Asosiy vositalar Amortizatsiyasi va uning meyorlari - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	379.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Asosiy vositalar Amortizatsiyasi va uning meyorlari

Купить

Asosiy vositalar Amortizatsiyasi va uning meyorlari REJA: 1. Amortizatsiyasi va uning iqtisodda tutgan o’rni. 2. Asosiy vositalarning eskirishi va amortizatsiyasi. 3.Amortizatsiya va uning turlari. 4.Tezlashgan amortizatsiya ajratmasining fond қaytimiga ta`sirining taҳlili. 5Xulosa. www.arxiv.uz

Eskirish –bu asosiy vositaning belgilangan me’yorlar bo‘yicha hisoblangan amartizatsiya summasi. Asosiy vositalar - Ishlab chiqarishning moddiy sharoitlarini ta`minlaydigan vositalar (mehnat qurollari, bino, inshoot, qurilmavab.). Buxgalteriya hisobi va rejalashtirishda Asosiy vositalar tarkibiga xizmat muddati bir yilda nortiq vaqiymati eng kam ish haqining 15 barobar arzon bo`lmagan vositalar kiritiladi (2000). Asosiy vositalar Buxgalteriya hisobida xo`jalikka qabul qilingan boshlang`ich bahoda aks ettiriladi. Asosiy vositalarning boshlang`ich bahosiga ularni sotib olish (bino va inshootlarni qurish) uchun qilingan haqiqiy xarajat kiritiladi. Asosiy vositalar to`liq xizmat muddati davomida boshlang`ich qiymati bo`yicha hisobga olinadi. Asosiy vositalarlarni qayta baholash faqat hukumat

Asosiy vositalar Ishchi hayvonlarMashina va asbob- uskunalar Binolar, inshootlar va uzatuvchi moslamalar Boshqa asosiy vositalarMebel’ va ofis jihozlari Kўp yillik ўsimliklar Transport vositalari Komp’yuter jihozlari va hisoblash texnikasi www.arxiv.uz

Asosiy vositalarning amortizatsiyalanadigan qiymatini aniqlashda likvidatsion qiymat e’tiborga olinmas edi. BXMS № 5 «Asosiy vositalar» respublikada birinchi marta amortizatsiyalanadigan qiymatni aniqlashda asosiy vositalarni ko‘zda tutilishi mumkin bo‘lgan likvidatsion qiymatini hisobga olish tartibini belgiladi. Likvidatsion qiymatni ko‘zda tutish mumkin bo‘lgan miqdorini BXMS ga muvofiq, korxonaning o‘zi mustaqil asosiy vositalarni qabul qilib olish vaqtida belgilashi mumkin. Likvidatsion qiymatni ko‘zda tutish majburiy hisoblanmaydi. Shuning uchun bu qiymat bo‘lmasligi ham mumkin. Bunday holda asosiy vositaning amortizatsiyalanadigan qiymati bevosita uning boshlang‘ich qiymatidan iborat bo‘ladi. www.arxiv.uz

Bir maromda hisoblash; Bajarilgan ish hajmiga proporsional hisoblash; Xizmat yillari yig‘indisiga proporsional hisoblash (kumulyativ usul); Kamayib boruvchi qoldiq qiymatdan hisoblash. «Asosiy vositalar» ga muvofiq (p.23,24) jamlangan amortizatsiya (eskirish) ni hisoblash qo‘yidagi usullar bo‘yicha amalga oshirilishi mumkin: Hisob siyosatida amortizatsiya (eskirish) ni hisoblashning u yoki bu usulini doimiy tarzda tanlab olish yoki har to‘rtta usulni bir vaqtning o‘zida u yoki bu asosiy vositalar bo‘yicha belgilab olish mumkin. Shuni ta’kidlash joizki, ushbu usullarni qo‘llashda amortizatsiya (eskirish) summasi turlicha bo‘lishi va u Soliq Kodeksida ko‘zda tutilgan bir maromda hisoblab chiqildan miqdordan kam yoki ko‘p bo‘lishi mumkin. Shuning hisob siyosatida kam yoki ko‘p hisoblangan amo

