler. C) Kusura bakmayın, buralı değilim. Javob: C ✔ 7. Ehliyet sınavını geçtiğin için tebrikler! A) Kışın araba kullanmak tehlikeli. B) Sınava gelecek ay gireceğim. C) Teşekkürler! Çok heyecanlanmıştım. Javob: C ✔ 8. Sence bugün öğleden sonra yağmur yağar mı? A) Hava durumuna göre olabilir, yanına şemsiye alsan iyi olur. B) İlkbaharda çok yağmur yağdı. C) Yağmurlu havayı severim. Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 3 Part 2 (9–14) Kısa bir duyuru duyacaksınız. Notları tamamlayın. BİR KELİME ve/veya BİR SAYI yazın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Günaydın, Semerkant Yaz Dil Okulu'na hoş geldiniz. Benim adım Dilnoza, kurs koordinatörüyüm. Dersler hafta içi her gün saat 9'da başlıyor ve 13.30'da sona eriyor. Öğle yemeğinden sonra isteğe bağlı etkinlikler var: Pazartesi ve çarşamba günleri sohbet kulüplerimiz toplanıyor, perşembe günleri ise film gösterimi yapılıyor. Kütüphane saat 18.00'e kadar açık. Kitap ödünç almak için öğrenci kartınız gerekiyor; kartınızı ilk gün resepsiyondan alabilirsiniz. Her katılımcı aynı anda en fazla dört kitap ödünç alabilir. Yurtta kalan misafirlerimiz için kahvaltı, 7.00 ile 8.30 arasında zemin kattaki yemekhanede veriliyor. Hafta sonu gezimiz bu cumartesi Şehrisebz'e. Otobüs saat 8'de ana kapıdan kalkacak; öğle yemeği dahil ücret 150.000 som. Lütfen perşembe akşamına kadar resepsiyonda kaydınızı yaptırın. 9. Dersler saat ______'da sona erer. Javob: 13.30✔ 10. Perşembe günleri ______ gösterimi yapılır. Javob: film ✔ 11. Kitap ödünç almak için öğrenci ______ gerekir. Javob: kartı ✔ 12. Aynı anda en fazla ______ kitap ödünç alınabilir. Javob: dört ✔ 13. Cumartesi gezisi ______'e yapılacak. Javob: Şehrisebz ✔ 14. Gezi için kayıt: en geç ______ akşamı. Javob: perşembe ✔ Part 3 (15–18) Dört kişiyi dinleyeceksiniz. Her kişiyi (15–18) A–F ifadelerinden biriyle eşleştirin. İki ifade kullanılmayacak. Kişi 1 Evden çalışmanın mükemmel olacağını düşünürdüm: trafik yok, kıyafet kuralı yok. Ama birkaç ay sonra iş arkadaşlarımı ne kadar özlediğimi fark ettim. Eskiden sorunları çay içerken birlikte çözerdik, şimdi her şey e-postayla yürüyor. Verimli ama insanı yalnız bırakıyor. Kişi 2 Mesleğimin en güzel yanı her günün farklı olması. Bugün bir şantiyedeyim, yarın müşterilere sunum yapıyorum. Evet, bazen stresli oluyor ve günler uzun, ama rutin bir ofis işinde sıkılırdım. Kişi 3 Kırk yaşında meslek değiştirdim. Herkes, öğretmen olmak için bankadaki iyi maaşlı işimi bırakmamın delilik olduğunu söyledi. Şimdi daha az kazanıyorum ama hiç pişman olmadım. Öğrencilerin ilerlediğini görmek paha biçilemez. Kişi 4 Benim için en önemlisi ailemle yeterince vakit geçirebilmek. Bu yüzden yarı zamanlı çalışıyorum. Daha az kazanıyorum ama çocuklarımı okuldan alabiliyor ve ödevlerine yardım edebiliyorum. Turk tili — multilevel mock-testlar | 4 A) İşten alınan tatmin paradan daha önemlidir. B) Çeşitlilik, iş baskısını dengeler. C) Teknoloji işi daha sosyal hâle getirmiştir. D) İş ile aile arasındaki denge önceliklidir. E) Tek başına çalışmak insanı yalnızlaştırabilir. F) En büyük avantaj uzun tatillerdir. 15. Kişi 1 Javob: E✔ 16. Kişi 2 Javob: B ✔ 17. Kişi 3 Javob: A ✔ 18. Kişi 4 Javob: D ✔ Part 4 (19–23) nehir kenarındaki şehir parkını gezdiren bir rehberi dinleyeceksiniz. Plandaki 19–23 numaralı yerleri A–H harfleriyle eşleştirin. Üç harf kullanılmayacak. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Herkese merhaba, hoş geldiniz! Bugün size nehir kenarındaki şehir parkını tanıtacağım. Lütfen plana bakın: Ana giriş aşağıda, güney tarafında. Şimdi «Tekne kiralama»: «Oyun parkı» noktasının hemen doğusunda. «Bisiklet kiralama» arıyorsanız, «Piknik alanı» noktasının hemen kuzeyinde. «Dondurmacı», «Oyun parkı» noktasının hemen güneyinde, güneybatı köşede. «Tuvaletler» arıyorsanız, «Göl» noktasının hemen güneyinde. «İlk yardım» arıyorsanız, «Piknik alanı» noktasının hemen batısında. Bu arada planı danışma masasından da alabilirsiniz. İyi gezmeler! A) Tekne kiralama B) Bisiklet kiralama C) Tuvaletler Turk tili — multilevel mock-testlar | 5 D) İlk yardım E) Mini golf F) Kuş gözlemi G) Danışma H) Dondurmacı 19. Yer 19 Javob: A✔ 20. Yer 20 Javob: B ✔ 21. Yer 21 Javob: C ✔ 22. Yer 22 Javob: H ✔ 23. Yer 23 Javob: D ✔ Part 5 (24–29) Üç konuşma duyacaksınız. Doğru cevabı seçin: A, B veya C. Konuşma 1 Adam: Karimov Bey'in raporunu bitirdin mi? Kadın: Neredeyse. Sadece mart ayının satış rakamlarını eklemem gerekiyor. Adam: Raporu cuma değil, yarın sabah istiyor – biliyor muydun? Kadın: Yarın mı? Bunu bana kimse söylemedi! O zaman bugün geç saate kadar kalırım. Mart rakamlarını bana gönderebilir misin? Dosyayı bulamıyorum. Adam: Tabii, beş dakikaya gönderirim. 24. Kadının daha ne yapması gerekiyor? A) Raporu Karimov Bey'e göndermesi B) Satış rakamlarını eklemesi C) Giriş bölümünü yazması Javob: B ✔ 25. Kadın neden şaşırıyor? A) Karimov Bey şirketten ayrılmış. B) Rapor iptal edilmiş. C) Teslim tarihi sandığından daha erken. Javob: C ✔ Konuşma 2 Kadın: Eee, yeni İtalyan restoranı nasıldı? Adam: Yemekler harikaydı – yıllardır yediğim en iyi makarna. Ama servis... sipariş verebilmek için kırk dakika bekledik. Kadın: Vay be. Yine gider misin? Adam: Muhtemelen, ama öğle saatinde. Bir arkadaşımın dediğine göre o saatte çok daha sakin oluyormuş. Turk tili — multilevel mock-testlar | 6 26. Adam yemekler hakkında ne düşünüyor? A) Çok pahalıydı. B) Hayal kırıklığı yarattı. C) Çok iyiydi. Javob: C✔ 27. Neden öğle saatinde gitmek istiyor? A) Arkadaşı orada çalışıyor. B) O saatte daha az kalabalık oluyor. C) Öğle menüsü daha ucuz. Javob: B ✔ Konuşma 3 Adam: İstasyonun yanındaki spor salonuna yazılmayı düşünüyorum. Kadın: Hangisine – havuzlu olan büyük salona mı? Adam: Hayır, fırının yanındaki küçük salona. Havuzu yok ama yirmi dört saat açık, gece vardiyalarım yüzünden bana tam da bu lazım. Kadın: Anlıyorum. Ben yüzmeyi seviyorum, o yüzden benim zaten havuz gerekir. 28. Adam hangi salonu seçmek istiyor? A) Havuzlu olanı B) Fırının yanındakini C) İstasyonun içindekini Javob: B ✔ 29. Neden? A) Havuzu var. B) Çalışma saatlerine uygun. C) En ucuzu o. Javob: B ✔ Part 6 (30–35) Bir dersten bir bölüm duyacaksınız. Notları BİR KELİME ve/veya BİR SAYI ile tamamlayın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Bugün kâğıdın tarihinden bahsetmek istiyorum. Pek çok kişi kâğıdın bir Avrupa icadı olduğunu düşünse de kâğıt, yaklaşık 105 yılında Çin'de geliştirildi. Geleneksel olarak bu icat, Cai Lun adlı bir devlet memuruna atfedilir. Cai Lun kâğıdı dut ağaçlarının kabuğundan, eski paçavralardan ve balık ağlarından yaptı. Bu teknik yüzyıllar boyunca sıkı sıkıya korunan bir sır olarak kaldı. Sekizinci yüzyılda Orta Asya'ya ulaştı ve Semerkant kısa sürede İslam dünyasının en ünlü kâğıt üretim merkezlerinden biri oldu. Semerkant kâğıdı pürüzsüz yüzeyi ve sağlamlığı nedeniyle çok değerliydi ve Bağdat'a kadar ihraç ediliyordu. İlginçtir ki Semerkantlı kâğıt ustaları ağaç kabuğu yerine pamuk ve keten lifleri kullanıyordu. Kâğıt, Orta Doğu'dan İspanya ve İtalya'ya geçti. On beşinci yüzyılda matbaa ortaya çıktığında Avrupa'da çok sayıda kitap basmaya yetecek kadar kâğıt vardı. 30. Kâğıt Çin'de yaklaşık ______ yılında geliştirildi. Javob: 105 ✔ 31. Cai Lun ______ ağaçlarının kabuğunu kullandı. Javob: dut ✔ 32. Teknik Orta Asya'ya ______ yüzyılda ulaştı. Javob: sekizinci ✔ 33. Semerkant kâğıdı pürüzsüz yüzeyi ve ______ nedeniyle değerliydi. Javob: sağlamlığı ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 7 34. Semerkant'ta pamuk ve ______ lifleri kullanılıyordu. Javob: keten✔ 35. Kâğıt Avrupa'ya İspanya ve ______ üzerinden geldi. Javob: İtalya ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 8 READING (o'qib tushunish) Part 1 (1–6) Metni okuyun. Her boşluğu (1–6) uygun BİR kelimeyle doldurun. METİN Taşkent metrosu dünyanın en güzel metrolarından biridir. 1977'de açılmıştır ve Orta Asya'daki ilk metrodur. Her istasyonun (1) ______ tasarımı vardır: Bazıları mermer ve avizelerle süslenmiştir, bazıları (2) ______ pamuğu, uzay yolculuğunu ya da ünlü şairleri konu alır. Uzun yıllar istasyonlarda fotoğraf çekmek yasaktı, (3) ______ bu kural 2018'de kaldırıldı. Bugün turistler sırf istasyonları görmek (4) ______ geliyor ve metro her gün yüz binlerce yolcu taşıyor. Son yıllarda yer üstündeki bir çevre hattı (5) ______ yeni hatlar inşa edildi. Metro hâlâ başkentteki en ucuz ulaşım araçlarından (6) ______. 1. Lücke Javob: kendi / kendine özgü / özgün✔ 2. Lücke Javob: ise / da / de ✔ 3. Lücke Javob: ama / fakat / ancak ✔ 4. Lücke Javob: için ✔ 5. Lücke Javob: dahil / gibi ✔ 6. Lücke Javob: biridir ✔ Part 2 (7–14) A–J metinlerini ve 7–14 durumlarını okuyun. Hangi metin hangi kişiye uygun? İki metin kullanılmayacak. A Rişton'da hafta sonu çömlekçilik kursu: Geleneksel mavi sırlamayı bir ustadan öğrenin. Küçük gruplar (en fazla 6 kişi). Malzeme dahil. Cumartesi ve pazar, 10.00–16.00. B Şehir Kütüphanesi Kitap Kulübü: Her ayın ilk salı günü saat 18.30'da. Bu ayın konusu: modern Özbek öyküleri. Giriş ücretsiz, çay ve kurabiye ikramı. C Satılık bisiklet: 21 vitesli dağ bisikleti, yalnızca iki kez kullanıldı. Fiyatta pazarlık payı var. Saat 19.00'dan sonra Aziz'i arayın. D Gönüllü aranıyor! Bu pazar saat 8.00'den itibaren nehir kıyısına 500 ağaç dikiyoruz. Eldiven ve aletler bizden. Herkese öğle yemeği. E Yetişkinler için akşam İngilizce kursları, başlangıçtan ileri seviyeye. Haftada iki kez, 19.00–20.30. İlk ders ücretsiz. F Turk tili — multilevel mock-testlar | 9 Kayıp: Beyaz patili, küçük siyah kedi, Nevai Caddesi civarı. Çok uysal. Bulana ödül! G Yemek kursu: Aşçı Rüstem'le gerçek Semerkant pilavı pişirin. Perşembe 17.00, akşam yemeği dahil. Sadece 10 kişilik, internetten rezervasyon. H “İpek Yolu'nun Yüzleri” fotoğraf sergisi. 30 Kasım'a kadar her gün 10.00–19.00. Öğrencilere yarı fiyat. I Üniversiteye yakın, sessiz bir dairede boş oda. Sigara içmeyenler için. İnternet ve aidat dahil. J Sabah koşu grubu: Buluşma yeri park kapısı, hafta içi 6.30. Her seviyeye açık. Üyelik ücreti yok. 7. Diyor iş çıkışı İngilizcesini geliştirmek istiyor ama kursu beğenip beğenmeyeceğinden emin değil. Javob: E✔ 8. Malika iki gün içinde geleneksel bir el sanatı öğrenmek istiyor. Javob: A ✔ 9. Bekzod hafta sonu çevre için bir şey yapmak istiyor. Javob: D ✔ 10. Nodira öğrenci ve ucuza bir sergi gezmek istiyor. Javob: H ✔ 11. Cavlon kitaplar hakkında ücretsiz olarak başkalarıyla sohbet etmek istiyor. Javob: B ✔ 12. Sardor sabahın erken saatlerinde başkalarıyla spor yapmak istiyor. Javob: J ✔ 13. Kamola milli bir yemeği pişirmeyi öğrenip ardından onu yemek istiyor. Javob: G ✔ 14. Timur öğrenci ve internetli bir kalacak yer arıyor. Javob: I ✔ Part 3 (15–20) Metni okuyun. 15–20 numaralı paragraflar için uygun başlığı (A–H) seçin. İki başlık kullanılmayacak. A) Uyku hafıza için neden önemli? B) Yatmadan önce ekranlar C) Gençlerin ne kadar uykuya ihtiyacı var? D) İşe yarayan basit bir alışkanlık E) Uyku ve sporda başarı F) Hafta sonu uyku telafisi efsanesi G) Rüyalar ve yaratıcılık H) Okulların başlama saati tartışması Paragraf 15 Bilim insanları hemfikir: Uyku sadece dinlenmek değildir. Derin uykuda beyin günün bilgilerini düzenler ve önemli olanları uzun süreli belleğe kaydeder. Ders çalıştıktan sonra iyi uyuyan biri ertesi gün çok daha iyi hatırlar. Turk tili — multilevel mock-testlar | 10 Paragraf 16 Uzmanların çoğu 13–18 yaş arası gençlere gecede sekiz ila on saat uyumayı önerir. Ancak anketler, gençlerin çoğunun özellikle sınav dönemlerinde yedi saatten az uyuduğunu gösteriyor. Paragraf 17 Cep telefonları ve tabletler, beyne hâlâ gündüz olduğu sinyalini veren mavi ışık yayar. Bu yüzden yatakta cihazlara bakan kişiler genellikle daha geç uykuya dalar ve yorgun uyanır. Paragraf 18 Birçok kişi eksik uykusunu cumartesi ve pazar telafi edebileceğine inanır. Araştırmalar bunun tam olarak işe yaramadığını gösteriyor: İç saat karışıyor ve pazartesi sabahı daha da zorlaşıyor. Paragraf 19 Her gün aynı saatte yatıp kalkmak, akşamları ağır yemek yememek ve yatak odasını serin ve karanlık tutmak – bu küçük değişiklikler bir hafta içinde uyku kalitesini artırır. Paragraf 20 Bazı ülkelerde okullar dersleri bir saat geç başlatmayı denedi. Destekçiler öğrencilerin daha dikkatli olduğunu söylüyor; eleştirmenler ise veliler ve trafik açısından doğan sorunlara dikkat çekiyor. 15. Paragraf 15 Javob: A✔ 16. Paragraf 16 Javob: C ✔ 17. Paragraf 17 Javob: B ✔ 18. Paragraf 18 Javob: F ✔ 19. Paragraf 19 Javob: D ✔ 20. Paragraf 20 Javob: H ✔ Part 4 (21–29) Makaleyi okuyun ve 21–29 numaralı soruları cevaplayın. İpek Yolu'nun Dönüşü İpek Yolu bin yıldan uzun bir süre boyunca Çin'i Akdeniz'e bağladı. Bu yolda yalnızca ipek değil; baharat, kâğıt, cam, fikirler ve dinler de taşındı. Semerkant, Buhara ve Hive gibi şehirler, kervanlar burada mola verip ticaret yaptığı için zenginleşti. Ancak 15. ve 16. yüzyıllarda Avrupalı denizciler Asya'ya giden deniz yollarını keşfedince kara yolları giderek önemini yitirdi ve birçok kervan şehri çöküşe geçti. Bugün İpek Yolu ikinci bir hayat yaşıyor – bu kez bir seyahat rotası olarak. Özellikle Özbekistan turizme büyük yatırım yaptı. Pek çok ülkenin vatandaşları için vize kuralları kolaylaştırıldı, hızlı trenler Taşkent, Semerkant ve Buhara'yı birbirine bağladı ve tarihî merkezlerde yüzlerce küçük aile pansiyonu açıldı. 2019'da gelen yabancı ziyaretçi sayısı üç yıl öncesinin iki katından fazlaydı. Bu başarıdan herkes memnun değil. Eski şehir mahallelerinde yaşayanların bir kısmı artan konut fiyatlarından şikâyet ediyor; koruma uzmanları ise çok fazla ziyaretçinin hassas yapılara zarar verebileceği konusunda uyarıyor. Yetkililer bir denge bulmaya çalışıyor: Bazı anıtlarda ziyaretçi sayısını sınırlıyor ve daha az bilinen yerlerin tanıtımını yapıyorlar. Turizm birçok genç için yeni fırsatlar yarattı. Yabancı dil bilen rehberlere büyük talep var, halı Turk tili — multilevel mock-testlar | 11 dokumacısından çömlekçiye kadar zanaatkârlar da yeni müşteriler buldu. Buhara'daki bir pansiyon sahibi şöyle diyor: “Kervanlar geri döndü – sadece artık trenle geliyorlar.” 21. Birçok kervan şehri neden çöküşe geçti? A) Çin'le ticaret yasaklandı. B) İpek artık moda değildi. C) Savaşlar yolları yok etti. D) Asya'ya giden deniz yolları önem kazandı. Javob: D✔ 22. Hangi değişiklikten metinde söz EDİLMİYOR? A) Daha kolay vize kuralları B) Aile pansiyonları C) Yeni uluslararası havalimanları D) Şehirler arası hızlı trenler Javob: C ✔ 23. Koruma uzmanları neden endişeli? A) Artan otel fiyatlarından B) Rehber eksikliğinden C) Trenlerin yol açtığı kirlilikten D) Eski yapıların zarar görmesinden Javob: D ✔ 24. Pansiyon sahibi ne demek istiyor? A) Ticaret yeni bir biçimde geri dönmüştür. B) Kervanlar hâlâ çölü geçmektedir. C) Trenler develerden daha hızlıdır. D) Turistler modern ulaşım araçlarını sever. Javob: A ✔ Sorular 25–29: İfadeler metinle uyuşuyor mu? DOĞRU, YANLIŞ veya BELİRTİLMEMİŞ yazın. 25. Kâğıt, İpek Yolu'nda taşınan mallar arasındaydı. Javob: DOĞRU ✔ 26. Avrupalı denizciler Asya'ya 12. yüzyılda ulaştı. Javob: YANLIŞ ✔ 27. 2019'daki ziyaretçi sayısı üç yıl öncesinin iki katından fazlaydı. Javob: DOĞRU ✔ 28. Eski şehir sakinlerinin çoğu evlerini terk etti. Javob: BELİRTİLMEMİŞ ✔ 29. Zanaatkârlar turizm sayesinde yeni alıcılar buldu. Javob: DOĞRU ✔ Part 5 (30–35) Metni okuyun. 30–33 numaralı cümleleri metinden BİR kelimeyle tamamlayın ve 34–35 numaralı soruları cevaplayın. Şehirde Bahçecilik Dünyanın her yerinde şehirliler kendi sebzelerini yetiştirmenin keyfini keşfediyor. Çatı bahçeleri, topluluk bahçeleri ve hatta balkonda yetiştirilen sebzeler giderek daha sık görülüyor. Destekçilere göre kentsel bahçecilik, gıdaların taşınma mesafesini kısaltarak egzoz gazlarını azaltıyor. Ayrıca özellikle çocuklar yiyeceklerin nereden geldiğini öğreniyor. Araştırmacılar bahçe işlerinin stresi azalttığını ve komşuları Turk tili — multilevel mock-testlar | 12 sohbete yönelttiğini de tespit etmiş. Ancak bazı zorluklar da var: Şehirde arsalar pahalı, toprak sanayi nedeniyle kirlenmiş olabilir ve her bina bir çatı bahçesinin ağırlığını taşıyamaz. Başarılı projeler genellikle sakinler ile belediyenin iş birliğine dayanır; belediye kullanılmayan alanlar ve uzman danışmanlığı sağlayabilir. 30. Kentsel bahçecilik gıdaların taşınma ______ kısaltır. Javob: mesafesini✔ 31. Çocuklar ______ nereden geldiğini öğrenir. Javob: yiyeceklerin ✔ 32. Bahçe işleri ______ azaltır. Javob: stresi ✔ 33. Toprak ______ nedeniyle kirlenmiş olabilir. Javob: sanayi ✔ 34. Çatı bahçeleriyle ilgili bir sorun nedir? A) Her bina ağırlıklarını taşıyamaz. B) Komşular onları sevmez. C) Çok gürültülüdürler. D) Sebzeler çok yavaş büyür. Javob: A ✔ 35. Başarılı projeler neye dayanır? A) Çok büyük arsalara B) Pahalı teknolojiye C) Belediyeyle iş birliğine D) Özel şirketlere Javob: C ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 13 WRITING (yozish) DURUM Hafta sonu bir şehir festivaline gittiniz. Ne yazık ki birkaç sorun yaşandı: Biletler duyurulandan daha pahalıydı, oturacak yer çok azdı ve ana konser iki saat geç başladı. Task 1.1 1.1. Festivale gitmek isteyen bir arkadaşınıza yazın. Festivali ve duygularınızı anlatın. Yaklaşık 50 kelime. Namunaviy javob:✔ Merhaba Aziza, Pek bir şey kaçırmadın! Festival tam bir hayal kırıklığıydı. Biletler internet sitesinde yazandan pahalıydı, oturacak yer olmadığı için saatlerce ayakta kaldık, üstelik konser de iki saat geç başladı. O kadar yorulmuş ve sinirlenmiştim ki! Gelecek ay daha güzel bir etkinlik bulalım, olur mu? Seni çok özledim. Sevgiler, Kamola Task 1.2 1.2. Organizatörlere yazın. Sorunları anlatın ve ne beklediğinizi belirtin. Yaklaşık 120–150 kelime. Namunaviy javob: ✔ Sayın Yetkililer, 12 Ekim'de katıldığım şehir festivaliyle ilgili şikâyetimi iletmek istiyorum. Festivale ailemle birlikte büyük bir heyecanla gitmiştim, ancak yaşadığım sorunlar bütün günü olumsuz etkiledi. Öncelikle gişedeki bilet fiyatı, internet sitenizde belirtilenden 50.000 som daha yüksekti. İkinci olarak, oturma yeri son derece yetersizdi; bu nedenle yaşlılar da dahil olmak üzere pek çok ziyaretçi saatlerce ayakta beklemek zorunda kaldı. Son olarak ana konser, herhangi bir açıklama ya da özür olmaksızın planlanandan iki saat geç başladı. Bu durumdan büyük hayal kırıklığı duydum, çünkü ödediğim ücretin karşılığını alamadım. Bu nedenle bilet bedelinin bir kısmının tarafıma iade edilmesini talep ediyorum. Ayrıca ileride daha fazla oturma alanı sağlamanızı ve ziyaretçileri gecikmeler hakkında zamanında bilgilendirmenizi öneriyorum. Bu önerilerin ileride düzenlenecek etkinliklerin daha başarılı geçmesine katkı sağlayacağına inanıyorum. Yanıtınızı bekler, gereğini bilgilerinize arz ederim. Saygılarımla, Kamola Raşidova Task 2 2. Bazı insanlar gençlerin üniversiteye başlamadan önce bir yıl çalışması ya da seyahat etmesi gerektiğini düşünüyor. Bazıları ise hemen üniversiteye başlamaları gerektiğini savunuyor. Her iki görüşü tartışın ve kendi görüşünüzü belirtin. Yaklaşık 180–200 kelime. Namunaviy javob: ✔ Liseyi bitiren pek çok genç zor bir seçimle karşı karşıyadır: Hemen üniversiteye mi başlamalı, yoksa önce bir “ara yıl” mı vermeli? Her iki seçeneğin de avantajları vardır. Bir yandan, bir yıl çalışmak ya da seyahat etmek gençlerin olgunlaşmasına yardımcı olabilir. Bu süreçte parayı idare etmeyi, sorunları kendi başlarına çözmeyi ve farklı kültürlerden insanlarla iletişim kurmayı öğrenirler. Bazıları da bu dönemde gerçekten ne okumak istediğini keşfeder ve böylece yanlış bir bölüm seçmekten kurtulur. Ayrıca farklı ülkelerde edinilen deneyimler, ileride iş başvurularında da önemli bir avantaj sağlayabilir. Öte yandan, üniversiteye hemen başlamanın da yararları vardır. Çalışma alışkanlıkları ve okulda öğrenilen bilgiler henüz tazedir; ayrıca daha erken mezun olan kişi iş hayatına da daha erken atılabilir. Bunun yanı sıra ara yıl pahalı olabilir ve bazı gençler okuma isteğini tamamen kaybedebilir. Turk tili — multilevel mock-testlar | 14 Bence ara yıl ancak iyi planlandığında anlamlıdır. Gönüllü çalışmak, üniversite için para biriktirmek ya da bir dil öğrenmek gibi açık bir hedefi olan kişi bundan çok şey kazanabilir. Plansız bir ara yıl yerine ise doğrudan eğitime devam etmek daha doğrudur. Sonuç olarak bu karar, her bireyin olgunluğuna ve hedeflerine göre verilmelidir; önemli olan, seçilen yolun bilinçli bir şekilde ve gerçekçi bir planla yürütülmesidir. SPEAKING (gapirish) Part 1.1 Kendinizle ilgili soruları cevaplayın (her biri yaklaşık 30 saniye). 1. Nerelisiniz ve memleketinizin nesini seviyorsunuz? 2. Hafta sonları genellikle ne yaparsınız? 3. Kitap okumayı mı yoksa film izlemeyi mi tercih edersiniz? Neden? Part 1.2 İki resme bakın (aşağıda tarif edilmiştir). Karşılaştırın ve soruları cevaplayın. Resim 1 Resim 1: Bir aile, evde geleneksel yemeklerle dolu büyük bir sofrada birlikte yemek yiyor. Resim 2 Resim 2: Bir grup genç arkadaş, kalabalık bir alışveriş merkezinde fast food yiyor. 4. İki resmi karşılaştırın. İnsanlar ne yapıyor? 5. Hangi tür yemeği tercih edersiniz ve neden? 6. Ülkenizde beslenme alışkanlıkları nasıl değişti? Part 2 Hazırlık için 1 dakikanız, konuşmak için en fazla 2 dakikanız var. KONU KARTI Gelecekte öğrenmek istediğiniz bir beceriyi anlatın. • Bu hangi beceri? • Neden öğrenmek istiyorsunuz? • Hayatınızı nasıl değiştirirdi? Part 3 İfadeyi ve argümanları okuyun. 1 dakika hazırlık, 2 dakika konuşma: iki tarafı tartışın ve görüşünüzü söyleyin. Çevrim içi eğitim geleneksel derslerin yerini almalıdır. LEHİNE ALEYHİNE Esnektir ve yol zamanından tasarruf sağlar. Yüz yüze iletişim yoktur. Herkes kendi hızında öğrenir. Çok fazla öz disiplin gerektirir. En iyi üniversitelerin derslerine erişim sağlar. Herkesin iyi bir internet bağlantısı yoktur. Maslahat:✔ Part 2: tayyorgarlik paytida har bir savol uchun 2–3 kalit so'z yozing. Bog'lovchilar: önce, sonra, ayrıca, son olarak. Part 3: «Bir yandan... diğer yandan... Bence...» Turk tili — multilevel mock-testlar | 15 MOCK-TEST 2 LISTENING (tinglab tushunish) Part 1 (1–8) Bazı cümleler duyacaksınız. Uygun cevabı seçin (A, B veya C). 1. Affedersiniz, Buhara treni bu perondan mı kalkıyor? A) Hiç trene binmedim. B) Evet, on dakika sonra kalkacak. C) Buhara çok güzel bir şehir. Javob: B✔ 2. Telefonumu kaybettim, bir yerde gördün mü? A) Benim telefonum çok eski. B) Ben de yeni bir telefon istiyorum. C) Kapının yanındaki masada değil mi? Javob: C ✔ 3. Cumartesi doğum günü partime geliyor musun? A) Cumartesi çok yorucuydu. B) Benim doğum günüm mayısta. C) Seve seve! Saat kaçta başlıyor? Javob: C ✔ 4. Bu çorba çok tuzlu olmuş. A) Ben tuzu genelde az kullanırım. B) Garsondan yenisini isteyeyim mi? C) Kışın çorba içmeyi severim. Javob: B ✔ 5. Hangi üniversiteye gideceğine karar verdin mi? A) Bazı ülkelerde üniversite ücretsiz. B) Dün pasaport başvurusu yaptım. C) Henüz değil, birkaçını hâlâ karşılaştırıyorum. Javob: C ✔ 6. Bu kutuları yukarı taşımama yardım eder misin? A) Kutular kartondan yapılmış. B) Ben ikinci katta oturuyorum. C) Tabii, epey ağır görünüyorlar. Javob: C ✔ 7. Müdür Bey şu anda maalesef toplantıda. A) Ben de geçen hafta toplantıdaydım. B) O zaman daha sonra tekrar ararım. C) Toplantılar hep sıkıcı geçer. Javob: B ✔ 8. Sınav nasıl geçti? A) Saat dokuzda başlıyor. B) Beklediğimden kolaydı. C) Seneye gireceğim. Javob: B ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 16 Part 2 (9–14) Kısa bir duyuru duyacaksınız. Notları tamamlayın. BİR KELİME ve/veya BİR SAYI yazın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Merhaba, Taşkent Bilim Müzesi'ni aradığınız için teşekkür ederiz. Çalışma saatlerimiz ve fiyatlarımız hakkında bazı bilgiler vermek istiyoruz. Müzemiz salıdan pazara kadar saat 10.00 ile 18.00 arasında açıktır. Pazartesi günleri temizlik çalışmaları nedeniyle kapalıdır. Biletler yetişkinler için 40.000 som, öğrenciler ve yedi yaşından büyük çocuklar için 20.000 somdur. Yedi yaşından küçük çocuklar ücretsiz girebilir. Yeni sergimiz “Yıldızlara Yolculuk” ikinci kattadır ve her saat başı planetaryum gösterisi sunmaktadır. Gösteriyi izlemek isteyenlerin danışma masasından yer ayırtması gerekir, çünkü her gösteri yalnızca otuz kişiliktir. İngilizce ve Rusça rehberli turlar saat 11.00'de ve 15.00'te başlar. Zemin kattaki müze kafesi saat 17.00'ye kadar sıcak yemek servisi yapar. Büyük çantaların girişteki vestiyere bırakılması zorunludur. 9. Müze ______ günleri kapalıdır. Javob: pazartesi✔ 10. Öğrenci bileti ______ somdur. Javob: 20.000 ✔ 11. ______ yaşından küçük çocuklar ücret ödemez. Javob: yedi ✔ 12. Yeni sergi ______ kattadır. Javob: ikinci ✔ 13. Her planetaryum gösterisi ______ kişiliktir. Javob: otuz / 30 ✔ 14. Büyük çantalar ______ bırakılır. Javob: vestiyere ✔ Part 3 (15–18) Dört kişiyi dinleyeceksiniz. Her kişiyi (15–18) A–F ifadelerinden biriyle eşleştirin. İki ifade kullanılmayacak. Kişi 1 Geçen yıl ilk elektrikli arabamı aldım, özellikle benzinden tasarruf etmek için. Evde şarj etmek çok ucuz, ama uzun yolculuklar hâlâ sorun – büyük şehirlerin dışında şarj istasyonu çok az. Kişi 2 Açıkçası Taşkent'te neden araba gerektiğini anlamıyorum. Metro hızlı ve ucuz, taksi de uygulamadan hemen bulunuyor. İki yıl önce arabamı sattım ve otopark ile tamir masraflarından çok para biriktiriyorum. Kişi 3 Her gün işe bisikletle gidiyorum. Formda kalıyorum ve hiç trafiğe takılmıyorum. Tek eksik doğru düzgün bisiklet yolları – büyük caddelerde bazen kendimi güvende hissetmiyorum. Kişi 4 Ailemiz için araba vazgeçilmez. Şehrin dışında oturuyoruz; üç çocuk, farklı okullar ve kurslar varken toplu taşımayla bu iş yürümez. Turk tili — multilevel mock-testlar | 17 A) Toplu taşıma arabayı gereksiz kılar. B) Çevre dostu bir aracın altyapısı henüz yetersizdir. C) Aile durumu nedeniyle araba gereklidir. D) Daha güvenli yollar olsa bisiklete binmek daha iyi olurdu. E) Uçak en hızlı ulaşım aracıdır. F) Taksiler günlük kullanım için çok pahalıdır. 15. Kişi 1 Javob: B✔ 16. Kişi 2 Javob: A ✔ 17. Kişi 3 Javob: D ✔ 18. Kişi 4 Javob: C ✔ Part 4 (19–23) Ulusal Tarih Müzesini gezdiren bir rehberi dinleyeceksiniz. Plandaki 19–23 numaralı yerleri A–H harfleriyle eşleştirin. Üç harf kullanılmayacak. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Herkese merhaba, hoş geldiniz! Bugün size Ulusal Tarih Müzesini tanıtacağım. Lütfen plana bakın: Ana giriş aşağıda, güney tarafında. «Tekstil» arıyorsanız, «Vestiyer» noktasının hemen batısında. «İpek Yolu» arıyorsanız, «Vestiyer» noktasının hemen doğusunda. «Harita salonu», «Ana merdiven» noktasının hemen doğusunda. «Seramik» arıyorsanız, «Gişe» noktasının hemen batısında. «Çocuk köşesi», «Asansör» noktasının hemen batısında. Bu arada planı danışma masasından da alabilirsiniz. İyi gezmeler! A) Konferans salonu B) Seramik C) Fotoğraf stüdyosu D) Harita salonu Turk tili — multilevel mock-testlar | 18 E) Çocuk köşesi F) Tekstil G) İpek Yolu H) Eski paralar 19. Yer 19 Javob: D✔ 20. Yer 20 Javob: E ✔ 21. Yer 21 Javob: F ✔ 22. Yer 22 Javob: G ✔ 23. Yer 23 Javob: B ✔ Part 5 (24–29) Üç konuşma duyacaksınız. Doğru cevabı seçin: A, B veya C. Konuşma 1 Kadın: Eğitim semineriyle ilgili e-postayı gördün mü? Adam: Gördüm ama katılabilir miyim bilmiyorum. Diş randevumla aynı güne denk geliyor. Kadın: Randevuyu erteleyebilirsin, değil mi? Seminer yılda sadece bir kez yapılıyor. Adam: Haklısın. Bu öğleden sonra dişçiyi arayıp randevuyu gelecek haftaya alırım. 24. Adamın sorunu nedir? A) E-postayı almamış. B) Aynı gün iki randevusu var. C) Seminerleri sevmiyor. Javob: B ✔ 25. Adam ne yapacak? A) Semineri iptal edecek B) Müdürüne soracak C) Diş randevusunu erteleyecek Javob: C ✔ Konuşma 2 Adam: İngilizcen ne kadar gelişmiş! Bunu nasıl başardın? Kadın: Teşekkürler! Kursun faydası oldu, ama asıl ilerlememi dizileri altyazısız izlemeye başlayınca kaydettim. Adam: Zor olmadı mı? Kadın: Başta neredeyse hiçbir şey anlamıyordum, ama bir ay sonra çok daha kolaylaştı. 26. Kadına en çok ne yardımcı oldu? A) Turistlerle konuşmak B) Altyazısız diziler C) Dil bilgisi kitapları Javob: B ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 19 27. Başlangıçta durum nasıldı? A) Sıkıcıydı. B) Çok az şey anlıyordu. C) Her şeyi anlıyordu. Javob: B✔ Konuşma 3 Kadın: Hâlâ taşınmayı düşünüyor musun? Adam: Aslında evet, ama merkezdeki kiralar çok arttı. Şimdi çevre yolu civarında bakıyorum. Kadın: O zaman işe gidiş uzun sürmez mi? Adam: Metroyla kırk dakika kadar. Para biriktireceksem bu kabul edilebilir. 28. Adam planlarını neden değiştirdi? A) Şirketi taşındı. B) Merkezdeki kiralar arttı. C) Merkez çok gürültülü. Javob: B ✔ 29. Daha uzun yol hakkında ne düşünüyor? A) Endişeleniyor. B) Kabul edilebilir buluyor. C) Bunu hiç düşünmemiş. Javob: B ✔ Part 6 (30–35) Bir dersten bir bölüm duyacaksınız. Notları BİR KELİME ve/veya BİR SAYI ile tamamlayın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Bugünkü sunumumun konusu, bir zamanlar dünyanın dördüncü büyük gölü olan Aral Gölü. 1960'larda gölü besleyen iki nehrin, Amuderya ile Siriderya'nın suları, çölde pamuk yetiştirmek için büyük sulama projelerine yönlendirildi. Bunun sonucunda göl hızla küçülmeye başladı. 2010'lara gelindiğinde göl hacminin yaklaşık yüzde doksanını kaybetmişti ve doğu havzası neredeyse tamamen kurumuştu. Sonuçları çok ağır oldu. Bir zamanlar on binlerce kişiye iş sağlayan balıkçılık çöktü. Toz fırtınaları kurumuş göl tabanından tuz ve kimyasal maddeler taşıyarak sağlık sorunlarına yol açıyor. Bölgenin iklimi de daha sert hâle geldi. Ama iyi haberler de var: Kazakistan'da inşa edilen bir baraj, gölün kuzey kısmının toparlanmasına yardım etti ve orada yeniden balık yaşıyor. Özbekistan'da ise toz fırtınalarını azaltmak için kurumuş göl tabanına milyonlarca sazak ağacı dikildi. 30. Aral Gölü bir zamanlar dünyanın ______ büyük gölüydü. Javob: dördüncü ✔ 31. Sular ______ yetiştirmek için yönlendirildi. Javob: pamuk ✔ 32. Göl hacminin yaklaşık yüzde ______ kaybetti. Javob: doksanını / 90 ✔ 33. Toz fırtınaları tuz ve ______ maddeler taşıyor. Javob: kimyasal ✔ 34. Kazakistan'daki bir ______ kuzey kısmına yardım etti. Javob: baraj ✔ 35. Milyonlarca ______ ağacı dikildi. Javob: sazak ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 20 READING (o'qib tushunish) Part 1 (1–6) Metni okuyun. Her boşluğu (1–6) uygun BİR kelimeyle doldurun. METİN Satrancın Orta Asya'da uzun bir geçmişi vardır. Pek çok tarihçi, oyunun erken bir biçiminin Hindistan'dan geldiğine (1) ______ İran üzerinden dünyaya yayıldığına inanır. Dünyanın en eski satranç taşlarından bazıları Semerkant yakınlarındaki Afrasiyab'da bulunmuştur. Fildişinden yapılmış (2) ______ taşlar yaklaşık on üç yüzyıllıktır. Bugün satranç Özbekistan'daki gençler arasında çok popülerdir ve milli takım büyük başarılar elde etmiştir. 2022'de Özbekistan Satranç Olimpiyatı'nı kazandı; bu, tarihî (3) ______ başarıydı. Pek çok okul satranç kulübü sunuyor, (4) ______ oyun mantıksal düşünmeyi ve dikkati geliştiriyor. Öğretmenler, düzenli satranç oynayan öğrencilerin matematikte (5) ______ başarılı olduğunu söylüyor. Giderek daha fazla ailenin çocuklarını satranca yönlendirmesi (6) ______ şaşırtıcı değil. 1. Lücke Javob: ve✔ 2. Lücke Javob: bu ✔ 3. Lücke Javob: bir ✔ 4. Lücke Javob: çünkü ✔ 5. Lücke Javob: genellikle / daha / çoğu zaman ✔ 6. Lücke Javob: hiç / pek / bu yüzden ✔ Part 2 (7–14) A–J metinlerini ve 7–14 durumlarını okuyun. Hangi metin hangi kişiye uygun? İki metin kullanılmayacak. A Yeni başlayanlar için gitar dersi: Bir ayda ilk beş şarkınızı öğrenin. Bireysel ya da grup dersi. Sadece cumartesi günleri. B Öğrenciler için ikinci el ders kitapları – matematik, fizik, ekonomi. Yarı fiyatına. Mağaza hafta içi 9.00– 17.00 açık. C Yüzme havuzu: Yetişkinler için sabah yüzmesi 6.00–8.00. Aylık kart mevcuttur. D Bu cuma şehir polikliniğinde ücretsiz sağlık taraması: tansiyon, kan şekeri ve göz testi. Randevu gerekmez. E Deneyimli bebek bakıcısı, akşamları ve hafta sonları. Özbekçe, Rusça ve İngilizce biliyor. Referansları mevcut. F Turk tili — multilevel mock-testlar | 21 Çimgan Dağları'na hafta sonu gezisi. Ulaşım ve öğle yemeği dahil. Her seviyeye uygun yürüyüşler. Hareket cumartesi saat 7.00. G Bilgisayar tamiri: Dizüstü bilgisayar ve telefonlar 24 saat içinde onarılır. Arıza tespiti ücretsiz. H Hayır maçı: Öğretmenler öğrencilere karşı. Pazar 15.00. Tüm gelir çocuk hastanesine bağışlanacak. I Gençler (13–17 yaş) için yazı atölyesi: Tanınmış bir yazarla öykü ve şiir. Çarşamba günleri okul çıkışı. J Satılık mobilya: Kanepe, iki koltuk ve sehpa. Yurt dışına taşındığım için lütfen bu hafta içinde teslim alın. 7. Laylo randevu almadan sağlığını kontrol ettirmek istiyor. Javob: D✔ 8. Otabek'in dizüstü bilgisayarının hızla tamir edilmesi gerekiyor. Javob: G ✔ 9. Şahlo (15) bir uzmandan daha iyi yazmayı öğrenmek istiyor. Javob: I ✔ 10. Rüstem okul için ucuz kitaplar almak istiyor. Javob: B ✔ 11. Gulnora'nın cumartesi akşamı çocuklarına bakacak birine ihtiyacı var. Javob: E ✔ 12. Bobur hafta sonu dağlarda yürüyüş yapmak istiyor. Javob: F ✔ 13. Dildora hafta sonu bir müzik aleti çalmayı öğrenmek istiyor. Javob: A ✔ 14. Casur bir maçı izleyerek iyi bir amaca destek olmak istiyor. Javob: H ✔ Part 3 (15–20) Metni okuyun. 15–20 numaralı paragraflar için uygun başlığı (A–H) seçin. İki başlık kullanılmayacak. A) Sınırları aşan bir gelenek B) İsmin anlamı C) Bayram öncesi hazırlıklar D) Bütün gece pişen bir yemek E) Barışma ve yeni bir başlangıç F) Bugün dünyada kutlamalar G) Oyunlar ve yarışmalar H) Kışın yılbaşı Paragraf 15 Nevruz Farsçada “yeni gün” anlamına gelir ve genellikle 21 Mart'a denk gelen ilkbahar ekinoksunu simgeler. Dünyanın en eski bayramlarından biridir ve üç bin yılı aşkın süredir kutlanmaktadır. Paragraf 16 Turk tili — multilevel mock-testlar | 22 Bayramdan çok önce aileler evlerini baştan aşağı temizler, bozuk eşyaları tamir eder ve yeni kıyafetler alır. Yeni yılın temiz ve düzenli bir şekilde başlaması gerektiğine inanılır. Paragraf 17 Özbekistan'da Nevruz'un en bilinen yemeği, filizlendirilmiş buğdaydan yapılan sumalaktır. Kadınlar bu yemeği dev bir kazanda bütün gece şarkı söyleyerek karıştırır; sabaha doğru tatlı, kahverengi bir kıvam elde edilir. Paragraf 18 Nevruz aynı zamanda eski kırgınlıkları unutma zamanıdır. İnsanlar akrabalarını ve komşularını ziyaret eder, geçmişteki hataları için özür diler ve birbirlerine mutluluk diler. Paragraf 19 Köylerde kuraş güreşi ve atlı bir oyun olan kökbörü gibi geleneksel sporlar bayramın parçasıdır. Çocuklar salıncaklara ve uçurtma uçurmaya bayılır. Paragraf 20 Bugün Balkanlar'dan Çin'e kadar 300 milyondan fazla insan Nevruz'u kutluyor ve bayram 2009'da UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne alındı. 