Dokument ma'lumotlari

Narxi 30000UZS
Hajmi 158.3KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 01 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Testlar
Fan Iqtisodiyot

Sotuvchi

DocX Seller

Ro'yxatga olish sanasi 31 Oktyabr 2026

1 Sotish

Bank-moliya akademiyasi: iqtisodiyot. Magistraturaga kirish test sinoviga tayyorgarlik: variantlar to‘plami (2026–2027)

Sotib olish
BANK-MOLIYA AKADEMIYASI: IQTISODIYOT Magistraturaga kirish test sinoviga tayyorgarlik: variantlar to'plami (2026– 2027) 20 ta variant • 1000 ta topshiriq • javoblari bilan Mashq to'plami • 2025–2026 o'quv yili BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 1 Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma • Bank-moliya akademiyasi magistraturasiga kirish test sinovlari Bilim va malakalarni baholash agentligi bilan hamkorlikda o'tkaziladi. 2026-yilgi qabulda test 5-sentabrda bo'lib o'tdi (3700 dan ortiq abituriyent qatnashgan). • Test fanlari: mutaxassislikka oid iqtisodiyot fani va ingliz tili. Natija 100 ballik tizimda: mutaxassislik fani — 64 ball, ingliz tili — 36 ball. Kamida B2 darajadagi ingliz tili sertifikatiga ega abituriyentlar ingliz tili o'rniga mutaxassislik fanlaridan test topshiradi. • Minimal o'tish bali — maksimal ballning kamida 30 foizi; eng yuqori ball to'plaganlar kvota doirasida tavsiya etiladi. Test fanlari bo'yicha rasmiy dasturlar akademiya saytida (admission.bfa.uz) test oldidan e'lon qilinadi. • Har bir fandan savollar soni rasmiy manbada ko'rsatilmagan, shu sababli to'plam 20 ta variant × 50 ta savol ko'rinishida tuzildi. To'g'ri javob har bir savol ostida yashil rangda, hujjat oxirida javoblar kaliti bor. • Muhim: rasmiy test savollari ochiq e'lon qilinmaydi. Bu fan dasturlari asosida tuzilgan mashq savollari. Har bir variant tuzilishi Topshiriqlar Turi Izoh 1–50 Yopiq test (4 ta variant) Bitta to'g'ri javob BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 2 Mundarija № Variant Topshiriqlar 1 1-variant 1–50 2 2-variant 51–100 3 3-variant 101–150 4 4-variant 151–200 5 5-variant 201–250 6 6-variant 251–300 7 7-variant 301–350 8 8-variant 351–400 9 9-variant 401–450 10 10-variant 451–500 11 11-variant 501–550 12 12-variant 551–600 13 13-variant 601–650 14 14-variant 651–700 15 15-variant 701–750 16 16-variant 751–800 17 17-variant 801–850 18 18-variant 851–900 19 19-variant 901–950 20 20-variant 951–1000 Jami topshiriqlar 1000 Javoblar kaliti (hujjat oxirida) BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 3 1-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Sof foyda 500, amortizatsiya 120, debitorlik qarzlarining o'sishi 80, kreditorlik qarzlarining o'sishi 40. Bilvosita usulda operatsion faoliyatdan pul oqimi qancha? A) 580 B) 740 C) 660 D) 500 To'g'ri javob: A) 580✔ 2. Bank ochiq valyuta pozitsiyasi «uzun» (long) bo'lsa, milliy valyuta mustahkamlanganda bank qanday natija oladi? A) Zarar B) Foyda C) Natija o'zgarmaydi D) Faqat likvidlik oshadi To'g'ri javob: A) Zarar ✔ 3. IAS 37 bo'yicha baholanadigan majburiyat (provision) tan olinishi uchun qaysi shart talab qilinmaydi? A) O'tgan hodisa natijasida joriy majburiyat mavjudligi B) Majburiyat miqdorini ishonchli baholash mumkinligi C) Resurslar chiqib ketishining ehtimolligi D) Majburiyat bo'yicha shartnoma notarial tasdiqlanganligi To'g'ri javob: D) Majburiyat bo'yicha shartnoma notarial tasdiqlanganligi ✔ 4. Buxgalteriya baholashlaridagi o'zgarish (masalan, foydali xizmat muddati) IAS 8 bo'yicha qanday aks ettiriladi? A) Perspektiv B) Kapital orqali tuzatiladi C) Xato sifatida tuzatiladi D) Retrospektiv To'g'ri javob: A) Perspektiv ✔ 5. Bozor talabi P = 120 − Q, ikki firmaning chegaraviy xarajati nolga teng. Stakelberg modelida