Ushbu usulda avtomashinaning foydali xizmat muddati yillari bo‘yicha hisoblangan, jamlangan amortizatsiya (eskirish) summasi va qoldiq qiymati qo‘yidagicha Yillar Boshlan- g‘ich qiymat Amorti- zatsiyala- nadigan qiymat Amorti- zatsiya me’yori Yillik amorti- zatsiya Jamlan-gan amorti- zatsiya Qoldiq qiymat 1 1000000 900000 20% 180000 180000 820000 2 1000000 900000 20% 180000 360000 640000 3 1000000 900000 20% 180000 540000 460000 4 1000000 900000 20% 180000 720000 280000 5 1000000 900000 20% 180000 900000 100000 www.arxiv.uz42 2D 16

Yil- lar Boshlan-g‘ich qiymat Amorti- zatsiyala- nadigan qiymat Ish hajmi, soat Amorti- zatsiya me’yori, so‘m Yillik amorti- zatsiya Jamlan-gan amorti- zatsiya Qoldiq qiymat 1 1000000 900000 2000 90 180000 180000 820000 2 1000000 900000 3000 90 270000 450000 550000 3 1000000 900000 2500 90 225000 675000 325000 4 1000000 900000 1500 90 135000 810000 190000 5 1000000 900000 1000 90 90000 900000 100000Bajarilgan ish hajmiga proporsional hisoblash usuli. Ushbu usulda, avvalom bor, bir yillik ish hajmiga to‘g‘ri keladigan amortizatsiya (eskirish) summasi topib olinadi. Bizning misolimizda u 90 so‘mga teng (900000 : 10000 q 90). Avtomobilning xizmat muddati yillarida haqiqatda bajargan ish hajmiga proporsionlal hisoblanadigan, jamlangan amortizatsiya (eskirish) summasi, shuningdek qoldiq qiymat

Ushbu usulda ko‘rinib turibdiki, yillik hisoblangan amortizatsiya (eskirish) summasi haqiqiy bajarilgan ish hajmiga qarab turlicha bo‘lgan. 1-yilda hisoblangan amortizatsiya (eskirish) summasi Soliq Kodeksida belgilangan me’yorga mos keladi va u soliq solish bazasiga qayta kirmaydi. 2-yilda me’yordagidan 90000 so‘m (270000-180000) ortiqcha amortizatsiya (eskirish) hisoblangan. Ushbu summa ikkinchi yil soliq hisob-kitoblarida foyda solig‘ini hisoblash bazasiga qayta qo‘shiladi. 3-yilda me’yordagidan 45000 so‘m (225000- 180000) ortiqcha amortizatsiya (eskirish) hisoblangan. Ushbu summa 3-yil soliq hisob-kitoblarida foyda solig‘ini hisoblash bazasiga qayta qo‘shiladi. 4- va 5- yillardan me’yordan mos ravishda 45000 so‘m (135000-180000) va 90000 so‘m (90000- 180000) amortizatsiya (eskirish) ka

Kamayib boruvchi qiymatdan hisoblash usuli. Ushbu usul ham tezlashtirilgan usul hisoblanadi. Uning mohiyati shundaki, birinchidan amortizatsiya (eskirish) belgilangan me’yordan ikki karra miqdorda hisoblanadi, ikkinchidan, amortizatsiya (eskirish) bazasi bo‘lib har yilda qoldiq qiymat hisoblanadi. Bizning misolimizda yillik amortizatsiya (eskirish) me’yori 20%, ishlatiladigan me’yor – 40% (20% x 2). Ushbu usulda hisoblangan va jamlangan amortizatsiya (eskirish), shuningdek qoldiq qiymat xizmat yillari bo‘yicha qo‘yidagicha bo‘ladi: Asosiy vositalar bo‘yicha amortizatsiya (eskirish)ni hisoblashga doir operatsiyalar schetlar rejasida ko‘zda tutilgan kontraktiv bo‘lgan 02 «Asosiy vositalarning eskirishi hisobi schetlari»da aks ettiriladi. Ushbu schetning saldosi kredit tomonida bo‘lib, u jaml