15. Paragraf 15 Javob: B✔ 16. Paragraf 16 Javob: C ✔ 17. Paragraf 17 Javob: D ✔ 18. Paragraf 18 Javob: E ✔ 19. Paragraf 19 Javob: G ✔ 20. Paragraf 20 Javob: A ✔ Part 4 (21–29) Makaleyi okuyun ve 21–29 numaralı soruları cevaplayın. Yapay Zekâ Çağında Dil Öğrenmek İlk otomatik çeviri uygulamaları ortaya çıktığında pek çok kişi yabancı dil öğrenmenin yakında gereksiz hâle geleceğini öngördü. Bir telefon saniyeler içinde çeviri yapabiliyorsa neden yıllarca dil bilgisi çalışalım? Ancak aradan on yıldan fazla zaman geçmesine rağmen dil öğrenenlerin sayısı azalmadı. Tam tersine, çevrim içi dil kursları hiç olmadığı kadar popüler. Bunun bir nedeni, çeviri teknolojisinin etkileyici olsa da mükemmel olmaktan hâlâ çok uzak olmasıdır. Mizah, deyimler ve kültürel göndermelerde zorlanır; hukuki ya da tıbbi metinlerde ciddi hatalar yapabilir. Kesin bir iletişim kurması gereken kişiler hâlâ insan çevirmenlere – ve kendi dil bilgilerine – güveniyor. Bir diğer neden de dil öğrenmenin, teknolojinin yerini tutamayacağı faydalar sağlamasıdır. Araştırmalar iki dilli kişilerin görevler arasında daha kolay geçiş yapabildiğini gösteriyor; bazı çalışmalar da iki dil bilmenin yaşlılıkta hafıza sorunlarını geciktirebileceğine işaret ediyor. Üstelik karşınızdakinin dilini konuşmak güven yaratır – bunu hiçbir makine yapamaz. İlginç bir şekilde yapay zekâ, öğrenme biçimini de değiştiriyor. Sohbet robotları her an konuşma alıştırması yapmayı mümkün kılıyor, uygulamalar da alıştırmaları öğrencinin zayıf yönlerine göre uyarlıyor. Teknoloji, dil öğrenmenin yerini almak yerine onu belki de her zamankinden daha kolay ve kişisel hâle Turk tili — multilevel mock-testlar | 23 getiriyor. 21. Pek çok kişi çeviri uygulamaları hakkında ne öngördü? A) Yalnızca İngilizce için işe yarayacaklarını. B) Bütün öğretmenlerin yerini alacaklarını. C) Dil öğrenmeyi gereksiz kılacaklarını. D) Çok pahalı olacaklarını. Javob: C✔ 22. Metne göre çeviri teknolojisi neyde zorlanıyor? A) Mizah ve deyimlerde B) Basit cümlelerde C) Yalnızca konuşma dilinde D) Sayılarda Javob: A ✔ 23. İki dilliliğin hangi faydasından söz ediliyor? A) Daha hızlı okuma B) Daha iyi uyku C) Görevler arasında daha kolay geçiş D) Daha yüksek maaş Javob: C ✔ 24. Yazarın vardığı sonuç nedir? A) Yapay zekâ dil öğrenmeyi daha kişisel hâle getiriyor. B) Sohbet robotları işe yaramaz. C) Dil öğrenmenin popülerliği azalacak. D) Teknoloji yakında öğretmenlerin yerini alacak. Javob: A ✔ Sorular 25–29: İfadeler metinle uyuşuyor mu? DOĞRU, YANLIŞ veya BELİRTİLMEMİŞ yazın. 25. Çeviri uygulamalarından sonra dil öğrenenlerin sayısı azaldı. Javob: YANLIŞ ✔ 26. Tıbbi metinler için hâlâ insan çevirmenlere ihtiyaç var. Javob: DOĞRU ✔ 27. İki dilli kişilerin hafızası her zaman daha iyidir. Javob: YANLIŞ ✔ 28. Dil öğrenenlerin çoğu her gün bir sohbet robotu kullanıyor. Javob: BELİRTİLMEMİŞ ✔ 29. Bazı uygulamalar alıştırmaları öğrencilerin zayıf yönlerine göre uyarlıyor. Javob: DOĞRU ✔ Part 5 (30–35) Metni okuyun. 30–33 numaralı cümleleri metinden BİR kelimeyle tamamlayın ve 34–35 numaralı soruları cevaplayın. Gönüllülük Kazandırır Gönüllü çalışma çoğu zaman yalnızca başkaları için yapılan bir şey olarak görülür. Oysa araştırmalar, yardım edenlerin de çok şey kazandığını gösteriyor. Genç gönüllüler; takım çalışması, organizasyon ve liderlik gibi işverenlerin çok değer verdiği pratik beceriler geliştiriyor. Birçoğu gönüllülüğün meslek seçimlerinde de kendilerine yardımcı olduğunu söylüyor. Yaşlılarda ise düzenli gönüllü çalışma daha düşük tansiyon ve daha az yalnızlıkla ilişkilendiriliyor. Ne var ki uzmanlar, gönüllülüğün en iyi isteğe bağlı Turk tili — multilevel mock-testlar | 24 olduğunda işe yaradığını vurguluyor. Okullar ya da şirketler bunu zorunlu hâle getirdiğinde katılımcıların motivasyonu genellikle düşüyor. Bu nedenle kuruluşlar esnek saatler ve anlamlı görevler sunmalıdır. 30. Genç gönüllüler takım çalışması, organizasyon ve ______ becerisi geliştirir. Javob: liderlik✔ 31. Gönüllülük birçok kişiye ______ seçiminde yardımcı olur. Javob: meslek ✔ 32. Yaşlılarda daha düşük ______ ile ilişkilendirilir. Javob: tansiyon ✔ 33. Gönüllülük en iyi ______ bağlı olduğunda işe yarar. Javob: isteğe ✔ 34. Gönüllülük zorunlu olunca ne olur? A) Daha fazla kişi katılır. B) İşverenler bunu daha çok beğenir. C) İnsanlar daha çok şey öğrenir. D) Katılımcıların motivasyonu düşer. Javob: D ✔ 35. Kuruluşlar ne sunmalıdır? A) Yalnızca sertifikalar B) Ücretsiz seyahatler C) Esnek saatler ve anlamlı görevler D) Yüksek maaşlar Javob: C ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 25 WRITING (yozish) DURUM Üniversiteniz, yemekhanenin gelecek ay tadilat nedeniyle kapanacağını duyurdu. Üç ay boyunca kampüste yiyecek satın almanın başka bir yolu olmayacak. Task 1.1 1.1. Bir sınıf arkadaşınıza yazın. Haberi anlatın ve bir öneride bulunun. Yaklaşık 50 kelime. Namunaviy javob:✔ Merhaba Sardor, Duydun mu? Yemekhane gelecek ay üç aylığına kapanıyor ve yemek yiyebileceğimiz başka bir yer de yok! Bence öğrenci konseyiyle birlikte rektörle konuşmalıyız. Belki bir yemek kamyonu gelebilir. İstersen birlikte bir imza kampanyası başlatalım, ne dersin? Yarın kantinde buluşup ayrıntıları konuşabiliriz. Öğrenci konseyi başkanı da bize yardım edeceğini söyledi. Görüşmek üzere, Aziz Task 1.2 1.2. Rektöre yazın. Durumun neden sorun olduğunu açıklayın ve çözümler önerin. Yaklaşık 120–150 kelime. Namunaviy javob: ✔ Sayın Rektörüm, İkinci sınıf öğrencileri adına, yemekhanenin kapatılması konusunda size yazıyorum. Tadilatın gerekli olduğunu anlıyoruz. Ancak üç ay boyunca kampüste hiçbir yemek imkânının olmaması ciddi sıkıntılara yol açacaktır. Pek çok öğrencinin 8.00 ile 17.00 arasında dersi var ve kampüse uzak oturuyor; bu nedenle gün içinde düzgün bir öğün yemeleri mümkün olmayacak. Bu durum hem sağlıklarını hem de derslere odaklanmalarını olumsuz etkileyebilir. Özellikle sınav döneminde bu sorun daha da büyüyecektir. Bu nedenle bazı çözümler önermek istiyoruz. Üniversite, ana girişin önünde bir yemek kamyonuna izin verebilir ya da bir salon geçici olarak masalar ve mikrodalga fırınlarla donatılabilir. Bir başka seçenek de yakındaki bir kafeyle anlaşarak öğrencilere uygun fiyatlı öğle yemeği sağlanmasıdır. Öğrenci konseyi olarak bu çözümlerin uygulanmasında her türlü desteği vermeye hazırız. Önerilerimizi değerlendirmeniz bizi çok memnun edecektir. Saygılarımla, Aziz Karimov, Öğrenci Temsilcisi Task 2 2. Birçok şehirde özel araç sayısı hızla artıyor. Bu durum hangi sorunlara yol açıyor ve devlet neler yapabilir? Yaklaşık 180–200 kelime. Namunaviy javob: ✔ Özel araç sayısının hızla artması, modern şehirlerdeki en göze çarpan değişikliklerden biridir. Arabalar konfor ve özgürlük sunar, ancak sayılarının bu kadar fazla olması birkaç ciddi soruna neden olur. En belirgin sorun trafik sıkışıklığıdır. Uzun trafik kuyrukları her yıl milyonlarca saate mal olur ve ambulans gibi acil durum araçlarının ilerlemesini zorlaştırır. İkinci olarak arabalar, özellikle çocuklarda ve yaşlılarda solunum yolu hastalıklarını artıran hava kirliliğinin başlıca kaynaklarından biridir. Son olarak yollar ve otoparklar çok fazla alan kapladığı için parklara ve yaya bölgelerine giderek daha az yer kalır. Ayrıca trafik gürültüsü şehir sakinlerinin uykusunu ve genel yaşam kalitesini de olumsuz etkiler. Devlet bu konuda çeşitli önlemler alabilir. İlk olarak insanlara gerçek bir alternatif sunmak için metro hatları ve modern otobüsler gibi hızlı, güvenilir ve ucuz toplu taşıma sistemlerine yatırım yapmalıdır. İkinci Turk tili — multilevel mock-testlar | 26 olarak şehirler, merkezde ücretli otopark uygulamasına geçebilir ve güvenli bisiklet yolları inşa edebilir. Üçüncü olarak devlet, vergi indirimleri ve şarj istasyonlarıyla elektrikli araçları teşvik edebilir. Sonuç olarak özel araçların yol açtığı sorunlar ciddidir. Ancak daha iyi bir toplu taşıma ile akıllıca düzenlemelerin bir araya gelmesi, şehirleri daha temiz ve yaşanabilir kılabilir. Bu da hem bugünkü hem de gelecek nesillerin sağlığını koruyacaktır. SPEAKING (gapirish) Part 1.1 Kendinizle ilgili soruları cevaplayın (her biri yaklaşık 30 saniye). 1. Yaşadığınız yeri anlatır mısınız? 2. Ne tür müzik dinlemeyi seversiniz? 3. Okula ya da işe genellikle nasıl gidersiniz? Part 1.2 İki resme bakın (aşağıda tarif edilmiştir). Karşılaştırın ve soruları cevaplayın. Resim 1 Resim 1: Öğrenciler, yüksek kitap raflarıyla dolu klasik bir kütüphanede ders çalışıyor. Resim 2 Resim 2: Bir öğrenci evde dizüstü bilgisayar ve kulaklıkla çevrim içi bir derse katılıyor. 4. İki resmi karşılaştırın. 5. Nerede ders çalışmayı tercih edersiniz? Neden? 6. Kütüphaneler gelecekte de önemli olacak mı? Part 2 Hazırlık için 1 dakikanız, konuşmak için en fazla 2 dakikanız var. KONU KARTI Sizi çok etkilemiş bir kişiyi anlatın. • Bu kişi kim? • Onunla nasıl tanıştınız? • Sizi neden bu kadar etkiledi? Part 3 İfadeyi ve argümanları okuyun. 1 dakika hazırlık, 2 dakika konuşma: iki tarafı tartışın ve görüşünüzü söyleyin. Okullarda cep telefonu yasaklanmalıdır. LEHİNE ALEYHİNE Derste dikkat dağınıklığı azalır. Acil durumlar ve velilerle iletişim için önemlidir. Okulda siber zorbalık azalır. Telefonlar öğrenme aracı olabilir. Yüz yüze sohbetler artar. Öğrencilerin telefonu sorumlu kullanmayı öğrenmesi gerekir. Maslahat:✔ Part 1.2: avval o'xshashlikni, so'ng farqni ayting: «Her iki resimde de... görüyoruz. Buna karşılık...» Turk tili — multilevel mock-testlar | 27 MOCK-TEST 3 LISTENING (tinglab tushunish) Part 1 (1–8) Bazı cümleler duyacaksınız. Uygun cevabı seçin (A, B veya C). 1. Bankanın cumartesi açık olup olmadığını biliyor musun? A) Geçen yıl hesap açtırdım. B) Bankalar genelde çok büyük olur. C) Evet, ama sadece saat 13.00'e kadar. Javob: C✔ 2. Odamı parlak sarıya boyamayı düşünüyorum. A) Ben odamı geçen yaz boyadım. B) Gerçekten mi? Biraz fazla göz alıcı olmaz mı? C) Kız kardeşimin odası mavi. Javob: B ✔ 3. Geciktiğim için özür dilerim, trafik berbattı. A) Trafik ışıkları kırmızı, sarı ve yeşildir. B) Bir dahaki sefere ben kullanacağım. C) Sorun değil, daha yeni başladık. Javob: C ✔ 4. Çantamı buraya bırakabilir miyim? A) Tabii, masanın altına koyabilirsin. B) Ben çantamı evde bıraktım. C) Benim çantam kahverengi. Javob: A ✔ 5. Ne güzel bir elbise! Nereden aldın? A) Elbiseyi dün yıkadım. B) Ben genelde pantolon giyerim. C) Emir Timur Caddesi'ndeki yeni mağazadan. Javob: C ✔ 6. Kartla ödeyebilir miyim? A) Kartlar plastikten yapılır. B) Ben dün ödedim. C) Maalesef sadece nakit kabul ediyoruz. Javob: C ✔ 7. Yorgun görünüyorsun. Kötü mü uyudun? A) Geçen yıl bir otelde kaldım. B) Evet, komşular sabaha kadar parti yaptı. C) Yarın daha uzun uyuyacağım. Javob: B ✔ 8. Saat yedide sinemanın önünde buluşalım mı? A) Sinema eski filmler gösteriyor. B) Harika, görüşürüz. C) Onunla saat yedide buluştum. Javob: B ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 28 Part 2 (9–14) Kısa bir duyuru duyacaksınız. Notları tamamlayın. BİR KELİME ve/veya BİR SAYI yazın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) “Yeşil Şehir” bisiklet kiralama hizmetine hoş geldiniz. Sistem şöyle işliyor: Önce uygulamayı indirin ve telefon numaranızla kaydolun. Bisikletleri şehirdeki 120 istasyonumuzun herhangi birinden kiralayabilirsiniz. Her sürüşün ilk otuz dakikası ücretsizdir; sonrasında her on beş dakika için 2.000 som ödersiniz. Aylık üyelik 60.000 somdur ve bir saate kadar olan sürüşleri sınırsız ve ücretsiz yapmanızı sağlar. On dört yaşından küçük çocuklar tek başına bisiklet kiralayamaz. Kask verilmemektedir, lütfen kendi kaskınızı getirin. Bir bisiklet hasarlıysa bunu hemen uygulamadaki kırmızı “Sorun” düğmesiyle bildirin. Bisikletlerin gece yarısından önce iade edilmesi gerekir, aksi takdirde ceza uygulanır. 9. Şehirde ______ istasyon var. Javob: 120✔ 10. İlk ______ dakika ücretsizdir. Javob: otuz / 30 ✔ 11. Aylık üyelik ______ somdur. Javob: 60.000 ✔ 12. ______ yaşından küçük çocuklar tek başına kiralayamaz. Javob: on dört / 14 ✔ 13. Herkes kendi ______ getirmelidir. Javob: kaskını ✔ 14. Bisikletler gece ______ önce iade edilmelidir. Javob: yarısından ✔ Part 3 (15–18) Dört kişiyi dinleyeceksiniz. Her kişiyi (15–18) A–F ifadelerinden biriyle eşleştirin. İki ifade kullanılmayacak. Kişi 1 Okumak için yurt dışına gittiğimde en zor şey dil değil, yemekti. Annemin yemeklerini çok özledim. Sonunda pilav pişirmeyi kendim öğrendim ve şimdi yabancı arkadaşlarım her hafta pilav yapmamı istiyor. Kişi 2 Büyük bir şehirde yaşamanın heyecan verici olduğunu söylemişlerdi, bu doğru. Ama bu kadar pahalı olacağını beklemiyordum. Bursumun yarısı kiraya gidiyor, bu yüzden hafta sonları bir kafede çalışıyorum. Kişi 3 Verdiğim en iyi karar, yerli öğrencilerle aynı evde kalmaktı. Başta alışılmadık geldi, ama bana kültürlerini anlattılar ve dil becerilerim inanılmaz bir hızla gelişti. Kişi 4 İklimden korkuyordum, ama bu en küçük sorunummuş. Asıl zor olan ders işleniş biçimiydi: Hocalar tartışmamızı ve kendi fikirlerimizi söylememizi bekliyordu. Bunu daha önce hiç yapmamıştım. Turk tili — multilevel mock-testlar | 29 A) Yerli insanlarla birlikte yaşamak çok yardımcı oldu. B) Yaşam maliyeti sürpriz oldu. C) Yeni öğrenme kültürü zorlayıcıydı. D) Yemeğe duyulan özlem yeni bir beceri kazandırdı. E) Hava koşulları hayatı çok zorlaştırdı. F) Arkadaş edinmek imkânsızdı. 15. Kişi 1 Javob: D✔ 16. Kişi 2 Javob: B ✔ 17. Kişi 3 Javob: A ✔ 18. Kişi 4 Javob: C ✔ Part 4 (19–23) alışveriş merkezini gezdiren bir rehberi dinleyeceksiniz. Plandaki 19–23 numaralı yerleri A–H harfleriyle eşleştirin. Üç harf kullanılmayacak. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Herkese merhaba, hoş geldiniz! Bugün size alışveriş merkezini tanıtacağım. Lütfen plana bakın: Ana giriş aşağıda, güney tarafında. «Kitapçı», «Otopark» noktasının hemen doğusunda. Şimdi «Seyahat acentesi»: «Eczane» noktasının hemen doğusunda, kuzeydoğu köşede. Şimdi «Postane»: «Yemek katı» noktasının hemen kuzeyinde, kuzeybatı köşede. «Ayakkabıcı» arıyorsanız, «Süpermarket» noktasının hemen kuzeyinde. Şimdi «Fırın»: «Eczane» noktasının hemen batısında. Bu arada planı danışma masasından da alabilirsiniz. İyi gezmeler! A) Kitapçı B) Seyahat acentesi C) Ayakkabıcı Turk tili — multilevel mock-testlar | 30 D) Telefon tamiri E) Fırın F) Postane G) Oyuncakçı H) Hediyelik eşya 19. Yer 19 Javob: F✔ 20. Yer 20 Javob: E ✔ 21. Yer 21 Javob: B ✔ 22. Yer 22 Javob: A ✔ 23. Yer 23 Javob: C ✔ Part 5 (24–29) Üç konuşma duyacaksınız. Doğru cevabı seçin: A, B veya C. Konuşma 1 Adam: Cuma akşamı için masa ayırtmak istiyorum. Kadın: Tabii. Kaç kişi olacaksınız? Adam: Altı kişi. Dışarıda, terasta oturabilir miyiz? Kadın: Maalesef teras ekimde kapalı. Ama üst katta gruplar için ideal, sakin bir salonumuz var. Adam: Olur. Saat sekiz için lütfen. 24. Kaç kişi gelecek? A) Dört B) Sekiz C) Altı Javob: C ✔ 25. Nerede oturacaklar? A) Üst kattaki bir salonda B) Terasta C) Girişin yanında Javob: A ✔ Konuşma 2 Kadın: Edebiyat dersi için olan kitabı okudun mu? Adam: Başladım ama ilk bölümleri çok sıkıcı buldum. Kadın: Okumaya devam et! Ortalarda, ana karakter köyden ayrılınca çok daha iyi oluyor. Adam: Tamam. Kompozisyonun teslimi gelecek pazartesi, değil mi? Kadın: Hayır, ondan sonraki pazartesi. 26. Adam kitabın başını nasıl buldu? A) Heyecan verici B) Kafa karıştırıcı C) Sıkıcı Javob: C ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 31 27. Kompozisyon ne zaman teslim edilecek? A) Bu cuma B) İki hafta sonra C) Gelecek pazartesi Javob: B✔ Konuşma 3 Adam: Yazıcı yine çalışmıyor. Kadın: Kâğıda baktın mı? Adam: Evet, dolu. Ekranda mürekkep bitti yazıyor, ama kartuşu daha dün değiştirdik. Kadın: O zaman teknik bir arıza olmalı. Bilgi işlem bölümünü arayayım, bu öğleden sonra gelebilirler. 28. Sorun nedir? A) Kâğıt yok. B) Yazıcı çok yavaş. C) Yazıcı yanlış bir mürekkep uyarısı veriyor. Javob: C ✔ 29. Kadın ne yapıyor? A) Kartuşu değiştiriyor B) Bilgi işlem bölümünü arıyor C) Yeni bir yazıcı alıyor Javob: B ✔ Part 6 (30–35) Bir dersten bir bölüm duyacaksınız. Notları BİR KELİME ve/veya BİR SAYI ile tamamlayın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Bugünkü dersimizde bal arılarını ve neden bu kadar önemli olduklarını konuşacağız. Arılar, yediğimiz tarım ürünlerinin yaklaşık üçte birini tozlaştırır; örneğin elma, badem ve kavun bunlardan bazılarıdır. Bir arı kolonisinde altmış bine kadar arı bulunabilir, ancak yumurtlayan tek bir arı vardır: kraliçe. Kraliçe yazın günde iki bine kadar yumurta bırakır. İşçi arılar, çiçeklerin yerini diğer arılara dikkat çekici bir “sallanma dansı” ile bildirir; bu dans, besinin yönünü ve uzaklığını gösterir. Ne yazık ki birçok ülkede arı popülasyonları azaldı. Bilim insanları bunun birkaç nedeni olduğunu söylüyor: tarım ilaçlarının kullanımı, yoğun tarım yüzünden kır çiçeklerinin yok olması ve varroa akarı gibi parazitler. Peki ne yapılabilir? Çiftçiler tarlaların kenarına çiçek şeritleri ekebilir, şehirler çatıları yeşillendirebilir, herkes de balkonunda lavanta gibi arı dostu bitkiler yetiştirebilir. 30. Arılar tarım ürünlerinin yaklaşık üçte ______ tozlaştırır. Javob: birini ✔ 31. Bir kolonide ______ bine kadar arı bulunabilir. Javob: altmış / 60 ✔ 32. Kraliçe günde ______ bine kadar yumurta bırakır. Javob: iki / 2 ✔ 33. Dans, besinin yönünü ve ______ gösterir. Javob: uzaklığını ✔ 34. Nedenlerden biri tarım ______ kullanımıdır. Javob: ilaçlarının ✔ 35. Balkonda örneğin ______ yetiştirilebilir. Javob: lavanta ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 32 READING (o'qib tushunish) Part 1 (1–6) Metni okuyun. Her boşluğu (1–6) uygun BİR kelimeyle doldurun. METİN Uluğ Bey yalnızca bir hükümdar (1) ______, aynı zamanda 15. yüzyılın en büyük astronomlarından biriydi. 1420'lerde Semerkant'ta bir gözlemevi kurdu ve bilginleri (2) ______ birlikte burada yıllarca gökyüzünü gözlemledi. En önemli alet, bir kısmı bugün hâlâ görülebilen dev bir sekstanttı. Bu aletle binden fazla yıldızı içeren bir katalog hazırladılar; katalog (3) ______ doğruydu ki Avrupalı bilim insanları onu yüzyıllar boyunca kullandı. Uluğ Bey ayrıca yılın uzunluğunu bir dakikadan (4) ______ bir hatayla hesapladı. Ölümünden (5) ______ gözlemevi yıkıldı ve yeri unutuldu; ta ki arkeolog Vasiliy Vyatkin 1908'de kalıntılarını bulana kadar. Bugün burası Semerkant'ın en çok ziyaret edilen yerlerinden (6) ______. 1. Lücke Javob: değil✔ 2. Lücke Javob: ile ✔ 3. Lücke Javob: o kadar / öylesine / öyle ✔ 4. Lücke Javob: az / daha az ✔ 5. Lücke Javob: sonra ✔ 6. Lücke Javob: biridir ✔ Part 2 (7–14) A–J metinlerini ve 7–14 durumlarını okuyun. Hangi metin hangi kişiye uygun? İki metin kullanılmayacak. A Cumartesi eski şehirde bit pazarı: Antikalar, plaklar, ikinci el giysiler. 8.00–14.00. Giriş ücretsiz. B Profesyonel özgeçmiş hizmeti: Dikkat çeken bir özgeçmiş hazırlamanıza yardımcı oluyoruz. İngilizce veya Özbekçe çevrim içi danışmanlık. C Çocuklar için bilim kulübü: 8–12 yaş arası çocuklara deneyler, robotlar ve roketler. Cumartesi sabahları. D Yeni başlayanlar için parkta gün doğumu yogası. Lütfen kendi matınızı getirin. Bağışlarınızı bekliyoruz. E Sürücü kursu: Sınav hazırlığı dahil iki haftalık yoğun kurs. Kadın eğitmenlerimiz de var. F Süzani işlemeciliği atölyesi: Temel dikiş tekniklerini üç akşamda öğrenin. Tüm malzemeler bizden. G Turk tili — multilevel mock-testlar | 33 Dil kafesi: Her cuma saat 19.00'da ana dili İngilizce, Rusça, Korece veya Almanca olanlarla pratik yapın. Ücretsiz. H Fergana'dan kuru meyve ve kuruyemiş. Toptan ve perakende. 300.000 som üzeri siparişlerde ücretsiz teslimat. I Üniversite konferans salonunda hayır amaçlı kitap satışı. Tüm kitaplar 5.000 som. Gelir çocuk kütüphanelerine bağışlanacak. J Uygun fiyata yürüyüş botu ve çadır kiralama. Gruplar için hafta sonu paketleri. 7. Feruza kısa sürede geleneksel bir el sanatı öğrenmek istiyor. Javob: F✔ 8. Uluğbek bir iş görüşmesi için başvuru belgelerini iyileştirmek istiyor. Javob: B ✔ 9. Madina 10 yaşındaki oğlunun cumartesileri öğretici bir şey yapmasını istiyor. Javob: C ✔ 10. Şahruh ücretsiz olarak Korece konuşma pratiği yapmak istiyor. Javob: G ✔ 11. Zarina ucuza kitap alıp aynı zamanda iyilik yapmak istiyor. Javob: I ✔ 12. İlhom'un kamp malzemesine ihtiyacı var ama satın almak istemiyor. Javob: J ✔ 13. Lola olabildiğince çabuk ehliyet almak istiyor. Javob: E ✔ 14. Davron eski plak koleksiyonu yapıyor. Javob: A ✔ Part 3 (15–20) Metni okuyun. 15–20 numaralı paragraflar için uygun başlığı (A–H) seçin. İki başlık kullanılmayacak. A) Beklenmedik bir keşif B) Riskli bir karar C) Hobiden mesleğe D) Genç girişimcilere tavsiye E) Hatalardan ders almak F) Aileden gelen destek G) Gelecek planları H) Kalabalık bir pazar Paragraf 15 Nilufar öğrenciyken arkadaşlarının doğum günleri için pasta yapardı. Pastaları o kadar sevildi ki insanlar sipariş vermeye başladı; bir yıl sonra yetişebileceğinden fazla siparişi vardı. Paragraf 16 Yirmi dört yaşında muhasebecilik işinden istifa etti ve küçük bir pastane açtı. Pek çok kişi bunu akılsızca Turk tili — multilevel mock-testlar | 34 buldu: Hiç ticaret deneyimi yoktu ve bütün birikimini kiraya yatırmıştı. Paragraf 17 İlk yıl zordu. Kötü seçilmiş bir konum yüzünden az müşteri geliyordu, bir tedarikçi de kalitesiz un getirdi. “Para kaybettim,” diyor, “ama artık hangi hataları bir daha asla yapmayacağımı biliyorum.” Paragraf 18 Bu dönemde anne babası ve erkek kardeşleri hafta sonları pastanede karşılıksız çalıştı; büyükannesi de en çok satan ürünler hâline gelen eski aile tariflerini paylaştı. Paragraf 19 Bugün Nilufar'ın yirmi beş çalışanı olan üç kafesi var. Gelecek yıl gençlerin profesyonel pastacılık öğrenebileceği bir eğitim merkezi açmak istiyor. Paragraf 20 İş kurmak isteyen herkese tavsiyesi basit: “Küçük başla, müşterilerini dinle ve yardım istemekten korkma.” 15. Paragraf 15 Javob: C✔ 16. Paragraf 16 Javob: B ✔ 17. Paragraf 17 Javob: E ✔ 18. Paragraf 18 Javob: F ✔ 19. Paragraf 19 Javob: G ✔ 20. Paragraf 20 Javob: D ✔ Part 4 (21–29) Makaleyi okuyun ve 21–29 numaralı soruları cevaplayın. Hızlı Modanın Gizli Bedeli Giysiler hiç bu kadar ucuz olmamıştı. “Hızlı moda” sayesinde bir fincan kahve fiyatına yeni bir tişört alınabiliyor ve bazı mağaza zincirleri her hafta yeni koleksiyon çıkarıyor. Ortalama bir tüketici bugün on beş yıl öncesine göre yaklaşık yüzde altmış daha fazla giysi satın alıyor, ama her parçayı yalnızca yarısı kadar süre giyiyor. Bu kolaylığın, etikette yazmayan bir bedeli var. Moda sektörü dünyanın en büyük su tüketicilerinden biridir: Tek bir kot pantolon için, özellikle pamuk yetiştirmek amacıyla, birkaç bin litre su gerekebilir. Kumaşların boyanması üretici ülkelerdeki nehirleri kirletir; polyester gibi sentetik kumaşlar ise her yıkamada minicik plastik lifler bırakır. İnsani bedeli de yüksektir. Pek çok giysi, düşük ücretlerin ve kötü çalışma koşullarının olduğu fabrikalarda üretiliyor. Birkaç trajik fabrika kazasının ardından uluslararası kampanyalar markaları tedarikçilerini daha sıkı denetlemeye zorladı. Değişim belirtileri de var. İkinci el uygulamaları hızla büyüyor, bazı markalar onarım hizmeti sunuyor ve bazı ülkeler üreticilerin eski giysileri geri alıp geri dönüştürmesini zorunlu kılan kurallar getiriyor. Yine de uzmanlara göre en etkili adım en basit olanıdır: daha az ama daha kaliteli giysi almak ve onları daha uzun süre giymek. Turk tili — multilevel mock-testlar | 35 21. On beş yıl öncesine göre bugünkü tüketiciler için ne söylenebilir? A) Daha çok alıp daha kısa süre giyiyorlar. B) Pahalı markaları tercih ediyorlar. C) Daha az alıp daha uzun giyiyorlar. D) Yalnızca internetten alışveriş yapıyorlar. Javob: A✔ 22. Kot pantolon üretiminde çok su ne için kullanılıyor? A) Özellikle pamuk yetiştirmek için B) Taşımacılık için C) Makineleri soğutmak için D) Hazır kotları yıkamak için Javob: A ✔ 23. Uluslararası kampanyalar neyi başardı? A) Markaları tedarikçilerini denetlemeye zorladı B) Giysi fiyatlarını artırdı C) Polyesteri yasaklattı D) Birçok fabrikayı kapattı Javob: A ✔ 24. Uzmanlara göre en etkili adım nedir? A) Hızlı modayı yasaklamak B) Her şeyi geri dönüştürmek C) Daha az ama daha iyi giysi almak D) İkinci el uygulamalarını kullanmak Javob: C ✔ Sorular 25–29: İfadeler metinle uyuşuyor mu? DOĞRU, YANLIŞ veya BELİRTİLMEMİŞ yazın. 25. Bazı zincirler her hafta yeni koleksiyon çıkarıyor. Javob: DOĞRU ✔ 26. Polyester yıkanırken plastik lifler bırakır. Javob: DOĞRU ✔ 27. Üretici ülkelerdeki fabrika işçilerinin çoğu iyi ücret alıyor. Javob: YANLIŞ ✔ 28. İkinci el uygulamaları giderek daha az kullanılıyor. Javob: YANLIŞ ✔ 29. Avrupa ülkelerinin çoğu hızlı moda reklamlarını yasakladı. Javob: BELİRTİLMEMİŞ ✔ Part 5 (30–35) Metni okuyun. 30–33 numaralı cümleleri metinden BİR kelimeyle tamamlayın ve 34–35 numaralı soruları cevaplayın. Neden Daha Çok Yürümeliyiz? Yürümek belki de en çok hafife alınan egzersiz türüdür. Yürümek için ekipman, üyelik ücreti ya da özel beceriler gerekmez. Buna rağmen doktorlar, günde yalnızca otuz dakika tempolu yürüyüşün kalp hastalıkları, diyabet ve depresyon riskini önemli ölçüde azaltabileceğini söylüyor. Yürümek ayrıca dengeyi geliştirir; bu, kolayca düşebilen yaşlılar için özellikle önemlidir. Kısa mesafeler araba yerine yürüyerek gidildiğinde şehirlerde trafik ve hava kirliliği azalır. Hatta bazı şirketler, çalışanların yürürken fikir alışverişi yaptığı “yürüyüş toplantılarını” teşvik ediyor; katılımcılar kendilerini genellikle daha yaratıcı hissediyor. En büyük engel ise geniş yolları, az sayıda kaldırımı ve uzun mesafeleriyle birçok modern şehrin planlanma Turk tili — multilevel mock-testlar | 36 biçimidir. 30. Yürümek için ekipman, ücret ya da özel ______ gerekmez. Javob: beceriler✔ 31. Günde otuz dakika tempolu yürüyüş ______ hastalıkları riskini azaltır. Javob: kalp ✔ 32. Yürümek ______ geliştirir. Javob: dengeyi ✔ 33. Yürüyüş toplantısına katılanlar kendilerini daha ______ hisseder. Javob: yaratıcı ✔ 34. Modern şehirlerdeki en büyük engel nedir? A) Zaman eksikliği B) Şehir planlaması C) Kötü hava D) Pahalı ayakkabılar Javob: B ✔ 35. Yürümek şehirler için neden iyidir? A) Trafiği ve kirliliği azaltır. B) Turizmi canlandırır. C) İş imkânı yaratır. D) Yolları genişletir. Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 37 WRITING (yozish) DURUM Yakınınızdaki bir spor merkezi, tasarruf önlemleri nedeniyle gençlere yönelik ücretsiz etkinlikleri artık sunmayacağını duyurdu. Task 1.1 1.1. Oraya giden bir arkadaşınıza yazın. Haberi verin ve neler hissettiğinizi anlatın. Yaklaşık 50 kelime. Namunaviy javob:✔ Merhaba Bekzod, Kötü bir haberim var: Spor merkezi gençlere yönelik bütün ücretsiz etkinlikleri kaldırıyor! Gerçekten çok üzüldüm, futbol antrenmanı haftamın en güzel kısmıydı. Diğer oyuncularla konuşup birlikte ne yapabileceğimizi düşünelim mi? Bence sessiz kalmamalıyız. Belki yönetime bir mektup yazarız ya da küçük bir ücret ödemeyi teklif ederiz. Ne dersin? Görüşürüz, Cemşid Task 1.2 1.2. Spor merkezinin yönetimine yazın. Etkinliklerin neden önemli olduğunu açıklayın ve önerilerde bulunun. Yaklaşık 120–150 kelime. Namunaviy javob: ✔ Sayın Yetkililer, Gençlere yönelik ücretsiz etkinlikleri sonlandırmayı planladığınızı büyük bir endişeyle öğrendim. Bu etkinlikler mahallemizdeki gençler için çok önemlidir. Bizi sağlıklı ve hareketli tutuyor, arkadaş edinmemize yardımcı oluyor ve en önemlisi boş zamanlarımızı evde telefon başında ya da sokakta geçirmek yerine güvenli bir yerde değerlendirmemizi sağlıyor. Benim için de bu antrenmanlar hem fiziksel hem de sosyal açıdan çok değerli; burada pek çok yakın arkadaş edindim. Tasarruf yapmanın zor olduğunu anlıyorum, ancak bazı alternatifler önermek istiyorum. Merkez, reklam karşılığında yerel şirketlerden programa destek olmalarını isteyebilir. Düşük gelirli aileler için ücretsiz kontenjan ayırarak küçük bir aylık ücret almak da mümkün olabilir. Ayrıca büyük öğrenciler gönüllü yardımcı antrenör olarak çalışabilir. Bu sayede hem merkezin bütçesi korunabilir hem de gençler spor yapmaya devam edebilir. Bu önerileri dikkate alacağınızı umuyorum. Saygılarımla, Cemşid Toşmatov Task 2 2. Bugün birçok genç günde birkaç saatini sosyal medyada geçiriyor. Bu olumlu mu yoksa olumsuz bir gelişme mi? Görüşünüzü örneklerle destekleyin. Yaklaşık 180–200 kelime. Namunaviy javob: ✔ Sosyal medya gençlerin hayatının ayrılmaz bir parçası hâline geldi ve pek çoğu her gün saatlerini bu platformlarda geçiriyor. Bana göre bu gelişmenin bazı faydaları olsa da genel olarak zararları daha ağır basıyor. Olumlu yönden bakıldığında sosyal medya, arkadaşlarla iletişimi sürdürmeye, yaratıcılığı sergilemeye ve bilgiye hızla ulaşmaya yardımcı olur. Bazı gençler bu sayede dil öğreniyor, eğitim kanallarını takip ediyor, hatta küçük çevrim içi işler kuruyor. Ayrıca sosyal medya, gençlerin dünyanın farklı yerlerindeki insanlarla tanışmasına ve yeni bakış açıları kazanmasına da olanak tanıyor. Ne var ki internette çok fazla zaman geçirmek ciddi sorunlara yol açıyor. Birincisi, ders çalışmaya, spora ve yüz yüze sohbetlere daha az zaman kalıyor. İkincisi, başkalarının kusursuz görünen hayatlarıyla sürekli kıyaslama yapmak özgüveni zedeleyebilir ve kaygıya neden olabilir. Son olarak birçok genç akşamları uzun Turk tili — multilevel mock-testlar | 38 süre telefonla vakit geçirdiği için daha az uyuyor; bu da okulda dikkatini toplamasını zorlaştırıyor. Bunlara ek olarak internetteki her bilgi doğru olmadığı için gençler yanlış haberlere kolayca inanabiliyor. Sonuç olarak sosyal medyanın kendisi zararlı değildir, zararlı olan aşırı kullanımıdır. Aileler ve okullar, gençlere ekran sürelerini kontrol etmeyi ve bu platformları sorumlu, bilinçli bir şekilde kullanmayı öğretmelidir. Ancak o zaman sosyal medya gençler için gerçek bir fırsata dönüşebilir. SPEAKING (gapirish) Part 1.1 Kendinizle ilgili soruları cevaplayın (her biri yaklaşık 30 saniye). 1. Boş zamanlarınızda ne yapmaktan hoşlanırsınız? 2. Yazı mı kışı mı daha çok seversiniz? Neden? 3. En sevdiğiniz yemek nedir? Part 1.2 İki resme bakın (aşağıda tarif edilmiştir). Karşılaştırın ve soruları cevaplayın. Resim 1 Resim 1: Meyve ve baharat tezgâhlarıyla dolu, kalabalık geleneksel bir pazar. Resim 2 Resim 2: Rafları, alışveriş arabaları ve self servis kasaları olan modern bir süpermarket. 4. İki resmi karşılaştırın. 5. Aileniz genellikle nereden alışveriş yapar? Neden? 6. İnternetten alışveriş pazarların yerini alacak mı? Part 2 Hazırlık için 1 dakikanız, konuşmak için en fazla 2 dakikanız var. KONU KARTI Hiç unutamayacağınız bir yolculuğu anlatın. • Nereye ve kiminle gittiniz? • Orada neler yaptınız? • Bu yolculuk neden bu kadar özeldi? Part 3 İfadeyi ve argümanları okuyun. 1 dakika hazırlık, 2 dakika konuşma: iki tarafı tartışın ve görüşünüzü söyleyin. Üniversite eğitimi herkes için ücretsiz olmalıdır. LEHİNE ALEYHİNE Gelir düzeyinden bağımsız olarak fırsat eşitliği sağlar. Devlete yüksek maliyet getirir. Eğitimli bir toplum ekonomiyi güçlendirir. Öğrenciler eğitime daha az değer verebilir. Öğrenciler borçlanmaz. Bu para okullara yatırılabilir. Maslahat:✔ Part 2: o'tgan zamon haqida gapirganda -di o'tgan zamonini ishlating: «...'ya gittim», «...'yı ziyaret ettik», «Çok eğlendik». Turk tili — multilevel mock-testlar | 39 MOCK-TEST 4 LISTENING (tinglab tushunish) Part 1 (1–8) Bazı cümleler duyacaksınız. Uygun cevabı seçin (A, B veya C). 1. Hiç Hive'ye gittin mi? A) Evet, iki yıl önce sınıfımla gittim. B) Hive'nin tarihi hakkında bir kitap okuyorum. C) Hive, Harezm bölgesinde bulunuyor. Javob: A✔ 2. Biraz daha yavaş konuşabilir misiniz lütfen? A) Yavaş konuşan insanları dinlemek zor. B) Ben üç dil konuşuyorum. C) Tabii, kusura bakmayın, çok hızlı konuştum. Javob: C ✔ 3. Başım çok kötü ağrıyor. A) Biraz uzansana. B) Baş ağrısı kışın sık görülür. C) Benim başım iyi, teşekkürler. Javob: A ✔ 4. Bu paketi Almanya'ya göndermek ne kadar tutar? A) Geçen hafta gönderdim. B) Ağırlığına bağlı, hemen bakayım. C) Almanya Avrupa'da. Javob: B ✔ 5. Bu öğleden sonraki toplantıya geliyor musun? A) Toplantılar saat dokuzda başlar. B) Maalesef hayır, doktor randevum var. C) Toplantı çok uzun sürdü. Javob: B ✔ 6. Bu ceket bana olmadı. A) Bir beden büyüğünü denemek ister misiniz? B) Ben de bir ceket aldım. C) Rengi çok güzel. Javob: A ✔ 7. Son tren ne zaman kalkıyor? A) Tren çok modern. B) Sanırım 23.45'te. C) Dün kalktı. Javob: B ✔ 8. Yardımın için çok teşekkür ederim! A) Rica ederim, ne zaman istersen. B) Dün bana kimse yardım etmedi. C) Benim de yardıma ihtiyacım var. Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 40 Part 2 (9–14) Kısa bir duyuru duyacaksınız. Notları tamamlayın. BİR KELİME ve/veya BİR SAYI yazın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Merhaba, gıda bankamızın gönüllülerine yönelik bilgilendirmeye hoş geldiniz. Salı, perşembe ve cumartesi günleri açığız. Salı ve perşembe günleri gönüllüler 14.00 ile 18.00 arasında çalışıyor; cumartesi vardiyası ise daha erken, saat 9'da başlıyor ve 13.00'te bitiyor. Başlıca görevleriniz bağışlanan gıdaları ayırmak, son kullanma tarihini kontrol etmek ve aileler için koli hazırlamak. Her kolide pirinç, yağ, un, çay ve sebze konservesi bulunuyor. Lütfen rahat ayakkabılar giyin ve güvenlik nedeniyle takı takmayın. Tüm yeni gönüllülerin, her ayın ilk pazartesi günü saat 17.00'de yapılan kısa bir eğitime katılması gerekiyor. Geçen ay ihtiyaç sahibi ailelere 900'den fazla koli dağıttık. Gelecek ay hedefimiz 1.200 koli. 9. Cumartesi vardiyası saat ______'da başlar. Javob: 9 / dokuz✔ 10. Gönüllüler son kullanma ______ kontrol eder. Javob: tarihini ✔ 11. Her kolide pirinç, yağ, un, çay ve ______ konservesi bulunur. Javob: sebze ✔ 12. Gönüllüler ______ takmamalıdır. Javob: takı ✔ 13. Eğitim her ayın ilk ______ günüdür. Javob: pazartesi ✔ 14. Gelecek ayın hedefi: ______ koli. Javob: 1.200 ✔ Part 3 (15–18) Dört kişiyi dinleyeceksiniz. Her kişiyi (15–18) A–F ifadelerinden biriyle eşleştirin. İki ifade kullanılmayacak. Kişi 1 Basılı kitapları hep sevmişimdir – kokusunu, sayfaların dokusunu. Bir kez e-kitap okuyucu denedim ama okuduklarımı hep unuttum. Bana göre gerçek kitaplar çok daha iyi işe yarıyor. Kişi 2 Sesli kitaplar hayatımı değiştirdi. Her gün iki saatim trafikte geçiyor ve artık araba kullanırken her hafta bir kitap “okuyorum”. Yoksa buna asla vaktim olmazdı. Kişi 3 Açıkçası çoğunlukla telefondan okuyorum. Pratik, gece bile saniyeler içinde kitap indirebiliyorum. Tek sorun: Bir süre sonra gözlerim yoruluyor. Kişi 4 Ailemizde bir kural var: Saat dokuzdan sonra ekran yok. Onun yerine birlikte kitap okuyoruz – çocuklar bir kitap seçiyor, biz de sırayla yüksek sesle okuyoruz. Bu, günün en sevdiğimiz anı oldu. Turk tili — multilevel mock-testlar | 41 A) Birlikte okumak bir aile geleneği hâline geldi. B) Sesli kitaplar boşa gidecek zamanı değerlendiriyor. C) Dijital okuma pratik ama yorucu. D) Basılı kitaplarla okuduklarımı daha iyi hatırlıyorum. E) Kütüphaneler daha uzun süre açık kalmalı. F) Çocuklar artık hiç kitap okumuyor. 