yetakchi firma qancha mahsulot ishlab chiqaradi? A) 60 B) 40 C) 30 D) 80 To'g'ri javob: A) 60 ✔ 6. O'yinlar nazariyasida Nesh muvozanati qanday holatni bildiradi? A) Har bir o'yinchi boshqalar strategiyasi berilganda o'z strategiyasini yakka o'zgartirib yutolmaydigan holat B) O'yinchilar yutuqlari yig'indisi maksimal bo'lgan, ya'ni kollektiv optimal holat C) Ishtirokchilar majburiy shartnoma bilan kooperativ kelishuvga erishgan holat D) Bir o'yinchi ikkinchisidan oldin yurib, uning javobini oldindan hisobga olgan holat To'g'ri javob: A) Har bir o'yinchi boshqalar strategiyasi berilganda o'z strategiyasini yakka ✔ o'zgartirib yutolmaydigan holat BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 4 7. Islom bankchiligidagi «murobaha» shartnomasi qanday mexanizmga asoslanadi? A) Bank mijozga qat'iy foiz stavkasi bilan muddatli qarz berishi B) Bank tovarni sotib olib, ustama bilan mijozga muddatli sotishi C) Bank va mijoz foyda va zararni kelishilgan ulushda taqsimlashi D) Bank mulkni sotib olib, ijara haqi evaziga foydalanishga berishi To'g'ri javob: B) Bank tovarni sotib olib, ustama bilan mijozga muddatli sotishi✔ 8. Davr boshidagi zaxiralar 80, xaridlar 500, davr oxiridagi zaxiralar 120 (mln so'm). Sotilgan tovarlar tannarxi qancha? A) 460 B) 500 C) 420 D) 540 To'g'ri javob: A) 460 ✔ 9. Korxona foydasi 1000, to'langan foyda solig'i 120. Samarali soliq stavkasi qancha? A) 8,3% B) 12% C) 10% D) 15% To'g'ri javob: B) 12% ✔ 10. Hujjatli akkreditivda to'lov kafolati qaysi shartga bog'liq bo'ladi? A) Tovar xaridor omboriga yetib kelishiga B) Sotuvchining bank kreditiga C) Akkreditiv shartlariga mos hujjatlar taqdim etilishiga D) Tovarning sifatiga xaridor rozi bo'lishiga To'g'ri javob: C) Akkreditiv shartlariga mos hujjatlar taqdim etilishiga ✔ 11. «Soliq uzilishi» (tax gap) nimani anglatadi? A) Soliq va nosoliq daromadlar hajmlari o'rtasidagi farqni B) Byudjet xarajatlarining daromadlardan oshgan qismini C) Hisoblangan potentsial soliqlar va amalda undirilgan soliqlar o'rtasidagi farqni D) Eng yuqori va eng past soliq stavkalari o'rtasidagi farqni To'g'ri javob: C) Hisoblangan potentsial soliqlar va amalda undirilgan soliqlar o'rtasidagi farqni ✔ 12. Aksiyadorlarga to'langan dividendlar IAS 7 bo'yicha qaysi faoliyatda aks ettirilishi mumkin? A) Faqat izohlarda B) Faqat pulsiz operatsiya sifatida C) Faqat investitsion faoliyatda D) Moliyaviy yoki operatsion faoliyatda To'g'ri javob: D) Moliyaviy yoki operatsion faoliyatda ✔ 13. TC = 100 + 10Q + Q² bo'lsa, Q = 10 da o'rtacha doimiy xarajat (AFC) nechaga teng? A) 10 B) 100 C) 20 D) 30 To'g'ri javob: A) 10 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 5 14. Firmaning yillik tushumi 500, aniq (buxgalteriya) xarajatlari 300, yashirin xarajatlari 150. Buxgalteriya va iqtisodiy foyda qanchaga teng? A) 50 va 200 B) 200 va 150 C) 200 va 50 D) 350 va 200 To'g'ri javob: C) 200 va 50✔ 15. CAMELS reyting tizimidagi «L» harfi nimani anglatadi? A) Loss (zararlar) B) Lending (kreditlash hajmi) C) Leverage (moliyaviy dastak) D) Liquidity (likvidlik) To'g'ri javob: D) Liquidity (likvidlik) ✔ 16. Slutskiy tenglamasiga ko'ra narx o'zgarishining talabga umumiy ta'siri qanday tarkibiy qismlarga ajratiladi? A) Qisqa va uzoq muddatli samaralarga B) Masshtab va diversifikatsiya samaralariga C) Bevosita va bilvosita soliq samaralariga D) O'rinbosish samarasi va daromad samarasiga To'g'ri javob: D) O'rinbosish samarasi va daromad samarasiga ✔ 17. IAS 20 bo'yicha aktiv bilan bog'liq davlat subsidiyasi qanday aks ettirilishi mumkin? A) Faqat moliyaviy hisobot izohlarida B) Kechiktirilgan daromad sifatida yoki aktiv balans qiymatidan chegirib C) Darhol to'liq summada kapital tarkibiga D) Muddatsiz