1998 yil 1 yanvardan asosiy vositalarga belgilangan yillik eskirish me’yorlari besh guruhga ajratilib, ular 20, 15, 10, 8, 5% miqdorda joriy etilgan. Asosiy vositalarga amortizatsiya hisoblash quyidagi tartibda bo’ladi: -Korxonaga kirim qilingan asosiy vositalarga eskirish hisoblash kirim qilingan sananing kelgusi birinchi sanasidan boshlab eskirish hisoblana boshlaydi. -Hisobdan chiqarilgan asosiy vositalarga ham eskirish kelgusi oyning birinchi sanasidan boshlab hisoblanmaydi. Kamayib borayotgan qoldiq usuli. Bu usulda har qanday ko’paytirilayotgan stavka qo’llaniladi, ko’pincha to’g’ri chiziqli usulda qo’llaniladigan ikki karrali stavka qo’llaniladi. Xizmat muddati 5 yil bo’lganda, amortizatsiya me’yori 20% (100%G`5 q20) ni tashkil qiladi. Kamayib borayotgan qoldiq usulida me’yor 20x2q4

Tezlashgan amortizatsiya ajratmasining fond qaytimiga ta`sirining tahlili. Ishlab chiqarishda qatnashayotgan asosiy vositalar qiymati bir necha yillar mobaynida yaratilgan mahsulot qiymatiga qismlarga bo’lingan holda o’tib boradi. Mana shu qism amaliyotda amortizatsiya ajratmasi deb ataladi. Ushbu ajratma asosiy vositalarning eskirish qiymatini ifodalaydi. Amortizatsiya ajratmasi asosiy vositalar safini to’ldirish va yangilash uchun moliyaviy manba bo’lib hisoblanadi. Hozirgi davrda mamlakatimiz milliy hisoblari tizimida amortizatsiya ajratmasi ikki usul orqali hisoblanib kelinmoqda. Bular quyidagilardir: 1) asosiy vositalarning boshlanғich qiymatiga nisbatan teng ulushlarda hisoblash, 2) belgilangan amortizatsiya me`yori darajasini ikki karra oshirgan holda hisoblash. Ikkinchi usul tezlas

Asosiy vositalar aktiv qismi salmoғi o’zgarishining ta`sirini aniqlash uchun hisobot yilidagi aktiv qismi salmoғi (AS 1 ) bilan bazis yildagi aktiv qismi salmoғi (AS o ) orasidagi farqni bazis yilidagi aktiv qismi qaytimi darajasiga (AK 1) ko’paytirish kerak: (AS 1 – AS o ) · AK 1 q ± ∆ AS Fond qaytimining o’zgarishiga aktiv qismi qaytimi o’zgarishining ta`sirini aniqlash uchun hisobot va bazis yillaridagi qaytimi ko’rsatkichlari orasidagi farqni hisobot yilidagi aktiv qismi salmoғiga (AS 1 ) ko’paytirish kerak: (AK 1 - AK o ) · AS 1 q ± ∆ AK Ushbu omillarning ta`sirlari orqali tezlashgan amortizatsiya ajratmasining ta`siriga baho beriladi va xulosa chiqariladi. www.arxiv.uz

Tezlashgan amortizatsiya ajratmasining fond qaytimiga ta`sirining tahlili.I BO’LIM. ASOSIY VOSITALAR, NOMODDIY VA BOSHQA UZOQ MUDDATLI AKTIVLAR 0100 ASOSIY VOSITALARNI HISOBGA OLUVCHI SCHYOTLAR A 0110 Er 0111 Erni obodonlashtirish 0112 Uzoq muddatli ijara shartnomasi bo’yicha olingan asosiy vositalarni obodonlashtirish* 0120 Binolar, inshootlar va uzatuvchi moslamalar 0130 Mashina va asbob-uskunalar 0140 Mebel’ va ofis jihozlari 0150 Komp’yuter jihozlari va hisoblash texnikasi 0160 Transport vositalari 0170 Ishchi hayvonlar 0180 Ko’p yillik o’simliklar 0190 Boshqa asosiy vositalar 0199 Konservatsiya qilingan asosiy vositalar 0200 ASOSIY VOSITALARNING eSKIRISHINI ASOSIY VOSITALARNING ESKIRISHINI HISOBGA OLUVCHI SCHYOTLAR KA 0211 Erni obodonlashtirishning eskirishi 0212 Uzoq muddatli ijara s