15. Kişi 1 Javob: D✔ 16. Kişi 2 Javob: B ✔ 17. Kişi 3 Javob: C ✔ 18. Kişi 4 Javob: A ✔ Part 4 (19–23) okulumuzu gezdiren bir rehberi dinleyeceksiniz. Plandaki 19–23 numaralı yerleri A–H harfleriyle eşleştirin. Üç harf kullanılmayacak. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Herkese merhaba, hoş geldiniz! Bugün size okulumuzu tanıtacağım. Lütfen plana bakın: Ana giriş aşağıda, güney tarafında. «Kantin», «Laboratuvar» noktasının hemen batısında. «Dil laboratuvarı», «Toplantı salonu» noktasının hemen doğusunda. «Yüzme havuzu», «Kütüphane» noktasının hemen batısında, kuzeybatı köşede. Şimdi «Müzik odası»: «Otopark» noktasının hemen kuzeyinde. «Resim odası» arıyorsanız, «Yemekhane» noktasının hemen batısında. Bu arada planı danışma masasından da alabilirsiniz. İyi gezmeler! A) Yüzme havuzu B) Öğretmenler odası C) Müzik odası Turk tili — multilevel mock-testlar | 42 D) Bilgisayar odası E) Kantin F) Revir G) Resim odası H) Dil laboratuvarı 19. Yer 19 Javob: A✔ 20. Yer 20 Javob: G ✔ 21. Yer 21 Javob: C ✔ 22. Yer 22 Javob: E ✔ 23. Yer 23 Javob: H ✔ Part 5 (24–29) Üç konuşma duyacaksınız. Doğru cevabı seçin: A, B veya C. Konuşma 1 Kadın: Affedersiniz, bu kulaklığı geçen hafta buradan aldım ama sol tarafı çalışmıyor. Adam: Çok üzgünüm. Fişiniz yanınızda mı? Kadın: Evet, buyurun. Adam: Paranızı mı geri istersiniz, yoksa yenisini mi? Kadın: Yenisi olsun lütfen, bu modeli çok seviyorum. 24. Kulaklığın sorunu ne? A) Çok büyük. B) Bir tarafı çalışmıyor. C) Rengi yanlış. Javob: B ✔ 25. Kadın neyi seçiyor? A) Parasını geri almayı B) Aynı modelden yeni bir tane C) Başka bir modeli Javob: B ✔ Konuşma 2 Adam: Koşuya başlamaya karar verdim. Kadın: Süper! Bir kulübe mi katılacaksın? Adam: Henüz değil. Önce haftada üç kez tek başıma koşup nasıl gittiğine bakacağım. Kadın: Mutlaka düzgün bir koşu ayakkabısı al. Geçen yıl ayakkabılarım çok eski olduğu için dizimi sakatladım. 26. Adam nasıl başlamak istiyor? A) Bir kulüpte B) Tek başına, haftada üç kez C) Her gün bir arkadaşıyla Javob: B ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 43 27. Kadın neden dizinden söz ediyor? A) Onu koşuya davet etmek için B) Koşmayı bıraktığı için C) İyi ayakkabının ne kadar önemli olduğunu göstermek için Javob: C✔ Konuşma 3 Kadın: Konserin ertelendiğini duydun mu? Adam: Ertelendi mi? Başka bir yere mi alındı? Kadın: Hayır, yer aynı, ama şarkıcı hasta olduğu için cumartesi yerine pazar günü yapılacak. Adam: Pazar mı? O gün çalışıyorum. O zaman biletimi satarım. 28. Ne değişti? A) Gün B) Yer C) Şarkıcı Javob: A ✔ 29. Adam ne yapacak? A) Parasını geri isteyecek. B) Biletini satacak. C) Pazar günü gidecek. Javob: B ✔ Part 6 (30–35) Bir dersten bir bölüm duyacaksınız. Notları BİR KELİME ve/veya BİR SAYI ile tamamlayın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Bu sunumda size, 973'te Harezm bölgesindeki Kat şehrinde doğan büyük bilgin Ebu Reyhan el-Biruni'yi tanıtacağım. El-Biruni astronomi, matematik, coğrafya, tıp ve tarih alanlarında yaklaşık yüz kırk altı eser yazdı. En dikkat çekici başarılarından biri, Dünya'nın yarıçapını hesaplamasıydı. İndus Vadisi yakınlarındaki bir dağı kullanarak ufka olan açıyı ölçtü. Bulduğu sonuç, bugünkü değere şaşırtıcı derecede yakındı. Ayrıca uzun yıllarını Hindistan'da geçirdi ve Hindistan'ın kültürü, dini ve bilimi hakkında, tarihçilerin bugün hâlâ değer verdiği ayrıntılı bir kitap yazdı. Döneminin pek çok yazarının aksine el-Biruni, eski otoriteleri tekrarlamak yerine gözlem ve deneye dayanmakta ısrar etti. Bu nedenle birçok bilim insanı onu bilimsel yöntemin kurucularından biri olarak görür. UNESCO, 1973'te onun doğumunun bininci yılını kutladı. 30. El-Biruni, ______ bölgesindeki Kat'ta doğdu. Javob: Harezm ✔ 31. Yaklaşık ______ eser yazdı. Javob: yüz kırk altı / 146 ✔ 32. Dünya'nın ______ hesapladı. Javob: yarıçapını ✔ 33. ______ olan açıyı ölçtü. Javob: ufka ✔ 34. ______ kültürü hakkında bir kitap yazdı. Javob: Hindistan'ın / Hindistan ✔ 35. Gözlem ve ______ dayanmakta ısrar etti. Javob: deneye ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 44 READING (o'qib tushunish) Part 1 (1–6) Metni okuyun. Her boşluğu (1–6) uygun BİR kelimeyle doldurun. METİN Bugün bildiğimiz şekliyle futbol 19. yüzyılda İngiltere'de ortaya çıktı, (1) ______ top oyunları çok daha önce birçok kültürde biliniyordu. 1863'te birkaç kulüp Londra'da bir araya geldi ve ortak kurallar (2) ______ anlaştı. Bu, İngiliz Futbol Federasyonu'nun başlangıcıydı. Oyun denizciler, tüccarlar ve öğrenciler (3) ______ kısa sürede bütün dünyaya yayıldı. Bugün 200'den fazla ülkede 250 milyondan fazla insan futbol oynuyor. Dört yılda bir düzenlenen Dünya Kupası'nı milyarlarca taraftar izliyor. 2026'da turnuvaya ilk (4) ______ 48 takım katılıyor. Pek çok genç oyuncu için futbol yalnızca bir spor değil, (5) ______ zamanda eğitime ve daha iyi bir hayata açılan bir kapıdır. Ancak çok az kişi profesyonel olabildiği (6) ______ uzmanlar, gençlere eğitimlerini de sürdürmelerini tavsiye ediyor. 1. Lücke Javob: ama / ancak / fakat / oysa✔ 2. Lücke Javob: üzerinde / konusunda ✔ 3. Lücke Javob: sayesinde / aracılığıyla / yoluyla ✔ 4. Lücke Javob: kez / defa / kere ✔ 5. Lücke Javob: aynı ✔ 6. Lücke Javob: için ✔ Part 2 (7–14) A–J metinlerini ve 7–14 durumlarını okuyun. Hangi metin hangi kişiye uygun? İki metin kullanılmayacak. A Çorvak Barajı'nda aileler için hafta sonu kampı. Çadırlar bizden. 5 yaşından küçük çocuklar ücretsiz. B Kitapçıya yardımcı eleman aranıyor. Sadece hafta sonları. İyi iletişim becerisi şart. C Deneyimli öğretmenden evde piyano dersi. Çocuklar ve yetişkinler için. Esnek saatler. D Ücretsiz seminer: “İnternette nasıl iş kurulur?” Perşembe 18.00, Gençlik Merkezi. Kayıt zorunludur. E Ev temizliği: Haftalık ya da tek seferlik. Çevre dostu ürünler. F Çocuk tiyatrosu: “Küçük Prens”. Pazar 11.00 ve 14.00. Biletler 25.000 som. G Turk tili — multilevel mock-testlar | 45 Satılık ikinci el akıllı telefon. Çok iyi durumda, şarj aleti ve kutusuyla birlikte. Sıfırının yarı fiyatına. H 10–16 yaş arası kızlar için futbol antrenmanı. Salı ve perşembe akşamları. Profesyonel antrenörler. I Diş hekimi: 7/24 acil randevu. Sigortaların çoğu geçerlidir. J Yeni başlayanlar için fotoğrafçılık kursu: Makinenizi dört hafta sonu oturumunda tanıyın. Açık hava uygulamaları dahil. 7. Anvar öğrenci ve hafta sonları para kazanmak istiyor. Javob: B✔ 8. Sevara 7 yaşındaki kızıyla bir gösteri izlemek istiyor. Javob: F ✔ 9. Rahim'in gece geç saatte aniden dişi ağrımaya başladı. Javob: I ✔ 10. Mohira (13) bir takım sporu yapmak istiyor. Javob: H ✔ 11. Bahrom'un bir internet işi fikri var ve tavsiye almak istiyor. Javob: D ✔ 12. Nargiza her hafta evini temizleyecek birini arıyor. Javob: E ✔ 13. Akmal daha iyi fotoğraf çekmeyi öğrenmek istiyor. Javob: J ✔ 14. Saidov ailesi bir hafta sonunu açık havada, su kenarında geçirmek istiyor. Javob: A ✔ Part 3 (15–20) Metni okuyun. 15–20 numaralı paragraflar için uygun başlığı (A–H) seçin. İki başlık kullanılmayacak. A) Uzun ve zorlu bir yolculuk B) Bölge neden bu kadar özel? C) Oraya nasıl gidilir? D) En uygun ziyaret zamanı E) Yerel geleneklere saygı F) Hassas bir doğayı korumak G) Mutlaka tadılması gereken yemekler H) Köylerde sıcak karşılama Paragraf 15 Türkistan Dağları'ndaki Zaamin Millî Parkı “Özbekistan'ın İsviçre'si” olarak anılır. Ardıç ormanları, yayla çayırları ve temiz dağ havası her yıl binlerce ziyaretçiyi buraya çeker. Paragraf 16 Taşkent'ten parka arabayla yaklaşık dört saatte ulaşılır. Cizzak'a giden bir tren de var; oradan taksiler ve minibüsler park girişine gidiyor. Turk tili — multilevel mock-testlar | 46 Paragraf 17 En ideal dönemler ilkbaharın sonu ve sonbaharın başıdır. Mayısta çayırlar çiçek açar, eylülde hava hâlâ sıcaktır ama yaz kalabalığı çekilmiştir. Paragraf 18 Bölgedeki aileler yürüyüşçüleri sık sık çay, ekmek ve taze yoğurt ikram etmek için evlerine davet eder. Pek çok ziyaretçi bu misafirperverliğin gezinin en güzel yanı olduğunu söylüyor. Paragraf 19 Parktaki bazı ardıç ağaçları yüzlerce yaşındadır ve son derece yavaş büyür. Ziyaretçilerin yalnızca izin verilen yerlerde ateş yakması ve çöplerini geri götürmesi gerekir. Paragraf 20 Köylerde sade giyinmek ve fotoğraf çekmeden önce izin istemek gerekir. Birkaç Özbekçe kelime her zaman takdirle karşılanır. 15. Paragraf 15 Javob: B✔ 16. Paragraf 16 Javob: C ✔ 17. Paragraf 17 Javob: D ✔ 18. Paragraf 18 Javob: H ✔ 19. Paragraf 19 Javob: F ✔ 20. Paragraf 20 Javob: E ✔ Part 4 (21–29) Makaleyi okuyun ve 21–29 numaralı soruları cevaplayın. Alışkanlıkların Bilimi Telefona bakmak neden bu kadar kolay da spor salonuna gitmek bu kadar zor? Psikologlara göre cevap, alışkanlıkların nasıl oluştuğunda yatıyor. Alışkanlık, aynı durumda o kadar sık tekrarlanmış bir davranıştır ki artık otomatik olarak gerçekleşir. Araştırmacılar alışkanlıkları üç parçalı bir döngü olarak tanımlar: işaret, rutin ve ödül. İşaret davranışı başlatır, rutin davranışın kendisidir, ödül ise beynin davranışı tekrarlamasını sağlayan hoş duygudur. University College London'ın tanınmış bir araştırması, yeni bir davranışın otomatik hâle gelmesinin ortalama altmış altı gün sürdüğünü ortaya koydu. Ancak bu süre kişiden kişiye çok farklıydı – on sekiz günden iki yüz günün üzerine kadar. Tek bir günü atlamak süreci neredeyse hiç etkilemedi. Peki iyi alışkanlıklar nasıl geliştirilir? Uzmanlar çok küçük adımlarla başlamayı – örneğin bütün bir antrenman yerine iki şınav çekmeyi – ve yeni davranışı mevcut bir davranışa bağlamayı, mesela kahvaltıdan sonra bir sayfa okumayı öneriyor. Alışkanlığı kolay ve görünür kılmak da işe yarar: Koşu ayakkabılarını kapının yanına koymak basit bir hatırlatıcıdır. Kötü alışkanlıklar ise tersine yöntemle kırılır: İşareti ortadan kaldırırsanız ya da davranışı zorlaştırırsanız – örneğin geceleri telefonu başka bir odaya koyarak – alışkanlık yavaş yavaş zayıflar. Turk tili — multilevel mock-testlar | 47 21. Alışkanlık döngüsünün üç parçası nedir? A) İşaret, rutin, ödül B) Hedef, plan, sonuç C) Sorun, çözüm, ödül D) Fikir, eylem, alışkanlık Javob: A✔ 22. Londra'daki araştırma neyi ortaya koydu? A) Çoğu insan hiç yeni alışkanlık edinemez. B) Her alışkanlık tam olarak 66 gün sürer. C) Atlanan bir gün her şeyi bozar. D) Süre kişiden kişiye çok değişir. Javob: D ✔ 23. Neden küçük adımlarla başlanmalıdır? A) Daha büyük ödüller getirirler. B) Daha eğlencelidirler. C) Bir haftadan kısa sürerler. D) Daha kolay otomatik hâle gelirler. Javob: D ✔ 24. Kötü bir alışkanlık nasıl zayıflatılır? A) Onu daha sık yaparak B) Onu ödüllendirerek C) Onu tamamen görmezden gelerek D) İşareti kaldırarak ya da davranışı zorlaştırarak Javob: D ✔ Sorular 25–29: İfadeler metinle uyuşuyor mu? DOĞRU, YANLIŞ veya BELİRTİLMEMİŞ yazın. 25. Alışkanlık, tekrar sonucu otomatikleşmiş bir davranıştır. Javob: DOĞRU ✔ 26. Bazı katılımcılar üç haftadan kısa sürede alışkanlık edindi. Javob: DOĞRU ✔ 27. Bir gün atlayanlar en baştan başlamak zorunda kaldı. Javob: YANLIŞ ✔ 28. Araştırmaya binden fazla kişi katıldı. Javob: BELİRTİLMEMİŞ ✔ 29. Kapının yanındaki koşu ayakkabıları hatırlatıcı olabilir. Javob: DOĞRU ✔ Part 5 (30–35) Metni okuyun. 30–33 numaralı cümleleri metinden BİR kelimeyle tamamlayın ve 34–35 numaralı soruları cevaplayın. Dijital Çağda Kütüphaneler İnternette bu kadar çok bilgiye ulaşılabilirken bazı insanlar halk kütüphanelerine hâlâ ihtiyaç olup olmadığını sorguluyor. Oysa birçok ülkede kütüphaneler kendilerini yeniden icat ediyor. Modern kütüphaneler, kendi internet erişimi olmayanlar için önemli olan ücretsiz internet ve yaşlı yetişkinler için dijital beceri kursları sunuyor. Birçoğu dil kulüpleri, çocuklar için ödev yardımı ve yerel sanatçıların sergileriyle topluluk merkezlerine dönüştü. Bazıları müzik aletleri, spor malzemeleri ve el aletleri gibi alışılmadık şeyleri bile ödünç veriyor. Kütüphaneciler rollerinin değiştiğini söylüyor: Kitapları korumaktan, yalan haberlerle dolu bir dünyada güvenilir bilgiye ulaşmaya yardım etmeye. Turk tili — multilevel mock-testlar | 48 30. Kütüphaneler ücretsiz ______ sunuyor. Javob: internet✔ 31. Yaşlı ______ için kurslar var. Javob: yetişkinler ✔ 32. Birçoğu topluluk ______ dönüştü. Javob: merkezlerine ✔ 33. Bazıları müzik ______ ödünç veriyor. Javob: aletleri ✔ 34. Kütüphanecilerin rolü nasıl değişti? A) Yalnızca çocuklara ders veriyorlar. B) Güvenilir bilgi bulmaya yardım ediyorlar. C) Artık çoğunlukla kitapları koruyorlar. D) Kitap satıyorlar. Javob: B ✔ 35. Metnin ana fikri nedir? A) Kütüphaneler yalnızca kitap ödünç vermeli. B) Kütüphaneler yeni ihtiyaçlara uyum sağlıyor. C) İnternetteki bilgiler her zaman güvenilirdir. D) Kütüphaneler her yerde kapanıyor. Javob: B ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 49 WRITING (yozish) DURUM Belediye, otopark yapmak için şehir parkındaki bir grup yaşlı ağacı kesmeyi planlıyor. Task 1.1 1.1. Şehrinizde yaşayan bir arkadaşınıza yazın. Planı anlatın ve bu konuda ne düşündüğünüzü söyleyin. Yaklaşık 50 kelime. Namunaviy javob:✔ Merhaba Nilufar, Belediyenin otopark yapmak için şehir parkındaki yaşlı ağaçları kesmek istediğini duydun mu? İnanılmaz! O ağaçlar dedelerimizden bile yaşlı. Bence buna kesinlikle izin vermemeliyiz. Perşembe günü mahalle toplantısına gideceğim, sen de gelir misin? Ayrıca birlikte bir imza kampanyası da başlatabiliriz. Bu parkta ne kadar çok güzel anımız var, değil mi? Sevgiler, Malika Task 1.2 1.2. Belediyeye yazın. Plana neden karşı olduğunuzu açıklayın ve bir alternatif önerin. Yaklaşık 120– 150 kelime. Namunaviy javob: ✔ Sayın Belediye Başkanlığı, Şehir parkındaki yaşlı ağaçların bir otopark yapmak için kesilmesi planına kesinlikle karşı olduğumu bildirmek isterim. Bu ağaçlar şehrimizin tarihinin ve doğasının önemli bir parçasıdır. Sıcak yaz günlerinde gölge sağlar, havayı temizler ve pek çok kuşa yuva olur. Ayrıca park, ailelerin ve yaşlıların dinlenebildiği az sayıdaki yeşil alandan biridir. Çocukluğumdan beri bu parkta yürüyüş yapıyorum ve pek çok komşum da her gün burada vakit geçiriyor. Şehir merkezinde park sorununun büyük bir sorun olduğunun farkındayım. Ancak daha iyi çözümler mevcuttur. Belediye, otogarın yanındaki boş arsaya katlı bir otopark inşa edebilir ya da daha az kişinin merkeze arabayla gelmesi için toplu taşımayı iyileştirebilir. Böylece hem trafik sorunu azalır hem de şehrimizin değerli yeşil alanları korunmuş olur. Kararınızı yeniden gözden geçirmenizi umuyor, gereğini bilgilerinize arz ediyorum. Saygılarımla, Malika Ergaşeva Task 2 2. Bazı insanlar çocukların yabancı dil öğrenmeye ilkokulda başlaması gerektiğini düşünüyor. Bazıları ise ortaokulda başlamanın daha iyi olduğunu savunuyor. Her iki görüşü tartışın ve kendi görüşünüzü belirtin. Yaklaşık 180–200 kelime. Namunaviy javob: ✔ Çocukların yabancı dil öğrenmeye ne zaman başlaması gerektiği, veliler ve eğitimciler arasında çok tartışılan bir konudur. Erken başlamayı savunanlar, küçük çocukların dilleri doğal bir şekilde ve korkmadan öğrendiğini söyler. Telaffuzları genellikle daha iyidir ve hata yapmaktan çekinmezler. Ayrıca pratik yapmak için daha fazla yılları olur, böylece okul bitene kadar daha yüksek bir seviyeye ulaşırlar. Üstelik erken yaşta yabancı bir dille tanışan çocuklar, farklı kültürlere karşı da daha açık ve meraklı olurlar. Diğerleri ise daha geç başlamanın daha doğru olduğunu düşünür. İlkokul çağındaki çocukların önce ana dillerini sağlam bir şekilde öğrenmesi gerektiğini vurgularlar. Daha büyük öğrenciler dil bilgisi kurallarını Turk tili — multilevel mock-testlar | 50 daha kolay anlar ve daha verimli çalışır; bu sayede aradaki farkı hızla kapatabilirler. Ayrıca bu yaşta öğrencilerin kendi öğrenme hedeflerini belirlemesi de daha kolaydır. Bence erken başlamanın avantajları daha ağır basıyor; ancak bunun bir şartı var: Dersler dil bilgisi alıştırmaları yerine şarkılar, oyunlar ve hikâyelerle canlı ve eğlenceli olmalıdır. İyi yetişmiş öğretmenler bu noktada belirleyicidir, çünkü kötü işlenen dersler çocukların öğrenme isteğini tamamen yok edebilir. Sonuç olarak ilkokulda yabancı dil öğretmek iyi bir fikirdir, ama yalnızca eğitimin kalitesi yüksekse gerçekten işe yarar ve çocuklara kalıcı bir kazanım sağlar. SPEAKING (gapirish) Part 1.1 Kendinizle ilgili soruları cevaplayın (her biri yaklaşık 30 saniye). 1. En sevdiğiniz mevsim hangisi ve neden? 2. İnterneti ne sıklıkla kullanırsınız? 3. Kahvaltıda genellikle ne yersiniz? Part 1.2 İki resme bakın (aşağıda tarif edilmiştir). Karşılaştırın ve soruları cevaplayın. Resim 1 Resim 1: Yaşlı bir adam, bir atölyede bir çocuğa çömlekçi çarkında nasıl çalışılacağını gösteriyor. Resim 2 Resim 2: Genç bir kadın dizüstü bilgisayarda eğitim videosu izliyor. 4. Resimlerdeki öğrenme biçimlerini karşılaştırın. 5. Siz nasıl öğrenmeyi tercih edersiniz? 6. Geleneksel el sanatlarını korumak neden önemlidir? Part 2 Hazırlık için 1 dakikanız, konuşmak için en fazla 2 dakikanız var. KONU KARTI Özel bir aile kutlamasını anlatın. • Bu hangi kutlama? • Ona nasıl hazırlanıyorsunuz? • Sizin için neden önemli? Part 3 İfadeyi ve argümanları okuyun. 1 dakika hazırlık, 2 dakika konuşma: iki tarafı tartışın ve görüşünüzü söyleyin. Ev ödevleri kaldırılmalıdır. LEHİNE ALEYHİNE Öğrencilerin dinlenmeye ve oyuna zamana ihtiyacı var. Ödevler derste öğrenilenleri pekiştirir. Daha az stres ve ailede daha az tartışma olur. Bağımsızlığı ve disiplini geliştirir. Spor ve hobilere daha çok zaman kalır. Veliler öğrenme sürecini takip edebilir. Maslahat:✔ Part 1.1: faqat «Evet/Hayır» bilan cheklanmang — «çünkü...», «örneğin...» bilan sabab va misol qo'shing. Turk tili — multilevel mock-testlar | 51 MOCK-TEST 5 LISTENING (tinglab tushunish) Part 1 (1–8) Bazı cümleler duyacaksınız. Uygun cevabı seçin (A, B veya C). 1. Markete gidiyorum. Bir şey ister misin? A) Ben dün oradaydım. B) Market çok büyük. C) Bana süt alabilir misin lütfen? Javob: C✔ 2. Dün neden derste yoktun? A) Dersler yarın yeniden başlıyor. B) Ders tarihle ilgiliydi. C) Ateşim vardı, evde kaldım. Javob: C ✔ 3. Buralarda bir bankamatik var mı? A) Bankamatikler çok pahalı. B) Hiç nakit param yok. C) Hemen köşede bir tane var. Javob: C ✔ 4. Az önce Dubai'den bir iş teklifi aldım! A) Dubai'de hava çok sıcak. B) Vay, bu harika bir haber! C) Ben de iş arıyorum. Javob: B ✔ 5. Çay mı içersin, kahve mi? A) Çay lütfen, mümkünse limonlu. B) Çay Hindistan'da yetişir. C) Dün kahve içtim. Javob: A ✔ 6. Bana iyi bir kitap önerebilir misin? A) Kitaplar pahalı. B) Şu anda harika bir polisiye okuyorum. C) Ben çok az kitap okurum. Javob: B ✔ 7. Asansör yine bozulmuş. A) Bu bina on katlı. B) Olsun, merdivenden çıkarız. C) Asansör solda. Javob: B ✔ 8. Tatilin nasıl geçti? A) Harikaydı, hava mükemmeldi. B) Tatil çok kısa. C) Temmuzda tatile gideceğim. Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 52 Part 2 (9–14) Kısa bir duyuru duyacaksınız. Notları tamamlayın. BİR KELİME ve/veya BİR SAYI yazın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Merhaba, bu mesaj Güneşli Konutları'nda oturan tüm sakinlerimiz içindir. Gelecek hafta binadaki su boruları onarılacak. Çalışmalar pazartesiden çarşambaya kadar sürecek. Bu günlerde sular saat 10.00 ile 16.00 arasında kesik olacak. Önceden biraz su biriktirmenizi tavsiye ederiz. Perşembe günü işçiler merdivenleri ve koridorları boyayacak; lütfen o gün arka girişi kullanın. Avluya park eden sakinlerimizin, malzeme teslimatı yapacak büyük bir kamyona yer açılması için arabalarını pazartesi saat 8'e kadar sokağa çekmeleri rica olunur. Sorularınız için ikinci kattaki 12 numaralı dairede oturan bina yöneticimiz Hamidov Bey'e başvurabilirsiniz. Anlayışınız için teşekkür ederiz. 9. Onarımlar pazartesiden ______ kadar sürecek. Javob: çarşambaya✔ 10. Sular saat 10.00 ile ______ arasında kesik olacak. Javob: 16.00 / 16 ✔ 11. Perşembe günü merdivenler ve ______ boyanacak. Javob: koridorlar ✔ 12. Perşembe günü ______ giriş kullanılmalıdır. Javob: arka ✔ 13. Arabalar pazartesi saat ______'e kadar çekilmelidir. Javob: 8 ✔ 14. Bina yöneticisi ______ numaralı dairede oturuyor. Javob: 12 ✔ Part 3 (15–18) Dört kişiyi dinleyeceksiniz. Her kişiyi (15–18) A–F ifadelerinden biriyle eşleştirin. İki ifade kullanılmayacak. Kişi 1 Yemek yapmayı ergenlik yıllarımda öğrendim, çünkü annemle babam uzun saatler çalışıyordu. Başta korkunç hatalar yaptım, ama bugün yemek yapmak uzun bir günün ardından rahatlama yöntemim. Kişi 2 Benim için sağlıklı beslenme her şeyden önce planlama demek. Pazar günü bütün haftanın yemeklerini hazırlıyorum; böylece işim yoğunken fast food almaya özenmiyorum. Kişi 3 Hemşireyim ve gece çalışıyorum, bu yüzden sık sık tuhaf saatlerde yemek yiyorum. Şunu fark ettim: Öğün atladığımda çok daha yorgun ve sinirli oluyorum. Kişi 4 Büyükannem hep, yemeğin paylaşınca daha lezzetli olduğunu söyler. Bizim ailede kimse yalnız yemek yemez – en yoğun günlerde bile en az bir öğünü birlikte yemeye çalışırız. Turk tili — multilevel mock-testlar | 53 A) Yemek yapmak kafamı dağıtmama yardım ediyor. B) Önceden yemek hazırlamak sağlıklı beslenmemi sağlıyor. C) Düzensiz beslenme ruh hâlini ve enerjiyi etkiliyor. D) Yemekler önemli bir aile zamanıdır. E) Restoranda yemeyi tercih ederim. F) Diyetler bende hiç işe yaramıyor. 15. Kişi 1 Javob: A✔ 16. Kişi 2 Javob: B ✔ 17. Kişi 3 Javob: C ✔ 18. Kişi 4 Javob: D ✔ Part 4 (19–23) şehir hastanesini gezdiren bir rehberi dinleyeceksiniz. Plandaki 19–23 numaralı yerleri A–H harfleriyle eşleştirin. Üç harf kullanılmayacak. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Herkese merhaba, hoş geldiniz! Bugün size şehir hastanesini tanıtacağım. Lütfen plana bakın: Ana giriş aşağıda, güney tarafında. «Kan alma», «Kafeterya» noktasının hemen güneyinde. «Çocuk servisi», «Asansörler» noktasının hemen kuzeyinde, kuzeydoğu köşede. Şimdi «Röntgen»: «Otopark» noktasının hemen doğusunda, güneydoğu köşede. «Fizik tedavi» arıyorsanız, «Eczane» noktasının hemen kuzeyinde. «Mescit» arıyorsanız, «Ana koridor» noktasının hemen güneyinde. Bu arada planı danışma masasından da alabilirsiniz. İyi gezmeler! A) Röntgen B) Fizik tedavi C) Mescit Turk tili — multilevel mock-testlar | 54 D) Diş kliniği E) Göz kliniği F) Çocuk servisi G) Bekleme salonu H) Kan alma 19. Yer 19 Javob: F✔ 20. Yer 20 Javob: B ✔ 21. Yer 21 Javob: C ✔ 22. Yer 22 Javob: H ✔ 23. Yer 23 Javob: A ✔ Part 5 (24–29) Üç konuşma duyacaksınız. Doğru cevabı seçin: A, B veya C. Konuşma 1 Kadın: İyi günler, internet sitenizdeki daire için arıyorum. Adam: Mustakillik Caddesi'ndeki iki odalı daire mi? Kadın: Evet. Hâlâ boş mu? Adam: Evet. Kirası ayda dört milyon som, ama elektrik ve doğal gaz ayrıca ödeniyor. Kadın: Yarın iş çıkışı, saat altı gibi görebilir miyim? Adam: Altı uygun. 24. Kiraya ne DAHİL DEĞİL? A) Yalnızca internet B) Mobilyalar C) Elektrik ve doğal gaz Javob: C ✔ 25. Kadın daireyi ne zaman görecek? A) Yarın saat altıda B) Bugün saat altıda C) Yarın sabah Javob: A ✔ Konuşma 2 Adam: Yeni işin nasıl gidiyor? Kadın: Çok iyi, teşekkürler. İş arkadaşlarım cana yakın, iş de ilginç. Adam: Peki ya yol? Epey uzak, değil mi? Kadın: Gidiş bir saat, dönüş bir saat; tek dezavantajı bu. Ama podcast dinliyorum, zaman hızlı geçiyor. 26. Kadın işinde neyi seviyor? A) Maaşı B) İş arkadaşlarını ve işin kendisini C) Kısa yolu Javob: B ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 55 27. Dezavantajı nedir? A) Çalışma saatleri B) Uzun yol C) Patron Javob: B✔ Konuşma 3 Kadın: Hafta sonu dağa gidelim mi? Adam: Olur, ama cumartesi için şiddetli yağmur bekleniyor. Kadın: Ya pazar? Adam: Pazar günü güneşli olacakmış. Trafiğe takılmamak için erken, saat altıda yola çıkalım. 28. Neden cumartesi gitmiyorlar? A) Yağmur bekleniyor. B) Adamın vakti yok. C) Trafik çok yoğun. Javob: A ✔ 29. Pazar günü saat kaçta yola çıkacaklar? A) Yedide B) Öğlen C) Altıda Javob: C ✔ Part 6 (30–35) Bir dersten bir bölüm duyacaksınız. Notları BİR KELİME ve/veya BİR SAYI ile tamamlayın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Bugünkü konumuz İpek Yolu'nun en ünlü ürünü: ipeğin kendisi. Bir Çin efsanesine göre ipek, milattan önce 2700 yıllarında İmparatoriçe Leizu tarafından, bir ipekböceği kozası sıcak çay dolu fincanına düşüp çözülünce keşfedildi. Çinliler yaklaşık üç bin yıl boyunca ipek üretiminin sırrını sakladı; ipekböceklerini ülke dışına çıkarmaya çalışanlar ölüm cezasını göze almış oluyordu. İpek o kadar değerliydi ki zaman zaman ödeme aracı olarak kullanıldı; Roma'da ise yalnızca çok zenginlerin giyebildiği bir lüks sayılıyordu. Sonunda sır Batı'ya ulaştı. Bilinen bir hikâyeye göre altıncı yüzyılda iki keşiş, ipekböceği yumurtalarını içi boş yürüyüş bastonlarının içinde Bizans İmparatorluğu'na kaçırdı. Orta Asya'da Fergana Vadisi önemli bir ipek üretim merkezi oldu; Margilan şehri el dokuması atlas ve adras kumaşlarıyla bugün hâlâ ünlüdür. Üretim zahmetlidir: Tek bir ipek elbise için binlerce koza gerekir. 30. Efsaneye göre ipeği İmparatoriçe ______ keşfetti. Javob: Leizu ✔ 31. Koza, sıcak ______ dolu fincanına düştü. Javob: çay ✔ 32. İpek bazen ______ aracı olarak kullanıldı. Javob: ödeme ✔ 33. Yumurtalar içi boş yürüyüş ______ içinde kaçırıldı. Javob: bastonlarının ✔ 34. ______ şehri atlas ve adras kumaşlarıyla ünlüdür. Javob: Margilan ✔ 35. Bir ipek elbise için binlerce ______ gerekir. Javob: koza ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 56 READING (o'qib tushunish) Part 1 (1–6) Metni okuyun. Her boşluğu (1–6) uygun BİR kelimeyle doldurun. METİN Her yıl 1 Haziran'da pek çok ülke Uluslararası Çocuk Günü'nü kutlar. Bu gün 1950'de ilan edilmiştir ve amacı, dünyanın (1) ______ yerindeki çocukların haklarına ve ihtiyaçlarına dikkat çekmektir. Bu günde okullar ve parklar konserler, yarışmalar ve resim yarışmaları düzenler; birçok aile de günü birlikte geçirir. Ancak bu bayram (2) ______ eğlenceden ibaret değildir. UNICEF gibi kuruluşlar, milyonlarca çocuğun temiz su, sağlık hizmeti ve eğitim (3) ______ temel imkânlardan hâlâ yoksun olduğunu hükümetlere hatırlatır. 1989'da kabul (4) ______ BM Çocuk Hakları Sözleşmesi'ne göre her çocuğun korunma, eğitim ve (5) ______ görüşünü ifade etme hakkı vardır. Çocuk Günü, çocukları korumanın bütün toplumun görevi (6) ______ hatırlatır. 1. Lücke Javob: her✔ 2. Lücke Javob: sadece / yalnızca / yalnız ✔ 3. Lücke Javob: gibi ✔ 4. Lücke Javob: edilen ✔ 5. Lücke Javob: kendi ✔ 6. Lücke Javob: olduğunu ✔ Part 2 (7–14) A–J metinlerini ve 7–14 durumlarını okuyun. Hangi metin hangi kişiye uygun? İki metin kullanılmayacak. A Mobilya kurulumu: Dolap, yatak ve mutfak montajı yapıyoruz. Aynı gün servis mümkündür. B Ücretsiz Wi-Fi ve sessiz çalışma alanı olan kafe. 7.00–23.00 arası açık. Öğrencilere tüm içeceklerde %10 indirim. C Karakalpakistanlı genç sanatçıların resim sergisi. Giriş ücretsiz. Pazartesi günleri kapalı. D Evcil hayvan oteli: Siz tatildeyken kedinize ya da köpeğinize biz bakarız. Günlük yürüyüşler ve video ile bilgilendirme. E Gençler için İngilizce konuşma kulübü: Münazaralar, oyunlar ve sunumlar. Cumartesi 15.00. F Turk tili — multilevel mock-testlar | 57 30 dakikada telefon ekranı tamiri. Tüm markalar. Altı ay garanti. G Dutar ve dayra eşliğinde geleneksel Özbek müziği konseri. Cuma 19.00. Biletler gişede. H Düğün fotoğrafı ve videosu. Tam gün paketleri. Drone çekimi yapılabilir. I Sertifikalı öğretmenle çevrim içi Korece kursu. TOPIK sınavına hazırlık. Akşam grupları. J Bisiklet atölyesi: Bisikletinizi kendiniz tamir etmeyi öğrenin. Her ayın ilk cumartesi günü ücretsiz. 7. Asal'ın ailesi yurt dışına gidiyor ve köpeklerine bakacak birine ihtiyaçları var. Javob: D✔ 8. Doniyor akşamları ders çalışacak bir yer arıyor ve içeceklerde tasarruf etmek istiyor. Javob: B ✔ 9. Mavluda (16) başka gençlerle İngilizce konuşma pratiği yapmak istiyor. Javob: E ✔ 10. Şerzod iş çıkışı bir Korece sınavına hazırlanmak istiyor. Javob: I ✔ 11. Gavhar yeni bir dolap aldı ama kuramıyor. Javob: A ✔ 12. Firdavs bisikletini tamir etmeyi ücretsiz öğrenmek istiyor. Javob: J ✔ 13. Zulfiya milli çalgıları canlı dinlemek istiyor. Javob: G ✔ 14. Kamol telefonunu düşürdü ve ekranı kırıldı. Javob: F ✔ Part 3 (15–20) Metni okuyun. 15–20 numaralı paragraflar için uygun başlığı (A–H) seçin. İki başlık kullanılmayacak. A) Çocukluk ve eğitim B) Zor bir karar C) Uluslararası tanınma D) Geçmişten ilham E) Yeni nesli yetiştirmek F) Finansman sorunları G) Yeni bir üslubun doğuşu H) Yurt dışında yaşam Paragraf 15 Alişer, Buhara yakınlarındaki küçük bir köyde doğdu ve resme olan yeteneğini erken yaşta gösterdi. Öğretmenleri onu Taşkent'teki sanat okulunda okumaya teşvik etti; orada saatlerce klasik ustaların eserlerini kopyaladı. Paragraf 16 Mezun olduktan sonra reklamcılık sektöründe iyi maaşlı bir iş buldu. Önce bu işi kabul etti, ama iki yıl Turk tili — multilevel mock-testlar | 58 sonra kendini tamamen resme adamak için istifa etti – bu, çok az parayla geçinmek zorunda kalması anlamına gelse de. Paragraf 17 Bu dönemde Fars minyatürlerine, özellikle Kemaleddin Behzad'ın eserlerine büyük ilgi duydu. Müzelerde eski el yazmalarını inceledi ve geleneksel boya yapım tekniklerini öğrendi. Paragraf 18 Zamanla kendi yaklaşımını geliştirdi: Minyatür sanatının ince ayrıntılarını canlı modern renkler ve büyük tuvallerle birleştirdi. Eleştirmenler buna “yeni minyatür” adını verdi. Paragraf 19 2015'te resimleri Paris ve Londra'da sergilendi ve birkaçı büyük müzeler tarafından satın alındı. Gazeteler onu Orta Asya'nın en özgün sanatçılarından biri olarak nitelendirdi. Paragraf 20 Bugün Alişer zamanının çoğunu Buhara'daki atölyesinde geçiriyor ve orada yoksul ailelerin yetenekli çocuklarına ücretsiz ders veriyor. 15. Paragraf 15 Javob: A✔ 16. Paragraf 16 Javob: B ✔ 17. Paragraf 17 Javob: D ✔ 18. Paragraf 18 Javob: G ✔ 19. Paragraf 19 Javob: C ✔ 20. Paragraf 20 Javob: E ✔ Part 4 (21–29) Makaleyi okuyun ve 21–29 numaralı soruları cevaplayın. Neden Unuturuz? Çoğumuz bunu yaşamışızdır: Bir odaya girer ve neden girdiğimizi hatırlayamayız ya da dün tanıştığımız birinin adını unuturuz. Unutmak can sıkıcı olabilir, ancak bilim insanları giderek bunun yalnızca bir hafıza başarısızlığı olmadığına inanıyor. Unutmak çoğu zaman beynin verimli çalışmasına yardım eden yararlı bir süreçtir. 19. yüzyılda Alman psikolog Hermann Ebbinghaus kendi üzerinde deneyler yaptı. Anlamsız hece listelerini ezberledi ve farklı süreler sonunda bunlardan kaçını hatırladığını test etti. Öğrendikten sonraki ilk saatlerde en hızlı biçimde unuttuğumuzu tespit etti: Bir gün sonra öğrendiklerinin yarısından fazlasını unutmuştu. Bu örüntü “unutma eğrisi” olarak tanındı. Ebbinghaus unutmanın nasıl yavaşlatılabileceğini de keşfetti. Bilgiyi giderek artan aralıklarla birkaç kez tekrar ederseniz bilgi hafızada çok daha uzun süre kalır. Bu yöntem bugün “aralıklı tekrar” olarak adlandırılıyor ve pek çok dil öğrenme uygulaması tarafından kullanılıyor. Modern sinirbilimciler, beynin önemsiz gördüğü bilgileri aktif olarak sildiğini de ekliyor. Bu “temizlik” olmasaydı hafızamız gereksiz ayrıntılarla dolup taşardı. Uykunun bu süreçte kilit bir rol oynadığı düşünülüyor. Yani bir dahaki sefere küçük bir şeyi unuttuğunuzda üzülmeyin: Beyniniz belki de yalnızca Turk tili — multilevel mock-testlar | 59 işini yapıyordur. 21. İlk paragrafın ana fikri nedir? A) Unutmak yararlı bir süreç olabilir. B) Unutmak her zaman bir hastalık belirtisidir. C) Hafıza yaşla birlikte zayıflar. D) İnsanlar isimleri yerlerden daha sık unutur. Javob: A✔ 22. Ebbinghaus araştırmasını nasıl yaptı? A) Yüzlerce öğrenciyi test etti. B) Yaşlı insanlarla görüşme yaptı. C) Beyin taramalarını inceledi. D) Anlamsız heceleri kendisi ezberledi. Javob: D ✔ 23. “Aralıklı tekrar” nedir? A) Giderek artan aralıklarla tekrar etmek B) Sessiz bir odada çalışmak C) Yüksek sesle tekrar etmek D) Sınavdan önceki gece sabaha kadar çalışmak Javob: A ✔ 24. Beyin bilgileri neden siler? A) Uygulama kullanılmadığı için B) Önemli bilgilere yer açmak için C) Uykusuzluk yüzünden D) Stres nedeniyle Javob: B ✔ Sorular 25–29: İfadeler metinle uyuşuyor mu? DOĞRU, YANLIŞ veya BELİRTİLMEMİŞ yazın. 25. Ebbinghaus Alman bir psikologdu. Javob: DOĞRU ✔ 26. Ebbinghaus'a göre insan ilk saatlerde en yavaş biçimde unutur. Javob: YANLIŞ ✔ 27. Dil öğrenme uygulamaları aralıklı tekrar yöntemini kullanır. Javob: DOĞRU ✔ 28. İlk dil öğrenme uygulamasını Ebbinghaus geliştirdi. Javob: YANLIŞ ✔ 29. Uyku, beynin neyi saklayacağına karar vermesine yardımcı olur. Javob: DOĞRU ✔ Part 5 (30–35) Metni okuyun. 30–33 numaralı cümleleri metinden BİR kelimeyle tamamlayın ve 34–35 numaralı soruları cevaplayın. Plastiksiz Alışveriş Her yıl milyonlarca ton plastik atık okyanuslara karışıyor ve bunun büyük bir kısmı tek kullanımlık ambalajlardan geliyor. Buna tepki olarak pek çok şehirde ambalajsız ürün satan mağazalar açılıyor. Bu mağazalarda pirinç, makarna, kuruyemiş, yağ ve hatta şampuan gibi ürünler ambalajsız satılıyor. Müşteriler kendi kavanozlarını ve torbalarını getiriyor; kaplar önce boşken tartılıyor, ardından istenen miktarda dolduruluyor. Bu yöntem yalnızca plastik kullanımını değil, gıda israfını da azaltıyor, çünkü Turk tili — multilevel mock-testlar | 60 herkes tam ihtiyacı kadarını satın alıyor. Eleştirmenler, ambalajsız mağazaların süpermarketlere göre genellikle daha pahalı ve daha az pratik olduğunu belirtiyor. Yine de bu mağazalar, özellikle çevreye önem veren gençler arasında giderek daha popüler hâle geliyor. 