Qaytadan amortizatsiyalaymiz «Mexmash» OAJ tiklanish qiymati 1 393 702 013 so’m bo’lgan po’lat elektr payvandlash quvurlarini ishlab chiqaruvchi texnologik uskunaga ega. Uning eskirishi 100%ni tashkil qiladi, qoldiq qiymati nolga teng. Uskuna soz holatda, undan mahsulot ishlab chiqarishda foydalaniladi. Uning qiymatini bozor baholariga muvofiqlashtirish va ishlab chiqarilayotgan mahsulot tannarxini real hisob-kitob qilish uchun uskuna mustaqil baholovchi tomonidan baholandi. Baholash dalolatnomasiga ko’ra mazkur uskunaning bozor qoldiq qiymati baholash kunida 1 200 047 119 so’mni tashkil etadi.«Asosiy vosi talar»ning 1 45-bandiga asosan asosiy vositalarning foydali xizmat muddati asosiy vositalar holatini yaxshilaydigan, binobarin, xizmat muddatini uzaytiradigan xarajatlarni hisobga olgan

Byudjet tashkilotlari foydalanuvidagi binolar, transportlarning necha yilda eskirishini belgilovchi nizom qabul qilindi O’zbekiston Respublikasining «Buxgalteriya hisobi to’ғrisida»gi Qonuniga muvofiq Moliya vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi va Davlat arxitektura va qurilish qo’mitasining qo’shma qaroriga asosan tomonidan “Byudjet tashkilotlarining asosiy vositalarining eskirishini aniqlash va buxgalteriya hisobida aks ettirish tartibi to’ғrisidagi nizom” qabul qilindi. Mazkur nizom 2013 yil 29 noyabrda qabul qilingan bo’lsa, 19 dekabr’ kuni Adliya vazirligi tomonidan tegishli tartibda ro’yxatdan o’tkazildi. Mazkur Nizom byudjet tashkilotlarining asosiy vositalarining eskirishini aniqlash va buxgalteriya hisobida aks ettirish tartibini belgilab beradi. Unga ko’ra, Byudjet tashkilotlari asos

Xulosa : Xulosa qilib Amortizatsiya --- asosiy vositalarni eskirishidir, Amortizatsiya jamg’armasi asosiy vositalarni eskirishini qoplash maqsadida ajratib boriladi. Amartizatsiya fondi asosiy vositani tannarxini 100%ni tashkil etadi. Amartizatsiya qiymati 2-xil usilda jamg’arib boriladi: 1 Tekis – ya’ni misol uchun yillik hisobda olganda uskuna yohud transport vositalarning yaroqsiz holatga kelish muddati 5-yil deb olsak yillik amartizatsiya qiymati 20% dan tashkil etadi. 2 Pasayib boruvchi qiymat- bu usulda dastlabki yillarda asosiy vositani umummiy qiymatini 40% ni tashkil etsa bu qiymat pasayib boradi. Amrtizatsiya ajratmasi yil hisobida biryo’la va aksincha uni har oyda ajratib borilishi ham mumkin. Bozor iqtisodiyoti sharoitida iqtisodni tekis rivojlanishi asosiy omilidir. www.arxiv.

Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Karimov I.A. O`zbekiston: bozor iktisodiyotiga utishning uziga xos yuli. - T. O`zbekiston, 1995. 2. Karimov I.A. O`zbekiston iktisodiy isloxotlarni chukurlashtirish yulida. - T. O`zbekiston, 1995. 3. Kodirxonov S.B. Sanoat korxonalarida buxgalteriya hisobi. -T.: Ukituvchi, 1993. 4. Umarova M., Axmadjonov K., Eshboyev U. Buxgalteriya hisobi. -T.: 1999. 5. Yuldashev S.SH., Buxgalteriya hisobining chukurlashtirilgan moduli. T.: 1998. 6. Каримов И.А. Узбекистон: бозор иктисодиётига утишнинг узига хос йули. - Т. Узбекистон, 1995. 7. Каримов И.А. Узбекистон иктисодий ислохотларни чукурлаштириш йулида. - Т. Узбекистон, 1995. 6. www.ziyonet.uz 7. www.arxiv.uz www.arxiv.uz

E T I B O R I N G I Z U C H U N R A H M A T !www.arxiv.uz

Купить