30. Plastik atığın büyük kısmı tek kullanımlık ______ geliyor. Javob: ambalajlardan✔ 31. Müşteriler kendi kavanozlarını ve ______ getiriyor. Javob: torbalarını ✔ 32. Kaplar önce boşken ______. Javob: tartılıyor ✔ 33. Bu yöntem gıda ______ de azaltıyor. Javob: israfını ✔ 34. Eleştirmenler ambalajsız mağazalar hakkında ne söylüyor? A) Kötü gıda satıyorlar. B) Daha fazla plastik üretiyorlar. C) Yalnızca turistlere hitap ediyorlar. D) Daha pahalı ve daha az pratikler. Javob: D ✔ 35. Bu mağazalara en çok kimler ilgi gösteriyor? A) Çevreye duyarlı gençler B) Yaşlılar C) Süpermarket sahipleri D) Çiftçiler Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 61 WRITING (yozish) DURUM Sınıfınız için yıl sonu gezisi düzenlemekle görevlendirildiniz, ancak öğretmeniniz yalnızca bir gün ve küçük bir bütçeye izin veriyor. Task 1.1 1.1. Bir sınıf arkadaşınıza yazın ve gezi için fikir isteyin. Yaklaşık 50 kelime. Namunaviy javob:✔ Merhaba Laylo, Öğretmenimiz yıl sonu gezimizi düzenleme işini bana verdi! Sadece bir günümüz ve az paramız var, bu yüzden güzel fikirlere ihtiyacım var. Dağlarda bir piknik ya da Semerkant'a bir gezi düşünüyorum. Sence hangisi daha iyi olur? Başka bir fikrin varsa lütfen bana hemen yaz! Cevabını sabırsızlıkla bekliyorum. Sevgiler, Durdona Task 1.2 1.2. Okul müdürüne yazın: Planınızı anlatın ve izin isteyin. Yaklaşık 120–150 kelime. Namunaviy javob: ✔ Sayın Müdürüm, 11-B sınıfı adına, 25 Mayıs'ta bir yıl sonu gezisi düzenlemek için izninizi rica ediyorum. Bu gezi, mezuniyet öncesinde sınıfımızın birlikte geçireceği son özel gün olacak. Hızlı trenle Semerkant'a gitmeyi planlıyoruz. Tren saat 8.00'de Taşkent'ten kalkıyor ve aynı akşam geri dönüyor; böylece gezi yalnızca bir gün sürecek. Semerkant'ta tarih derslerimizle doğrudan bağlantılı olan Registan Meydanı'nı, Gur-i Emir Türbesi'ni ve Uluğ Bey Gözlemevi'ni ziyaret etmek istiyoruz. Tren bileti, giriş ücretleri ve öğle yemeği dahil olmak üzere öğrenci başına maliyet yaklaşık 350.000 som olacak; velilerimiz bu masrafı karşılamaya hazır. Güvenliği sağlamak amacıyla gruba iki öğretmen ve üç veli eşlik edecek. Ayrıca öğrencilere gezi öncesinde ayrıntılı bir program ve güvenlik kuralları hakkında bilgi verilecek. Planımızı onaylamanız bizi çok mutlu edecektir. Gereğini bilgilerinize arz ederim. Saygılarımla, Durdona Aliyeva, Sınıf Başkanı Task 2 2. Bazı insanlar başarı için en önemli şeyin çok çalışmak ve kararlılık olduğunu düşünüyor. Bazıları ise şansın ve tanıdıkların daha büyük rol oynadığına inanıyor. Her iki görüşü tartışın ve kendi görüşünüzü belirtin. Yaklaşık 180–200 kelime. Namunaviy javob: ✔ Hemen herkes başarılı olmak ister, ancak başarıyı neyin getirdiği konusunda görüşler farklıdır. Bazıları çok çalışmanın ve kararlılığın belirleyici olduğunu düşünürken, bazıları şansın ve kişisel ilişkilerin daha önemli olduğuna inanır. Çok çalışmanın önemini vurgulayanlar, başarılı insanların çoğunun becerilerini geliştirmek için yıllarca emek verdiğini hatırlatır. Sporcular her gün antrenman yapar, bilim insanları sayısız deney yürütür, girişimciler de başarıya ulaşmadan önce çoğu zaman birkaç kez başarısız olur. Kararlılık ise zorluklara rağmen yola devam etmeyi sağlar. Örneğin pek çok ünlü yazar, eserleri yayımlanmadan önce defalarca reddedilmiştir. Öte yandan şans ve tanıdıklar gerçekten büyük fark yaratabilir. Doğru zamanda doğru yerde olmak ya da size fırsat sunabilecek birini tanımak, tek başına çalışkanlığın açamayacağı kapıları açabilir. Ayrıca varlıklı ailelerden gelen kişiler genellikle eğitime ve sosyal çevrelere daha kolay erişir. Bu da hayata herkesin aynı noktadan başlamadığını açıkça gösterir. Turk tili — multilevel mock-testlar | 62 Bence her iki etken de rol oynar, ancak çok çalışmak daha önemlidir, çünkü onu kendimiz kontrol edebiliriz. Şans bir fırsat yaratabilir, ama o fırsatı yalnızca iyi hazırlanmış ve kararlı bir insan değerlendirebilir. Sonuç olarak tanıdıklar ve şans yardımcı olsa da kalıcı başarı her zaman emeğe ve sabra dayanır. Bu nedenle gençler şansı beklemek yerine kendi yeteneklerini geliştirmeye odaklanmalıdır. SPEAKING (gapirish) Part 1.1 Kendinizle ilgili soruları cevaplayın (her biri yaklaşık 30 saniye). 1. Kardeşiniz var mı? 2. En sevdiğiniz ders hangisi? 3. Geçen hafta sonu ne yaptınız? Part 1.2 İki resme bakın (aşağıda tarif edilmiştir). Karşılaştırın ve soruları cevaplayın. Resim 1 Resim 1: İnsanlar büyük, açık planlı bir ofiste birlikte çalışıyor. Resim 2 Resim 2: Bir adam evde, mutfak masasında dizüstü bilgisayarla tek başına çalışıyor. 4. İki çalışma ortamını karşılaştırın. 5. Siz hangisini tercih ederdiniz ve neden? 6. Yirmi yıl sonra çalışma hayatı nasıl değişecek? Part 2 Hazırlık için 1 dakikanız, konuşmak için en fazla 2 dakikanız var. KONU KARTI Ülkenizde turistlere önereceğiniz bir yeri anlatın. • Bu yer nerede? • Orada neler görülebilir ya da yapılabilir? • Neden bu yeri öneriyorsunuz? Part 3 İfadeyi ve argümanları okuyun. 1 dakika hazırlık, 2 dakika konuşma: iki tarafı tartışın ve görüşünüzü söyleyin. Çocuklara ev işleri için para verilmelidir. LEHİNE ALEYHİNE Paranın değerini öğrenirler. Ailede yardımlaşma doğal bir görev olmalıdır. Çocukları yardım etmeye teşvik eder. Çocuklar yalnızca para karşılığında yardım etmeye başlayabilir. İş hayatına hazırlar. Kardeşler arasında tartışmaya yol açabilir. Maslahat:✔ Part 3: avval mavzuni o'z so'zingiz bilan qaytaring («Bu konu ... ile ilgili»), so'ng har tomondan kamida ikkitadan dalil keltiring: «Birincisi..., ikincisi...». Turk tili — multilevel mock-testlar | 63 MOCK-TEST 6 LISTENING (tinglab tushunish) Part 1 (1–8) Bazı cümleler duyacaksınız. Uygun cevabı seçin (A, B veya C). 1. Affedersiniz, bu otobüs havalimanına gidiyor mu? A) Ben İstanbul'a uçtum. B) Hayır, onun için 67 numaralı hatta binmeniz gerekiyor. C) Havalimanı çok modern. Javob: B✔ 2. Çok özür dilerim, en sevdiğin fincanı kırdım. A) Bir fincan çay alabilir miyim? B) Fincanlar seramikten yapılır. C) Dert etme, zaten eskiydi. Javob: C ✔ 3. Yaz için plan yaptın mı? A) Staj yapmayı umuyorum. B) Yaz en sevdiğim mevsim. C) Geçen yaz çok yoğundum. Javob: A ✔ 4. Burası çok gürültülü, başka bir yere gidelim mi? A) İyi fikir, seni zar zor duyuyorum. B) Ben her gün buradayım. C) Gürültü desibelle ölçülür. Javob: A ✔ 5. Dünkü ders notlarını ödünç alabilir miyim? A) Ben hiçbir şey ödünç almadım. B) Ders sıkıcıydı. C) Tabii, ama cumaya kadar geri ver lütfen. Javob: C ✔ 6. Dizüstü bilgisayarım sürekli kendi kendine kapanıyor. A) Dizüstü bilgisayarlar hafiftir. B) Belki bataryanın değişmesi gerekiyordur. C) Ben onu açtım. Javob: B ✔ 7. Seni eve bırakayım mı? A) Çok naziksin, teşekkür ederim. B) Bu yol akşamları çok kalabalık oluyor. C) Ben üçüncü katta oturuyorum. Javob: A ✔ 8. Taşındığını duydum. A) Taşınmak çok yorucu bir iş. B) Köyde evler daha ucuz. C) Evet, artık ofise çok daha yakın oturuyorum. Javob: C ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 64 Part 2 (9–14) Kısa bir duyuru duyacaksınız. Notları tamamlayın. BİR KELİME ve/veya BİR SAYI yazın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Eski Buhara'yı gezeceğimiz şehir turumuza hoş geldiniz. Tur yaklaşık üç saat sürüyor ve dört kilometre uzunluğunda. Gezimize, 17. yüzyılda bir su havuzunun çevresine kurulmuş bir meydan olan Lab-ı Havuz'da başlıyoruz. Buradan 1127'de inşa edilen ve neredeyse elli metre yüksekliğindeki Kalan Minaresi'ne yürüyeceğiz. Ardından emirlerin eski kalesi Ark'ı ziyaret edeceğiz; orada müzeyi gezmek için kırk dakikanız olacak. Turumuzu Orta Asya'nın en eski yapılarından biri olan Samani Türbesi'nde bitireceğiz. Lütfen yeterince su için, öğleden sonra hava çok ısınabiliyor. Camide fotoğraf çekmek yasak, onun dışında her yerde serbest. Turdan sonra geleneksel bir restoranda halk dansları gösterisi eşliğinde isteğe bağlı bir akşam yemeği var; ek ücreti 120.000 som. 9. Tur ______ kilometre uzunluğundadır. Javob: dört✔ 10. Lab-ı Havuz bir su ______ çevresine kurulmuştur. Javob: havuzunun ✔ 11. Kalan Minaresi ______ yılında inşa edildi. Javob: 1127 ✔ 12. Ark'taki müzeyi gezmek için ______ dakika vardır. Javob: kırk / 40 ✔ 13. ______ fotoğraf çekmek yasaktır. Javob: Camide ✔ 14. Akşam yemeğinde halk ______ gösterisi var. Javob: dansları ✔ Part 3 (15–18) Dört kişiyi dinleyeceksiniz. Her kişiyi (15–18) A–F ifadelerinden biriyle eşleştirin. İki ifade kullanılmayacak. Kişi 1 Hayvan barınağında yardım etmeye yeni insanlarla tanışmak için başladım. Hayvanları bu kadar seveceğimi hiç düşünmemiştim – şimdiye kadar iki köpek sahiplendim! Kişi 2 Her cumartesi okul çocuklarına internetten matematik dersi veriyorum. Bunun için para almıyorum ama anlatırken konuyu kendim de daha iyi anlıyorum. Kişi 3 Mahallemizde her ay bir temizlik etkinliği yapılıyor. Başta sadece beş kişi geliyordu, şimdi onlarca kişi katılıyor. Küçük bir fikrin bu kadar büyüyebilmesi şaşırtıcı. Kişi 4 Hastanedeki hasta çocuklara hikâye okuyorum. Bazı günler duygusal olarak çok zor geçiyor, ama onların gülümsemesi her şeye değiyor. Turk tili — multilevel mock-testlar | 65 A) Gönüllülük kendi bilgimi geliştirdi. B) Bir etkinlik beklenenden çok daha büyüdü. C) Bu iş bazen duygusal olarak zor. D) Gönüllülük hayatımı beklenmedik bir şekilde değiştirdi. E) Gönüllülere para ödenmeli. F) Bunu sadece özgeçmişim için yapıyorum. 15. Kişi 1 Javob: D✔ 16. Kişi 2 Javob: A ✔ 17. Kişi 3 Javob: B ✔ 18. Kişi 4 Javob: C ✔ Part 4 (19–23) üniversite kampüsünü gezdiren bir rehberi dinleyeceksiniz. Plandaki 19–23 numaralı yerleri A–H harfleriyle eşleştirin. Üç harf kullanılmayacak. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Herkese merhaba, hoş geldiniz! Bugün size üniversite kampüsünü tanıtacağım. Lütfen plana bakın: Ana giriş aşağıda, güney tarafında. Şimdi «Atölye»: «Spor salonu» noktasının hemen doğusunda, kuzeydoğu köşede. Şimdi «Banka»: «Kütüphane» noktasının hemen kuzeyinde. Şimdi «Kariyer ofisi»: «Göl» noktasının hemen doğusunda. «Dil merkezi», «Otobüs durağı» noktasının hemen batısında, güneybatı köşede. Şimdi «Sağlık ocağı»: «Kütüphane» noktasının hemen batısında. Bu arada planı danışma masasından da alabilirsiniz. İyi gezmeler! A) Atölye B) Sağlık ocağı C) Bilgisayar salonu Turk tili — multilevel mock-testlar | 66 D) Dil merkezi E) Kitapçı F) Amfi G) Banka H) Kariyer ofisi 19. Yer 19 Javob: A✔ 20. Yer 20 Javob: H ✔ 21. Yer 21 Javob: G ✔ 22. Yer 22 Javob: D ✔ 23. Yer 23 Javob: B ✔ Part 5 (24–29) Üç konuşma duyacaksınız. Doğru cevabı seçin: A, B veya C. Konuşma 1 Adam: Maç için bilet alabildin mi? Kadın: Denedim ama on dakikada tükendi. Adam: Ne yazık! Stadyumun yanındaki kafede izleyelim mi? Büyük bir ekranları var. Kadın: İyi fikir. Hem daha ucuza gelir. 24. Kadın neden bilet alamadı? A) Maç iptal edildi. B) Çok pahalıydı. C) Biletler hızla tükendi. Javob: C ✔ 25. Maçı nerede izleyecekler? A) Stadyumda B) Bir kafede C) Evde Javob: B ✔ Konuşma 2 Kadın: Endişeli görünüyorsun. Ne oldu? Adam: Yarın bir sunumum var ve slaytlar hâlâ hazır değil. Kadın: Kaç tane eksik? Adam: Yaklaşık on tane. Asıl sorun veriler – bütün rakamları kontrol etmem gerekiyor. Kadın: İstersen öğle yemeğinden sonra kontrol etmene yardım edebilirim. 26. Adamın asıl sorunu nedir? A) Dizüstü bilgisayarını kaybetti. B) Dinleyicilerden korkuyor. C) Verileri hâlâ kontrol etmesi gerekiyor. Javob: C ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 67 27. Kadın ne teklif ediyor? A) Slaytları hazırlamayı B) Sunumu kendisinin yapmasını C) Rakamları kontrol etmeye yardım etmeyi Javob: C✔ Konuşma 3 Adam: Bu mektubu Kanada'ya göndermek istiyorum. Ne kadar sürer? Kadın: Normal postayla yaklaşık üç hafta. Ekspres beş gün sürer ama dört kat pahalıdır. Adam: Üç hafta olur, acelem yok. 28. Ekspres ne kadar sürüyor? A) Beş gün B) Üç gün C) Üç hafta Javob: A ✔ 29. Adam hangi hizmeti seçiyor? A) Kurye B) Ekspres C) Normal Javob: C ✔ Part 6 (30–35) Bir dersten bir bölüm duyacaksınız. Notları BİR KELİME ve/veya BİR SAYI ile tamamlayın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Bugün Orta Asya çöllerinden geçen uzak mesafe ticaretini mümkün kılan bir hayvandan, deveden söz etmek istiyorum. İki ana türü vardır: tek hörgüçlü hecin devesi ve Orta Asya'nın soğuk çöllerinde yaşayan, Baktriya devesi de denilen iki hörgüçlü deve. Pek çok kişinin sandığının aksine hörgüçte su bulunmaz. Hörgüç, hayvanın besin kıt olduğunda enerji olarak kullandığı yağ depolar. Serin havalarda develer iki haftaya kadar su içmeden yaşayabilir; su bulduklarında ise yaklaşık on dakikada yüz litreden fazla su içerler. Uzun kirpikleri ve kapatılabilen burun delikleri onları kum fırtınalarından korur. Ağır yük taşıyan bir deve kervanı günde yaklaşık kırk kilometre yol alırdı. Bugün iki hörgüçlü develer Moğolistan'ın ve Kazakistan'ın bazı bölgelerinde hâlâ kullanılıyor; ancak yabani Baktriya develerinin nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya: Sayıları binden az. 30. Baktriya devesinin ______ hörgücü vardır. Javob: iki ✔ 31. Hörgüç ______ depolar. Javob: yağ ✔ 32. Serin havalarda develer iki ______ kadar su içmeden yaşayabilir. Javob: haftaya ✔ 33. Yüz litreden fazla suyu yaklaşık ______ dakikada içerler. Javob: on ✔ 34. Bir kervan günde yaklaşık ______ kilometre yol alırdı. Javob: kırk ✔ 35. Yabani Baktriya develerinin sayısı ______den azdır. Javob: bin ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 68 READING (o'qib tushunish) Part 1 (1–6) Metni okuyun. Her boşluğu (1–6) uygun BİR kelimeyle doldurun. METİN Özbekistan'da çay, sudan sonra en çok tüketilen içecektir. Çoğu bölgede yeşil çay içilir, (1) ______ Taşkent'te siyah çay da çok yaygındır. Çay ikram etmek, misafirperverliğin önemli bir ritüelidir. Ev sahibi çayı piyala denen bir kâseye döker ve yapraklar iyice demlensin diye iki (2) ______ üç kez tekrar demliğe geri boşaltır. İlginç bir şekilde misafirin kâsesi hiçbir zaman ağzına kadar doldurulmaz. Az miktarda çay saygıyı gösterir ve ev sahibinin misafirine (3) ______ çay koymak istediği anlamına gelir. Çayhaneler geleneksel olarak erkeklerin buluştuğu, sohbet ettiği, oyun oynadığı (4) ______ haberleri konuştuğu yerlerdi. Bugün pek çok çayhane, (5) ______ pilav ve şiş kebap gibi yemekler de sunuyor. Ziyaretçiler (6) ______ gölgeli bir tapçanda oturup çay içmek, Özbek gündelik hayatını tanımanın en güzel yollarından biridir. 1. Lücke Javob: ama / fakat / ancak✔ 2. Lücke Javob: ya da / veya / yahut ✔ 3. Lücke Javob: tekrar / yeniden / tekrar tekrar ✔ 4. Lücke Javob: ve ✔ 5. Lücke Javob: örneğin / mesela ✔ 6. Lücke Javob: için ✔ Part 2 (7–14) A–J metinlerini ve 7–14 durumlarını okuyun. Hangi metin hangi kişiye uygun? İki metin kullanılmayacak. A Yetişkinler için akşam satranç okulu: Yeni başlayandan turnuva oyuncusuna kadar. Pazartesi ve çarşamba günleri. B Bahçe hizmeti: Çim biçme, ağaç budama ve bitki dikimi. Ücretsiz fiyat teklifi. C Hafta sonu Japon mutfağı kursu: Suşi ve ramen. Malzemeler dahil. D Kayıp eşya: 51 numaralı otobüste içinde kitaplar olan mavi bir sırt çantası bulundu. Lütfen otobüs garajına başvurun. E Aral Gölü bölgesine otobüs turları. Yemekler ve rehber dahil beş gün. İki haftada bir hareket. F Turk tili — multilevel mock-testlar | 69 Çiftler için dans kursu: Vals ve tango. Düğününüz için mükemmel bir hazırlık. G Günlük kiralık daire: Turistler için ideal. Eski şehirde, metroya iki dakika. H Sudan korkan çocuklar için yüzme kursu. Küçük gruplar, sabırlı öğretmenler. I Üniversitede açık kapı günü: Hocalarla tanışın, laboratuvarları gezin, burslar hakkında bilgi alın. Cumartesi 10.00. J Acil onarımlar için elektrikçi. Akşamları ve hafta sonları, uygun fiyatlar. 7. Nozima ile nişanlısı düğünden önce dans etmeyi öğrenmek istiyor. Javob: F✔ 8. Hasan okul çantasını otobüste unuttu. Javob: D ✔ 9. Bir turist grubu eski şehirde iki gecelik konaklama arıyor. Javob: G ✔ 10. Ravşan üniversite eğitimi ve maddi destek hakkında bilgi almak istiyor. Javob: I ✔ 11. Yulduz'un oğlu yüzmekten korkuyor. Javob: H ✔ 12. Ortik'in evinde pazar akşamı elektrikler kesildi. Javob: J ✔ 13. Saodat çevre felaketinin yaşandığı bölgeyi bir rehber eşliğinde görmek istiyor. Javob: E ✔ 14. Akbar satrancını geliştirip turnuvalara katılmak istiyor. Javob: A ✔ Part 3 (15–20) Metni okuyun. 15–20 numaralı paragraflar için uygun başlığı (A–H) seçin. İki başlık kullanılmayacak. A) Rekor bir başarı B) Fikir nasıl doğdu? C) Zorlu koşullarda antrenman D) Sponsor desteği E) Yoldaki tehlikeler F) Bundan sonrası G) Herkes için bir ders H) Zor bir çocukluk Paragraf 15 Timur'un aklına bu fikir on dokuz yaşındayken, bisikletle kıtaları aşan insanları anlatan bir belgesel izlerken geldi. Bir gün Taşkent'ten Londra'ya pedal çevirmeye hemen karar verdi. Paragraf 16 Turk tili — multilevel mock-testlar | 70 Hazırlık için iki yıl boyunca yazları Karakalpakistan çöllerinde, kışları ise Surhanderya dağlarında, bazen eksi on beş derecenin altındaki sıcaklıklarda bisiklet sürdü. Paragraf 17 8.000 kilometrelik yolculuk boyunca kum fırtınaları yaşadı, ıssız bir bölgede tekerleği kırıldı ve bir köyde köpeklerin saldırısına uğradı. Bir keresinde fırtınada bir hendekte uyumak zorunda kaldı. Paragraf 18 Yolu kendisinden önceki herkesten daha hızlı, 64 günde tamamladı ve yolculuğu resmî olarak ulusal rekor kabul edildi. Paragraf 19 Ne öğrendiği sorulduğunda Timur şöyle dedi: “Büyük hedeflere küçük günlük adımlarla ulaşılır. Pes etmeyen herkes olağanüstü şeyler başarabilir.” Paragraf 20 Gelecek yıl Alaska'dan Arjantin'e, yaklaşık 25.000 kilometre bisiklet sürmeyi planlıyor. 15. Paragraf 15 Javob: B✔ 16. Paragraf 16 Javob: C ✔ 17. Paragraf 17 Javob: E ✔ 18. Paragraf 18 Javob: A ✔ 19. Paragraf 19 Javob: G ✔ 20. Paragraf 20 Javob: F ✔ Part 4 (21–29) Makaleyi okuyun ve 21–29 numaralı soruları cevaplayın. Bir Gencin Beyninde Anne babalar ve öğretmenler, gençlerin gereksiz riskler aldığından, geç yattığından ve küçük sorunlara aşırı tepki verdiğinden sık sık yakınır. Uzun süre bu durum basitçe “kötü tutum” olarak açıklandı. Ancak beyin taramalarıyla yapılan araştırmalar, ergen beyninin hâlâ yeniden yapılanma sürecinde olduğunu gösterdi. Planlama, risk değerlendirme ve dürtü kontrolünden sorumlu bölge olan prefrontal korteks, beynin en son olgunlaşan bölümlerinden biridir; bu olgunlaşma çoğu zaman ancak yirmili yaşların ortasında tamamlanır. Duygular ve ödülle ilgili bölgeler ise ergenlikte son derece aktiftir. Bu dengesizlik, heyecan verici deneyimlerin gençleri neden bu kadar cezbettiğini ve arkadaşlarının onları neden bu kadar güçlü etkilediğini açıklar. İç saat de değişir. Ergenlikte uyku getiren melatonin hormonu akşamları daha geç salgılanır. Bu yüzden pek çok genç gerçekten de saat on birden önce uykuya dalamaz, ama sabah erkenden okula gitmek zorundadır. Sürekli uykusuzluk ruh hâlini, hafızayı ve okul başarısını olumsuz etkileyebilir. Yine de bilim insanları ergen beyninin “bozuk” olmadığını vurguluyor. Esnekliği sayesinde gençlik; yeni beceriler, diller ve müzik öğrenmek için mükemmel bir dönemdir. Yeniliğe duyulan istek doğru yönlendirildiğinde yaratıcılığa ve bağımsızlığa dönüşebilir. Turk tili — multilevel mock-testlar | 71 21. Beyin taramaları neyi gösterdi? A) Gençlerin uykuya ihtiyacı yoktur. B) Gençlerin tutumu kötüdür. C) Ergen beyni hâlâ gelişmektedir. D) Gençlerin beyni daha küçüktür. Javob: C✔ 22. Beynin hangi bölümü en son olgunlaşır? A) Dille ilgili bölge B) Ödülle ilgili bölge C) Prefrontal korteks D) Duygularla ilgili bölge Javob: C ✔ 23. Pek çok genç neden geç uykuya dalar? A) Telefonu çok fazla kullandıkları için. B) Melatonin daha geç salgılandığı için. C) Çok fazla çay içtikleri için. D) Yorgun olmadıkları için. Javob: B ✔ 24. Metinde hangi olumlu yönden söz ediliyor? A) Az uykuya ihtiyaç duyar. B) Hiç risk almaz. C) Ergen beyni çok iyi öğrenir. D) Tamamen olgunlaşmıştır. Javob: C ✔ Sorular 25–29: İfadeler metinle uyuşuyor mu? DOĞRU, YANLIŞ veya BELİRTİLMEMİŞ yazın. 25. Prefrontal korteks dürtüleri kontrol eder. Javob: DOĞRU ✔ 26. Prefrontal korteks genellikle on beş yaşında olgunlaşır. Javob: YANLIŞ ✔ 27. Arkadaşlar gençleri güçlü bir şekilde etkiler. Javob: DOĞRU ✔ 28. Okulların çoğu ders saatlerini değiştirdi. Javob: BELİRTİLMEMİŞ ✔ 29. Uykusuzluk hafızayı olumsuz etkileyebilir. Javob: DOĞRU ✔ Part 5 (30–35) Metni okuyun. 30–33 numaralı cümleleri metinden BİR kelimeyle tamamlayın ve 34–35 numaralı soruları cevaplayın. Şehirde Elektrikli Scooterlar Elektrikli scooterlar, Taşkent de dahil olmak üzere pek çok şehirde alışılmış bir görüntü hâline geldi. Akıllı telefon uygulamasıyla kiralanıyorlar ve kısa mesafeler için hızlı ve ucuz bir ulaşım aracı sunuyorlar. Yollardaki araba sayısını azaltabilirler. Destekçilere göre scooterlar “son kilometre” için, yani metro istasyonu ile ev ya da ofis arasındaki mesafe için idealdir. Ancak elektrikli scooterlar sorunlara da yol açıyor. Bazı sürücüler kaldırımlarda çok hızlı giderek yayaları tehlikeye atıyor, gelişigüzel bırakılan scooterlar da yolu kapatıyor. Birçok şehir hız sınırı, kask zorunluluğu ve özel park alanları gibi kurallar getirdi. Uzmanlar, iyi bir düzenlemeyle elektrikli scooterların şehir ulaşımının yararlı bir parçası Turk tili — multilevel mock-testlar | 72 olabileceğine inanıyor. 30. Scooterlar akıllı telefon ______ kiralanıyor. Javob: uygulamasıyla✔ 31. Scooterlar “son ______” için idealdir. Javob: kilometre ✔ 32. Çok hızlı giden sürücüler ______ tehlikeye atıyor. Javob: yayaları ✔ 33. Bazı şehirler özel park ______ oluşturdu. Javob: alanları ✔ 34. Elektrikli scooterların bir avantajı nedir? A) Çok güvenlidirler. B) Kurallara ihtiyaç duymazlar. C) Araba trafiğini azaltabilirler. D) Ücretsizdirler. Javob: C ✔ 35. Uzmanlar neye inanıyor? A) Yalnızca turistler içindirler. B) Düzenlemeyle yararlı olabilirler. C) Scooterlar yasaklanmalı. D) Kask gereksizdir. Javob: B ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 73 WRITING (yozish) DURUM Okulunuzun yanında bir fast food restoranı açılacak. Bazı öğrenciler buna seviniyor, ama birçok veli endişeli. Task 1.1 1.1. Başka bir okulda okuyan bir arkadaşınıza bu haberi ve kendi görüşünüzü yazın. Yaklaşık 50 kelime. Namunaviy javob:✔ Merhaba Akmal, Düşünsene, okulumuzun hemen yanına bir fast food restoranı açılıyor! Öğrencilerin çoğu çok sevindi, ama velilerimiz hiç memnun değil. Bence arada bir orada yemek sorun değil, ama her gün olmaz. Gerçi bizim yemekhane de berbat! Sen ne düşünüyorsun? Yarın okuldan sonra görüşüp bunu konuşalım mı? Sana yeni restoranın menüsünü de göstereyim. Oybek Task 1.2 1.2. Yerel gazeteye, yeni restoran hakkındaki görüşünüzü bildiren bir okur mektubu yazın. Yaklaşık 120–150 kelime. Namunaviy javob: ✔ Sayın Editör, Gazetenizde yayımlanan, 45 numaralı okulun yanında açılacak fast food restoranıyla ilgili haber hakkında görüşlerimi paylaşmak istiyorum. Bu okulun bir öğrencisi olarak her iki tarafı da anlıyorum. Bir yandan restoran yeni iş imkânları yaratacak ve öğrencilere ders çıkışında buluşabilecekleri bir yer sunacak. Öte yandan veliler, düzenli fast food tüketiminin sağlıksız beslenme alışkanlıklarına ve kilo sorunlarına yol açabileceği konusunda haklı olarak endişeli. Ayrıca restoranın önünde oluşabilecek kalabalık ve trafik, öğrencilerin güvenliği açısından da risk oluşturabilir. Bence en iyi çözüm iş birliğidir. Restoran, öğrenciler için şekerli içecekler yerine salata, meyve ve su içeren daha sağlıklı bir menü sunabilir. Aynı zamanda okul da sağlıklı ve uygun fiyatlı bir alternatif olması için kendi yemekhanesini iyileştirmelidir. Velilerin, öğretmenlerin ve restoran yönetiminin bir araya gelerek bu konuyu konuşması da faydalı olacaktır. Bu önlemler alınırsa herkesin kazançlı çıkacağına inanıyorum. Saygılarımla, Oybek Nurmatov Task 2 2. Bazı ülkelerde yalnız yaşayan insanların sayısı giderek artıyor. Bunun nedenleri nelerdir ve bu olumlu mu yoksa olumsuz bir gelişme mi? Yaklaşık 180–200 kelime. Namunaviy javob: ✔ Pek çok ülkede, özellikle büyük şehirlerde, giderek daha fazla insan yalnız yaşamayı tercih ediyor. Bunun birkaç nedeni vardır ve sonuçları hem olumlu hem de olumsuzdur. Önemli nedenlerden biri ekonomik bağımsızlıktır. Genç çalışanlar kendi evlerini kiralayacak kadar kazanıyor ve birçoğu özel hayatına büyük değer veriyor. Ayrıca insanlar artık daha geç evleniyor ve bu nedenle daha uzun süre yalnız yaşıyor. Bir diğer etken de yaşlanan nüfustur: Pek çok yaşlı insan eşini kaybettikten sonra tek başına yaşamaya devam ediyor. Yalnız yaşamanın avantajları vardır. Kişi hayatını özgürce düzenleyebilir, daha bağımsız hâle gelir ve kariyerine ya da hobilerine odaklanabilir. Üstelik kendi kararlarını kendisi verdiği için sorumluluk almayı ve sorunlarını tek başına çözmeyi öğrenir. Turk tili — multilevel mock-testlar | 74 Bununla birlikte ciddi dezavantajları da vardır. Özellikle yalnız yaşayan yaşlılar, ruh ve beden sağlığını olumsuz etkileyen yalnızlık duygusuyla mücadele edebilir. Üstelik herkesin ayrı bir eve ihtiyaç duyması konut fiyatlarını artırır. Bu durum da özellikle gençlerin ev sahibi olmasını giderek zorlaştırır. Bence bu gelişme ne tamamen iyi ne de tamamen kötüdür. Yalnız yaşamak hayatın değerli bir dönemi olabilir; ancak toplum, yalnız yaşayanların sosyal hayattan kopmaması için dernekler, gönüllü çalışmalar ve aileyle düzenli iletişim gibi yollarla gerekli desteği sağlamalıdır. SPEAKING (gapirish) Part 1.1 Kendinizle ilgili soruları cevaplayın (her biri yaklaşık 30 saniye). 1. Ne tür filmler izlemeyi seversiniz? 2. Yemek yapmayı sever misiniz? Neden (sevmezsiniz)? 3. Şehrinizin en ilginç yeri neresi? Part 1.2 İki resme bakın (aşağıda tarif edilmiştir). Karşılaştırın ve soruları cevaplayın. Resim 1 Resim 1: Arabalar, otobüsler ve yüksek binalarla dolu kalabalık bir şehir caddesi. Resim 2 Resim 2: Küçük evleri, bahçeleri ve bir eşek arabası olan sakin bir köy. 4. İki yerdeki yaşamı karşılaştırın. 5. Nerede yaşamayı tercih ederdiniz ve neden? 6. Pek çok genç neden köyden şehre taşınıyor? Part 2 Hazırlık için 1 dakikanız, konuşmak için en fazla 2 dakikanız var. KONU KARTI Ulaştığınız bir hedefi anlatın. • Hedefiniz neydi? • Ona nasıl ulaştınız? • Sonrasında neler hissettiniz? Part 3 İfadeyi ve argümanları okuyun. 1 dakika hazırlık, 2 dakika konuşma: iki tarafı tartışın ve görüşünüzü söyleyin. Tüm gençler bir toplum hizmeti yapmalıdır. LEHİNE ALEYHİNE Sorumluluk duygusunu ve empatiyi geliştirir. Derslere ayrılacak zamandan çalar. Topluma ve ihtiyaç sahiplerine yardım eder. Zorunlu hizmet motivasyonu düşürür. Yararlı bir iş deneyimi kazandırır. Organizasyonu devlete pahalıya mal olur. Maslahat:✔ Part 1.2: taqqoslashda «...-iken», «buna karşılık», «öte yandan» so'zlaridan foydalaning. Turk tili — multilevel mock-testlar | 75 MOCK-TEST 7 LISTENING (tinglab tushunish) Part 1 (1–8) Bazı cümleler duyacaksınız. Uygun cevabı seçin (A, B veya C). 1. Ne zamandır Türkçe öğreniyorsun? A) Yaklaşık iki yıldır. B) Haftada üç gün kursa gidiyorum. C) Türkçe zor bir dil. Javob: A✔ 2. Çantama biraz göz kulak olabilir misin? A) Tabii, hiç sorun değil. B) Bu çanta deriden yapılmış. C) Ben dün çanta almadım. Javob: A ✔ 3. Film beş dakika sonra başlıyor! A) Bu filmin yönetmenini tanıyorum. B) Film dün akşam televizyondaydı. C) O zaman acele etmemiz lazım. Javob: C ✔ 4. Bu şemsiye kimin? A) Sanırım Dilnoza'nın. B) Şemsiyeler çok kullanışlı. C) Bugün yağmur yağmıyor. Javob: A ✔ 5. Anahtarımı kaybettim. A) Ceketinin cebine baktın mı? B) Anahtarlar metalden yapılır. C) Benim de bir anahtarım var. Javob: A ✔ 6. Yeni restoran hakkında ne düşünüyorsun? A) Restorana gitmeyi severim. B) Yemekler güzeldi ama servis yavaştı. C) Restoran ana caddede. Javob: B ✔ 7. Pencereyi açabilir miyim? A) Pencere camdan yapılmış. B) Tabii, açın; burası gerçekten sıcak. C) Pencereleri dün yıkadım. Javob: B ✔ 8. Maçı kazandık! A) Tebrikler! Skor kaç kaçtı? B) Maç pazar günü olacak. C) Ben futbol oynamıyorum. Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 76 Part 2 (9–14) Kısa bir duyuru duyacaksınız. Notları tamamlayın. BİR KELİME ve/veya BİR SAYI yazın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Günaydın, “Genç Araştırmacılar” yaz kursuna hoş geldiniz. Kurs dört hafta sürecek, 1 Temmuz'dan 26 Temmuz'a kadar. Dersler her gün saat sekiz buçukta başlıyor ve saat 14.00'te sona eriyor. Pazartesi ve çarşamba günleri kimya laboratuvarında, salı ve perşembe günleri bilgisayar odasında çalışıyoruz. Cuma günleri ise geziler düzenliyoruz; örneğin planetaryuma ya da botanik bahçesine gidiyoruz. Lütfen her gün yanınızda bir defter ve bir önlük getirin; koruyucu gözlükleri biz veriyoruz. Öğle yemeği kurs ücretine dahildir ve zemin kattaki yemekhanede veriliyor. Son gün bütün gruplar projelerini velilere sunacak ve en iyi üç proje ödül alacak. Derse gelemeyeceğiniz bir gün olursa lütfen kurs koordinatörümüz Rasulova Hanım'ı arayın. 9. Kurs ______ hafta sürer. Javob: dört✔ 10. Derslerin bitiş saati: ______. Javob: 14.00 / 14 ✔ 11. Salı günleri ______ odasında çalışılır. Javob: bilgisayar ✔ 12. Cuma günleri ______ düzenlenir. Javob: geziler ✔ 13. Her gün bir defter ve bir ______ getirilir. Javob: önlük ✔ 14. Derse gelinemeyecekse ______ Hanım aranır. Javob: Rasulova ✔ Part 3 (15–18) Dört kişiyi dinleyeceksiniz. Her kişiyi (15–18) A–F ifadelerinden biriyle eşleştirin. İki ifade kullanılmayacak. Kişi 1 Dil öğrenirken en çok dizileri seviyorum. Başta altyazılı izliyorum, sonra altyazısız. Böylece insanların gerçekte nasıl konuştuğunu öğreniyorum. Kişi 2 Bence dil bilgisi her şeyin temeli. Her gün kitaptan alıştırmalar yapıyorum, çünkü kurallar olmadan çok fazla hata yapıyorum. Kişi 3 Ankara'dan bir dil partnerim var. Haftada iki kez görüntülü konuşuyoruz: yarım saat Türkçe, yarım saat Özbekçe. Kişi 4 Her akşam günlüğüme birkaç cümle yazıyorum, tabii ki Türkçe. Öğretmenim haftada bir kez düzeltiyor. Turk tili — multilevel mock-testlar | 77 A) Düzenli yazarak öğreniyorum. B) Film ve dizilerle öğreniyorum. C) Ana dili Türkçe olan biriyle pratik yapıyorum. D) Kurallara odaklanıyorum. E) Sadece sınavlardan önce çalışıyorum. F) Ders çalışmaya hiç vaktim yok. 15. Kişi 1 Javob: B✔ 16. Kişi 2 Javob: D ✔ 17. Kişi 3 Javob: C ✔ 18. Kişi 4 Javob: A ✔ Part 4 (19–23) hayvanat bahçesini gezdiren bir rehberi dinleyeceksiniz. Plandaki 19–23 numaralı yerleri A–H harfleriyle eşleştirin. Üç harf kullanılmayacak. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Herkese merhaba, hoş geldiniz! Bugün size hayvanat bahçesini tanıtacağım. Lütfen plana bakın: Ana giriş aşağıda, güney tarafında. «Tuvaletler» arıyorsanız, «Gölet» noktasının hemen kuzeyinde. «Maymun adası», «Kafe» noktasının hemen kuzeyinde. «Sevgi çiftliği» arıyorsanız, «Ana kapı» noktasının hemen batısında. «Fil evi», «Ana kapı» noktasının hemen doğusunda, kuzeydoğu köşede. «Hediyelik eşya» arıyorsanız, «Aslan evi» noktasının hemen kuzeyinde. Bu arada planı danışma masasından da alabilirsiniz. İyi gezmeler! A) Penguenler B) Hediyelik eşya C) Maymun adası Turk tili — multilevel mock-testlar | 78 D) Kuş bahçesi E) Tuvaletler F) Piknik alanı G) Sevgi çiftliği H) Fil evi 19. Yer 19 Javob: G✔ 20. Yer 20 Javob: H ✔ 21. Yer 21 Javob: E ✔ 22. Yer 22 Javob: B ✔ 23. Yer 23 Javob: C ✔ Part 5 (24–29) Üç konuşma duyacaksınız. Doğru cevabı seçin: A, B veya C. Konuşma 1 Kadın: Cumartesi için altı kişilik bir masa ayırtmak istiyorum. Adam: Saat kaçta? Kadın: Yedide, lütfen. Adam: Maalesef yedide her yer dolu. Sekiz buçukta yerimiz var. Kadın: Hmm, biraz geç ama olsun, sekiz buçuğa ayırtalım. 24. Kadın kaç kişilik yer ayırtıyor? A) Dört B) Sekiz C) Altı Javob: C ✔ 25. Rezervasyon saat kaçta? A) Sekizde B) Yedide C) Sekiz buçukta Javob: C ✔ Konuşma 2 Adam: Fizik ödevini anladın mı? Kadın: İlk soruları anladım ama sonuncusunu anlamadım. Adam: Ben de öyle. Yarın sabah dersten önce öğretmene soralım mı? Kadın: İyi fikir, o her zaman saat sekizde okulda oluyor. 26. Hangi soru zor? A) İlki B) Hepsi C) Sonuncusu Javob: C ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 79 27. Ne yapmak istiyorlar? A) Öğretmene sormak B) Ödevi yapmamak C) İnternette aramak Javob: A✔ Konuşma 3 Kadın: Babama bir hediye arıyorum. Altmış yaşına giriyor. Adam: Bir saate ne dersin? Kadın: Zaten üç saati var. Ama tarih kitaplarını okumayı çok seviyor. Adam: O zaman ona Timur hakkında güzel bir kitap, bir de kitapçı için hediye çeki al. 28. Baba kaç yaşına giriyor? A) Yetmiş B) Elli C) Altmış Javob: C ✔ 29. Adam sonunda ne öneriyor? A) Bir kitap ve hediye çeki B) Bir seyahat C) Bir saat Javob: A ✔ Part 6 (30–35) Bir dersten bir bölüm duyacaksınız. Notları BİR KELİME ve/veya BİR SAYI ile tamamlayın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Bugünkü dersimizin konusu, Özbekistan'ın en tanınmış meyvelerinden biri olan kayısı. Kayısı muhtemelen Orta ve Doğu Asya'dan gelmektedir ve bu bölgelerde binlerce yıldır yetiştirilmektedir. Ticaret yolları aracılığıyla İran'a, Ermenistan'a ve sonunda Akdeniz'e ulaşmıştır. Romalılar bu meyveye “erkenci” adını vermişlerdi, çünkü birçok meyveden daha erken olgunlaşır. Özbekistan bugün dünyanın büyük kayısı üreticileri arasında yer almaktadır. Özellikle kuru kayısı çok ünlüdür; Özbekçede buna “Turshak” ya da “Kuraga” denir. Kurutmak için meyveler damlara ya da ahşap rafların üzerine, güneşe serilir; kuru yaz havasında bu yalnızca birkaç gün sürer. Kayısı bol miktarda A vitamini ve potasyum içerir. Çekirdekleri de değerlendirilir: Onlardan kozmetik için yağ elde edilir. Fergana Vadisi'ndeki birçok bahçede kayısı ağaçları daha Mart ayında çiçek açar ve manzarayı beyaza ve pembeye boyar. 30. Kayısı muhtemelen Orta ve ______ Asya'dan gelmektedir. Javob: Doğu ✔ 31. Romalılar ona “______” adını vermişti. Javob: erkenci ✔ 32. Kuru kayısıya “Turshak” ya da “______” denir. Javob: Kuraga ✔ 33. Meyveler damlarda ya da ahşap ______ üzerinde kurutulur. Javob: rafların ✔ 34. Çekirdeklerden kozmetik için ______ elde edilir. Javob: yağ ✔ 35. Ağaçlar daha ______ ayında çiçek açar. Javob: Mart ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 80 READING (o'qib tushunish) Part 1 (1–6) Metni okuyun. Her boşluğu (1–6) uygun BİR kelimeyle doldurun. METİN Satranç oyununun çok uzun bir geçmişi vardır. Birçok araştırmacı, oyunun Hindistan'da ortaya çıktığını ve (1) ______ İran üzerinden Arap dünyasına geçtiğini düşünür. Arkeologlar Semerkant yakınlarındaki Afrasiyab'da fildişinden yapılmış küçük satranç taşları buldu; bu taşlar dünyanın (2) ______ eski satranç taşları arasında yer alır. Orta Çağ'da oyun bütün Avrupa'ya yayıldı. O dönemde vezir yalnızca bir kare ilerleyebiliyordu, (3) ______ daha sonra en güçlü taş hâline geldi. Bugün milyonlarca insan yalnızca tahta başında değil, internette (4) ______ satranç oynuyor. Satranç hafızayı ve dikkati geliştirdiği (5) ______ birçok okulda ders olarak okutuluyor. Özbek oyuncular son yıllarda büyük başarılar kazandı; örneğin erkek takımı 2022'de Satranç Olimpiyatı'nı kazandı. O zamandan (6) ______ satranç birçok çocuğun hayali oldu. 1. Lücke Javob: sonra / daha sonra / sonradan✔ 2. Lücke Javob: en ✔ 3. Lücke Javob: ama / ancak / fakat ✔ 4. Lücke Javob: de ✔ 5. Lücke Javob: için ✔ 6. Lücke Javob: beri ✔ Part 2 (7–14) A–J metinlerini ve 7–14 durumlarını okuyun. Hangi metin hangi kişiye uygun? İki metin kullanılmayacak. A 9–11. sınıf öğrencilerine matematik ve fizik özel dersi. Üniversite giriş sınavlarına hazırlık. B İkinci el ders kitapları uygun fiyata satılıktır. Neredeyse yeni, tüm dersler. C Parkta gün doğumunda yoga. Her pazar saat 6.00'da, katılım ücretsiz. D Yeni başlayanlar için fotoğraf kursu: Telefonunuzla güzel fotoğraflar çekmeyi öğrenin. İki akşam. E Nakliyat hizmeti: Eşyalarınızı güvenle ve hızla taşıyoruz. Hafta sonları da. F Akşamları çocuk bakımı: İlk yardım kursu almış deneyimli bebek bakıcısı. G Turk tili — multilevel mock-testlar | 81 Tiyatro grubu yeni üyeler arıyor. Deneyim gerekmez. Provalar salı günleri. H Yeni başlayanlar için koşu grubu: 5 km'lik bir koşuya birlikte hazırlanıyoruz. I Yaşlılar için bilgisayar kursu: e-posta, görüntülü arama ve internet bankacılığı. J Gençlik merkezinde masa tenisi turnuvası. Son kayıt cuma. Kazananlara ödül. 7. Bobur, üniversite giriş sınavından önce fizik bilgisini geliştirmek istiyor. Javob: A✔ 8. Malika, hayatında ilk kez kısa bir koşu yarışını bitirmek istiyor. Javob: H ✔ 9. Aziz'in büyükannesi torunlarıyla görüntülü konuşmayı öğrenmek istiyor. Javob: I ✔ 10. Sardor yeni bir daireye taşınıyor ve çok eşyası var. Javob: E ✔ 11. Nilufar sahnede oynamak istiyor ama bunu hiç yapmadı. Javob: G ✔ 12. Bir çift, akşamları çocuklarına bakacak birini arıyor. Javob: F ✔ 13. Jasur, başka gençlere karşı masa tenisi oynamak istiyor. Javob: J ✔ 14. Rano telefonuyla daha güzel fotoğraflar çekmek istiyor. Javob: D ✔ Part 3 (15–20) Metni okuyun. 15–20 numaralı paragraflar için uygun başlığı (A–H) seçin. İki başlık kullanılmayacak. A) Alışılmadık bir başlangıç B) Aileden gelen yardım C) İlk müşteriler D) Büyük bir talihsizlik E) İnternetten gelen yeni fikirler F) Sınırları aşan başarı G) Gelecek planları H) Pahalı bir hobi Paragraf 15 Madina on beş yaşında geleneksel kıyafetli bebekler dikmeye başladı; önceleri yalnızca annesinin artık kullanmadığı kumaş parçalarını kullanıyordu. Paragraf 16 Deneyimli bir terzi olan büyükannesi ona gerçek atlas desenlerini dikmeyi öğretti, amcası da ona küçük bir çalışma masası yaptı. Paragraf 17 Turk tili — multilevel mock-testlar | 82 İlk bebeklerini komşularına ve öğretmenlerine sattı. Kısa süre sonra yakındaki otelden turistler gelip başka modeller sormaya başladı. Paragraf 18 Ama sonra patlayan bir su borusu atölyesini ve neredeyse yüz tane bitmiş bebeği mahvetti. Madina pes etmek üzereydi. Paragraf 19 Bugün bebeklerini bir internet platformu aracılığıyla Japonya'ya, Almanya'ya ve ABD'ye satıyor; bir dergi de onun hakkında yazı yayımladı. Paragraf 20 Madina'nın sıradaki hedefi, köyündeki kızların dikiş öğrenebileceği küçük bir okul açmak. 15. Paragraf 15 Javob: A✔ 16. Paragraf 16 Javob: B ✔ 17. Paragraf 17 Javob: C ✔ 18. Paragraf 18 Javob: D ✔ 19. Paragraf 19 Javob: F ✔ 20. Paragraf 20 Javob: G ✔ Part 4 (21–29) Makaleyi okuyun ve 21–29 numaralı soruları cevaplayın. Alışkanlığın gücü Bazı araştırmacıların tahminine göre günlük davranışlarımızın neredeyse yarısı alışkanlıklardan oluşur: Dişlerimizi fırçalarız, işe hep aynı yoldan gideriz ya da beklerken otomatik olarak telefonumuza uzanırız. Alışkanlıklar beynin enerji tasarrufu yapmasını sağlar, çünkü her seferinde yeniden karar vermemiz gerekmez. Psikologlar alışkanlığı genellikle üç parçadan oluşan bir döngü olarak tanımlar: bir tetikleyici, bir rutin ve bir ödül. Tetikleyici bir saat, bir yer ya da bir duygu, örneğin can sıkıntısı olabilir. Rutin davranışın kendisidir, ödül ise ardından gelen hoş duygudur. Bu döngü ne kadar sık tekrarlanırsa o kadar otomatik hâle gelir. Bu nedenle kötü bir alışkanlığı değiştirmek isteyen kişi yalnızca iradesine güvenmemelidir. Daha etkili olan, tetikleyiciyi fark etmek ve rutini benzer bir ödül sağlayan başka bir rutinle değiştirmektir. Örneğin stres yüzünden tatlı yiyen biri bunun yerine kısa bir yürüyüş yapabilir. Yeni bir alışkanlık edinmenin ne kadar sürdüğü kişiden kişiye değişir. İngiltere'de yapılan bir araştırmaya göre yeni bir davranışın otomatik hâle gelmesi ortalama iki ay kadar sürdü; bazı katılımcılarda bu süre çok daha kısa, bazılarında ise çok daha uzundu. En önemlisi, bir gün atlandığında pes etmemektir. Turk tili — multilevel mock-testlar | 83 21. Alışkanlıklar neden yararlıdır? A) Beynin enerji tasarrufu yapmasını sağlarlar. B) Bizi daha yaratıcı yaparlar. C) Stresi tamamen önlerler. D) Hafızayı güçlendirirler. Javob: A✔ 22. Tetikleyici ne olabilir? A) Her zaman başka bir insan B) Yalnızca bir saat C) Bir saat, bir yer ya da bir duygu D) Yalnızca bir ödül Javob: C ✔ 23. Kötü alışkanlıkları değiştirmek için ne öneriliyor? A) Rutini başka bir rutinle değiştirmek B) Ödüllerden vazgeçmek C) Yalnızca irade D) Tetikleyiciyi görmezden gelmek Javob: A ✔ 24. İngiltere'deki araştırma neyi gösterdi? A) Atlanan bir gün her şeyi bozar. B) Alışkanlıklar üç günde oluşur. C) Bu süreç ortalama iki ay kadar sürdü. D) Herkes için süre aynıydı. Javob: C ✔ Sorular 25–29: İfadeler metinle uyuşuyor mu? DOĞRU, YANLIŞ veya BELİRTİLMEMİŞ yazın. 25. Psikologlara göre bir alışkanlık üç parçadan oluşur. Javob: DOĞRU ✔ 26. Can sıkıntısı bir tetikleyici olabilir. Javob: DOĞRU ✔ 27. İrade en etkili yöntemdir. Javob: YANLIŞ ✔ 28. Araştırma okul çocuklarıyla yapıldı. Javob: BELİRTİLMEMİŞ ✔ 29. Bir günü atlamak pes etmek için bir neden değildir. Javob: DOĞRU ✔ Part 5 (30–35) Metni okuyun. 30–33 numaralı cümleleri metinden BİR kelimeyle tamamlayın ve 34–35 numaralı soruları cevaplayın. Değişen kütüphaneler Birçok insan internetin kütüphaneleri gereksiz hâle getireceğine inanıyordu. Ancak modern kütüphaneler değişti. Bugün kitapların yanı sıra ücretsiz kablosuz internet, bilgisayarlı çalışma alanları ve grup çalışması için odalar sunuyorlar. Bazılarında, 3D yazıcıların ve başka teknolojilerin denenebildiği “üretim atölyeleri” bile var. Kendi bilgisayarı olmayan insanlar için kütüphaneler çoğu zaman iş başvurusu yazabilecekleri ya da formları internetten doldurabilecekleri tek yerdir. Ayrıca birçok kütüphane okuma etkinlikleri, dil kafeleri ve çocuklar için kurslar düzenliyor. Uzmanlara göre kütüphaneler toplumun önemli buluşma noktalarına dönüşmüştür. Turk tili — multilevel mock-testlar | 84 30. Kütüphaneler ücretsiz kablosuz ______ sunuyor. Javob: internet✔ 31. Grup ______ için odalar var. Javob: çalışması ✔ 32. Üretim atölyelerinde 3D ______ denenebiliyor. Javob: yazıcılar / yazıcıların ✔ 33. Birçok kütüphane okuma etkinlikleri ve dil ______ düzenliyor. Javob: kafeleri ✔ 34. Eskiden birçok insan neye inanıyordu? A) İnternet kütüphaneleri gereksiz hâle getirecek. B) Kütüphaneler büyüyecek. C) Kitaplar pahalanacak. D) Çocuklar daha çok okuyacak. Javob: A ✔ 35. Uzmanlar ne diyor? A) Kütüphaneler kapatılmalıdır. B) Onları yalnızca öğrenciler kullanır. C) Kütüphaneler toplumun buluşma noktalarıdır. D) Kitaplar önemsizdir. Javob: C ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 85 WRITING (yozish) DURUM Oturduğunuz mahallede otopark yapmak için yaşlı ağaçların kesilmesi planlanıyor. Task 1.1 1.1. Bir komşunuza yazın ve birlikte bir toplantı yapmayı önerin. Yaklaşık 50 kelime. Namunaviy javob:✔ Sevgili Karimova Hanım, Evimizin arkasındaki ağaçların otopark için kesileceğini duydunuz mu? Bence bu çok yazık, çünkü ağaçlar mahallemizin en güzel yeri ve onları korumak için birlikte bir şeyler yapmalıyız. Cumartesi günü diğer komşularla bir araya gelip neler yapabileceğimizi konuşalım mı? Saat onda avluda buluşabiliriz belki. Ne dersiniz? Selamlar, Bahodir Task 1.2 1.2. Belediyeye yazın, görüşünüzü açıklayın ve bir öneride bulunun. Yaklaşık 120–150 kelime. Namunaviy javob: ✔ Sayın Yetkili, Navoiy Caddesi'ndeki yaşlı çınar ağaçlarının bir otopark yapmak için kesileceğini büyük bir endişeyle öğrendik. Bu ağaçlar elli yaşından büyüktür. Yazın gölge verir, havayı temizler ve çocuklarla yaşlıların en sevdiği yerlerden biridir. Onlar olmadan mahallemiz yaz aylarında daha da sıcak olur. Otopark sayısının yetersiz olduğunu anlıyoruz. Ancak otoparkın, yalnızca iki yüz metre uzaklıktaki eski fabrikanın yanında bulunan boş arsaya yapılmasını öneriyoruz. Ayrıca otobüs seferleri iyileştirilirse daha az insan arabasını kullanmak zorunda kalır. Mahallemizde yaşayan 150'den fazla kişi şimdiden bir imza listesini imzaladı. Ağaçların korunması, gelecek kuşaklar için de sağlıklı bir çevre anlamına gelir. Bu kararı bir kez daha gözden geçirmenizi rica ediyoruz. Bu konuda sizden olumlu bir yanıt bekliyoruz. Mahalle sakinleri olarak sizinle bu konuyu yüz yüze görüşmeye de hazırız. İlginiz için şimdiden teşekkür eder, saygılarımızı sunarız. Mahalle sakinleri adına Bahodir Ergashev Task 2 2. Bazı insanlar çocukların yabancı dil öğrenmeye ilkokulda başlaması gerektiğini düşünüyor. Bazıları ise daha sonra başlamanın daha iyi olduğunu savunuyor. Her iki görüşü tartışın ve kendi fikrinizi belirtin. Yaklaşık 180–200 kelime. Namunaviy javob: ✔ Çocukların yabancı dil öğrenmeye ne zaman başlaması gerektiği sık sık tartışılan bir konudur. Birçok kişi erken başlamayı önerirken, bazıları daha geç başlamanın daha mantıklı olduğuna inanıyor. Erken başlamayı savunanlar, küçük çocukların dilleri oyun yoluyla ve korkmadan öğrendiğini öne sürüyor. Çocuklar telaffuzu çok iyi taklit edebiliyor ve genellikle konuşurken daha az çekiniyor. Ayrıca okul bitene kadar yüksek bir seviyeye ulaşmak için daha fazla zamanları oluyor. Eleştirenler ise çocukların önce ana dillerine iyice hâkim olması gerektiğini vurguluyor. Daha büyük öğrenciler dil bilgisi kurallarını daha hızlı kavrıyor ve çoğu zaman daha verimli öğreniyor. Bunun yanında bazı okullarda küçük çocuklarla çalışmak için iyi yetişmiş öğretmen bulunmuyor; bu durumda erken başlanan derslerin pek yararı olmuyor. Üstelik küçük yaşta başlayan dersler, çocukların zaten yoğun olan programını daha da ağırlaştırabilir. Turk tili — multilevel mock-testlar | 86 Bence ders çocuklara uygun şekilde, yani kuru dil bilgisi yerine şarkılar, oyunlar ve hikâyelerle işlenirse erken başlamak mantıklıdır. Bununla birlikte ana dilin gelişimi de desteklenmeye devam etmelidir. Çocuklar dili sevdikleri sürece ileride de öğrenmeye devam ederler. Sonuç olarak başarı, yaştan çok dersin kalitesine bağlıdır. İyi öğretmenler ve motive edici yöntemler belirleyici rol oynar. Bu yüzden okullar her şeyden önce öğretmenlerin eğitimine yatırım yapmalıdır. SPEAKING (gapirish) Part 1.1 Kendinizle ilgili soruları cevaplayın (her biri yaklaşık 30 saniye). 1. Okula ya da işe genellikle nasıl gidiyorsunuz? 2. En çok hangi mevsimi seviyorsunuz? 3. Boş zamanlarınızda ne yapmaktan hoşlanırsınız? Part 1.2 İki resme bakın (aşağıda tarif edilmiştir). Karşılaştırın ve soruları cevaplayın. Resim 1 Resim 1: Bir aile evde sofrada birlikte yemek yiyor. Resim 2 Resim 2: Gençler bir alışveriş merkezinde aceleyle fast food yiyor. 4. İki durumu karşılaştırın. 5. Sizin ailenizde genellikle nasıl yemek yenir? 6. Bugün neden pek çok insan dışarıda yemek yiyor? Part 2 Hazırlık için 1 dakikanız, konuşmak için en fazla 2 dakikanız var. KONU KARTI Sizi etkilemiş bir öğretmeni anlatın. • Bu kimdi ve hangi dersi veriyordu? • Dersleri nasıldı? • Hayatınızı nasıl etkiledi? Part 3 İfadeyi ve argümanları okuyun. 1 dakika hazırlık, 2 dakika konuşma: iki tarafı tartışın ve görüşünüzü söyleyin. Okullarda cep telefonu yasaklanmalıdır. LEHİNE ALEYHİNE Derste dikkat daha az dağılır. Telefonlar araştırma yapmak için yararlıdır. Teneffüslerde daha çok yüz yüze sohbet edilir. Veliler çocuklarına ulaşabilmek ister. Siber zorbalık azalır. Öğrenciler telefonu sorumlu kullanmayı öğrenmelidir. Maslahat:✔ Part 2: reja tuzing – kim/nima, qanday, nima uchun. Har bir savolga 2–3 jumla bilan javob bering. Turk tili — multilevel mock-testlar | 87 MOCK-TEST 8 LISTENING (tinglab tushunish) Part 1 (1–8) Bazı cümleler duyacaksınız. Uygun cevabı seçin (A, B veya C). 1. Bu akşam boş musun? A) Bugün günlerden salı. B) Maalesef değilim, çalışmam gerekiyor. C) Dün akşam evdeydim. Javob: B✔ 2. Bu ceket ne kadar? A) Ceket giymeyi severim. B) Şu an indirimde, 300.000 som. C) Ceketin rengi mavi. Javob: B ✔ 3. Galiba üşüttüm. A) Bol bol çay iç ve dinlen. B) Dışarısı bugün soğuk değil. C) Ben hiç hasta olmam. Javob: A ✔ 4. Kütüphanenin saat kaçta kapandığını biliyor musun? A) Kütüphanede çok kitap var. B) Kütüphane okulun yanında. C) Sanırım sekizde. Javob: C ✔ 5. Lütfen bunu tekrar eder misiniz? A) Evet, dün tekrar ettim. B) Tekrar etmek önemlidir. C) Tabii. Randevunun pazartesi olduğunu söyledim. Javob: C ✔ 6. Trenim bir saat rötarlı. A) Eyvah! Seni sonra istasyondan alayım mı? B) Trenler çok hızlıdır. C) Trenle seyahat etmeyi severim. Javob: A ✔ 7. Yeni okulunu sevdin mi? A) Evet, öğretmenler çok güler yüzlü. B) Okula otobüsle gidiyorum. C) Okul geçen yıl yapıldı. Javob: A ✔ 8. İleride ne olmak istiyorsun? A) Doktor olmak istiyorum. B) Annem öğretmen. C) Sonra geleceğim. Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 88 Part 2 (9–14) Kısa bir duyuru duyacaksınız. Notları tamamlayın. BİR KELİME ve/veya BİR SAYI yazın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Sevgili yolcular, yeni 120 numaralı otobüs hattı hakkında bazı bilgiler vermek istiyoruz. Hat 1 Eylül'den itibaren Merkez Garı ile yeni Yangi Hayot yerleşim bölgesi arasında çalışacak. Yolculuk yaklaşık kırk dakika sürüyor. Yoğun saatlerde, yani sabah yediden dokuza ve akşam beşten yediye kadar otobüsler on dakikada bir, diğer saatlerde ise yirmi dakikada bir kalkıyor. Son otobüs saat 23.00'te kalkıyor. Ücret yalnızca kartla ya da akıllı telefonla ödenebiliyor; nakit para artık kabul edilmiyor. Öğrenciler ve emekliler geçerli bir kimlikle yüzde elli indirim alıyor. Bütün otobüslerde klima ve tekerlekli sandalye için yer var. Sefer saatlerini her durakta ve “Transport” uygulamasında bulabilirsiniz. 9. Hat 1 ______ tarihinden itibaren çalışacak. Javob: Eylül✔ 10. Yolculuk yaklaşık ______ dakika sürer. Javob: kırk ✔ 11. Yoğun saatlerde otobüsler ______ dakikada bir kalkar. Javob: on ✔ 12. Son otobüsün kalkış saati: ______. Javob: 23.00 / 23 ✔ 13. ______ para artık kabul edilmiyor. Javob: nakit ✔ 14. Öğrenciler ve emekliler yüzde ______ indirim alır. Javob: elli ✔ Part 3 (15–18) Dört kişiyi dinleyeceksiniz. Her kişiyi (15–18) A–F ifadelerinden biriyle eşleştirin. İki ifade kullanılmayacak. Kişi 1 On yıldır bir kulüpte futbol oynuyorum. Benim için en önemlisi takım; biz ikinci bir aile gibiyiz. Kişi 2 Haftada üç kez spor salonuna gidiyorum ama kas yapmak için değil. Antrenmandan sonra çok daha iyi uyuyorum ve daha az stresli oluyorum. Kişi 3 Eskiden hiç spor yapmazdım. Sonra doktorum daha çok hareket etmem gerektiğini söyledi. Şimdi her gün bir saat yürüyüş yapıyorum. Kişi 4 Yarışmaları çok seviyorum. Yüzüyorum ve kendi en iyi derecemi her geliştirdiğimde inanılmaz gurur duyuyorum. A) Spor stresle başa çıkmama yardım ediyor. B) Kendimi aşmayı seviyorum. C) Benim için en önemlisi birliktelik. D) Sağlık nedenleriyle başladım. E) Spor benim için fazla pahalı. F) Sporu televizyonda izlemeyi tercih ederim. 15. Kişi 1 Javob: C ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 89 16. Kişi 2 Javob: A✔ 17. Kişi 3 Javob: D ✔ 18. Kişi 4 Javob: B ✔ Part 4 (19–23) spor merkezini gezdiren bir rehberi dinleyeceksiniz. Plandaki 19–23 numaralı yerleri A–H harfleriyle eşleştirin. Üç harf kullanılmayacak. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Herkese merhaba, hoş geldiniz! Bugün size spor merkezini tanıtacağım. Lütfen plana bakın: Ana giriş aşağıda, güney tarafında. «Çocuk havuzu» arıyorsanız, «Soyunma odası» noktasının hemen kuzeyinde. «Squash», «Kapalı havuz» noktasının hemen doğusunda. «Boks salonu» arıyorsanız, «Fitness salonu» noktasının hemen güneyinde, güneybatı köşede. «Tırmanma duvarı» arıyorsanız, «Danışma» noktasının hemen batısında. «Spor mağazası», «Danışma» noktasının hemen doğusunda, kuzeydoğu köşede. Bu arada planı danışma masasından da alabilirsiniz. İyi gezmeler! A) Yoga salonu B) Fizyoterapi C) Spor mağazası D) Tırmanma duvarı E) Sauna F) Çocuk havuzu G) Squash H) Boks salonu 19. Yer 19 Javob: D ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 90 20. Yer 20 Javob: C✔ 21. Yer 21 Javob: F ✔ 22. Yer 22 Javob: G ✔ 23. Yer 23 Javob: H ✔ Part 5 (24–29) Üç konuşma duyacaksınız. Doğru cevabı seçin: A, B veya C. Konuşma 1 Adam: İyi günler, bu gömleği değiştirmek istiyorum. Bana küçük geldi. Kadın: Fişiniz yanınızda mı? Adam: Evet, buyurun. Kadın: Maalesef L beden beyazı kalmadı, sadece mavisi var. Adam: Mavi de olur. 24. Adam gömleği neden değiştirmek istiyor? A) Gömlek ona küçük. B) Gömlek yırtık. C) Rengini beğenmedi. Javob: A ✔ 25. Hangi rengi alıyor? A) Mavi B) Siyah C) Beyaz Javob: A ✔ Konuşma 2 Kadın: Senin araban var, değil mi? Yarın beni istasyona bırakabilir misin? Adam: Yarın sabah mı? Trenin saat kaçta? Kadın: 7.15'te. Adam: O zaman seni altı buçukta alırım. Zaten sonra ofise gitmem gerekiyor. 26. Tren saat kaçta kalkıyor? A) 7.15'te B) 6.30'da C) 7.30'da Javob: A ✔ 27. Adam sonra nereye gidecek? A) Ofise B) Eve C) Havalimanına Javob: A ✔ Konuşma 3 Adam: Sınav nasıl geçti? Kadın: Yazılı kısım kolaydı ama konuşma bölümünde çok heyecanlandım. Adam: Sonuçları ne zaman öğreneceksin? Turk tili — multilevel mock-testlar | 91 Kadın: İki hafta sonra, internetten. 28. Kadın için hangi bölüm zordu? A) Konuşma bölümü B) Yazılı kısım C) Dinleme bölümü Javob: A✔ 29. Sonuçlar ne zaman açıklanacak? A) Bir hafta sonra B) İki hafta sonra C) Yarın Javob: B ✔ Part 6 (30–35) Bir dersten bir bölüm duyacaksınız. Notları BİR KELİME ve/veya BİR SAYI ile tamamlayın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Bugün Batı'da Avicenna olarak bilinen Ebu Ali İbn Sina'dan söz edeceğiz. 980 yılı civarında Buhara yakınlarındaki Afşana'da doğdu. Daha çocukken Kur'an'ı ezberledi ve yaklaşık on altı yaşında tıp okudu. Genç bir adamken Buhara hükümdarını iyileştirdi ve bunun karşılığında sarayın ünlü kütüphanesine girme izni aldı. En önemli tıp eseri “El-Kanun fi't-Tıb”dır. Bu kitap Latinceye çevrildi ve yüzyıllar boyunca Avrupa üniversitelerinde ders kitabı olarak okutuldu. İbn Sina bu eserinde başka konuların yanı sıra bazı hastalıkların bulaşıcı olduğunu anlattı; hijyenin ve sağlıklı beslenmenin önemini vurguladı. Ancak yalnızca tıp üzerine değil, felsefe, astronomi ve müzik üzerine de yazdı. 1037'de bugünkü İran'da bulunan Hemedan'da öldü; türbesi bugün hâlâ orada bulunuyor. 30. İbn Sina, Buhara yakınlarındaki ______ köyünde doğdu. Javob: Afşana ✔ 31. Yaklaşık ______ yaşında tıp okudu. Javob: on altı ✔ 32. ______ kütüphanesine girme izni aldı. Javob: sarayın ✔ 33. Kanun ______ çevrildi. Javob: Latinceye ✔ 34. ______ ve sağlıklı beslenmenin önemini vurguladı. Javob: hijyenin / hijyen ✔ 35. ______ şehrinde öldü. Javob: Hemedan ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 92 READING (o'qib tushunish) Part 1 (1–6) Metni okuyun. Her boşluğu (1–6) uygun BİR kelimeyle doldurun. METİN Pilav, Özbekistan'ın en tanınmış yemeğidir. Kazan adı verilen büyük bir tencerede pişirilir. Başlıca malzemeleri pirinç, et, soğan (1) ______ sarı havuçtur. Her bölgenin (2) ______ özgü bir tarifi vardır: Örneğin Semerkant'ta malzemeler karıştırılmaz, katlar hâlinde servis edilir. Geleneksel olarak pilavı düğünlerde ve büyük bayramlarda erkekler pişirir; bu pilav çoğu zaman yüzlerce misafir (3) ______ hazırlanır. 2016 yılında pilav kültürü UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne alındı. Bu da pilavın (4) ______ bir yemek olmadığını, aynı zamanda misafirperverliğin ve birlikteliğin simgesi olduğunu gösteriyor. Bir Özbek atasözüne (5) ______ misafiri pilav ikram etmeden göndermemek gerekir. Özbekistan'ı ziyaret eden herkes pilavı (6) ______ denemelidir. 1. Lücke Javob: ve✔ 2. Lücke Javob: kendine ✔ 3. Lücke Javob: için ✔ 4. Lücke Javob: sadece / yalnızca ✔ 5. Lücke Javob: göre ✔ 6. Lücke Javob: mutlaka / kesinlikle / muhakkak ✔ Part 2 (7–14) A–J metinlerini ve 7–14 durumlarını okuyun. Hangi metin hangi kişiye uygun? İki metin kullanılmayacak. A Çimgan'a hafta sonu gezisi: yürüyüş, teleferik ve öğle yemeği. Hareket cumartesi saat 8.00'de. B Gençlere ve yetişkinlere gitar dersi. İlk ders ücretsiz. C Yaz kafemiz için güler yüzlü garsonlar arıyoruz. Yarı zamanlı, öğrenciler de başvurabilir. D Köpek okulu: Yavru köpeğiniz altı haftada itaat etmeyi öğrenir. E Kiracılara ücretsiz hukuki danışmanlık: her perşembe 14.00–18.00. F 25 yaşına kadar genç yazarlar için yazı yarışması. Konu: “Benim şehrim”. Son başvuru 30 Nisan. G Turk tili — multilevel mock-testlar | 93 Üniversiteye yakın, sessiz bir yerde kız öğrenciye kiralık oda. H Sürücü kursu: teori ve uygulama, üç ayda sınav. I Her cumartesi çiftçi pazarı: üreticiden doğrudan taze meyve, sebze ve bal. J Çamaşır makinesi ve buzdolabı tamiri. Servis ücretsiz. 7. Shahlo üniversite öğrencisi ve yaz için ek bir iş arıyor. Javob: C✔ 8. Ulugbek'in ev sahibiyle sorunu var ve tavsiyeye ihtiyacı var. Javob: E ✔ 9. Dilfuza (19) hikâye yazmayı seviyor ve bir ödül kazanmak istiyor. Javob: F ✔ 10. Komil ehliyet almak istiyor. Javob: H ✔ 11. Lola taze sebzeyi doğrudan çiftçiden almak istiyor. Javob: I ✔ 12. Mirjalol'un söz dinlemeyen genç bir köpeği var. Javob: D ✔ 13. Feruza üniversiteye yakın bir oda arıyor. Javob: G ✔ 14. Nodir hafta sonu dağlarda yürüyüş yapmak istiyor. Javob: A ✔ Part 3 (15–20) Metni okuyun. 15–20 numaralı paragraflar için uygun başlığı (A–H) seçin. İki başlık kullanılmayacak. A) Elektriksiz bir hayat B) Ailenin neden taşındığı C) Tarlalarda çalışmak D) Kitapları keşfetmek E) Her şeyi değiştiren bir burs F) Memlekete dönüş G) Komşuların eleştirisi H) Şehirdeki ilk başarılar Paragraf 15 Rüstem, on yaşına kadar elektriğin olmadığı bir dağ köyünde büyüdü. Akşamları aile mum ışığında kitap okurdu. Paragraf 16 Yazları anne babasına patates ve buğday ektikleri tarlalarda yardım ederdi. İş, güneş doğmadan başlardı. Paragraf 17 Küçük köy okulunda yalnızca bir raf kitap vardı, ama Rüstem hepsini okudu; bazılarını iki kez. Turk tili — multilevel mock-testlar | 94 Paragraf 18 On yedi yaşında bir matematik olimpiyatını kazandı ve Taşkent'teki bir lisede okumak için burs aldı. Paragraf 19 Başkentte daha sonra mühendislik okudu ve yenilenebilir enerji projelerinde çalıştı. Paragraf 20 İki yıl önce köyüne geri döndü ve okulla hastaneye güneş panelleri kurdu. 15. Paragraf 15 Javob: A✔ 16. Paragraf 16 Javob: C ✔ 17. Paragraf 17 Javob: D ✔ 18. Paragraf 18 Javob: E ✔ 19. Paragraf 19 Javob: H ✔ 20. Paragraf 20 Javob: F ✔ Part 4 (21–29) Makaleyi okuyun ve 21–29 numaralı soruları cevaplayın. Futbolun tarihi Top oyunları binlerce yıldır var. Eski Çin'de deri bir topun bir ağdaki açıklıktan geçirildiği Cuju adlı bir oyun oynanırdı. Orta Amerika'da ve antik Yunanistan'da da top oyunları biliniyordu. Ancak modern futbol 19. yüzyılda İngiltere'de doğdu. O zamanlar her okul kendi kurallarına göre oynuyordu: Bazılarında top elle taşınabiliyor, bazılarında taşınamıyordu. 1863'te birkaç kulübün temsilcileri Londra'da bir araya gelerek futbol federasyonunu, yani Football Association'ı kurdu. Ortak kurallar belirlediler ve topu elle taşımayı yasakladılar. Elle oynamayı savunanlar ise daha sonra kendi oyunlarını, yani ragbiyi geliştirdi. Futbol İngiltere'den hızla yayıldı; özellikle denizciler, tüccarlar ve öğrenciler sayesinde. 1904'te Paris'te dünya futbol federasyonu FIFA kuruldu, 1930'da da Uruguay'da ilk Dünya Kupası düzenlendi ve kupayı ev sahibi takım kazandı. Bugün futbol dünyanın en popüler sporudur. Milyarlarca insan Dünya Kupası maçlarını televizyondan izliyor. Futbol Özbekistan'da da çok sevilir ve millî takım, tarihinde ilk kez 2026 Dünya Kupası'na katılma hakkı kazandı. 21. Cuju neydi? A) Bir Yunan koşu oyunu B) Bir tür ragbi C) Eski bir Çin top oyunu D) Bir İngiliz kulübü Javob: C ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 95 22. 19. yüzyıldaki sorun neydi? A) Her okulun kendi kuralları vardı. B) Kimse oynamak istemiyordu. C) Futbol yasaktı. D) Hiç top yoktu. Javob: A✔ 23. Futbol nasıl yayıldı? A) Televizyon sayesinde B) Yalnızca FIFA sayesinde C) Olimpiyat Oyunları sayesinde D) Denizciler, tüccarlar ve öğrenciler sayesinde Javob: D ✔ 24. İlk Dünya Kupası'nı kim kazandı? A) Fransa B) Uruguay C) İngiltere D) Brezilya Javob: B ✔ Sorular 25–29: İfadeler metinle uyuşuyor mu? DOĞRU, YANLIŞ veya BELİRTİLMEMİŞ yazın. 25. Futbol federasyonu 1863'te Londra'da kuruldu. Javob: DOĞRU ✔ 26. Yeni kurallar topun elle taşınmasına izin veriyordu. Javob: YANLIŞ ✔ 27. FIFA Londra'da kuruldu. Javob: YANLIŞ ✔ 28. İlk Dünya Kupası'na yirmi takım katıldı. Javob: BELİRTİLMEMİŞ ✔ 29. Özbekistan ilk kez bir Dünya Kupası'na katılma hakkı kazandı. Javob: DOĞRU ✔ Part 5 (30–35) Metni okuyun. 30–33 numaralı cümleleri metinden BİR kelimeyle tamamlayın ve 34–35 numaralı soruları cevaplayın. Ağaçlar neden önemlidir? Ağaçlar şehirlerdeki yaşam için büyük önem taşır. Oksijen üretir ve havadaki karbondioksiti emerler. Ayrıca yaprakları tozu ve zararlı maddeleri süzer. Yazın ağaçlar gölge verir ve buharlaşma yoluyla çevrelerini serinletir; bu sayede büyük bir ağacın altı birkaç derece daha serin olabilir. Kökleri toprağı sıkıca tutar ve sel riskini azaltır. Araştırmalar, penceresinden ağaç gören insanların daha az stresli olduğunu da gösteriyor. Bu yüzden Taşkent de dahil olmak üzere birçok şehir her yıl binlerce yeni ağaç dikiyor. Genç ağaçların yaşayabilmesi için ilk yıllarda düzenli olarak sulanmaları gerekir. 30. Ağaçlar havadaki ______ emer. Javob: karbondioksiti ✔ 31. Yapraklar tozu ve zararlı ______ süzer. Javob: maddeleri ✔ 32. Ağaçlar çevrelerini ______ yoluyla serinletir. Javob: buharlaşma ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 96 33. Kökler ______ riskini azaltır. Javob: sel✔ 34. Araştırmalar penceresinden ağaç gören insanlar hakkında ne gösteriyor? A) Daha az stresli oluyorlar. B) Daha sık hastalanıyorlar. C) Daha az uyuyorlar. D) Daha seyrek dışarı çıkıyorlar. Javob: A ✔ 35. Genç ağaçların neye ihtiyacı var? A) Bol gübreye B) Düzenli sulanmaya C) Gölgesiz bir yere D) Yalnızca yağmura Javob: B ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 97 WRITING (yozish) DURUM Okulunuz yeni bir spor dalı başlatmayı planlıyor. Öğrenciler öneride bulunabilir. Task 1.1 1.1. Bir arkadaşınıza hangi spor dalını önerdiğinizi ve nedenini yazın. Yaklaşık 50 kelime. Namunaviy javob:✔ Merhaba Sevara, Okulumuz yeni bir spor dalı başlatmak istiyor ve biz de öneride bulunabiliyoruz! Ben masa tenisini öneriyorum, çünkü pahalı değil ve fazla yer gerektirmiyor. Ayrıca kızlar ve erkekler birlikte oynayabilir. Bence herkes kısa sürede öğrenebilir ve çok eğlenceli bir spor. Sen hangisini seçerdin? Yazmayı unutma! Sevgiler, Madina Task 1.2 1.2. Beden eğitimi öğretmeninize yazın, önerinizi anlatın ve avantajlarını açıklayın. Yaklaşık 120–150 kelime. Namunaviy javob: ✔ Sayın Tursunov Bey, Yeni spor dalı konusunda biz öğrencilerin fikrini sorduğunuz için çok teşekkür ederim. Ben masa tenisini önermek istiyorum. Masa tenisinin birçok avantajı var. Birincisi, malzemeleri ucuzdur: Sadece üç dört masaya, raketlere ve toplara ihtiyacımız olur. İkincisi, fazla yer gerektirmez; masalar küçük spor salonuna, hatta koridora bile konabilir. Üçüncüsü, her yaştan ve her kondisyon seviyesinden öğrenci, kızlar ve erkekler birlikte katılabilir. Bunun yanında masa tenisi refleksleri ve dikkati geliştirir; bu da derslerde işimize yarar. Teneffüslerde oynayabilir, öğretim yılının sonunda da bir turnuva düzenleyebiliriz. Böylece öğrenciler boş zamanlarını telefonla değil, hareket ederek geçirir. Sınıf arkadaşlarımın çoğu bu fikri destekliyor. Gerekirse malzemelerin bir kısmını velilerin yardımıyla da temin edebiliriz. Ayrıca kulübün düzenli çalışmasına yardımcı olmaya hazırım. Bu konuyu sizinle yüz yüze de konuşmak isterim. Önerimi değerlendirirseniz çok sevinirim. Saygılarımla, Madina Yusupova, 10-A sınıfı Task 2 2. Pek çok insan her gün saatlerce sosyal medya kullanıyor. Bunun avantajları ve dezavantajları nelerdir? Görüşünüzü belirtin. Yaklaşık 180–200 kelime. Namunaviy javob: ✔ Sosyal medya pek çok insanın günlük hayatının ayrılmaz bir parçası hâline geldi. Bu durum hem birçok avantajı hem de bazı riskleri beraberinde getiriyor. En büyük avantajlardan biri, uzakta yaşasalar bile aile ve arkadaşlarla iletişimde kalabilmektir. Ayrıca haberler hızla öğreniliyor ve neredeyse her konuda bilgiye ulaşılabiliyor. Küçük işletmeler ve sanatçılar için de sosyal medya, müşterilere ulaşmanın ucuz bir yoludur. Sosyal medya, aynı ilgi alanlarına sahip insanların bir araya gelmesini de kolaylaştırıyor. Öte yandan pek çok insan internette çok fazla zaman geçiriyor. Bu durum dikkat sorunlarına, uykusuzluğa ve yüz yüze ilişkilerin azalmasına yol açabiliyor. Bazı kullanıcılar kendilerini sürekli başkalarıyla karşılaştırıyor ve bu yüzden mutsuz hissediyor. Bunlara yalan haberler ve siber zorbalık da ekleniyor. Kişisel verilerin güvenliği de ayrı bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. Turk tili — multilevel mock-testlar | 98 Bana göre sosyal medya kendi başına ne iyi ne de kötüdür; önemli olan onu nasıl kullandığımızdır. Belirli kullanım saatleri koymak, bildirimleri kapatmak ve bilgileri eleştirel bir gözle kontrol etmek mantıklıdır. Özellikle gençlerin bu konuda okulda ve ailede bilinçlendirilmesi gerekir. Ebeveynler de bu konuda çocuklarına örnek olmalıdır. Sonuç olarak sosyal medya, bilinçli ve ölçülü kullanıldığında hayatımızı zenginleştirebilir. Ancak kontrolü elimizde tutmak bizim sorumluluğumuzdur. Teknolojiyi hayatımızın efendisi değil, yardımcısı olarak görmeliyiz. SPEAKING (gapirish) Part 1.1 Kendinizle ilgili soruları cevaplayın (her biri yaklaşık 30 saniye). 1. Nerede yaşıyorsunuz? 2. Kahvaltıda genellikle ne yersiniz? 3. Hangi dilleri konuşuyorsunuz? Part 1.2 İki resme bakın (aşağıda tarif edilmiştir). Karşılaştırın ve soruları cevaplayın. Resim 1 Resim 1: Öğrenciler bir sınıfta oturmuş, öğretmeni dinliyor. Resim 2 Resim 2: Bir öğrenci evde bilgisayardan çevrim içi bir kursla ders çalışıyor. 4. İki öğrenme biçimini karşılaştırın. 5. Hangisini tercih ediyorsunuz ve neden? 6. Çevrim içi eğitim gelecekte okulun yerini alacak mı? Part 2 Hazırlık için 1 dakikanız, konuşmak için en fazla 2 dakikanız var. KONU KARTI Kutlamayı sevdiğiniz bir bayramı anlatın. • Hangi bayram ve ne zaman kutlanıyor? • O gün neler yapıyorsunuz? • Bu bayram sizin için neden önemli? Part 3 İfadeyi ve argümanları okuyun. 1 dakika hazırlık, 2 dakika konuşma: iki tarafı tartışın ve görüşünüzü söyleyin. Turistler tarihî yerlerin girişi için daha fazla ücret ödemelidir. LEHİNE ALEYHİNE Bu para restorasyona katkı sağlar. Kültür herkes için erişilebilir olmalıdır. Daha az ziyaretçi anıtları korur. Turistler gelmekten vazgeçebilir. Yerli halk daha az öder. Bu uygulama adaletsiz görünebilir. Maslahat:✔ Part 3: «Bir yandan … diğer yandan …», «Bunu destekleyen önemli bir argüman …», «Buna karşı şunu söyleyebiliriz: …» iboralaridan foydalaning. Turk tili — multilevel mock-testlar | 99 MOCK-TEST 9 LISTENING (tinglab tushunish) Part 1 (1–8) Bazı cümleler duyacaksınız. Uygun cevabı seçin (A, B veya C). 1. Masayı taşımama yardım eder misin? A) Dün yeni bir masa aldım. B) Masa ahşaptan yapılmış. C) Tabii, nereye koyalım? Javob: C✔ 2. Saat kaç? A) Hiç vaktim yok. B) Saatimi evde unuttum. C) Üçü biraz geçiyor. Javob: C ✔ 3. Sınavı geçtim! A) Harika, tebrik ederim! B) Sınav mayıs ayındaydı. C) Ben de sınavlara giriyorum. Javob: A ✔ 4. Et yer misin? A) Az önce yemek yedim. B) Et çok pahalandı. C) Hayır, ben vejetaryenim. Javob: C ✔ 5. Affedersiniz, bu yer boş mu? A) Evet, buyurun oturun. B) Bu yer çok büyük. C) Oturmayı severim. Javob: A ✔ 6. Neden bu kadar yorgunsun? A) Sadece dört saat uyudum. B) Yarın da çalışacağım. C) Yorgunluk normaldir. Javob: A ✔ 7. Taksiye binelim mi? A) Hayır, metro daha hızlı. B) Benim bir taksim var. C) Taksiler sarı renkte. Javob: A ✔ 8. Yeni elbisemi nasıl buldun? A) Sana gerçekten çok yakışmış! B) Benim elbisem yok. C) Elbiseler pahalı. Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 100 Part 2 (9–14) Kısa bir duyuru duyacaksınız. Notları tamamlayın. BİR KELİME ve/veya BİR SAYI yazın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Şehir Kütüphanesi'ne hoş geldiniz. Size en önemli kuralları kısaca anlatayım. Okuyucu kartınızla aynı anda en fazla sekiz kitap ödünç alabilirsiniz. Ödünç süresi üç haftadır ve internetten iki kez uzatılabilir. Geç getirilen her kitap için gün başına küçük bir ücret ödersiniz. Dergileri ve DVD'leri ise yalnızca bir hafta tutabilirsiniz. Birinci katta tam sessizliğin hâkim olduğu okuma salonu bulunuyor; orada telefonla konuşmak yasaktır. İkinci kattaki grup odalarını en fazla üç saat için ayırtabilirsiniz. Kütüphanede yemek yemek yasaktır, ancak kapalı bir şişede su getirebilirsiniz. Kütüphane salıdan pazara kadar açıktır; pazartesi günleri kapalıdır. 9. Aynı anda en fazla ______ kitap ödünç alınabilir. Javob: sekiz✔ 10. Ödünç süresi ______ haftadır. Javob: üç ✔ 11. Dergiler ve DVD'ler bir ______ tutulabilir. Javob: hafta ✔ 12. Okuma salonunda ______ konuşmak yasaktır. Javob: telefonla ✔ 13. Grup odaları en fazla üç ______ için ayırtılır. Javob: saat ✔ 14. Kütüphane ______ günleri kapalıdır. Javob: pazartesi ✔ Part 3 (15–18) Dört kişiyi dinleyeceksiniz. Her kişiyi (15–18) A–F ifadelerinden biriyle eşleştirin. İki ifade kullanılmayacak. Kişi 1 En çok yalnız seyahat etmeyi seviyorum. Nereye gideceğime kendim karar veriyorum ve yolda yeni insanlarla çok daha kolay tanışıyorum. Kişi 2 Benim için bir seyahatte en önemli şey yemek. Her zaman yöresel yemekleri deniyorum ve pazarları gezmeyi seviyorum. Kişi 3 Her seyahati en ince ayrıntısına kadar planlıyorum: oteller, trenler, müzeler. Plan olmadan kendimi güvende hissetmiyorum. Kişi 4 Her yıl bütün ailemle denize gidiyoruz. Çocuklar sahilde oynuyor, biz büyükler de sonunda dinlenebiliyoruz. Turk tili — multilevel mock-testlar | 101 A) Her şeyi önceden ayarlarım. B) Yanımda kimse olmadan seyahat etmeyi severim. C) Ülkeleri mutfakları aracılığıyla keşfederim. D) Tatilimi ailemle yaparım. E) Yalnızca iş için seyahat ederim. F) Uçaklardan hoşlanmam. 15. Kişi 1 Javob: B✔ 16. Kişi 2 Javob: C ✔ 17. Kişi 3 Javob: A ✔ 18. Kişi 4 Javob: D ✔ Part 4 (19–23) şehir kütüphanesini gezdiren bir rehberi dinleyeceksiniz. Plandaki 19–23 numaralı yerleri A–H harfleriyle eşleştirin. Üç harf kullanılmayacak. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Herkese merhaba, hoş geldiniz! Bugün size şehir kütüphanesini tanıtacağım. Lütfen plana bakın: Ana giriş aşağıda, güney tarafında. Şimdi «Şehir tarihi»: «Tuvaletler» noktasının hemen doğusunda, kuzeydoğu köşede. Şimdi «Gazeteler»: «Merdiven» noktasının hemen güneyinde. «Sessiz alan», «Asansörler» noktasının hemen batısında, güneybatı köşede. Şimdi «Çocuk kitapları»: «Okuma salonu» noktasının hemen doğusunda. Şimdi «Baskı odası»: «Danışma» noktasının hemen doğusunda, güneydoğu köşede. Bu arada planı danışma masasından da alabilirsiniz. İyi gezmeler! A) Bilgisayarlar B) Çocuk kitapları C) Şehir tarihi Turk tili — multilevel mock-testlar | 102 D) Müzik arşivi E) Çalışma odaları F) Baskı odası G) Gazeteler H) Sessiz alan 19. Yer 19 Javob: C✔ 20. Yer 20 Javob: G ✔ 21. Yer 21 Javob: B ✔ 22. Yer 22 Javob: H ✔ 23. Yer 23 Javob: F ✔ Part 5 (24–29) Üç konuşma duyacaksınız. Doğru cevabı seçin: A, B veya C. Konuşma 1 Kadın: Dr. Saidova Muayenehanesi, iyi günler. Adam: İyi günler, randevu almak istiyorum. Üç gündür boğazım ağrıyor. Kadın: Yarın saat onda boş yer var. Adam: Maalesef o saatte çalışıyorum. Öğleden sonra olabilir mi? Kadın: Dördü çeyrek geçe. Adam: Harika. 24. Adamın nesi var? A) Boğazı ağrıyor B) Sırtı ağrıyor C) Başı ağrıyor Javob: A ✔ 25. Randevu ne zaman? A) Yarın 16.15'te B) Bugün saat dörtte C) Yarın saat onda Javob: A ✔ Konuşma 2 Adam: Telefonumu bulamıyorum. Gördün mü? Kadın: Arabada bırakmış olmayasın? Adam: Hayır, oraya baktım bile. Kadın: Dur, seni arayayım… Duyuyor musun? Mutfakta çalıyor! 26. Adam daha önce nereye bakmış? A) Arabaya B) Mutfağa C) Yatak odasına Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 103 27. Telefon nerede? A) Mutfakta B) Arabada C) Çantada Javob: A✔ Konuşma 3 Kadın: Cuma günü sinemaya gidelim mi? Adam: Olur, ama saat yediye kadar dersim var. Kadın: Sorun değil, seans sekiz buçukta başlıyor. Adam: Süper. O zaman önce yemek yiyelim mi? Kadın: İyi fikir; yedi buçukta sinemanın yanındaki kafede buluşalım. 28. Film saat kaçta başlıyor? A) Sekiz buçukta B) Yedide C) Yedi buçukta Javob: A ✔ 29. Nerede buluşuyorlar? A) Üniversitede B) Sinemanın yanındaki kafede C) Sinemada Javob: B ✔ Part 6 (30–35) Bir dersten bir bölüm duyacaksınız. Notları BİR KELİME ve/veya BİR SAYI ile tamamlayın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Bugünkü dersimizin konusu Aral Gölü. 1960'lı yıllarda bile dünyanın en büyük iç göllerinden biriydi ve kıyılarında çok sayıda balıkçı yaşıyordu. Göl başlıca iki nehirden, Amuderya ve Siriderya'dan besleniyordu. Ancak Sovyet döneminde bu nehirlerin sularının büyük kısmının pamuk tarlalarını sulamak için kullanılmasına karar verildi. Bunun sonucunda göle giderek daha az su ulaştı ve göl küçülmeye başladı. Bugün eski göl tabanının büyük bir bölümü Aralkum adı verilen bir çöldür. Rüzgâr buradan tuzu ve tozu çok uzaklara taşıyor; bu da insanların sağlığına ve tarıma zarar veriyor. Eski liman kenti Muynak bugün sudan kilometrelerce uzakta kalmış durumda ve eski gemiler kumların üzerinde duruyor. Bu sonuçları hafifletmek için kurumuş zemine saksaul gibi tuza dayanıklı bitkiler dikiliyor. 30. Göl Amuderya ve ______ nehirlerinden besleniyordu. Javob: Siriderya ✔ 31. Su, ______ tarlalarını sulamak için kullanıldı. Javob: pamuk ✔ 32. Yeni çölün adı ______. Javob: Aralkum ✔ 33. Rüzgâr tuzu ve ______ uzaklara taşıyor. Javob: tozu ✔ 34. Eski liman kentinin adı ______. Javob: Muynak ✔ 35. Kurumuş zemine ______ gibi tuza dayanıklı bitkiler dikiliyor. Javob: saksaul ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 104 READING (o'qib tushunish) Part 1 (1–6) Metni okuyun. Her boşluğu (1–6) uygun BİR kelimeyle doldurun. METİN Semerkant, Orta Asya'nın en eski şehirlerinden biridir. Şehrin geçmişi yaklaşık 2.700 yıl öncesine (1) ______ uzanır. 14. yüzyılda Emir Timur şehri başkenti yaptı ve burada görkemli yapılar inşa ettirdi. Bunların (2) ______ ünlüsü, üç büyük medreseyle çevrili bir meydan olan Registan'dır. Daha sonra Semerkant'ı Timur'un torunu Uluğ Bey yönetti. Uluğ Bey (3) ______ hükümdar hem de bilim insanıydı ve ünlü bir gözlemevi yaptırdı. 2001 yılında Semerkant UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı. Bugün her yıl yüz binlerce turist mavi kubbeleri hayranlıkla seyretmek (4) ______ şehre geliyor. 2011'den (5) ______ hızlı tren Taşkent'i Semerkant'a bağlıyor; bu sayede şehir bir günde bile gezilebiliyor. Pek çok ziyaretçi, Semerkant'ın (6) ______ akşamları, Registan ışıklandırıldığında en güzel hâlini aldığını söylüyor. 1. Lücke Javob: kadar✔ 2. Lücke Javob: en ✔ 3. Lücke Javob: hem ✔ 4. Lücke Javob: için ✔ 5. Lücke Javob: beri / bu yana ✔ 6. Lücke Javob: özellikle / bilhassa ✔ Part 2 (7–14) A–J metinlerini ve 7–14 durumlarını okuyun. Hangi metin hangi kişiye uygun? İki metin kullanılmayacak. A Ev takası: Taşkent'teki üç odalı dairemi Semerkant'ta bahçeli bir evle değiştirmek istiyorum. B Ebeveynler için “İlk Yardım” kursu: Çocuğunuz yaralanırsa ne yapmalısınız? Cumartesi 10.00–14.00. C Düğün orkestrası için müzisyen aranıyor. Ücret iyi. D Çocuklar için bilgi yarışmalı ve küçük ödüllü şehir turu. Her pazar. E Yetişkinler için resim kursu: suluboya ve yağlı boya. Malzeme bizden. F Kiralık gelinlikler. Geniş seçenek, randevuyla prova. G Turk tili — multilevel mock-testlar | 105 Meyve bahçesinde tatil işi: Haziran ayında kiraz toplama. Konaklama dahil. H Kıyafet takası partisi: Eski kıyafetlerinizi getirin, “yeni” kıyafetlerle dönün. Ücretsiz. I Türkçe sınavlarına hazırlık (A2–B2). Küçük gruplar, deneyimli öğretmen. J Fergana Vadisi'nde yedi günlük bisiklet turu. Bagaj taşıma dahil. 7. Gulnora, oğlu yaralandığında ne yapması gerektiğini öğrenmek istiyor. Javob: B✔ 8. Otabek gitar çalıyor ve düğünlerde para kazanmak istiyor. Javob: C ✔ 9. Nargiza para harcamadan gardırobunu yenilemek istiyor. Javob: H ✔ 10. Bir üniversite öğrencisi haziranda kırsalda iş arıyor. Javob: G ✔ 11. Shavkat Türkçe B1 sertifikası almak istiyor. Javob: I ✔ 12. Bir aile, çocuklarının şehri oyun oynayarak tanımasını istiyor. Javob: D ✔ 13. Davron bir hafta boyunca ağır bagaj taşımadan bisiklete binmek istiyor. Javob: J ✔ 14. Kamila hiç resim yapmamış ama öğrenmek istiyor. Javob: E ✔ Part 3 (15–20) Metni okuyun. 15–20 numaralı paragraflar için uygun başlığı (A–H) seçin. İki başlık kullanılmayacak. A) Cesur bir yeni başlangıç B) Büyükannenin rolü C) Komşulardan gelen yardım D) Bir dükkân ünleniyor E) Kalite sorunları F) Hatalardan ders almak G) Aile işletmesinin geleceği H) Yurt dışından gelen rekabet Paragraf 15 Akmal bankadaki işini kaybedince bambaşka bir şey yapmaya karar verdi: Mahallesinde küçük bir fırın açtı. Paragraf 16 Ekmeğin tarifi, onlarca yıl tandırda ekmek pişirmiş olan büyükannesinden geliyor. Büyükannesi ona her adımı sabırla gösterdi. Paragraf 17 Turk tili — multilevel mock-testlar | 106 Başlangıçta ikinci bir fırın için parası yoktu. Komşular para topladı, emekli bir duvar ustası da fırının yapımına yardım etti. Paragraf 18 İlk aylarda ekmek bazen fazla kuru oluyordu ve müşteriler şikâyet ediyordu. Akmal her şikâyeti not etti ve tarifi adım adım değiştirdi. Paragraf 19 Bir yıl sonra bir televizyon kanalı fırın hakkında haber yaptı; o günden beri sabahları kapının önünde uzun kuyruklar oluşuyor. Paragraf 20 Bugün oğulları da onunla çalışıyor ve Akmal bir gün işletmeyi onların devralmasını umuyor. 15. Paragraf 15 Javob: A✔ 16. Paragraf 16 Javob: B ✔ 17. Paragraf 17 Javob: C ✔ 18. Paragraf 18 Javob: F ✔ 19. Paragraf 19 Javob: D ✔ 20. Paragraf 20 Javob: G ✔ Part 4 (21–29) Makaleyi okuyun ve 21–29 numaralı soruları cevaplayın. Arılar nasıl iletişim kurar? Bal arıları birkaç on bin bireye kadar ulaşabilen kolonilerde yaşar. Bir koloninin hayatta kalabilmesi için toplayıcı arıların yeterince nektar ve polen bulması gerekir. Peki diğer arılara yiyeceğin nerede olduğunu nasıl bildirirler? Avusturyalı araştırmacı Karl von Frisch 20. yüzyılda arıların bunun için “dans ettiğini” keşfetti. Bir arı kovanın yakınında bir besin kaynağı bulduğunda dairesel bir dans yapar. Kaynak daha uzaktaysa, sallanma dansı denen dansı yapar. Bu sırada düz bir çizgi üzerinde yürür ve karnını bir o yana bir bu yana sallar. Bu çizginin yönü, besinin güneşe göre hangi açıda bulunduğunu gösterir. Sallanmanın süresi ise mesafeyi belirtir: Arı ne kadar uzun sallanırsa yol o kadar uzundur. Diğer arılar dans eden arıyı takip eder, çiçeklerin kokusunu alır ve ardından kendileri uçarak yola çıkar. Von Frisch bu araştırmaları nedeniyle 1973'te Fizyoloji veya Tıp alanında Nobel Ödülü'nü aldı. Bugün arılar pek çok bölgede, başka nedenlerin yanı sıra tarım ilaçları ve çiçekli alanların yok olması yüzünden tehlike altındadır. Arılar birçok tarım bitkisini tozlaştırdığı için onları korumak insanların beslenmesi açısından da önemlidir. Turk tili — multilevel mock-testlar | 107 21. Karl von Frisch neyi keşfetti? A) Arıların renkleri göremediğini B) Arıların nektara ihtiyaç duymadığını C) Arıların yalnızca geceleri uçtuğunu D) Arıların dans ederek iletişim kurduğunu Javob: D✔ 22. Arı dairesel dansı ne zaman yapar? A) Besin çok uzaktayken B) Yağmur yağarken C) Kraliçe öldüğünde D) Besin yakındayken Javob: D ✔ 23. Sallanmanın süresi neyi gösterir? A) Çiçeğin türünü B) Günün saatini C) Yönü D) Mesafeyi Javob: D ✔ 24. Arıları korumak neden önemlidir? A) Tarım bitkilerini tozlaştırdıkları için B) Tarım ilaçlarını yok ettikleri için C) Et sağladıkları için D) Başka hayvanları uzaklaştırdıkları için Javob: A ✔ Sorular 25–29: İfadeler metinle uyuşuyor mu? DOĞRU, YANLIŞ veya BELİRTİLMEMİŞ yazın. 25. Karl von Frisch Avusturyalı bir araştırmacıydı. Javob: DOĞRU ✔ 26. Sallanma dansında arı kanatlarını daire şeklinde hareket ettirir. Javob: YANLIŞ ✔ 27. Diğer arılar çiçeklerin kokusunu alır. Javob: DOĞRU ✔ 28. Von Frisch Nobel Kimya Ödülü'nü aldı. Javob: YANLIŞ ✔ 29. Dünyada en çok arı Özbekistan'da bulunur. Javob: BELİRTİLMEMİŞ ✔ Part 5 (30–35) Metni okuyun. 30–33 numaralı cümleleri metinden BİR kelimeyle tamamlayın ve 34–35 numaralı soruları cevaplayın. Yürümek: sağlığın en kolay yolu Yürüyüş yapmak, hareket etmenin en basit yollarından biridir. Bunun için ne pahalı bir ekipmana ne de spor salonu üyeliğine ihtiyaç vardır. Doktorlar her gün en az otuz dakika hareket etmeyi öneriyor. Düzenli yürüyüş kalbi güçlendirir, kan basıncını düşürür ve kiloyu korumaya yardımcı olur. Ayrıca vücut bu sırada mutluluk hormonları salgıladığı için ruh hâlini de iyileştirir. Doğada yürüyen insanlar bundan sonra kendilerini çoğu zaman özellikle rahatlamış hisseder. Daha çok yürümek için örneğin otobüsten bir durak önce inilebilir ya da asansör yerine merdiven kullanılabilir. Birçok insan ilerlemesini takip etmek için adımsayar da kullanıyor. Turk tili — multilevel mock-testlar | 108 30. Pahalı bir ______ gerekmez. Javob: ekipmana / ekipman✔ 31. Yürümek kan ______ düşürür. Javob: basıncını ✔ 32. Vücut mutluluk ______ salgılar. Javob: hormonları ✔ 33. ______ yerine merdiven kullanılabilir. Javob: asansör ✔ 34. Doktorlara göre her gün ne kadar hareket etmek gerekir? A) En az on dakika B) İki saat C) Yalnızca hafta sonları D) En az otuz dakika Javob: D ✔ 35. Birçok insan adımsayarı ne için kullanıyor? A) İlerlemesini takip etmek için B) Daha hızlı koşmak için C) Para biriktirmek için D) Yolu bulmak için Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 109 WRITING (yozish) DURUM Şehriniz, merkezde arabaların giremeyeceği bir yaya bölgesi oluşturmak istiyor. Task 1.1 1.1. Bir arkadaşınıza bu fikir hakkında ne düşündüğünüzü yazın. Yaklaşık 50 kelime. Namunaviy javob:✔ Merhaba Sanjar, Duydun mu? Şehir merkezinde bir yaya bölgesi yapılacakmış! Bence harika bir fikir, çünkü şehir daha sessiz ve daha temiz olacak. Ama babam buna karşı, çünkü dükkânına arabayla gitmek zorunda. Ben yine de akşamları orada yürümeyi şimdiden hayal ediyorum. Sen ne düşünüyorsun? Görüşmek üzere, Aziza Task 1.2 1.2. Belediyeye yazın: Avantajları ve dezavantajları belirtin, önerilerde bulunun. Yaklaşık 120–150 kelime. Namunaviy javob: ✔ Sayın Yetkili, Şehir merkezinde bir yaya bölgesi oluşturma planınızı okudum ve bu konudaki görüşlerimi paylaşmak istiyorum. Fikri genel olarak memnuniyetle karşılıyorum. Arabalar olmadan hava daha temiz olur, gürültü azalır ve çocuklu aileler güvenle dolaşabilir. Ayrıca insanlar yürüyerek gezmeyi sevdiği için kafeler ve dükkânlar daha fazla müşteri kazanabilir. Bu da şehir merkezini yeniden canlandırabilir ve turistlerin ilgisini çekebilir. Bununla birlikte bazı sorunlar da var. Dükkân sahiplerinin mallarını getirtmesi gerekiyor; yaşlıların ve engelli kişilerin de bölgeye rahatça ulaşabilmesi lazım. Bu nedenle teslimatlara sabahın erken saatlerinde izin verilmesini, bölgenin kenarına otoparklar ve otobüs durakları yapılmasını öneriyorum. Ayrıca küçük elektrikli otobüsler, hareket kabiliyeti kısıtlı kişileri taşıyabilir. Böylece yaya bölgesi gerçekten herkes için kullanışlı bir alan hâline gelir. Önerilerimin dikkate alınacağını umuyor, ilginiz için teşekkür ediyorum. Saygılarımla, Aziza Rakhimova Task 2 2. Bazıları ünlü sporcuların ve oyuncuların çok fazla para kazandığını düşünüyor. Bazıları ise bu yüksek kazançları haklı buluyor. Her iki görüşü tartışın ve kendi fikrinizi belirtin. Yaklaşık 180–200 kelime. Namunaviy javob: ✔ Ünlü sporcuların ve film yıldızlarının kazançları çoğu zaman milyonlara ulaşıyor. Bunun adil olup olmadığı sık sık tartışılıyor. Eleştirenler, bir futbolcunun bir ayda bir hemşirenin ya da öğretmenin bütün hayatı boyunca kazandığından daha fazlasını kazanmasını haksızlık olarak görüyor. Oysa bu meslekler toplum için çok daha önemli, ama düşük ücretle yapılıyor. Ayrıca bu yüksek rakamlar, şöhretin eğitimden daha önemli olduğunu düşünebilecek gençler için kötü bir örnek oluşturuyor. Savunucular ise bu kadar başarılı olabilen insanların çok az olduğunu öne sürüyor. Sporcular çocukluklarından beri çok çalışıyor; kariyerleri de çoğu zaman kısa ve sakatlık riskiyle dolu. Bunun yanında yıldızlar seyirciler, reklamlar ve taraftar ürünleri sayesinde kulüplerine ve film stüdyolarına büyük gelir sağlıyor. Yani kazançları piyasanın bir yansıması. Hiç kimse onları zorla izlemiyor; insanlar bu gösteriler için kendi isteğiyle para ödüyor. Turk tili — multilevel mock-testlar | 110 Bana göre bu kazançlar ekonomik açıdan açıklanabilir, ancak toplumsal açıdan sorunludur. Üstelik bu meslekleri seçen gençlerin sayısı her geçen yıl azalıyor. Yine de yıldızların kazançlarını sınırlamaktan daha önemli olan, öğretmenlere, hemşirelere ve doktorlara daha iyi ücret ödemektir. Çünkü bir toplumun geleceği büyük ölçüde onların emeğine bağlıdır. Sonuç olarak toplum, her gün ortak iyilik için çalışan insanlara çok daha fazla değer vermelidir. Gençlere de asıl kahramanların bu insanlar olduğu anlatılmalıdır. SPEAKING (gapirish) Part 1.1 Kendinizle ilgili soruları cevaplayın (her biri yaklaşık 30 saniye). 1. Okumayı sever misiniz? Neler okursunuz? 2. Arkadaşlarınızla ne sıklıkla buluşursunuz? 3. En sevdiğiniz yemek nedir? Part 1.2 İki resme bakın (aşağıda tarif edilmiştir). Karşılaştırın ve soruları cevaplayın. Resim 1 Resim 1: Çocuklar dışarıda bir oyun parkında futbol oynuyor. Resim 2 Resim 2: Bir çocuk odasında tek başına tabletle oynuyor. 4. İki resmi karşılaştırın. 5. Çocukken boş zamanlarınızı nasıl geçirirdiniz? 6. Ebeveynler çocuklarının ekran süresini sınırlandırmalı mı? Part 2 Hazırlık için 1 dakikanız, konuşmak için en fazla 2 dakikanız var. KONU KARTI Çok beğendiğiniz bir kitabı ya da filmi anlatın. • Konusu nedir? • Ne zaman okudunuz ya da izlediniz? • Neden hoşunuza gitti? Part 3 İfadeyi ve argümanları okuyun. 1 dakika hazırlık, 2 dakika konuşma: iki tarafı tartışın ve görüşünüzü söyleyin. Bütün okullarda okul üniforması zorunlu olmalıdır. LEHİNE ALEYHİNE Zengin ya da fakir, bütün öğrenciler eşit olur. Kişisel özgürlüğü kısıtlar. Sabahları zaman kazanılır. Üniformalar pahalı olabilir. Birlik duygusunu güçlendirir. Yaratıcılık ve bireysellik zarar görür. Maslahat:✔ Part 1.2: avval umumiy o'xshashlikni, keyin farqlarni ayting: «Her iki resimde de …», «Birinci resimde …, ikinci resimde ise …». Turk tili — multilevel mock-testlar | 111 MOCK-TEST 10 LISTENING (tinglab tushunish) Part 1 (1–8) Bazı cümleler duyacaksınız. Uygun cevabı seçin (A, B veya C). 1. Türkçeyi nerede bu kadar iyi öğrendin? A) Türkçe Türkiye'de konuşulur. B) Her gün ders çalışmam gerekiyor. C) Bir yıl İstanbul'da okudum. Javob: C✔ 2. Konsere sen de geliyor musun? A) Konser çok gürültülüydü. B) Ben piyano çalarım. C) Seve seve, kaçta başlıyor? Javob: C ✔ 3. Karnım acıktı. A) Bizim mutfak çok küçük. B) Ben de dün çok acıkmıştım. C) Bir şeyler sipariş edelim mi? Javob: C ✔ 4. Bu resmi kim yaptı? A) Kız kardeşim, sanat okuyor. B) Ben yarın resim yapacağım. C) Resim çok güzel. Javob: A ✔ 5. Ödevlerinde yardıma ihtiyacın var mı? A) Evet, lütfen; soruyu anlamıyorum. B) Ödevler sıkıcı. C) Dün kardeşime yardım ettim. Javob: A ✔ 6. Yine yağmur yağıyor! A) Dün hava güneşliydi. B) Evet, neyse ki yanımda şemsiye var. C) Yağmur bitkiler için iyidir. Javob: B ✔ 7. İşteki ilk günün nasıl geçti? A) Yorucuydu ama çok ilginçti. B) Bir gün 24 saattir. C) Yarından itibaren çalışacağım. Javob: A ✔ 8. Bana telefon numaranı verebilir misin? A) Telefonlar pahalı. B) Tabii, hemen yaz. C) Seni dün aradım. Javob: B ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 112 Part 2 (9–14) Kısa bir duyuru duyacaksınız. Notları tamamlayın. BİR KELİME ve/veya BİR SAYI yazın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Şehir maratonunun değerli katılımcıları, en önemli bilgileri paylaşmak istiyoruz. Koşu 15 Ekim Pazar günü yapılacak. Koşu sabah saat yedide Bağımsızlık Meydanı'nda başlıyor. Üç parkur arasından seçim yapabilirsiniz: beş kilometre, on kilometre ya da yarı maraton. Göğüs numaranızı cumartesi günü saat ondan on sekize kadar Spor Sarayı'ndan alabilirsiniz. Bunun için kimliğinizi yanınızda getirin. Parkur boyunca her üç kilometrede bir su istasyonu bulunuyor. Bitiş çizgisinde her koşucuya bir madalya ve bir tişört verilecek. Koşu sırasında kendinizi iyi hissetmezseniz sarı yelekli görevlilere başvurun. Başlangıç noktasının yakınında otopark yok, bu yüzden metroyu kullanmanızı öneriyoruz. 9. Koşu 15 ______ tarihinde yapılacak. Javob: Ekim✔ 10. Koşu sabah saat ______ başlıyor. Javob: yedide / yedi ✔ 11. Göğüs numarasının alınacağı yer: Spor ______. Javob: Sarayı ✔ 12. Parkur boyunca her üç ______ bir su istasyonu var. Javob: kilometrede ✔ 13. Bitişte bir madalya ve bir ______ verilir. Javob: tişört ✔ 14. Görevliler ______ yelek giyiyor. Javob: sarı ✔ Part 3 (15–18) Dört kişiyi dinleyeceksiniz. Her kişiyi (15–18) A–F ifadelerinden biriyle eşleştirin. İki ifade kullanılmayacak. Kişi 1 Beş yıldır evden çalışıyorum. İşe gidip gelmek zorunda olmadığım için çok zaman kazanıyorum, ama bazen iş arkadaşlarımı özlüyorum. Kişi 2 Güvenli işimden istifa edip kendi kafemi açtım. Riskliydi ama artık kendi işimin patronuyum. Kişi 3 Doktorluk mesleğinde öğrenmenin sonu yok. Her yıl yeni ilaçlar ve yöntemler çıkıyor, bu yüzden düzenli olarak eğitimlere katılıyorum. Kişi 4 Benim için iyi bir maaş en önemli şey değil. Başkalarına yardım etmek istediğim için bir yardım kuruluşunda çalışıyorum. A) Kendi işimi kurma cesaretini gösterdim. B) Sürekli kendimi geliştirmek zorundayım. C) Evden çalışmanın avantajları da dezavantajları da var. D) Anlamlı bir iş benim için paradan daha önemli. E) Yakında emekli olmak istiyorum. F) Sadece geceleri çalışıyorum. 15. Kişi 1 Javob: C ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 113 16. Kişi 2 Javob: A✔ 17. Kişi 3 Javob: B ✔ 18. Kişi 4 Javob: D ✔ Part 4 (19–23) eski şehri gezdiren bir rehberi dinleyeceksiniz. Plandaki 19–23 numaralı yerleri A–H harfleriyle eşleştirin. Üç harf kullanılmayacak. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Herkese merhaba, hoş geldiniz! Bugün size eski şehri tanıtacağım. Lütfen plana bakın: Ana giriş aşağıda, güney tarafında. «Banka», «Postane» noktasının hemen doğusunda. Şimdi «Otel»: «Cami» noktasının hemen doğusunda. «Lokanta», «Belediye» noktasının hemen doğusunda. «El sanatları» arıyorsanız, «Park» noktasının hemen batısında. «Karakol», «Park» noktasının hemen güneyinde, güneydoğu köşede. Bu arada planı danışma masasından da alabilirsiniz. İyi gezmeler! A) Karakol B) Otel C) Müze D) Lokanta E) Tiyatro F) Banka G) El sanatları H) Turizm bürosu 19. Yer 19 Javob: D ✔ 20. Yer 20 Javob: F ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 114 21. Yer 21 Javob: G✔ 22. Yer 22 Javob: B ✔ 23. Yer 23 Javob: A ✔ Part 5 (24–29) Üç konuşma duyacaksınız. Doğru cevabı seçin: A, B veya C. Konuşma 1 Adam: Affedersiniz, Çorsu Pazarı'na nasıl gidebilirim? Kadın: Metroya binin, mavi hatla Çorsu istasyonuna kadar gidin. Dört durak. Adam: Peki istasyondan sonra? Kadın: Pazar tam karşıda, büyük mavi kubbenin altında. 24. Adam hangi metro hattına binmeli? A) Kırmızı hatta B) Mavi hatta C) Yeşil hatta Javob: B ✔ 25. Kaç durak var? A) Dört B) Beş C) Üç Javob: A ✔ Konuşma 2 Kadın: Lola'nın düğünü için hâlâ hediye almamız lazım. Adam: Ben bir çay takımı düşünmüştüm. Kadın: Teyzeleri ona zaten çay takımı hediye etti. Bir restoran için hediye çekine ne dersin? Adam: İyi fikir, böylece birlikte güzel bir akşam yemeğine çıkabilirler. 26. Neden çay takımı almıyorlar? A) Çok pahalı. B) Lola çay içmiyor. C) Lola'ya zaten bir tane hediye edildi. Javob: C ✔ 27. Ne hediye ediyorlar? A) Çiçek B) Bir restoran hediye çeki C) Bir çay takımı Javob: B ✔ Konuşma 3 Adam: Hesap açtırmak istiyorum. Bunun için neye ihtiyacım var? Kadın: Pasaportunuza ve işvereninizden alacağınız bir belgeye. Adam: O belge bugün yanımda değil. Kadın: O zaman formu bugün doldurabilir, belgeyi yarın getirebilirsiniz. Turk tili — multilevel mock-testlar | 115 28. Adamın neyi eksik? A) Bir fotoğraf B) İşvereninden alacağı belge C) Pasaportu Javob: B✔ 29. Bugün ne yapabilir? A) Kart alabilir B) Formu doldurabilir C) Para çekebilir Javob: B ✔ Part 6 (30–35) Bir dersten bir bölüm duyacaksınız. Notları BİR KELİME ve/veya BİR SAYI ile tamamlayın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Bugün Orta Asya'nın en ünlü minyatür ressamı Kemaleddin Behzad'dan söz edeceğiz. 15. yüzyılın ortalarına doğru, o dönemde Timurluların başkentlerinden biri olan Herat'ta doğdu. Küçük yaşta anne babasını kaybetti ve ressam Mirek Nakkaş tarafından yetiştirildi. Behzad'ın hamisi, onu Sultan Hüseyin Baykara'nın sarayında tanıtan şair ve devlet adamı Ali Şir Nevai'ydi. Behzad özellikle el yazmalarını resimledi; örneğin İranlı şair Sadi'nin eserlerini. Eski ressamlardan farklı olarak insanları canlı hareketler içinde ve kendine özgü yüz çizgileriyle gösterdi. Daha sonra Tebriz'e gitti ve orada kraliyet kütüphanesini yönetti. İran ve Hint resim sanatı üzerindeki etkisi çok büyüktür. Bugün Taşkent'te bir müze onun anısını yaşatıyor ve Millî Sanat ve Tasarım Enstitüsü onun adını taşıyor. 30. Behzad ______ şehrinde doğdu. Javob: Herat ✔ 31. Ressam Mirek ______ tarafından yetiştirildi. Javob: Nakkaş ✔ 32. Hamisi Ali Şir ______ idi. Javob: Nevai ✔ 33. İranlı şair ______'nin eserlerini resimledi. Javob: Sadi ✔ 34. Tebriz'de kraliyet ______ yönetti. Javob: kütüphanesini ✔ 35. Taşkent'te bir ______ onun anısını yaşatıyor. Javob: müze ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 116 READING (o'qib tushunish) Part 1 (1–6) Metni okuyun. Her boşluğu (1–6) uygun BİR kelimeyle doldurun. METİN Nevruz dünyanın en eski bayramlarından biridir. Gece (1) ______ gündüzün eşit olduğu 21 Mart'ta kutlanır. Kelime “yeni gün” anlamına gelir. Özbekistan'da Nevruz resmî bir tatildir ve insanlar bayrama haftalar (2) ______ hazırlanmaya başlar. Evlerini temizler, yeni kıyafetler alır ve akrabalarını ziyaret ederler. Bayramın özel yemeklerinden (3) ______ de çimlendirilmiş buğdaydan yapılan sümelektir. Kadınlar onu bütün gece pişirir ve bu sırada şarkılar söyler. Denir (4) ______, sümelek yiyip bir dilek tutan kişinin dileği gerçekleşir. 2009'dan beri Nevruz, UNESCO'nun somut olmayan kültürel mirası arasında yer alıyor. Bugün İran'dan Kazakistan'a (5) ______ pek çok ülkede kutlanıyor. Birçok aile için yılın (6) ______ güzel zamanıdır. 1. Lücke Javob: ile / ve✔ 2. Lücke Javob: önceden / öncesinden ✔ 3. Lücke Javob: biri ✔ 4. Lücke Javob: ki ✔ 5. Lücke Javob: kadar ✔ 6. Lücke Javob: en ✔ Part 2 (7–14) A–J metinlerini ve 7–14 durumlarını okuyun. Hangi metin hangi kişiye uygun? İki metin kullanılmayacak. A İlkokul öğrencilerine okul sonrası ödev desteği, 14.00–17.00. B “Zirve” Doğa Yürüyüşü Kulübü: İleri seviye için turlar, 4.000 metrenin üzerinde de. C İhtiyaç sahipleri için kullanılmış giysi toplama kampanyası. Teslim yeri: Mahalle Merkezi. D “Az parayla sağlıklı yemek” kursu. Dört akşam, tarifler size kalır. E 10 yaş ve üstü çocuklar için programlama kursu: Kendi oyununu geliştir. F Çarvak Gölü kıyısında kiralık tatil evi. Sekiz kişiye kadar. G Turk tili — multilevel mock-testlar | 117 El sanatları pazarı: Rişton seramikleri ve Çust bıçakları. Pazar günü. H Mali müşavir danışma saati: Vergi beyannamesi konusunda yardım. I Koro her yaştan şarkıcı arıyor. Provalar perşembe günleri. J Evcil hayvanlar için yuva: Kediler ve köpekler yeni bir ev arıyor. 7. Anvar (11) bilgisayar oyunlarıyla ilgileniyor ve kendi oyununu yapmak istiyor. Javob: E✔ 8. Kalabalık bir aile su kenarında kalacak bir yer arıyor. Javob: F ✔ 9. Dildora eski kışlık paltolarını bağışlamak istiyor. Javob: C ✔ 10. Erkin deneyimli bir dağcı. Javob: B ✔ 11. Mohira bir kedi sahiplenmek istiyor. Javob: J ✔ 12. Ilhom geleneksel el sanatlarından özgün hediyeler arıyor. Javob: G ✔ 13. Zarina şarkı söylemeyi seviyor ve bir toplulukla sahneye çıkmak istiyor. Javob: I ✔ 14. Bekzod ucuz ve sağlıklı yemek yapmayı öğrenmek istiyor. Javob: D ✔ Part 3 (15–20) Metni okuyun. 15–20 numaralı paragraflar için uygun başlığı (A–H) seçin. İki başlık kullanılmayacak. A) Özel bir yer B) Yok olma tehlikesi C) Gönüllüler işe koyuluyor D) Ziyaretçileri neler bekliyor E) Devletten destek F) Turistlerle ilgili bir sorun G) Evin tarihi H) Toplum için bir buluşma yeri Paragraf 15 Hive'nin eski şehrinin kenarında, yüz elli yıldan uzun bir süre önce zengin bir tüccar tarafından yaptırılmış, oymalı ahşap sütunlu bir ev bulunuyor. Paragraf 16 Son sakinlerinin ölümünden sonra ev onlarca yıl boş kaldı. Çatı su alıyordu ve sütunlar çürümeye başlamıştı. Paragraf 17 Turk tili — multilevel mock-testlar | 118 Beş yıl önce şehirden gençler bir girişim başlattı. Hafta sonları çatıyı onardılar ve odaları temizlediler. Paragraf 18 Kısa süre sonra Kültür Bakanlığı da projeyle ilgilendi ve ahşap oymaların restorasyonu için para ayırdı. Paragraf 19 Bugün ziyaretçiler evde geleneksel el sanatlarını izleyebiliyor, tandırda ekmek pişirebiliyor ve gölgeli avluda çay içebiliyor. Paragraf 20 Ayrıca her hafta komşular orada buluşuyor, çocuklar müzik dersi alıyor ve yaşlılar eski zamanlardan hikâyeler anlatıyor. 15. Paragraf 15 Javob: G✔ 16. Paragraf 16 Javob: B ✔ 17. Paragraf 17 Javob: C ✔ 18. Paragraf 18 Javob: E ✔ 19. Paragraf 19 Javob: D ✔ 20. Paragraf 20 Javob: H ✔ Part 4 (21–29) Makaleyi okuyun ve 21–29 numaralı soruları cevaplayın. Hızlı moda: Sanıldığından pahalı Giysiler hiçbir zaman bugünkü kadar ucuz olmamıştı. Büyük moda zincirleri birkaç haftada bir mağazalara yeni koleksiyonlar getiriyor ve birçok müşteri ihtiyacından fazla kıyafet satın alıyor. Bu sisteme “hızlı moda” deniyor. Ancak düşük fiyatların çevre için yüksek bir bedeli var. Tahminlere göre tek bir pamuklu tişörtün üretimi için iki bin litreden fazla su gerekiyor. Ayrıca kumaşlar boyanırken sık sık nehirlere karışabilen kimyasallar kullanılıyor. Pek çok ucuz giysi de yıkanırken minicik lifler bırakan bir plastik türü olan polyesterden yapılıyor. Çalışma koşulları da çoğu zaman kötü. Bazı fabrikalarda dikiş işçileri çok az para karşılığında uzun saatler çalışıyor. 2013'te Bangladeş'te bir fabrika binası çöktü ve binden fazla insan hayatını kaybetti. Bu felaket dünya çapında tartışmalara yol açtı. Tüketiciler ne yapabilir? Uzmanlar daha az ama daha kaliteli giysi almayı, kıyafetleri daha uzun süre giyip tamir etmeyi ve ikinci el mağazalarını kullanmayı öneriyor. Kıyafet takası partileri de giderek daha popüler hâle geliyor. 21. “Hızlı moda” nedir? A) Sporcular için giysiler B) Hızla değişen, ucuz koleksiyonlara dayalı bir sistem C) El yapımı giysiler D) Doğal kumaşlardan yapılmış giysiler Javob: B ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 119 22. Polyesterle ilgili hangi çevre sorunu belirtiliyor? A) Çok ağırdır. B) Yıkanırken minicik lifler bırakır. C) Boyanamaz. D) Çok elektrik harcar. Javob: B✔ 23. 2013'te Bangladeş'te ne oldu? A) Hızlı moda yasaklandı. B) Yeni bir fabrika açıldı. C) Bir fabrika binası çöktü. D) Maaşlar artırıldı. Javob: C ✔ 24. Uzmanlar ne öneriyor? A) Daha çok ucuz giysi almayı B) Giysileri bir kez giydikten sonra atmayı C) Daha az ama daha kaliteli giysi almayı D) Yalnızca internetten alışveriş yapmayı Javob: C ✔ Sorular 25–29: İfadeler metinle uyuşuyor mu? DOĞRU, YANLIŞ veya BELİRTİLMEMİŞ yazın. 25. Büyük moda zincirleri birkaç haftada bir yeni koleksiyon çıkarıyor. Javob: DOĞRU ✔ 26. Bir tişört için yaklaşık yirmi litre su gerekir. Javob: YANLIŞ ✔ 27. Polyester doğal bir kumaştır. Javob: YANLIŞ ✔ 28. 2013'teki felakette binden fazla insan öldü. Javob: DOĞRU ✔ 29. Özbeklerin çoğu ikinci el giysi alıyor. Javob: BELİRTİLMEMİŞ ✔ Part 5 (30–35) Metni okuyun. 30–33 numaralı cümleleri metinden BİR kelimeyle tamamlayın ve 34–35 numaralı soruları cevaplayın. Uykuda öğrenmek mi? Birçok öğrenci sınavdan önceki geceyi baştan sona ders çalışarak geçirir. Ancak araştırmacılar bunun pek işe yaramadığı konusunda uyarıyor. Biz uyurken beyin gün içinde aldığı bilgileri işler ve uzun süreli belleğe kaydeder. Bu süreçte özellikle derin uyku önemlidir. Az uyuyan kişi daha zor konsantre olur ve öğrendiklerini daha çabuk unutur. Bir araştırma, ders çalıştıktan sonra yeterince uyuyan üniversite öğrencilerinin ertesi gün, uyanık kalan öğrencilere göre çok daha fazla kelime hatırladığını gösterdi. Bu yüzden uzmanlar gençlere gecede sekiz ila on saat uyumalarını öneriyor. Ayrıca yatmadan bir saat önce ekranlardan uzak durmak gerekiyor. 30. Beyin bilgileri uzun süreli ______ kaydeder. Javob: belleğe ✔ 31. Özellikle derin ______ önemlidir. Javob: uyku ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 120 32. Az uyuyan kişi daha zor ______ olur. Javob: konsantre✔ 33. Yatmadan önce ______ uzak durmak gerekir. Javob: ekranlardan ✔ 34. İyi uyuyan öğrenciler neyi daha iyi hatırladı? A) Renkleri B) Sayıları C) Yüzleri D) Kelimeleri Javob: D ✔ 35. Gençlere ne kadar uyku öneriliyor? A) Sekiz ila on saat B) Beş altı saat C) On iki saat D) Olabildiğince az Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 121 WRITING (yozish) DURUM Okulunuz, Türkiye'deki bir kardeş okulla öğrenci değişimi düzenlemek istiyor. Task 1.1 1.1. Bir sınıf arkadaşınıza yazın ve programa katılmak isteyip istemediğini sorun. Yaklaşık 50 kelime. Namunaviy javob:✔ Merhaba Jahongir, Harika bir haberim var: Okulumuz Bursa'daki bir okulla öğrenci değişimi planlıyor! İki hafta boyunca ev sahibi ailelerin yanında kalıp oradaki okula gideceğiz. Ben kesinlikle katılmak istiyorum. Sen de katılmak ister misin? Bence bu, Türkçemizi geliştirmek için eşsiz bir fırsat. Başvurular ay sonuna kadar. Birlikte gidersek çok eğlenceli olur! Sevgiler, Sherali Task 1.2 1.2. Türkiye'deki kardeş okula yazın, kendinizi tanıtın ve değişim programıyla ilgili sorular sorun. Yaklaşık 120–150 kelime. Namunaviy javob: ✔ Sayın Ayşe Demir, Adım Sherali Odilov. On altı yaşındayım ve Taşkent'teki 110 Numaralı Okul'un onuncu sınıfında okuyorum. Dört yıldır Türkçe öğreniyorum ve okulunuzla planlanan değişim programını büyük bir heyecanla bekliyorum. Boş zamanlarımda basketbol oynuyorum ve tarihe ilgi duyuyorum. Bir Türk ailesinin yaşamını yakından tanımak ve Türkçemi geliştirmek istiyorum. Bazı sorularım olacak: Değişim programı tam olarak hangi tarihler arasında yapılacak? Normal derslere katılacak mıyız? Örneğin İstanbul'a geziler de düzenlenecek mi? Ev sahibi ailelerimize hediye getirmemiz uygun olur mu? Ayrıca yanımızda hangi belgeleri getirmemiz gerekiyor? Okulunuzda öğrencilerin katılabileceği spor kulüpleri ya da başka etkinlikler var mı? Buna karşılık ben de bir Türk öğrenciyi seve seve evimizde ağırlamak, ona Taşkent'i ve Semerkant'ı gezdirmek isterim. Bu değişimin iki okul arasında uzun süreli bir dostluğun başlangıcı olacağına inanıyorum. Yanıtınızı merakla bekliyorum. Saygılarımla, Sherali Odilov Task 2 2. Giderek daha fazla iş robotlar ve yapay zekâ tarafından yapılıyor. Bu, insanlar için daha çok bir fırsat mı yoksa bir tehlike mi? Yaklaşık 180–200 kelime. Namunaviy javob: ✔ Robotlar ve yapay zekâ dünyamızı baş döndürücü bir hızla değiştiriyor. Fabrikalarda, ulaşımda ve hatta tıpta pek çok görevi üstleniyorlar. Bunun bir fırsat mı yoksa bir tehlike mi olduğu hararetle tartışılıyor. Bir yandan bu teknolojiler büyük avantajlar sunuyor. Robotlar tehlikeli ya da tekdüze işleri üstlenerek insanları koruyabilir. Yapay zekâ doktorların hastalıkları daha erken teşhis etmesine yardımcı oluyor; çevirileri ya da araştırmaları saniyeler içinde yapabiliyor. Böylece insanlar daha yaratıcı işlere zaman ayırabiliyor. Üstelik bu alanlarda daha önce hiç olmayan yeni meslekler de ortaya çıkıyor. Öte yandan pek çok kişi, özellikle basit ve tekrarlanan görevlerin bulunduğu mesleklerde işini kaybetmekten korkuyor. Ayrıca kişisel verilerin korunması ve sorumluluk konusunda da sorular var: Sürücüsüz bir araç kaza yaparsa bundan kim sorumlu olacak? Turk tili — multilevel mock-testlar | 122 Bence zamanında hazırlanırsak fırsatlar ağır basıyor. Okullar ve üniversiteler dijital beceriler kazandırmalı, devlet de çalışanların yeni meslekler öğrenmesini desteklemeli. Açık ve net yasalar da gerekli. Teknoloji şirketleri de ürünlerinin güvenliğinden sorumlu tutulmalı. Bunun yanında herkesin bu teknolojileri bilinçli kullanmayı öğrenmesi büyük önem taşıyor. Sonuç olarak teknoloji yalnızca bir araçtır; bize yarar mı yoksa zarar mı getireceği, onu nasıl kullandığımıza bağlıdır. Geleceği şekillendirecek olan makineler değil, yine biz insanlarız. SPEAKING (gapirish) Part 1.1 Kendinizle ilgili soruları cevaplayın (her biri yaklaşık 30 saniye). 1. Hafta sonları ne yapmaktan hoşlanırsınız? 2. Evcil hayvanınız var mı? 3. Ne tür müzik dinlemeyi seversiniz? Part 1.2 İki resme bakın (aşağıda tarif edilmiştir). Karşılaştırın ve soruları cevaplayın. Resim 1 Resim 1: İnsanlar geleneksel bir pazarda meyve sebze alıyor. Resim 2 Resim 2: Bir kadın akıllı telefonundan internetten market siparişi veriyor. 4. İki alışveriş biçimini karşılaştırın. 5. Siz nereden alışveriş yapmayı tercih ediyorsunuz ve neden? 6. Geleneksel pazarlar gelecekte yok olacak mı? Part 2 Hazırlık için 1 dakikanız, konuşmak için en fazla 2 dakikanız var. KONU KARTI Yaptığınız bir seyahati anlatın. • Nereye ve kiminle gittiniz? • Orada neler yaptınız? • En çok neyi beğendiniz? Part 3 İfadeyi ve argümanları okuyun. 1 dakika hazırlık, 2 dakika konuşma: iki tarafı tartışın ve görüşünüzü söyleyin. Üniversite öğrencileri okurken çalışmalıdır. LEHİNE ALEYHİNE İş deneyimi kazanırlar. Ders çalışmaya daha az zaman kalır. Maddi açıdan daha bağımsız olurlar. Notlar düşebilir. Zamanlarını planlamayı öğrenirler. Stres ve yorgunluk artar. Maslahat:✔ Part 2: o'tgan zamon (-di / -miş) dan to'g'ri foydalaning: «… ile … gittim», «… ziyaret ettik», «Çok beğendim». Turk tili — multilevel mock-testlar | 123 MOCK-TEST 11 LISTENING (tinglab tushunish) Part 1 (1–8) Bazı cümleler duyacaksınız. Uygun cevabı seçin (A, B veya C). 1. Yarın için hava durumunu dinledin mi? A) Radyo dinlemeyi severim. B) Evet, güneşli olacakmış. C) Dün hava kötüydü. Javob: B✔ 2. Şifremi hatırlayamıyorum. A) Şifreler gizli tutulmalı. B) Sadece “Şifremi unuttum” seçeneğine tıkla. C) Yeni bir telefon aldım. Javob: B ✔ 3. Birlikte ders çalışalım mı? A) Olur, yarın kütüphanede ne dersin? B) Ders çalışmak önemlidir. C) Dün çok ders çalıştım. Javob: A ✔ 4. Çorba çok tuzlu olmuş. A) Ah, kusura bakma, hemen yenisini yapayım. B) Tuz beyazdır. C) Çorba içmeyi severim. Javob: A ✔ 5. Doğum günün ne zaman? A) Doğum günleri çok güzel geçer. B) Yirmi yaşındayım. C) On iki mayısta. Javob: C ✔ 6. Hesabı getirebilir misiniz, lütfen? A) Hesap çok kabarık. B) Sizi eve bırakırım. C) Hemen. Kartla mı ödeyeceksiniz? Javob: C ✔ 7. Yeni daireni nasıl buldun? A) Daireler pahalı. B) Aydınlık ama mutfağı küçük. C) Bir apartman dairesinde oturuyorum. Javob: B ✔ 8. Yarın iki haftalığına gidiyorum. A) Ne güzel! Nereye gidiyorsun? B) Ben dün döndüm. C) İki hafta on dört gün eder. Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 124 Part 2 (9–14) Kısa bir duyuru duyacaksınız. Notları tamamlayın. BİR KELİME ve/veya BİR SAYI yazın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) “Dağ Güneşi” yaz kampına hoş geldiniz. Önümüzdeki iki hafta için en önemli kuralları anlatıyorum. Her sabah saat yedide kalkıyoruz; yedi buçukta futbol sahasında sabah sporu var. Kahvaltı saat sekizde yemekhanede. Öğleden önce resim, tiyatro ya da İngilizce gibi kurslar yapılıyor. Öğle yemeğinden sonra saat üçe kadar dinlenme saati. Gölde yüzmek yalnızca bir eğitmen yanınızdaysa serbest. Telefonlarınızı sadece akşamları saat sekizle dokuz arasında kullanabilirsiniz; günün geri kalanında telefonlar ofiste kalıyor. Her çarşamba doğa yürüyüşü yapıyoruz, o yüzden sağlam ayakkabılar getirin. Son akşam müzik eşliğinde büyük bir kamp ateşi yakacağız. Bir sorununuz olursa lütfen kamp lideri Malika'ya gelin. 9. Kamp iki ______ sürer. Javob: hafta✔ 10. Yedi buçukta futbol sahasında sabah ______ var. Javob: sporu ✔ 11. Dinlenme saati saat ______ kadar sürer. Javob: üçe ✔ 12. Yüzmek yalnızca bir ______ eşliğinde serbesttir. Javob: eğitmen ✔ 13. Her ______ doğa yürüyüşü yapılır. Javob: çarşamba ✔ 14. Kamp liderinin adı ______. Javob: Malika ✔ Part 3 (15–18) Dört kişiyi dinleyeceksiniz. Her kişiyi (15–18) A–F ifadelerinden biriyle eşleştirin. İki ifade kullanılmayacak. Kişi 1 Üç yıldır Seul'de yaşıyorum. Başta en büyük sorun dildi, ama artık kendimi rahatça ifade edebiliyorum. Kişi 2 Bir yıl Kanada'da çalıştım. Beni en çok şaşırtan, insanların yabancılara karşı ne kadar güler yüzlü ve açık olduğuydu. Kişi 3 Polonya'da üniversite okuyorum. Benim için en zor şey hava; kışlar karanlık ve uzun. Kişi 4 İstanbul'da yaşıyorum. En çok özlediğim şey annemin yemekleri, özellikle de pilavı. A) İklim bana zor geliyor. B) Evdeki yemeklerin hasretini çekiyorum. C) Başta dil zordu. D) İnsanlar çok misafirperverdi. E) Asla geri dönmek istemiyorum. F) İş bulamıyorum. 15. Kişi 1 Javob: C ✔ 16. Kişi 2 Javob: D ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 125 17. Kişi 3 Javob: A✔ 18. Kişi 4 Javob: B ✔ Part 4 (19–23) dağdaki yaz kampını gezdiren bir rehberi dinleyeceksiniz. Plandaki 19–23 numaralı yerleri A–H harfleriyle eşleştirin. Üç harf kullanılmayacak. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Herkese merhaba, hoş geldiniz! Bugün size dağdaki yaz kampını tanıtacağım. Lütfen plana bakın: Ana giriş aşağıda, güney tarafında. «Market», «Ana bina» noktasının hemen batısında. «Çamaşırhane» arıyorsanız, «Göl» noktasının hemen doğusunda. «Oyun odası», «Göl» noktasının hemen güneyinde. «El işi atölyesi» arıyorsanız, «Otopark» noktasının hemen batısında. «Kayıkhane», «Kamp ateşi» noktasının hemen kuzeyinde. Bu arada planı danışma masasından da alabilirsiniz. İyi gezmeler! A) El işi atölyesi B) Oyun odası C) Market D) Ahır E) İlk yardım F) Kayıkhane G) Tırmanma kulesi H) Çamaşırhane 19. Yer 19 Javob: C ✔ 20. Yer 20 Javob: F ✔ 21. Yer 21 Javob: H ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 126 22. Yer 22 Javob: B✔ 23. Yer 23 Javob: A ✔ Part 5 (24–29) Üç konuşma duyacaksınız. Doğru cevabı seçin: A, B veya C. Konuşma 1 Kadın: İyi günler, cumadan pazara iki gece için bir oda istiyorum. Adam: Tek kişilik mi, çift kişilik mi? Kadın: Çift kişilik, lütfen. Kahvaltı dahil mi? Adam: Evet, kahvaltı saat yediden ona kadar. Odanın gecelik ücreti 600.000 som. 24. Kadın kaç gece kalacak? A) Üç B) İki C) Bir Javob: B ✔ 25. Kahvaltı saat kaça kadar? A) On bire kadar B) Ona kadar C) Dokuza kadar Javob: B ✔ Konuşma 2 Adam: İspanyolca öğrenmek istiyorum. Bana bir uygulama önerebilir misin? Kadın: Ben her gün on beş dakika bir uygulama kullanıyorum ama açıkçası kurs daha çok işe yarıyor. Adam: Neden? Kadın: Çünkü orada gerçek insanlarla konuşuyorsun. Üniversitedeki dil merkezinde akşam kursları var. 26. Kadın uygulamayı her gün ne kadar kullanıyor? A) Beş dakika B) On beş dakika C) Bir saat Javob: B ✔ 27. Neden kurs öneriyor? A) Gerçek insanlarla konuşuluyor. B) İnternetten yapılıyor. C) Daha ucuz. Javob: A ✔ Konuşma 3 Kadın: Bisikletimin lastiği yine patladı. Adam: Bu ay bu üçüncü oluyor! Belki yeni lastiklere ihtiyacın var. Kadın: Muhtemelen. İyi bir tamirci nerede var, biliyor musun? Adam: Postanenin yanında. Sahibi çok dürüst ve pahalı değil. Turk tili — multilevel mock-testlar | 127 28. Sorun ne? A) Patlak bir lastik B) Frenler C) Zincir Javob: A✔ 29. Tamirci nerede? A) Okulun yanında B) İstasyonda C) Postanenin yanında Javob: C ✔ Part 6 (30–35) Bir dersten bir bölüm duyacaksınız. Notları BİR KELİME ve/veya BİR SAYI ile tamamlayın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Bugün Rişton seramik sanatından söz etmek istiyorum. Rişton, Fergana Vadisi'nde bulunan ve bin yılı aşkın süredir çömlekçiliğiyle tanınan küçük bir kenttir. Sırrın bir kısmı topraktadır: Bölgede çok kolay şekil verilebilen özel bir kırmızı kil bulunur. Rişton'a özgü olan, bozkır bitkilerinin külünden yapılan “İşkor” adlı sırdır. Bu sır, kaplara ünlü turkuaz mavisi rengini verir. Desenlerde çoğu zaman narlar, çiçekler ya da geometrik şekiller görülür. Eskiden Rişton'da yüzlerce aile çömlekçilikle geçinirdi ve bu zanaat babadan oğula aktarılırdı. Kaplar bir fırında çok yüksek sıcaklıklarda pişirilir. Bugün pek çok turist, ustaları çalışırken izlemek ve kendisi bir kâse boyamak için atölyelere geliyor. 30. Rişton ______ Vadisi'nde bulunur. Javob: Fergana ✔ 31. Bölgede özel bir kırmızı ______ bulunur. Javob: kil ✔ 32. Sırrın adı “______”. Javob: İşkor ✔ 33. Sır, bozkır bitkilerinin ______ yapılır. Javob: külünden ✔ 34. Desenlerde çoğu zaman ______ ve çiçekler görülür. Javob: narlar / nar ✔ 35. Turistler kendileri bir ______ boyayabilir. Javob: kâse ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 128 READING (o'qib tushunish) Part 1 (1–6) Metni okuyun. Her boşluğu (1–6) uygun BİR kelimeyle doldurun. METİN Çarvak Baraj Gölü, Taşkent'in yaklaşık seksen kilometre kuzeydoğusunda, Batı Tanrı Dağları'nın (1) ______ yer alır. Göl, 1970'li yıllarda elektrik üretmek (2) ______ tarım için su depolamak amacıyla bir baraj inşa edilince oluştu. Bugün göl, (3) ______ başkentin çok sıcak olduğu yaz aylarında sevilen bir gezi yeridir. Kıyıda çok sayıda tatil köyü, otel ve kafe bulunur. Burada yüzebilir, tekne gezisi yapabilir ya da çevredeki dağlarda yürüyüşe çıkabilirsiniz. Birçok aile sıcaktan kurtulmak (4) ______ hafta sonları oraya gider. Yakınlarda kışın kayakçıları çeken Çimgan (5) ______ Amirsoy kayak merkezleri de vardır. Ancak çevreciler, çok fazla yeni yapının göl çevresindeki doğaya zarar verebileceği (6) ______ uyarıyor. 1. Lücke Javob: arasında / eteklerinde✔ 2. Lücke Javob: ve ✔ 3. Lücke Javob: özellikle / bilhassa ✔ 4. Lücke Javob: için ✔ 5. Lücke Javob: ve / ile ✔ 6. Lücke Javob: konusunda ✔ Part 2 (7–14) A–J metinlerini ve 7–14 durumlarını okuyun. Hangi metin hangi kişiye uygun? İki metin kullanılmayacak. A Üniversite öğretim üyesinden kimya özel dersi. Çevrim içi ya da yüz yüze. B İsteğe göre düğün pastaları. Sipariş en az bir hafta önceden. C Aranıyor: Türkiye'den gelen gruplar için Türkçesi iyi olan tur rehberi. D İşsizler için ücretsiz kurs: Başvuru yazma ve iş görüşmesi provası. E Aileler için dağlarda at binme. Deneyim gerekmez. F Diş kliniği: Cumartesi günleri de randevu. Çocuklar başımızın üstünde. G Turk tili — multilevel mock-testlar | 129 Antika pazarı: eski paralar, halılar ve takılar. Her ayın ilk pazarı. H 2–4 yaş arası çocuklar için anne-baba-çocuk jimnastiği. I Eski halıları ve suzanileri tamir ediyoruz. Uzman ellerde, özenle. J İşaret dili kursu. Başlangıç ve ileri seviye. 7. Murod akıcı Türkçe konuşuyor ve turistlerle çalışmak istiyor. Javob: C✔ 8. Hulkar işini kaybetti ve iş ararken yardıma ihtiyacı var. Javob: D ✔ 9. Bir çiftin on gün sonraki düğünleri için özel bir pastaya ihtiyacı var. Javob: B ✔ 10. Bahrom eski paralar biriktiriyor. Javob: G ✔ 11. Shoira'nın işitme engelli bir komşusu var ve onunla konuşabilmek istiyor. Javob: J ✔ 12. Aziz dişçiye ancak hafta sonu gidebiliyor. Javob: F ✔ 13. Lobar'ın büyükannesinin eski, hasar görmüş bir suzanisi var. Javob: I ✔ 14. Zuhra üç yaşındaki kızıyla birlikte spor yapmak istiyor. Javob: H ✔ Part 3 (15–20) Metni okuyun. 15–20 numaralı paragraflar için uygun başlığı (A–H) seçin. İki başlık kullanılmayacak. A) Çocukluk hayali B) İlk adımlar C) Önemli bir karşılaşma D) Yoldaki engeller E) Doğa sevgisi F) Yeni bir rekor G) Toplumun takdiri H) Başkalarının çıkarabileceği dersler Paragraf 15 Nigora daha küçük bir kızken büyükanne ve büyükbabasının bahçesindeki kuşları saatlerce izler, onlar hakkında her şeyi öğrenmek isterdi. Paragraf 16 On iki yaşında ilk dürbününü aldı ve köyündeki kuşlar hakkında bir defter tutmaya başladı. Paragraf 17 Üniversitede tanınmış bir kuş bilimciyle tanıştı; bu bilim insanı onu Aral Gölü'ne bir keşif gezisine davet etti. Turk tili — multilevel mock-testlar | 130 Paragraf 18 Ancak araştırma zordu: Ekipman için para yoktu ve bazı insanlar onun çalışmasını önemsiz buluyordu. Paragraf 19 Yıllar süren çalışmanın ardından Özbekistan'ın kuşları hakkında bir kitap yayımladı; gazetelerde ve televizyonda övgüyle söz edildi. Paragraf 20 Nigora bugün gençlere şöyle diyor: “Bir şeyi gerçekten seviyorsanız, başkaları sizi anlamasa bile ondan vazgeçmeyin.” 15. Paragraf 15 Javob: A✔ 16. Paragraf 16 Javob: B ✔ 17. Paragraf 17 Javob: C ✔ 18. Paragraf 18 Javob: D ✔ 19. Paragraf 19 Javob: G ✔ 20. Paragraf 20 Javob: H ✔ Part 4 (21–29) Makaleyi okuyun ve 21–29 numaralı soruları cevaplayın. İnsan ve su Su, yeryüzünün yaklaşık üçte ikisini kaplar; ancak bunun yalnızca çok küçük bir kısmı insanların içebileceği tatlı sudur. Tatlı suyun büyük bölümü buzullarda ve kutup buzlarında bulunur. Dünyanın pek çok bölgesinde su giderek azalıyor. Bunun nedenleri arasında nüfus artışı, iklim değişikliği ve verimsiz tarım sayılabilir. Orta Asya'da suyun büyük bir kısmı sulama için kullanılıyor; bu sırada çoğu zaman suyun büyük bölümünün buharlaştığı ya da toprağa sızdığı eski yöntemler uygulanıyor. Yine de çözümler var. Damla sulamada su doğrudan bitkilerin köklerine iletilir; bu da tüketimi önemli ölçüde azaltabilir. Az yağış alan bir ülke olan İsrail'de bu teknik onlarca yıldır başarıyla kullanılıyor. Arıtılmış atık suyun yeniden kullanılması da giderek önem kazanıyor. Her birey de su tasarrufu yapabilir: Daha kısa duş almak, dişleri fırçalarken musluğu kapatmak ve damlatan muslukları tamir ettirmek bunlardan bazılarıdır. Uzmanlar, suyu korumanın 21. yüzyılın en önemli görevlerinden biri olduğunu vurguluyor. 21. Tatlı suyun büyük bölümü nerede bulunur? A) Nehirlerde B) Yeraltı sularında C) Göllerde D) Buzullarda ve kutup buzlarında Javob: D ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 131 22. Orta Asya'da çok miktarda su ne için kullanılıyor? A) Elektrik santralleri için B) Yüzme havuzları için C) Sulama için D) Sanayi için Javob: C✔ 23. Damla sulamanın avantajı nedir? A) Buharlaşmayı artırır. B) Boru gerektirmez. C) Yağmurdan daha ucuzdur. D) Su tüketimini azaltır. Javob: D ✔ 24. Her birey ne yapabilir? A) Daha çok su satın almak B) Dişlerini fırçalarken musluğu kapatmak C) Daha sık banyo yapmak D) Bahçeyi her gün sulamak Javob: B ✔ Sorular 25–29: İfadeler metinle uyuşuyor mu? DOĞRU, YANLIŞ veya BELİRTİLMEMİŞ yazın. 25. Su, yeryüzünün yaklaşık üçte ikisini kaplar. Javob: DOĞRU ✔ 26. Dünyadaki suyun büyük bölümü tatlı sudur. Javob: YANLIŞ ✔ 27. Eski sulama yöntemlerinde çok su buharlaşır. Javob: DOĞRU ✔ 28. İsrail çok yağış alan bir ülkedir. Javob: YANLIŞ ✔ 29. Özbekistan her yerde damla sulama kullanıyor. Javob: BELİRTİLMEMİŞ ✔ Part 5 (30–35) Metni okuyun. 30–33 numaralı cümleleri metinden BİR kelimeyle tamamlayın ve 34–35 numaralı soruları cevaplayın. Yurt dışında gönüllülük Giderek daha fazla genç, liseden sonra yurt dışında gönüllü olarak çalışmayı seçiyor. Çocuklara ders veriyor, hastanelerde yardım ediyor ya da doğa koruma projelerinde çalışıyorlar. Pek çoğu bu süreçte daha bağımsız hâle geldiklerini ve yeni bir dil öğrendiklerini anlatıyor. Ayrıca başka kültürleri tanıyor ve kendi ülkelerine yeni bir gözle bakmaya başlıyorlar. Ancak eleştirmenler, bazı programların çok pahalı olduğunu ve gönüllülerin uygun bir eğitimi yoksa yerel halka pek yararı olmadığını belirtiyor. Bu nedenle uzmanlar programı dikkatle seçmeyi ve önceden iyice bilgi edinmeyi tavsiye ediyor. 30. Gönüllüler örneğin doğa ______ projelerinde çalışır. Javob: koruma ✔ 31. Pek çoğu daha ______ hâle gelmiş. Javob: bağımsız ✔ 32. Kendi ülkelerine yeni bir ______ bakıyorlar. Javob: gözle ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 132 33. Bazı programlar çok ______. Javob: pahalı✔ 34. Bazı insanlar neyi eleştiriyor? A) Gönüllülerin dil öğrenmemesini B) Gönüllü sayısının çok az olmasını C) Programların çok kısa olmasını D) Bazı programların yerel halka pek yararı olmamasını Javob: D ✔ 35. Uzmanlar ne tavsiye ediyor? A) Programı dikkatle seçmeyi B) Yalnızca Avrupa'da çalışmayı C) Olabildiğince çabuk yola çıkmayı D) Hiç para ödememeyi Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 133 WRITING (yozish) DURUM Mahalleniz hafta sonu bir sokak şenliği düzenlemek istiyor ve gönüllü arıyor. Task 1.1 1.1. Bir arkadaşınıza yazın ve onu yardım etmeye davet edin. Yaklaşık 50 kelime. Namunaviy javob:✔ Merhaba Nodira, Cumartesi günü sokağımızda büyük bir şenlik var ve hâlâ gönüllü arıyoruz! Ben satış için kek pişireceğim, çünkü komşular keklerimi çok seviyor. Bana yardım etmek ya da çocuk etkinliklerine katılmak ister misin? Şenlik saat onda başlıyor. Birlikte çok eğleneceğimize eminim. Lütfen perşembeye kadar bana haber ver. Sevgiler, Gulchehra Task 1.2 1.2. Organizatörlere yazın, yardım teklif edin ve program için bir öneride bulunun. Yaklaşık 120–150 kelime. Namunaviy javob: ✔ Sayın Yetkili, İlan panosunda cumartesi günkü sokak şenliği için gönüllü aradığınızı okudum. Ben de seve seve katılmak istiyorum. On yedi yaşındayım ve yazın bir tatil kampında eğitmen olarak çalıştığım için çocuklarla deneyimim var. Çocukları eğlendirmeyi çok seviyorum ve sabırlı biriyim. Bu nedenle çocuk programıyla ilgilenebilirim; örneğin resim yarışmaları, çuval yarışı ve yüz boyama düzenleyebilirim. Ayrıca komşuların kullanılmış kitaplarını ve oyuncaklarını satabileceği küçük bir bit pazarı kurulmasını önermek istiyorum. Elde edilen geliri oyun parkının yenilenmesi için bağışlayabiliriz. Böylece şenlik hem eğlenceli hem de mahallemiz için yararlı olur. Cumartesi günü bütün gün boşum ve cuma akşamı hazırlıklara da yardım edebilirim. Gerekirse birkaç arkadaşımı da getirebilirim. Masaların kurulması ve şenlikten sonra sokağın temizlenmesi konusunda da yardımcı olabiliriz. Lütfen ne zaman ve nereye gelmem gerektiğini bana bildirin. Saygılarımla, Gulchehra Salimova Task 2 2. Pek çok insan büyük bir şehirde yaşamanın daha iyi olduğuna inanıyor. Bazıları ise kırsal yaşamı tercih ediyor. Her iki görüşü tartışın ve kendi fikrinizi belirtin. Yaklaşık 180–200 kelime. Namunaviy javob: ✔ Şehirde mi yoksa kırsalda mı yaşamak gerektiği sorusu pek çok insanı düşündürüyor. Her iki yaşam biçiminin de kendine özgü avantajları var. Büyük şehirde yaşamanın en önemli avantajı geniş olanaklardır. Daha fazla iş imkânı, daha iyi üniversiteler ve hastaneler, ayrıca sayısız kültür ve eğlence seçeneği vardır. Bunun yanında toplu taşıma genellikle gelişmiştir, bu yüzden araba sahibi olmak şart değildir. Kırsal yaşam ise huzur ve doğa sunar. Hava daha temiz, gürültü daha azdır ve çocuklar dışarıda özgürce oynayabilir. Üstelik yaşam maliyeti çoğu zaman daha düşüktür; komşular birbirini tanır ve birbirine yardım eder. Bununla birlikte her iki tarafın da dezavantajları var: Şehirde kiralar yüksek ve trafik streslidir; kırsalda ise çoğu zaman iş imkânı ve doktor eksikliği yaşanır. Bu da gençlerin köylerden şehirlere göç etmesine yol açıyor. Turk tili — multilevel mock-testlar | 134 Bana göre karar, insanın hayatının hangi döneminde olduğuna bağlıdır. Üniversite okumak ya da kariyer yapmak isteyen gençler için şehir daha caziptir. Küçük çocuklu aileler ya da emekliler için ise kırsal bölgeler ideal olabilir. Özellikle internet sayesinde artık köyden de birçok iş yapılabiliyor. Sonuç olarak herkes için geçerli tek bir cevap yoktur; önemli olan, yaşanılan yerin kişinin kendi ihtiyaçlarına uygun olmasıdır. SPEAKING (gapirish) Part 1.1 Kendinizle ilgili soruları cevaplayın (her biri yaklaşık 30 saniye). 1. Adınız nedir ve nerelisiniz? 2. Ne iş yapıyorsunuz ya da ne okuyorsunuz? 3. Spor yapıyor musunuz? Part 1.2 İki resme bakın (aşağıda tarif edilmiştir). Karşılaştırın ve soruları cevaplayın. Resim 1 Resim 1: Bir grup turist eski bir türbenin fotoğrafını çekiyor. Resim 2 Resim 2: Bir aile deniz kenarındaki bir plajda dinleniyor. 4. İki tatil türünü karşılaştırın. 5. Hangi tatili tercih edersiniz ve neden? 6. Turizm bir ülkenin ekonomisine nasıl yardımcı olabilir? Part 2 Hazırlık için 1 dakikanız, konuşmak için en fazla 2 dakikanız var. KONU KARTI Hayranlık duyduğunuz bir insanı anlatın. • Bu kişi kim? • Neler yaptı? • Ona neden hayranlık duyuyorsunuz? Part 3 İfadeyi ve argümanları okuyun. 1 dakika hazırlık, 2 dakika konuşma: iki tarafı tartışın ve görüşünüzü söyleyin. Yalnızca kendi ülkemizde üretilen ürünleri satın almalıyız. LEHİNE ALEYHİNE Yerli ekonomiyi destekler. Müşteriler için seçenek azalır. Ülkede istihdam yaratır. Bazı ürünler daha pahalıdır. Daha kısa taşıma mesafeleri çevreyi korur. Uluslararası ticaret yeniliği teşvik eder. Maslahat:✔ Part 2: tanlagan odamingiz haqida aniq misollar keltiring – faqat umumiy so'zlar bilan cheklanmang. Turk tili — multilevel mock-testlar | 135 MOCK-TEST 12 LISTENING (tinglab tushunish) Part 1 (1–8) Bazı cümleler duyacaksınız. Uygun cevabı seçin (A, B veya C). 1. En yakın eczane nerede? A) Bana ilaç lazım. B) Eczaneler çok temizdir. C) Süpermarketin hemen yanında. Javob: C✔ 2. Uçağımı kaçırdım! A) Uçaklar çok hızlıdır. B) Uçakla seyahat etmeyi severim. C) Eyvah! Bugün başka bir uçuş var mı? Javob: C ✔ 3. Dünkü maçı izledin mi? A) Yarın maçım var. B) Evet, inanılmaz heyecanlıydı! C) Maçlar eğlencelidir. Javob: B ✔ 4. Burada kartla ödeyebilir miyim? A) Evet, bütün kartları kabul ediyoruz. B) Ben zaten ödedim. C) Kartlar plastikten yapılır. Javob: A ✔ 5. Kışın en çok ne yapmaktan hoşlanırsın? A) Kış soğuk geçer. B) Kışın genellikle sisli olur. C) Çimgan'da kayak yapmayı severim. Javob: C ✔ 6. Buhara'ya yolculuk ne kadar sürüyor? A) Buhara çok eski bir şehir. B) Hızlı trenle yaklaşık dört saat. C) Geçen yıl oradaydım. Javob: B ✔ 7. Bu senin yeni araban mı? A) Hayır, ağabeyimin. B) Arabaların dört tekerleği var. C) Yarın arabayla gideceğim. Javob: A ✔ 8. Yardımın için teşekkürler! A) Yardım iyi bir şeydir. B) Rica ederim! C) Herkesin bazen yardıma ihtiyacı olur. Javob: B ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 136 Part 2 (9–14) Kısa bir duyuru duyacaksınız. Notları tamamlayın. BİR KELİME ve/veya BİR SAYI yazın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Değerli yolcularımız, 2. Terminal'e hoş geldiniz. Lütfen aşağıdaki bilgilere dikkat edin. Dış hat uçuşları için check-in kalkıştan üç saat önce açılır ve elli dakika önce kapanır. Her yolcu en fazla yirmi kilogramlık bir bavul teslim edebilir. Kabin bagajında sıvılar yalnızca yüz mililitreye kadar olan kaplarda taşınabilir. Güvenlik kontrolünden sonra mağazalar, kafeler ve bir ibadet odası bulunmaktadır. Terminalin her yerinde ücretsiz kablosuz internet mevcuttur. Küçük çocuklu aileler birinci kattaki bebek bakım odasını kullanabilir. Lütfen bagajınızı hiçbir zaman gözetimsiz bırakmayın. Kayıp eşyalarınızı 4 numaralı çıkışın yanındaki kayıp eşya bürosundan alabilirsiniz. İyi uçuşlar dileriz. 9. Check-in kalkıştan ______ saat önce açılır. Javob: üç✔ 10. Kalkıştan ______ dakika önce kapanır. Javob: elli ✔ 11. Bir bavul en fazla ______ kilogram olabilir. Javob: yirmi ✔ 12. Sıvılar yalnızca yüz ______ye kadar olan kaplarda taşınabilir. Javob: mililitre ✔ 13. Bebek bakım odası ______ katta. Javob: birinci ✔ 14. Kayıp eşya bürosu ______ numaralı çıkışın yanında. Javob: 4 ✔ Part 3 (15–18) Dört kişiyi dinleyeceksiniz. Her kişiyi (15–18) A–F ifadelerinden biriyle eşleştirin. İki ifade kullanılmayacak. Kişi 1 Neredeyse her şeyi internetten alıyorum, çünkü mağazalara gidecek vaktim yok. Beni rahatsız eden tek şey, teslimatın uzun sürmesi. Kişi 2 Her cumartesi pazara gidiyorum. Orada pazarlık yapabiliyorum ve meyveler süpermarkettekinden daha taze. Kişi 3 Yalnızca gerçekten ihtiyacım olan şeyleri alıyorum. Her alışverişten önce bir liste yazıyor ve ona sıkı sıkıya uyuyorum. Kişi 4 İkinci el mağazalarına bayılıyorum. Orada düşük fiyatlara benzersiz kıyafetler bulunabiliyor, üstelik bu çevre için de iyi. Turk tili — multilevel mock-testlar | 137 A) Kullanılmış eşyalar alırım. B) Alışverişimi çok planlı yaparım. C) Geleneksel pazarları tercih ederim. D) Çoğunlukla internetten alışveriş yaparım. E) Hiç alışverişe gitmem. F) Sadece markalı kıyafetler alırım. 15. Kişi 1 Javob: D✔ 16. Kişi 2 Javob: C ✔ 17. Kişi 3 Javob: B ✔ 18. Kişi 4 Javob: A ✔ Part 4 (19–23) havalimanının 2. terminalini gezdiren bir rehberi dinleyeceksiniz. Plandaki 19–23 numaralı yerleri A–H harfleriyle eşleştirin. Üç harf kullanılmayacak. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Herkese merhaba, hoş geldiniz! Bugün size havalimanının 2. terminalini tanıtacağım. Lütfen plana bakın: Ana giriş aşağıda, güney tarafında. Şimdi «Bebek odası»: «Güvenlik» noktasının hemen doğusunda. Şimdi «Kayıp eşya»: «Check-in» noktasının hemen kuzeyinde, kuzeybatı köşede. «Araç kiralama» arıyorsanız, «Otopark» noktasının hemen batısında. «Kafe» arıyorsanız, «Yürüyen merdiven» noktasının hemen kuzeyinde. «Mescit» arıyorsanız, «Danışma» noktasının hemen kuzeyinde. Bu arada planı danışma masasından da alabilirsiniz. İyi gezmeler! A) Araç kiralama B) Gazete bayii C) Kayıp eşya Turk tili — multilevel mock-testlar | 138 D) Eczane E) Döviz bürosu F) Bebek odası G) Kafe H) Mescit 19. Yer 19 Javob: C✔ 20. Yer 20 Javob: H ✔ 21. Yer 21 Javob: G ✔ 22. Yer 22 Javob: F ✔ 23. Yer 23 Javob: A ✔ Part 5 (24–29) Üç konuşma duyacaksınız. Doğru cevabı seçin: A, B veya C. Konuşma 1 Adam: İyi günler, bavulum gelmedi. Kadın: Hangi uçuşla geldiniz? Adam: Frankfurt'tan, HY 232 sefer sayılı uçuşla. Kadın: Bavulunuz büyük ihtimalle Frankfurt'ta unutulmuş. Yarın bir sonraki uçuşla gelecek. Biz onu otelinize getireceğiz. 24. Adam nereden geliyor? A) Münih'ten B) Frankfurt'tan C) Berlin'den Javob: B ✔ 25. Bavula ne olacak? A) Kayboldu. B) Otele getirilecek. C) Adam gidip alacak. Javob: B ✔ Konuşma 2 Kadın: Yeni bir iş aradığını duydum. Adam: Evet, şirketimde yükselme imkânı yok. Kadın: Benim şirketim şu anda bir programcı arıyor. Adam: Gerçekten mi? İlanı bana gönderebilir misin? Kadın: Tabii, bu akşam gönderirim. 26. Adam neden yeni bir iş arıyor? A) Yükselme imkânı yok. B) İş arkadaşlarını sevmiyor. C) Maaşı çok düşük. Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 139 27. Kadın ona ne gönderecek? A) İş ilanını B) Bir davetiye C) Kendi özgeçmişini Javob: A✔ Konuşma 3 Adam: Hazır mısın? Taksi beş dakika sonra geliyor. Kadın: Neredeyse. Pasaportumu arıyorum. Adam: Çalışma masasının üstünde, telefonunun yanında. Kadın: Ha, evet, teşekkürler! Artık hazırım. 28. Kadın ne arıyor? A) Telefonunu B) Çantasını C) Pasaportunu Javob: C ✔ 29. Aradığı şey nerede? A) Çalışma masasının üstünde B) Mutfakta C) Bavulda Javob: A ✔ Part 6 (30–35) Bir dersten bir bölüm duyacaksınız. Notları BİR KELİME ve/veya BİR SAYI ile tamamlayın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Bugün tarihin en önemli matematikçilerinden biri olan Muhammed bin Musa el-Harezmi'den söz edeceğiz. Adından da anlaşıldığı gibi, muhtemelen bugünkü Özbekistan'da bulunan Harezm bölgesindendi ve 9. yüzyılda yaşadı. Bağdat'ta, ünlü bir bilim merkezi olan “Bilgelik Evi”nde çalıştı. En önemli eseri denklemlerin çözümünü ele alıyordu. Bu kitabın adındaki “el-cebr” kelimesinden daha sonra Türkçedeki “cebir”, Avrupa dillerindeki “algebra” sözcüğü türedi. El-Harezmi ayrıca Hint sayı sistemi üzerine bir kitap yazdı. Bu kitap Latinceye çevrildiğinde Avrupalılar, sıfır da dahil olmak üzere bugün kullandığımız rakamlarla tanıştı. Adının Latince biçiminden ise bugün bilgisayar biliminde merkezî bir rol oynayan “algoritma” sözcüğü doğdu. Hive'de onun onuruna dikilmiş bir anıt bulunuyor. 30. El-Harezmi muhtemelen ______ bölgesindendi. Javob: Harezm ✔ 31. ______ yüzyılda yaşadı. Javob: 9. ✔ 32. Bağdat'ta “______ Evi”nde çalıştı. Javob: Bilgelik ✔ 33. “El-cebr” kelimesinden “______” sözcüğü türedi. Javob: cebir / algebra ✔ 34. Avrupalılar ______ da dahil olmak üzere bugünkü rakamlarla tanıştı. Javob: sıfır ✔ 35. ______ şehrinde onun için bir anıt var. Javob: Hive ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 140 READING (o'qib tushunish) Part 1 (1–6) Metni okuyun. Her boşluğu (1–6) uygun BİR kelimeyle doldurun. METİN Özbekistan, dünyada çift kara ile çevrili yalnızca iki ülkeden biridir. Bu, ülkenin denize kıyısı olmadığı (1) ______ bütün komşularının da denize kıyısı olmadığı anlamına gelir. Bu durumdaki diğer ülke Avrupa'daki Lihtenştayn'dır. Özbekistan'ın beş komşusu vardır: Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Afganistan ve Türkmenistan. Ülkenin büyük bölümü çöller (2) ______ bozkırlardan oluşur; doğuda (3) ______ yüksek dağlar yükselir. İklim karasaldır: Yazlar sıcak, kışlar soğuk geçer. En önemli nehirler Amuderya ve Siriderya'dır; bu nehirler binlerce yıldan (4) ______ tarımı mümkün kılıyor. Yaklaşık 37 milyon nüfusuyla Özbekistan, Orta Asya'nın en kalabalık ülkesidir. Başkent Taşkent de bölgenin (5) ______ büyük şehridir. Nüfusun çoğunluğu genç; bu da ülkeye gelecek (6) ______ büyük fırsatlar sunuyor. 1. Lücke Javob: gibi✔ 2. Lücke Javob: ve / ile ✔ 3. Lücke Javob: ise ✔ 4. Lücke Javob: beri / bu yana ✔ 5. Lücke Javob: en ✔ 6. Lücke Javob: için ✔ Part 2 (7–14) A–J metinlerini ve 7–14 durumlarını okuyun. Hangi metin hangi kişiye uygun? İki metin kullanılmayacak. A Dil okulu: IELTS için dört haftalık yoğun İngilizce kursu. B Ortak bahçe üye arıyor. Size ait tarhlar, aletler mevcut. C Fotoğraf stüdyosu: Beş dakikada vesikalık fotoğraf. D Her pazar sabahı çocuk sineması: 10 yaşa kadar çocuklar için çizgi filmler. E Elektronik mağazası: Bir yıl garantili ikinci el dizüstü bilgisayarlar. F Ev ve ofisler için temizlik hizmeti. Çevre dostu ürünler. G Turk tili — multilevel mock-testlar | 141 Öğrenciler için matematik olimpiyatı. Kayıtlar 1 Mart'a kadar okulda. H Alerjili çocukların ebeveynleri için dayanışma grubu. I Ölçüye göre ahşap mobilya. Geleneksel oymalar. J Beş yaşından itibaren kız ve erkek çocuklar için bale okulu. 7. Ilyos'un yeni pasaportu için hemen bir fotoğrafa ihtiyacı var. Javob: C✔ 8. Saida kendi sebzesini yetiştirmek istiyor ama bahçesi yok. Javob: B ✔ 9. Bir üniversite öğrencisinin ucuz ve garantili bir bilgisayara ihtiyacı var. Javob: E ✔ 10. Kamron (14) matematikte çok iyi ve bir yarışmaya katılmak istiyor. Javob: G ✔ 11. Ozoda'nın altı yaşındaki kızı dans etmeyi öğrenmek istiyor. Javob: J ✔ 12. Bir şirket müdürü ofisi temizleyecek birini arıyor. Javob: F ✔ 13. Rustam'ın özel ölçülerde ahşap bir dolaba ihtiyacı var. Javob: I ✔ 14. Dilbar bir ay sonra IELTS sınavına girmek istiyor. Javob: A ✔ Part 3 (15–20) Metni okuyun. 15–20 numaralı paragraflar için uygun başlığı (A–H) seçin. İki başlık kullanılmayacak. A) Beklenmedik bir telefon B) Meslek seçimi C) Ağır bir kaza D) Hastanede geçen uzun aylar E) Sahaya dönüş F) Spora adanmış bir hayat G) Antrenör olarak yeni görevler H) Diğer sporculara yardım Paragraf 15 Sanjar altı yaşından beri futbol oynuyor ve profesyonel futbolcu olmayı hayal ediyordu. On dokuz yaşında birinci ligde oynamaya başlamıştı bile. Paragraf 16 Ancak önemli bir maçta kötü bir şekilde düştü ve bacağı iki yerden kırıldı. Doktorlar belki bir daha hiç oynayamayacağını söyledi. Paragraf 17 Turk tili — multilevel mock-testlar | 142 Dört ayını hastanede ve fizik tedavide geçirdi. Çok acı verse de her gün egzersizlerini yaptı. Paragraf 18 Kazadan bir buçuk yıl sonra yeniden sahaya çıktı ve ilk maçında gol bile attı. Paragraf 19 Otuz yaşında kariyerini noktaladı ve memleketinde gençlerin antrenörü oldu. Paragraf 20 Ayrıca sakatlanan genç sporculara rehabilitasyon sürecinde yardım eden bir vakıf kurdu. 15. Paragraf 15 Javob: F✔ 16. Paragraf 16 Javob: C ✔ 17. Paragraf 17 Javob: D ✔ 18. Paragraf 18 Javob: E ✔ 19. Paragraf 19 Javob: G ✔ 20. Paragraf 20 Javob: H ✔ Part 4 (21–29) Makaleyi okuyun ve 21–29 numaralı soruları cevaplayın. Neden güleriz? Gülmek, en eski iletişim biçimlerinden biridir. Araştırmacılar, insanların konuşmayı öğrenmeden çok önce de güldüğünü tahmin ediyor. Şempanze gibi insansı maymunlar da oyun oynarken gülmeye benzer sesler çıkarır. Amerikalı psikolog Robert Provine insanları günlük durumlarda gözlemledi ve şaşırtıcı bir sonuca ulaştı: İnsanların çoğu fıkralara değil, sohbet sırasında söylenen sıradan sözlere gülüyor. Üstelik başkalarıyla birlikteyken, yalnızken olduğundan çok daha sık gülüyoruz. Demek ki gülmek her şeyden önce “Biz birbirimize aitiz.” diyen sosyal bir işarettir. Gülmenin vücut üzerinde de olumlu etkileri vardır. Stres hormonlarını azaltabilir ve kasları gevşetebilir. Bazı araştırmalar, gülmenin ağrı algısını azalttığına işaret ediyor. Bu yüzden bazı hastanelerde “hastane palyaçoları” hasta çocukları ziyaret ediyor. İlginç olan bir başka nokta da gülmenin bulaşıcı olmasıdır. Birinin güldüğünü duyduğumuzda beynimizde bizi de güldüren bölgeler harekete geçer. Bu nedenle bazı televizyon dizilerinde kayıttan gülme efektleri kullanılır. 21. Araştırmacılar gülme hakkında ne tahmin ediyor? A) Orta Çağ'da icat edildiğini B) Dilden sonra ortaya çıktığını C) Yalnızca insanların güldüğünü D) Dilden daha eski olduğunu Javob: D ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 143 22. Provine'a göre insanlar çoğunlukla neye gülüyor? A) Filmlere B) Sohbetteki sıradan sözlere C) Fıkralara D) Hayvanlara Javob: B✔ 23. Gülmenin vücut üzerinde nasıl bir etkisi olabilir? A) Stres hormonlarını artırır. B) İnsanı yorar. C) Stres hormonlarını azaltabilir. D) Ağrıyı artırır. Javob: C ✔ 24. Bazı diziler neden kayıttan gülme efekti kullanır? A) Çünkü zorunludur B) Çünkü gülmek bulaşıcıdır C) Çünkü daha ucuzdur D) Çünkü oyuncular gülemez Javob: B ✔ Sorular 25–29: İfadeler metinle uyuşuyor mu? DOĞRU, YANLIŞ veya BELİRTİLMEMİŞ yazın. 25. Şempanzeler oyun oynarken gülmeye benzer sesler çıkarır. Javob: DOĞRU ✔ 26. İnsanlar yalnızken, başkalarıyla birlikteyken olduğundan daha sık güler. Javob: YANLIŞ ✔ 27. Robert Provine Amerikalı bir psikologdu. Javob: DOĞRU ✔ 28. Hastane palyaçoları dünyanın bütün hastanelerinde çalışıyor. Javob: BELİRTİLMEMİŞ ✔ 29. Gülmek bulaşıcıdır. Javob: DOĞRU ✔ Part 5 (30–35) Metni okuyun. 30–33 numaralı cümleleri metinden BİR kelimeyle tamamlayın ve 34–35 numaralı soruları cevaplayın. Sınıfta cep telefonu Birçok ülkede okullarda cep telefonlarının yasaklanıp yasaklanmaması gerektiği tartışılıyor. Bazı ülkeler akıllı telefonların derste kullanımını şimdiden kısıtladı. Yasağı savunanlar, telefonsuz öğrencilerin daha dikkatli olduğunu ve teneffüslerde birbirleriyle daha çok konuştuğunu öne sürüyor. Ayrıca yasağın siber zorbalığı azaltmaya yardımcı olması bekleniyor. Karşı çıkanlar ise akıllı telefonların öğrenmede yararlı araçlar olabileceğini, örneğin araştırma ya da sözlük için kullanılabileceğini düşünüyor. Pek çok veli de çocuklarına her an ulaşabilmek istiyor. Bazı okullar bir orta yol buldu: Telefonlar sabah toplanıyor ve dersler bitince geri veriliyor. 30. Telefonsuz öğrencilerin daha ______ olduğu söyleniyor. Javob: dikkatli ✔ 31. Yasağın siber ______ azaltması bekleniyor. Javob: zorbalığı ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 144 32. Telefonlar araştırma ya da ______ için kullanılabilir. Javob: sözlük✔ 33. Bazı okullarda telefonlar sabah ______. Javob: toplanıyor ✔ 34. Pek çok veli ne istiyor? A) Daha çok ödev B) Daha pahalı telefonlar almak C) Daha uzun teneffüsler D) Çocuklarına her an ulaşabilmek Javob: D ✔ 35. Bazı okullar nasıl bir orta yol buldu? A) Telefonlar sabah toplanıp sonra geri veriliyor B) Telefonlar sadece cuma günleri serbest C) Yalnızca öğretmenler telefon kullanabiliyor D) Telefonlar yalnızca teneffüslerde serbest Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 145 WRITING (yozish) DURUM Bir internet mağazasından bir çift ayakkabı sipariş ettiniz, ancak size yanlış numara gönderildi. Task 1.1 1.1. Bir arkadaşınıza ne olduğunu yazın. Yaklaşık 50 kelime. Namunaviy javob:✔ Merhaba Dilnoza, Düşünebiliyor musun, yeni ayakkabılarım sonunda geldi ama 38 yerine 36 numara! Onları cumartesi günü kuzenimin düğününde giymek istiyordum. Şimdi geri göndermem gerekiyor ve yenilerinin zamanında gelip gelmeyeceğini bilmiyorum. Çok sinir bozucu! Belki o gün senin siyah ayakkabılarını ödünç alırım, olur mu? Sevgiler, Marjona Task 1.2 1.2. İnternet mağazasına yazın, sorunu anlatın ve ne beklediğinizi belirtin. Yaklaşık 120–150 kelime. Namunaviy javob: ✔ Sayın Yetkili, 3 Mayıs'ta internet mağazanızdan “Comfort” markalı, 38 numara siyah deri bir çift ayakkabı sipariş ettim (sipariş numarası: 45781). Paketi dün teslim aldım, ancak maalesef bana 36 numara ayakkabı gönderilmiş. Bu durum benim için son derece can sıkıcı, çünkü ayakkabıları önümüzdeki cumartesi bir aile kutlamasında giymeyi planlıyordum. Yeterince zamanım olsun diye siparişimi özellikle erken vermiştim. Ayrıca kutunun üzerindeki etikette de doğru numara yazıyordu, yani hata depoda yapılmış olmalı. Bu nedenle doğru numaranın, benden ek bir ücret alınmadan, ekspres kargoyla en kısa sürede gönderilmesini rica ediyorum. Yanlış ayakkabıları size seve seve geri gönderirim; bunun için lütfen bana ücretsiz bir iade etiketi yollayın. Doğru numara stokta yoksa ödediğim tutarın tamamının iade edilmesini istiyorum. Konuyla ilgili en kısa zamanda bilgi vermenizi rica eder, yanıtınızı beklerim. Saygılarımla, Marjona Qodirova Task 2 2. Bazıları ev ödevlerinin kaldırılması gerektiğini düşünüyor. Bazıları ise ödevleri vazgeçilmez buluyor. Her iki görüşü tartışın ve kendi fikrinizi belirtin. Yaklaşık 180–200 kelime. Namunaviy javob: ✔ Ev ödevleri kuşaklardır okul hayatının bir parçasıdır. Buna rağmen giderek daha fazla veli ve eğitimci, ödevlerin kaldırılmasını ya da büyük ölçüde azaltılmasını istiyor. Ödevlere karşı çıkanlar, öğrencilerin uzun bir okul gününün ardından dinlenmeye, hobilerine ve ailelerine zaman ayırmaya ihtiyaç duyduğunu öne sürüyor. Çok fazla ödev evde strese ve tartışmalara yol açıyor. Ayrıca koşullar eşit değil: Bazı çocuklar anne babalarından ya da özel öğretmenlerden yardım alıyor, bazıları ise alamıyor. Savunucular ise ödevlerin konuyu pekiştirmeye yardımcı olduğunu vurguluyor. Evde alıştırma yapan öğrenci, henüz neyi anlamadığını fark ediyor ve bir sonraki derste öğretmenine soru sorabiliyor. Bunun yanında öğrenciler bağımsız çalışmayı ve zamanlarını planlamayı öğreniyor; bunlar üniversitede ve iş hayatında da önemli becerilerdir. Bence ödevler kaldırılmamalı, ama iyileştirilmeli. Uzun ve tekdüze alıştırmalar yerine kısa ve anlamlı görevler, örneğin küçük bir proje ya da ilginç bir metni okumak, çok daha yararlı olur. Öğretmenler ayrıca Turk tili — multilevel mock-testlar | 146 ödev miktarının makul olmasına dikkat etmeli ve farklı derslerin öğretmenleri bu konuda birbirleriyle iş birliği yapmalı. Öğrencilerin de ödevleri bir ceza değil, kendilerini geliştirme fırsatı olarak görmesi gerekir. Sonuç olarak önemli olan ödevin var olup olmaması değil, niteliğidir. İyi tasarlanmış ödevler öğrenmeyi gerçekten destekleyebilir ve öğrencilerin derse olan ilgisini artırabilir. SPEAKING (gapirish) Part 1.1 Kendinizle ilgili soruları cevaplayın (her biri yaklaşık 30 saniye). 1. Tipik bir gününüz nasıl geçer? 2. Ne pişirmeyi seversiniz? 3. Hangi ülkeyi ziyaret etmek istersiniz? Part 1.2 İki resme bakın (aşağıda tarif edilmiştir). Karşılaştırın ve soruları cevaplayın. Resim 1 Resim 1: Yaşlı bir adam parkta gazete okuyor. Resim 2 Resim 2: Genç bir kadın metroda akıllı telefonundan haber okuyor. 4. İki resmi karşılaştırın. 5. Haberleri nereden takip ediyorsunuz? 6. Basılı gazeteler yok olacak mı? Part 2 Hazırlık için 1 dakikanız, konuşmak için en fazla 2 dakikanız var. KONU KARTI Öğrenmek istediğiniz bir beceriyi anlatın. • Bu hangi beceri? • Onu nasıl öğrenmek istiyorsunuz? • Bu beceri sizin için neden önemli? Part 3 İfadeyi ve argümanları okuyun. 1 dakika hazırlık, 2 dakika konuşma: iki tarafı tartışın ve görüşünüzü söyleyin. Okullar sabah saat onda başlamalıdır. LEHİNE ALEYHİNE Gençler daha uzun uyur ve daha iyi odaklanır. Dersler daha geç biter. Sabahın erken saatlerinde trafik azalır. Veliler işe erken gitmek zorunda. Bazı araştırmalara göre notlar yükselir. Öğleden sonra hobilere daha az zaman kalır. Maslahat:✔ Part 3: xulosa qilishni unutmang: «Sonuç olarak …», «Son olarak şunu söylemek isterim: …». Turk tili — multilevel mock-testlar | 147 MOCK-TEST 13 LISTENING (tinglab tushunish) Part 1 (1–8) Bazı cümleler duyacaksınız. Uygun cevabı seçin (A, B veya C). 1. Belediye binasının nerede olduğunu söyleyebilir misin? A) Dümdüz gidin, sonra sola dönün. B) Bina yüz yıl önce yapılmış. C) Belediye binası çok eski. Javob: A✔ 2. Bugün hiç yemek yapasım yok. A) Dün ben yemek yaptım. B) Yemek yapmak sağlıklıdır. C) O zaman pizza sipariş edelim. Javob: C ✔ 3. Taşkent'te ne kadar kalacaksın? A) Geçen yıl oradaydım. B) Ay sonuna kadar. C) Taşkent çok büyük. Javob: B ✔ 4. Burada sigara içebilir miyim? A) Hayır, kusura bakmayın, burada sigara içmek yasak. B) Sigara sağlığa zararlıdır. C) Sigara pahalı. Javob: A ✔ 5. Mektubu gönderdin mi? A) Mektuplar artık modası geçti. B) Şu an bir mektup yazıyorum. C) Evet, bu sabah postaneden gönderdim. Javob: C ✔ 6. Neden Türkçe öğreniyorsun? A) Türkiye'de üniversite okumak istiyorum. B) Dünden beri öğreniyorum. C) Türkçede ünlü uyumu vardır. Javob: A ✔ 7. Üşüyorum. A) Kaloriferi açayım mı? B) Ben sıcak havayı severim. C) Kışın sık sık kar yağar. Javob: A ✔ 8. İş görüşmesi nasıl geçti? A) Görüşme ikinci kattaydı. B) Sanırım oldukça iyi geçti. C) Kendimi tanıtıyorum. Javob: B ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 148 Part 2 (9–14) Kısa bir duyuru duyacaksınız. Notları tamamlayın. BİR KELİME ve/veya BİR SAYI yazın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Botanik Bahçesi'ne hoş geldiniz. Bahçemiz seksen yılı aşkın bir süre önce kuruldu ve bugün Orta Asya'nın en büyük bahçelerinden biri. Burada dünyanın dört bir yanından dört binden fazla bitki türü yetişiyor. Gezi yolu yaklaşık üç kilometre uzunluğunda ve yürümek yaklaşık bir buçuk saat sürüyor. Özellikle tropik bitkilerin bulunduğu sera çok seviliyor; orada sıcaklık yirmi beş derece. İlkbaharda mutlaka lale tarlalarını ziyaret edin, çünkü birçok lale türü aslen Orta Asya'dan geliyor. Lütfen çiçek koparmayın ve yollardan ayrılmayın. Köpeklerin bahçeye girmesi yasaktır. Okul grupları için telefonla rezervasyon yapılması gereken ücretsiz rehberli turlar sunuyoruz. Göletin yanındaki kafe saat on sekize kadar açık. 9. Bahçede ______ binden fazla bitki türü yetişir. Javob: dört✔ 10. Gezi yolu yaklaşık ______ kilometredir. Javob: üç ✔ 11. Serada sıcaklık ______ derecedir. Javob: yirmi beş ✔ 12. Birçok ______ türü aslen Orta Asya'dan gelir. Javob: lale ✔ 13. ______ bahçeye girmesi yasaktır. Javob: Köpeklerin ✔ 14. Kafe saat ______ kadar açıktır. Javob: on sekize ✔ Part 3 (15–18) Dört kişiyi dinleyeceksiniz. Her kişiyi (15–18) A–F ifadelerinden biriyle eşleştirin. İki ifade kullanılmayacak. Kişi 1 Her akşam yatmadan önce en az yirmi sayfa okuyorum. Bu, günü unutmama ve rahatlamama yardımcı oluyor. Kişi 2 Neredeyse yalnızca e-kitap okuyorum, çünkü böylece yüzlerce kitap tek bir cihazda oluyor. Seyahatlerde bu çok pratik. Kişi 3 Çocukken okumayı hiç sevmezdim. Ancak dokuzuncu sınıftaki bir öğretmenim bana beni gerçekten ilgilendiren kitaplar gösterdi. Kişi 4 Okuma grubumuzla ayda bir buluşup bir kitabı tartışıyoruz. Farklı görüşleri duymak bence çok heyecan verici. Turk tili — multilevel mock-testlar | 149 A) Dijital kitap okumayı severim. B) Kitapları başkalarıyla tartışmayı severim. C) Kafamı dinlemek için okurum. D) Bir öğretmen ilgimi uyandırdı. E) Yalnızca gazete okurum. F) Okumaya vaktim yok. 15. Kişi 1 Javob: C✔ 16. Kişi 2 Javob: A ✔ 17. Kişi 3 Javob: D ✔ 18. Kişi 4 Javob: B ✔ Part 4 (19–23) botanik bahçesini gezdiren bir rehberi dinleyeceksiniz. Plandaki 19–23 numaralı yerleri A–H harfleriyle eşleştirin. Üç harf kullanılmayacak. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Herkese merhaba, hoş geldiniz! Bugün size botanik bahçesini tanıtacağım. Lütfen plana bakın: Ana giriş aşağıda, güney tarafında. «Şifalı bitkiler» arıyorsanız, «Gül yolu» noktasının hemen batısında. «Kaktüs evi» arıyorsanız, «Kafe» noktasının hemen kuzeyinde, kuzeybatı köşede. «Bambu yolu» arıyorsanız, «Ana kapı» noktasının hemen batısında. «Fidanlık», «Kafe» noktasının hemen güneyinde, güneybatı köşede. Şimdi «Mağaza»: «Sera» noktasının hemen kuzeyinde. Bu arada planı danışma masasından da alabilirsiniz. İyi gezmeler! A) Mağaza B) Japon bahçesi C) Kelebekler Turk tili — multilevel mock-testlar | 150 D) Fidanlık E) Kaktüs evi F) Eğitim kulübesi G) Bambu yolu H) Şifalı bitkiler 19. Yer 19 Javob: E✔ 20. Yer 20 Javob: A ✔ 21. Yer 21 Javob: G ✔ 22. Yer 22 Javob: H ✔ 23. Yer 23 Javob: D ✔ Part 5 (24–29) Üç konuşma duyacaksınız. Doğru cevabı seçin: A, B veya C. Konuşma 1 Kadın: Yoga kursuna kaydolmak istiyorum. Adam: Tabii. Pazartesi akşamı ve cumartesi sabahı olmak üzere iki kursumuz var. Kadın: Pazartesileri geç saate kadar çalışıyorum. Cumartesi gününkünü alayım. Adam: Kurs saat dokuzda başlıyor. Lütfen kendi matınızı getirin. 24. Kadın hangi kursu seçiyor? A) Pazartesi akşamını B) Pazar gününü C) Cumartesi sabahını Javob: C ✔ 25. Yanında ne getirmeli? A) Su B) Bir havlu C) Bir mat Javob: C ✔ Konuşma 2 Adam: Yeni modern sanat müzesine gittin mi? Kadın: Evet, geçen hafta. Sergi ilginçti ama giriş ücreti epey pahalıydı. Adam: Perşembe günleri girişin ücretsiz olduğunu duydum. Kadın: Gerçekten mi? O zaman gelecek perşembe bir daha giderim. 26. Kadın neyi beğenmedi? A) Yüksek giriş ücretini B) Çalışanları C) Sergiyi Javob: A ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 151 27. Giriş ne zaman ücretsiz? A) Pazartesi günleri B) Pazar günleri C) Perşembe günleri Javob: C✔ Konuşma 3 Kadın: Parti için hâlâ içecek almamız gerekiyor. Adam: Ben meyve suyu ve su alırım. Gazoz da alalım mı? Kadın: Almasak daha iyi, yoksa çocuklar çok fazla şeker alır. Adam: Tamam, o zaman sadece meyve suyu ve su. 28. İçecekleri kim alacak? A) Çocuklar B) Adam C) Kadın Javob: B ✔ 29. Neden gazoz almıyorlar? A) Çocuklar sevmiyor. B) Çok pahalı. C) Çok fazla şeker içeriyor. Javob: C ✔ Part 6 (30–35) Bir dersten bir bölüm duyacaksınız. Notları BİR KELİME ve/veya BİR SAYI ile tamamlayın. AUDIO MATNI (transkript — ustoz yoki sherigingiz ovoz chiqarib o'qiydi) Bugünkü dersimizin konusu lale. Pek çok insan lale denince Hollanda'yı düşünür; oysa yabani lale aslen Orta Asya'nın dağlarından ve bozkırlarından gelir. Yalnızca Özbekistan'da onlarca yabani lale türü yetişir ve bunların bazıları yalnızca burada bulunur. Osmanlı İmparatorluğu'nda lale çok değer görürdü ve sanatta ve mimaride sık sık betimlenirdi. 16. yüzyılda lale soğanları Avrupa'ya ulaştı. Hollanda'da 17. yüzyılda o kadar sevildiler ki nadir soğanların fiyatları çok yükseldi; bu döneme çoğu zaman “lale çılgınlığı” denir. Bugün Hollanda her yıl milyarlarca lale soğanı ihraç ediyor. Ancak Orta Asya'daki pek çok yabani lale türü tehlike altında, çünkü yaşam alanları tarım ve aşırı otlatma yüzünden yok oluyor. Bu yüzden bazı türler Özbekistan'ın Kırmızı Kitabı'nda yer alıyor. 30. Yabani lale Orta Asya'nın dağlarından ve ______ gelir. Javob: bozkırlarından ✔ 31. ______ İmparatorluğu'nda lale çok değer görürdü. Javob: Osmanlı ✔ 32. Lale soğanları ______ yüzyılda Avrupa'ya ulaştı. Javob: 16. ✔ 33. Bu döneme “lale ______” denir. Javob: çılgınlığı ✔ 34. Yaşam alanları tarım ve aşırı ______ yüzünden yok oluyor. Javob: otlatma ✔ 35. Bazı türler Özbekistan'ın Kırmızı ______ yer alıyor. Javob: Kitabı'nda / Kitabı ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 152 READING (o'qib tushunish) Part 1 (1–6) Metni okuyun. Her boşluğu (1–6) uygun BİR kelimeyle doldurun. METİN Hive şehri, Özbekistan'ın batısında, Amuderya Nehri'nin yakınında bulunur. Tarihî merkezinin adı İçan Kala'dır ve bu merkez, kerpiçten yapılmış yüksek bir sur (1) ______ çevrilidir. Surların içinde saraylar, camiler ve medreseler yer alır; bunların (2) ______ birkaç yüzyıllıktır. 1990 yılında İçan Kala, Orta Asya'dan UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınan ilk yer oldu. Şehrin tanınmış simgelerinden (3) ______ de mavi çinilerle kaplı Kalta Minor minaresidir. Bu minare aslında dünyanın en yüksek minaresi olacaktı, ama hiçbir zaman tamamlanamadı. Bugün eski şehir bir açık hava müzesi (4) ______ görünüyor. Pek çok ziyaretçi, şehri akşamları turist kalabalığı olmadan yaşamak (5) ______ küçük konukevlerinde geceliyor. Ancak yazın hava çok sıcak olur; bu (6) ______ ziyaret için en uygun mevsimler ilkbahar ve sonbahardır. 1. Lücke Javob: ile✔ 2. Lücke Javob: bazıları / bir kısmı ✔ 3. Lücke Javob: biri ✔ 4. Lücke Javob: gibi ✔ 5. Lücke Javob: için ✔ 6. Lücke Javob: yüzden / nedenle / sebeple ✔ Part 2 (7–14) A–J metinlerini ve 7–14 durumlarını okuyun. Hangi metin hangi kişiye uygun? İki metin kullanılmayacak. A “Eski usul halı dokuma” kursu: Geleneksel teknikleri öğrenin. Malzeme dahil. B Altı aylıktan büyük bebekler için ebeveynle birlikte bebek yüzme kursu. C Öğrenci yurdu: Eylül'den itibaren boş yerler. Uygun fiyatlı, kablosuz internetli. D Konservatuvarda klasik müzik konseri. Öğrencilere yarı fiyat. E Şehir parkında bisiklet kiralama: saatlik ya da tam gün. F Dünya Sağlık Günü'nde çocuklar için ücretsiz göz muayenesi. G Turk tili — multilevel mock-testlar | 153 Eczaneden evinize ilaç teslimat hizmeti. H Hamileler için pilates: küçük gruplarda hafif egzersizler. I Genç girişimciler için “Başarılı pazarlık” atölyesi. J Seyahat acentesi: İstanbul'a inanç turları ve şehir turları. 7. Mahliyo hamile ve formunu korumak istiyor. Javob: H✔ 8. Javlon küçük bir şirket kurdu ve daha iyi sözleşmeler yapmak istiyor. Javob: I ✔ 9. Bir bebeğin annesi çocuğuyla birlikte suya girmek istiyor. Javob: B ✔ 10. Bir üniversite öğrencisi sonbahardan itibaren ucuz bir oda arıyor. Javob: C ✔ 11. Islom'un büyükannesi hasta ve eczaneye gidemiyor. Javob: G ✔ 12. Sabohat bir hafta sonunu İstanbul'da geçirmek istiyor. Javob: J ✔ 13. Ebeveynler çocuklarının gözlerini ücretsiz muayene ettirmek istiyor. Javob: F ✔ 14. Nozim bir öğleden sonra parkta bisiklet sürmek istiyor ama bisikleti yok. Javob: E ✔ Part 3 (15–20) Metni okuyun. 15–20 numaralı paragraflar için uygun başlığı (A–H) seçin. İki başlık kullanılmayacak. A) Fikir nasıl doğdu? B) Alışılmadık bir iş yeri C) Teknolojinin yardımı D) İlk yıl E) Memnun müşteriler F) Hava koşullarıyla ilgili zorluklar G) Daha fazla bahçe için planlar H) Pahalıya mal olan bir hata Paragraf 15 Laziza, kışın şehirde taze sebzenin ne kadar pahalı olduğunu fark edince Taşkent'in tam ortasında sebze yetiştirme fikrine kapıldı. Paragraf 16 Eski bir ofis binasının düz çatısını kiraladı ve oraya küçük bir sera kurdu. Paragraf 17 Sensörler ve bir uygulama sayesinde sıcaklığı ve nemi kontrol ediyor. Bitkiler otomatik olarak sulanıyor. Turk tili — multilevel mock-testlar | 154 Paragraf 18 Ancak ilk yaz şiddetli bir fırtına seranın bir bölümünü yıktı ve çatıyı yeniden sağlamlaştırmak zorunda kaldı. Paragraf 19 Bugün yakındaki restoranlara marul, yeşillik ve domates sağlıyor. Aşçılar en çok ürünlerin tazeliğini takdir ediyor. Paragraf 20 Laziza gelecekte okulların çatılarında da bahçeler kurmak istiyor; böylece çocuklar yediklerinin nereden geldiğini öğrenecek. 15. Paragraf 15 Javob: A✔ 16. Paragraf 16 Javob: B ✔ 17. Paragraf 17 Javob: C ✔ 18. Paragraf 18 Javob: F ✔ 19. Paragraf 19 Javob: E ✔ 20. Paragraf 20 Javob: G ✔ Part 4 (21–29) Makaleyi okuyun ve 21–29 numaralı soruları cevaplayın. Ay ve gelgitler Daha önce deniz kenarına gitmiş olan herkes, su seviyesinin gün içinde yükselip alçaldığını fark etmiştir. Bu düzenli hareketlere gelgit denir: Suyun alçalmasına cezir, yükselmesine ise met adı verilir. Gelgitlerin başlıca nedeni Ay'ın çekim kuvvetidir. Ay, okyanusların suyunu Dünya'nın kendisine bakan tarafında kendine doğru çeker ve orada bir su kabarması oluşur. Dünya'nın karşı tarafında da böyle bir kabarma meydana gelir. Dünya kendi etrafında döndüğü için kıyıların çoğunda günde yaklaşık iki kez met, iki kez de cezir yaşanır. Güneş de gelgitleri etkiler; ancak çok daha uzakta olduğu için etkisi Ay'ınkinden zayıftır. Güneş, Ay ve Dünya aynı hizaya geldiğinde, yani yeni ay ve dolunay dönemlerinde gelgitler özellikle güçlü olur. Buna kabarma gelgiti denir. Met ile cezir arasındaki fark her yerde aynı değildir. Kanada'daki Fundy Körfezi'nde bu fark on beş metreyi aşabilirken, Akdeniz'de yalnızca birkaç santimetredir. Bazı ülkeler bugün gelgitlerden elektrik üretmek için de yararlanıyor. 21. Gelgitlerin başlıca nedeni nedir? A) Suyun sıcaklığı B) Rüzgâr C) Ay'ın çekim kuvveti D) Depremler Javob: C ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 155 22. Kıyıların çoğunda met ne sıklıkla olur? A) Yalnızca dolunayda B) Günde bir kez C) Haftada bir kez D) Günde yaklaşık iki kez Javob: D✔ 23. Gelgitler ne zaman özellikle güçlüdür? A) Ay görünmezken ve güneş batarken B) Şiddetli yağmurda C) Kışın D) Güneş, Ay ve Dünya aynı hizadayken Javob: D ✔ 24. Met ile cezir arasındaki fark nerede çok küçüktür? A) Atlas Okyanusu'nda B) Kanada'da C) Akdeniz'de D) Fundy Körfezi'nde Javob: C ✔ Sorular 25–29: İfadeler metinle uyuşuyor mu? DOĞRU, YANLIŞ veya BELİRTİLMEMİŞ yazın. 25. Cezir sırasında su seviyesi alçalır. Javob: DOĞRU ✔ 26. Güneş gelgitleri Ay'dan daha güçlü etkiler. Javob: YANLIŞ ✔ 27. Dünya'nın Ay'a bakmayan tarafında su kabarması oluşmaz. Javob: YANLIŞ ✔ 28. Fundy Körfezi'nde fark on beş metreyi aşabilir. Javob: DOĞRU ✔ 29. Elektriğinin çoğunu gelgitlerden üreten ülke Kanada'dır. Javob: BELİRTİLMEMİŞ ✔ Part 5 (30–35) Metni okuyun. 30–33 numaralı cümleleri metinden BİR kelimeyle tamamlayın ve 34–35 numaralı soruları cevaplayın. Dört günlük çalışma haftası Birçok ülkede şirketler dört günlük çalışma haftasını deniyor. Bu modelde çalışanlar beş yerine yalnızca dört gün çalışıyor, ama aynı maaşı alıyor. İlk sonuçlar, pek çok çalışanın daha az stresli ve daha memnun olduğunu gösteriyor. Bazı şirketlerde verimlilik aynı kaldı, hatta arttı; çünkü çalışanlar daha odaklı çalıştı ve daha az hastalandı. Ancak eleştirmenler bu modelin her sektöre uygun olmadığını hatırlatıyor. Hastanelerde, okullarda ya da mağazalarda her gün birinin bulunması gerekiyor. Ayrıca bazı işverenler daha yüksek maliyetlerden endişe ediyor. Uzmanlar, daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğu konusunda hemfikir. 30. Çalışanlar aynı ______ alıyor. Javob: maaşı ✔ 31. Pek çok çalışan daha az ______. Javob: stresli ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 156 32. Bazı şirketlerde ______ arttı. Javob: verimlilik✔ 33. Bazı işverenler daha yüksek ______ endişe ediyor. Javob: maliyetlerden ✔ 34. Bazı şirketlerde verimlilik neden aynı kaldı? A) Çalışanlar daha odaklı çalıştı. B) Yeni çalışanlar işe alındı. C) İş günleri uzatıldı. D) Maaşlar arttı. Javob: A ✔ 35. Eleştirmenler ne diyor? A) Çalışanlar daha çok hastalanıyor. B) Kimse daha az çalışmak istemiyor. C) Her yerde yasak. D) Model her sektöre uygun değil. Javob: D ✔ Turk tili — multilevel mock-testlar | 157 WRITING (yozish) DURUM Türkiye'den bir arkadaşınız yazın sizi Özbekistan'da ziyaret etmek istiyor. Task 1.1 1.1. Arkadaşınıza kısa bir mesaj yazın ve bir tarih aralığı önerin. Yaklaşık 50 kelime. Namunaviy javob:✔ Merhaba Emre, Bizi ziyaret etmek istemene çok sevindim! En iyisi haziran başında gelmen, o zaman hava henüz çok sıcak olmuyor. Tabii ki bizde kalabilirsin, annem de buna çok sevinecek. Ne kadar kalmak istediğini bana yaz, sonra geziyi birlikte planlayalım. Seni burada görmek için sabırsızlanıyorum! Görüşmek üzere, Timur Task 1.2 1.2. Arkadaşınıza daha ayrıntılı bir e-posta yazın: Yanında ne getirmeli, birlikte neler yapabilirsiniz? Yaklaşık 120–150 kelime. Namunaviy javob: ✔ Sevgili Emre, E-postan için çok teşekkürler! 5–19 Haziran arasında geleceğine çok sevindim. Önce birkaç pratik öneri: Yanına pamuklu, ince kıyafetler, bir güneş gözlüğü ve bir şapka al, çünkü gündüzleri sıcaklık otuz dereceyi aşabiliyor. Ancak camileri ziyaret ederken uzun pantolon giymen gerekecek. Nakit parayı burada bankamatiklerden rahatça çekebilirsin. İlk hafta sana Taşkent'i gezdireceğim: Çorsu Pazarı'nı, güzel istasyonlarıyla metroyu ve tabii ki şehrin en iyi pilav merkezini. Ardından hızlı trenle Semerkant'a ve Buhara'ya gideceğiz. Bu iki şehirdeki tarihî yapılar seni çok etkileyecek, eminim. Son hafta sonu Çimgan'daki dağlara gidip yürüyüş yapabiliriz. Eğer istersen bir akşam da arkadaşlarımla birlikte futbol maçına gideriz. Annemle babam da seninle tanışmayı sabırsızlıkla bekliyor. Annem sana özel olarak somsa pişirmek istiyor! Uçak biletini aldığında uçuş saatini bana bildir, seni havalimanından alırım. Başka bir sorunun olursa bana hemen yaz. Sevgiler, Timur Task 2 2. Pek çok insan tatilini yurt dışında geçiriyor. Bazıları ise tatilini kendi ülkesinde geçirmeyi tercih ediyor. Her iki seçeneğin avantajları ve dezavantajları nelerdir? Görüşünüzü belirtin. Yaklaşık 180–200 kelime. Namunaviy javob: ✔ Tatil yaklaştığında pek çok kişinin aklına aynı soru gelir: Yurt dışına mı gitmeli, yoksa kendi ülkesinde mi kalmalı? Her iki seçeneğin de avantajları ve dezavantajları var. Yurt dışı seyahati yeni kültürleri, dilleri ve yaşam biçimlerini tanımayı sağlar. İnsan ufkunu genişletir, alışık olmadığı yemekleri dener ve ünlü yerleri görür. Pek çok kişi için bu unutulmaz bir deneyimdir. Ancak yurt dışı seyahatleri çoğu zaman pahalıdır, bazen vize gerekir ve dil sorunları yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Kendi ülkesinde tatil yapmanın ise genellikle daha ucuz ve daha kolay organize edilebilir olması gibi bir avantajı var. İnsan yerli ekonomiyi destekler ve yakın olmasına rağmen daha önce hiç görmediği yerleri keşfeder. Örneğin Özbekistan; tarihî şehirleri, dağları ve çölleriyle büyük bir çeşitlilik sunuyor. Dezavantajı ise tatilin daha az egzotik gelebilmesidir. Bazı insanlar gerçek bir değişiklik hissetmek için uzaklara gitmek ister. Turk tili — multilevel mock-testlar | 158 Bana göre ikisini birleştirmek en iyisidir. Kendi ülkemizdeki kısa geziler hafta sonları için idealdir; ara sıra yapılan bir yurt dışı seyahati ise yeni bakış açıları kazandırır. Böylece hem bütçemizi korur hem de dünyayı tanıma fırsatı buluruz. Sonuç olarak seçim bütçeye, zamana ve kişisel ilgi alanlarına bağlıdır. Önemli olan, tatilin insana gerçekten dinlenme ve yeni deneyimler kazandırmasıdır. SPEAKING (gapirish) Part 1.1 Kendinizle ilgili soruları cevaplayın (her biri yaklaşık 30 saniye). 1. Şehrinizde en sevdiğiniz yer neresi? 2. Akşamlarınızı nasıl geçirirsiniz? 3. İnterneti sık kullanır mısınız? Ne için? Part 1.2 İki resme bakın (aşağıda tarif edilmiştir). Karşılaştırın ve soruları cevaplayın. Resim 1 Resim 1: Bir çocuk bahçede dedesine yardım ediyor. Resim 2 Resim 2: Bir çocuk tek başına oyun konsolunda video oyunu oynuyor. 4. İki durumu karşılaştırın. 5. Ailenizin yaşlı üyeleriyle nasıl vakit geçirirsiniz? 6. Gençler yaşlılardan neler öğrenebilir? Part 2 Hazırlık için 1 dakikanız, konuşmak için en fazla 2 dakikanız var. KONU KARTI Çok mutlu olduğunuz bir günü anlatın. • Bu ne zamandı? • Ne oldu? • Neden bu kadar mutluydunuz? Part 3 İfadeyi ve argümanları okuyun. 1 dakika hazırlık, 2 dakika konuşma: iki tarafı tartışın ve görüşünüzü söyleyin. Herkes bir yıl yurt dışında yaşamalıdır. LEHİNE ALEYHİNE Yeni bir dil öğrenilir. Çok pahalıdır. İnsan daha bağımsız olur. Aile ve arkadaşlar özlenir. Başka kültürler daha iyi anlaşılır. Herkes işine ara veremez. Maslahat:✔ Part 2: his-tuyg'ularni ifodalovchi so'zlar: «Çok mutluydum», «Unutulmaz bir gündü», «Sevinçten havalara uçtum». Turk tili — multilevel mock-testlar | 159 Javoblar kaliti MOCK-TEST 1 Listening: 1–A; 2–A; 3–A; 4–A; 5–A; 6–C; 7–C; 8–A; 9–13.30; 10–film; 11–kartı; 12–dört; 13–Şehrisebz; 14– perşembe; 15–E; 16–B; 17–A; 18–D; 19–A; 20–B; 21–C; 22–H; 23–D; 24–B; 25–C; 26–C; 27–B; 28–B; 29–B; 30–105; 31–dut; 32–sekizinci; 33–sağlamlığı; 34–keten; 35–İtalya Reading: 1–kendi / kendine özgü / özgün; 2–ise / da / de; 3–ama / fakat / ancak; 4–için; 5–dahil / gibi; 6–biridir; 7–E; 8–A; 9–D; 10–H; 11–B; 12–J; 13–G; 14–I; 15–A; 16–C; 17–B; 18–F; 19–D; 20–H; 21–D; 22–C; 23–D; 24–A; 25–DOĞRU; 26–YANLIŞ; 27–DOĞRU; 28–BELİRTİLMEMİŞ; 29–DOĞRU; 30–mesafesini; 31–yiyeceklerin; 32–stresi; 33–sanayi; 34–A; 35–C MOCK-TEST 2 Listening: 1–B; 2–C; 3–C; 4–B; 5–C; 6–C; 7–B; 8–B; 9–pazartesi; 10–20.000; 11–yedi; 12–ikinci; 13–otuz / 30; 14–vestiyere; 15–B; 16–A; 17–D; 18–C; 19–D; 20–E; 21–F; 22–G; 23–B; 24–B; 25–C; 26–B; 27–B; 28–B; 29– B; 30–dördüncü; 31–pamuk; 32–doksanını / 90; 33–kimyasal; 34–baraj; 35–sazak Reading: 1–ve; 2–bu; 3–bir; 4–çünkü; 5–genellikle / daha / çoğu zaman; 6–hiç / pek / bu yüzden; 7–D; 8–G; 9– I; 10–B; 11–E; 12–F; 13–A; 14–H; 15–B; 16–C; 17–D; 18–E; 19–G; 20–A; 21–C; 22–A; 23–C; 24–A; 25– YANLIŞ; 26–DOĞRU; 27–YANLIŞ; 28–BELİRTİLMEMİŞ; 29–DOĞRU; 30–liderlik; 31–meslek; 32–tansiyon; 33– isteğe; 34–D; 35–C MOCK-TEST 3 Listening: 1–C; 2–B; 3–C; 4–A; 5–C; 6–C; 7–B; 8–B; 9–120; 10–otuz / 30; 11–60.000; 12–on dört / 14; 13– kaskını; 14–yarısından; 15–D; 16–B; 17–A; 18–C; 19–F; 20–E; 21–B; 22–A; 23–C; 24–C; 25–A; 26–C; 27–B; 28–C; 29–B; 30–birini; 31–altmış / 60; 32–iki / 2; 33–uzaklığını; 34–ilaçlarının; 35–lavanta Reading: 1–değil; 2–ile; 3–o kadar / öylesine / öyle; 4–az / daha az; 5–sonra; 6–biridir; 7–F; 8–B; 9–C; 10–G; 11–I; 12–J; 13–E; 14–A; 15–C; 16–B; 17–E; 18–F; 19–G; 20–D; 21–A; 22–A; 23–A; 24–C; 25–DOĞRU; 26– DOĞRU; 27–YANLIŞ; 28–YANLIŞ; 29–BELİRTİLMEMİŞ; 30–beceriler; 31–kalp; 32–dengeyi; 33–yaratıcı; 34–B; 35–A MOCK-TEST 4 Listening: 1–A; 2–C; 3–A; 4–B; 5–B; 6–A; 7–B; 8–A; 9–9 / dokuz; 10–tarihini; 11–sebze; 12–takı; 13– pazartesi; 14–1.200; 15–D; 16–B; 17–C; 18–A; 19–A; 20–G; 21–C; 22–E; 23–H; 24–B; 25–B; 26–B; 27–C; 28–A; 29–B; 30–Harezm; 31–yüz kırk altı / 146; 32–yarıçapını; 33–ufka; 34–Hindistan'ın / Hindistan; 35– deneye Reading: 1–ama / ancak / fakat / oysa; 2–üzerinde / konusunda; 3–sayesinde / aracılığıyla / yoluyla; 4–kez / defa / kere; 5–aynı; 6–için; 7–B; 8–F; 9–I; 10–H; 11–D; 12–E; 13–J; 14–A; 15–B; 16–C; 17–D; 18–H; 19–F; 20–E; 21–A; 22–D; 23–D; 24–D; 25–DOĞRU; 26–DOĞRU; 27–YANLIŞ; 28–BELİRTİLMEMİŞ; 29–DOĞRU; 30– internet; 31–yetişkinler; 32–merkezlerine; 33–aletleri; 34–B; 35–B MOCK-TEST 5 Listening: 1–C; 2–C; 3–C; 4–B; 5–A; 6–B; 7–B; 8–A; 9–çarşambaya; 10–16.00 / 16; 11–koridorlar; 12–arka; 13–8; 14–12; 15–A; 16–B; 17–C; 18–D; 19–F; 20–B; 21–C; 22–H; 23–A; 24–C; 25–A; 26–B; 27–B; 28–A; 29– C; 30–Leizu; 31–çay; 32–ödeme; 33–bastonlarının; 34–Margilan; 35–koza Reading: 1–her; 2–sadece / yalnızca / yalnız; 3–gibi; 4–edilen; 5–kendi; 6–olduğunu; 7–D; 8–B; 9–E; 10–I; 11– A; 12–J; 13–G; 14–F; 15–A; 16–B; 17–D; 18–G; 19–C; 20–E; 21–A; 22–D; 23–A; 24–B; 25–DOĞRU; 26– YANLIŞ; 27–DOĞRU; 28–YANLIŞ; 29–DOĞRU; 30–ambalajlardan; 31–torbalarını; 32–tartılıyor; 33–israfını; 34– D; 35–A MOCK-TEST 6 Listening: 1–B; 2–C; 3–A; 4–A; 5–C; 6–B; 7–A; 8–C; 9–dört; 10–havuzunun; 11–1127; 12–kırk / 40; 13– Camide; 14–dansları; 15–D; 16–A; 17–B; 18–C; 19–A; 20–H; 21–G; 22–D; 23–B; 24–C; 25–B; 26–C; 27–C; 28–A; 29–C; 30–iki; 31–yağ; 32–haftaya; 33–on; 34–kırk; 35–bin Turk tili — multilevel mock-testlar | 160 Reading: 1–ama / fakat / ancak; 2–ya da / veya / yahut; 3–tekrar / yeniden / tekrar tekrar; 4–ve; 5–örneğin / mesela; 6–için; 7–F; 8–D; 9–G; 10–I; 11–H; 12–J; 13–E; 14–A; 15–B; 16–C; 17–E; 18–A; 19–G; 20–F; 21–C; 22–C; 23–B; 24–C; 25–DOĞRU; 26–YANLIŞ; 27–DOĞRU; 28–BELİRTİLMEMİŞ; 29–DOĞRU; 30–uygulamasıyla; 31–kilometre; 32–yayaları; 33–alanları; 34–C; 35–B MOCK-TEST 7 Listening: 1–A; 2–A; 3–C; 4–A; 5–A; 6–B; 7–B; 8–A; 9–dört; 10–14.00 / 14; 11–bilgisayar; 12–geziler; 13– önlük; 14–Rasulova; 15–B; 16–D; 17–C; 18–A; 19–G; 20–H; 21–E; 22–B; 23–C; 24–C; 25–C; 26–C; 27–A; 28–C; 29–A; 30–Doğu; 31–erkenci; 32–Kuraga; 33–rafların; 34–yağ; 35–Mart Reading: 1–sonra / daha sonra / sonradan; 2–en; 3–ama / ancak / fakat; 4–de; 5–için; 6–beri; 7–A; 8–H; 9–I; 10–E; 11–G; 12–F; 13–J; 14–D; 15–A; 16–B; 17–C; 18–D; 19–F; 20–G; 21–A; 22–C; 23–A; 24–C; 25–DOĞRU; 26–DOĞRU; 27–YANLIŞ; 28–BELİRTİLMEMİŞ; 29–DOĞRU; 30–internet; 31–çalışması; 32–yazıcılar / yazıcıların; 33–kafeleri; 34–A; 35–C MOCK-TEST 8 Listening: 1–B; 2–B; 3–A; 4–C; 5–C; 6–A; 7–A; 8–A; 9–Eylül; 10–kırk; 11–on; 12–23.00 / 23; 13–nakit; 14– elli; 15–C; 16–A; 17–D; 18–B; 19–D; 20–C; 21–F; 22–G; 23–H; 24–A; 25–A; 26–A; 27–A; 28–A; 29–B; 30– Afşana; 31–on altı; 32–sarayın; 33–Latinceye; 34–hijyenin / hijyen; 35–Hemedan Reading: 1–ve; 2–kendine; 3–için; 4–sadece / yalnızca; 5–göre; 6–mutlaka / kesinlikle / muhakkak; 7–C; 8–E; 9–F; 10–H; 11–I; 12–D; 13–G; 14–A; 15–A; 16–C; 17–D; 18–E; 19–H; 20–F; 21–C; 22–A; 23–D; 24–B; 25– DOĞRU; 26–YANLIŞ; 27–YANLIŞ; 28–BELİRTİLMEMİŞ; 29–DOĞRU; 30–karbondioksiti; 31–maddeleri; 32– buharlaşma; 33–sel; 34–A; 35–B MOCK-TEST 9 Listening: 1–C; 2–C; 3–A; 4–C; 5–A; 6–A; 7–A; 8–A; 9–sekiz; 10–üç; 11–hafta; 12–telefonla; 13–saat; 14– pazartesi; 15–B; 16–C; 17–A; 18–D; 19–C; 20–G; 21–B; 22–H; 23–F; 24–A; 25–A; 26–A; 27–A; 28–A; 29–B; 30–Siriderya; 31–pamuk; 32–Aralkum; 33–tozu; 34–Muynak; 35–saksaul Reading: 1–kadar; 2–en; 3–hem; 4–için; 5–beri / bu yana; 6–özellikle / bilhassa; 7–B; 8–C; 9–H; 10–G; 11–I; 12–D; 13–J; 14–E; 15–A; 16–B; 17–C; 18–F; 19–D; 20–G; 21–D; 22–D; 23–D; 24–A; 25–DOĞRU; 26–YANLIŞ; 27–DOĞRU; 28–YANLIŞ; 29–BELİRTİLMEMİŞ; 30–ekipmana / ekipman; 31–basıncını; 32–hormonları; 33– asansör; 34–D; 35–A MOCK-TEST 10 Listening: 1–C; 2–C; 3–C; 4–A; 5–A; 6–B; 7–A; 8–B; 9–Ekim; 10–yedide / yedi; 11–Sarayı; 12–kilometrede; 13–tişört; 14–sarı; 15–C; 16–A; 17–B; 18–D; 19–D; 20–F; 21–G; 22–B; 23–A; 24–B; 25–A; 26–C; 27–B; 28– B; 29–B; 30–Herat; 31–Nakkaş; 32–Nevai; 33–Sadi; 34–kütüphanesini; 35–müze Reading: 1–ile / ve; 2–önceden / öncesinden; 3–biri; 4–ki; 5–kadar; 6–en; 7–E; 8–F; 9–C; 10–B; 11–J; 12–G; 13–I; 14–D; 15–G; 16–B; 17–C; 18–E; 19–D; 20–H; 21–B; 22–B; 23–C; 24–C; 25–DOĞRU; 26–YANLIŞ; 27– YANLIŞ; 28–DOĞRU; 29–BELİRTİLMEMİŞ; 30–belleğe; 31–uyku; 32–konsantre; 33–ekranlardan; 34–D; 35–A MOCK-TEST 11 Listening: 1–B; 2–B; 3–A; 4–A; 5–C; 6–C; 7–B; 8–A; 9–hafta; 10–sporu; 11–üçe; 12–eğitmen; 13–çarşamba; 14–Malika; 15–C; 16–D; 17–A; 18–B; 19–C; 20–F; 21–H; 22–B; 23–A; 24–B; 25–B; 26–B; 27–A; 28–A; 29–C; 30–Fergana; 31–kil; 32–İşkor; 33–külünden; 34–narlar / nar; 35–kâse Reading: 1–arasında / eteklerinde; 2–ve; 3–özellikle / bilhassa; 4–için; 5–ve / ile; 6–konusunda; 7–C; 8–D; 9–B; 10–G; 11–J; 12–F; 13–I; 14–H; 15–A; 16–B; 17–C; 18–D; 19–G; 20–H; 21–D; 22–C; 23–D; 24–B; 25–DOĞRU; 26–YANLIŞ; 27–DOĞRU; 28–YANLIŞ; 29–BELİRTİLMEMİŞ; 30–koruma; 31–bağımsız; 32–gözle; 33–pahalı; 34– D; 35–A MOCK-TEST 12 Listening: 1–C; 2–C; 3–B; 4–A; 5–C; 6–B; 7–A; 8–B; 9–üç; 10–elli; 11–yirmi; 12–mililitre; 13–birinci; 14–4; 15–D; 16–C; 17–B; 18–A; 19–C; 20–H; 21–G; 22–F; 23–A; 24–B; 25–B; 26–A; 27–A; 28–C; 29–A; 30– Harezm; 31–9.; 32–Bilgelik; 33–cebir / algebra; 34–sıfır; 35–Hive Turk tili — multilevel mock-testlar | 161 Reading: 1–gibi; 2–ve / ile; 3–ise; 4–beri / bu yana; 5–en; 6–için; 7–C; 8–B; 9–E; 10–G; 11–J; 12–F; 13–I; 14– A; 15–F; 16–C; 17–D; 18–E; 19–G; 20–H; 21–D; 22–B; 23–C; 24–B; 25–DOĞRU; 26–YANLIŞ; 27–DOĞRU; 28– BELİRTİLMEMİŞ; 29–DOĞRU; 30–dikkatli; 31–zorbalığı; 32–sözlük; 33–toplanıyor; 34–D; 35–A MOCK-TEST 13 Listening: 1–A; 2–C; 3–B; 4–A; 5–C; 6–A; 7–A; 8–B; 9–dört; 10–üç; 11–yirmi beş; 12–lale; 13–Köpeklerin; 14–on sekize; 15–C; 16–A; 17–D; 18–B; 19–E; 20–A; 21–G; 22–H; 23–D; 24–C; 25–C; 26–A; 27–C; 28–B; 29–C; 30–bozkırlarından; 31–Osmanlı; 32–16.; 33–çılgınlığı; 34–otlatma; 35–Kitabı'nda / Kitabı Reading: 1–ile; 2–bazıları / bir kısmı; 3–biri; 4–gibi; 5–için; 6–yüzden / nedenle / sebeple; 7–H; 8–I; 9–B; 10–C; 11–G; 12–J; 13–F; 14–E; 15–A; 16–B; 17–C; 18–F; 19–E; 20–G; 21–C; 22–D; 23–D; 24–C; 25–DOĞRU; 26– YANLIŞ; 27–YANLIŞ; 28–DOĞRU; 29–BELİRTİLMEMİŞ; 30–maaşı; 31–stresli; 32–verimlilik; 33–maliyetlerden; 34–A; 35–D Turk tili — multilevel mock-testlar | 162

TURK TILI (TÜRKÇE)

Multilevel (CEFR) milliy sertifikat imtihoniga tayyorgarlik: mock-testlar to'plami (2025–2026)

13 ta mock-test • Listening • Reading • Writing • Speaking • javoblari bilan

Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma

• Multilevel imtihoni Bilimni baholash agentligi tomonidan o'tkaziladi: Listening (35 savol, ~35 daqiqa + javoblarni ko'chirish), Reading (35 savol, 60 daqiqa), Writing (2 topshiriq, 60 daqiqa) va Speaking (3 qism, ~15 daqiqa; alohida kunda). Turk tili imtihoni sanalari va shakli (qog'oz/elektron) har bir sessiya uchun uzbmb.uz da e'lon qilinadi.

• Har bir qism 0–75 ball shkalasida baholanadi; umumiy natija to'rt qismning o'rtachasi. Darajalar: B1 — 38–50, B2 — 51–64, C1 — 65–75 ball. 38 balldan past bo'lsa, sertifikat berilmaydi.

• Listening uchun audio o'rniga transkript berilgan: ustoz yoki sherigingiz matnni tabiiy tezlikda ikki marta ovoz chiqarib o'qisin, siz esa matnga qaramasdan javob bering. Part 4 da xarita rasmi berilgan.

• Reading Part 1 da variantlar yo'q — so'zni to'g'ri shakl (qo'shimchalar, unli uyg'unligi) va imloda yozing. Bir nechta to'g'ri javob bo'lsa, ular «/» bilan ko'rsatilgan.

• Writing va Speaking uchun namunaviy javoblar berilgan. Ularni yod olmang — tuzilish, bog'lovchilar va lug'atni o'rganib, o'zingiz yozing va gapiring.

• Har bir mock-testni imtihon sharoitida (vaqt bilan) bajaring, so'ng hujjat oxiridagi javoblar kaliti bilan tekshiring.

• Muhim: bu rasmiy imtihon materiallari emas, rasmiy formatga mos tuzilgan mashq testlari. Format o'zgarishlarini uzbmb.uz da kuzatib boring.

Купить