majburiyat sifatida balansda To'g'ri javob: B) Kechiktirilgan daromad sifatida yoki aktiv balans qiymatidan chegirib ✔ 18. IFRS 15 bo'yicha tushum qachon tan olinadi? A) Shartnoma tomonlar tomonidan imzolanganda B) Hisob-faktura mijozga taqdim etilganda C) Mijozdan pul mablag'lari olinganda D) Bajarish majburiyati qondirilib, nazorat mijozga o'tganda To'g'ri javob: D) Bajarish majburiyati qondirilib, nazorat mijozga o'tganda ✔ 19. Bankning foizli daromadlari 180 mlrd so'm, foizli xarajatlari 110 mlrd so'm, daromad keltiruvchi aktivlarning o'rtacha hajmi 1 400 mlrd so'm. Sof foiz marjasi (NIM) nechaga teng? A) 5,0 % B) 12,9 % C) 7,9 % D) 4,5 % To'g'ri javob: A) 5,0 % ✔ 20. Bankning sof foizli daromadi qanday aniqlanadi? A) Foizli daromadlardan foizli xarajatlar ayirmasi B) Kredit portfeli va depozitlar hajmi o'rtasidagi farq C) Jami daromadlardan soliqlar va dividendlar ayirmasi D) Foizli daromadlarning daromad keltiruvchi aktivlarga nisbati To'g'ri javob: A) Foizli daromadlardan foizli xarajatlar ayirmasi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 6 21. Chakana savdo korxonasi tovarni 600 ga (QQSsiz) sotib olib, 900 ga (QQSsiz) sotdi. QQS stavkasi 12%. Korxona byudjetga qancha QQS to'laydi? A) 108 B) 180 C) 36 D) 72 To'g'ri javob: C) 36✔ 22. Soliq tushumlari 12% ga, nominal YaIM 8% ga oshdi. Soliq tushumlarining YaIMga nisbatan egiluvchanligi (buoyancy) qancha? A) 4 B) 1,5 C) 0,67 D) 20 To'g'ri javob: B) 1,5 ✔ 23. Monopolist talab egri chizig'i P = 100 − Q, chegaraviy xarajati doimiy MC = 20. Foydani maksimallashtiruvchi narx va miqdor qanday? A) Q = 50; P = 50 B) Q = 40; P = 60 C) Q = 80; P = 20 D) Q = 60; P = 40 To'g'ri javob: B) Q = 40; P = 60 ✔ 24. Giffen tovari uchun qaysi tasdiq to'g'ri? A) Uning talab egri chizig'i har doim mutlaq noegiluvchan bo'ladi B) U quyi tovar bo'lib, salbiy daromad samarasi o'rnini bosish samarasidan kuchliroq C) U hashamat tovari bo'lib, daromad egiluvchanligi birdan katta D) U normal tovar bo'lib, daromad samarasi o'rnini bosish samarasini kuchaytiradi To'g'ri javob: B) U quyi tovar bo'lib, salbiy daromad samarasi o'rnini bosish samarasidan kuchliroq ✔ 25. A. Smit tomonidan ta'riflangan soliqqa tortishning klassik tamoyillari qaysilar? A) Fiskal, regulyativ, ijtimoiy, nazorat B) Progressivlik, neytrallik, samaradorlik, oshkoralik C) Rezidentlik, hududiylik, fuqarolik, manba D) Adolat, aniqlik, qulaylik, tejamkorlik To'g'ri javob: D) Adolat, aniqlik, qulaylik, tejamkorlik ✔ 26. Soliq yukini davlat xizmatlaridan oladigan naf darajasiga qarab taqsimlash qaysi tamoyil hisoblanadi? A) Neytrallik tamoyili B) Vertikal adolat tamoyili C) To'lov qobiliyati tamoyili D) Olinadigan naf (manfaat) tamoyili To'g'ri javob: D) Olinadigan naf (manfaat) tamoyili ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 7 27. Talab narx bo'yicha egiluvchan (|E| > 1) bo'lgan oraliqda narx pasaytirilsa, sotuvchining umumiy tushumi qanday o'zgaradi? A) Avval oshadi, so'ng nolga tushadi B) Oshadi C) Kamayadi D) O'zgarmaydi To'g'ri javob: B) Oshadi✔ 28. Muqobil xarajat (opportunity cost) tushunchasi nimani anglatadi? A) Tanlangan variant uchun to'langan pul summasini B) Qaytarib bo'lmaydigan o'tgan xarajatlarni C) Voz kechilgan har bir variant qiymatlarining yig'indisini D) Tanlov natijasida voz kechilgan eng yaxshi muqobil variantning qiymatini To'g'ri javob: D) Tanlov natijasida voz kechilgan eng yaxshi muqobil variantning qiymatini ✔ 29. IFRS 3 bo'yicha biznes birlashuvidan yuzaga kelgan gudvil keyingi davrlarda qanday hisobga olinadi? A) Sotib olingan sanada bevosita kapitaldan chegiriladi B) 10 yil davomida to'g'ri chiziqli usulda amortizatsiya qilinadi C) Sotib olingan sanada darhol xarajat sifatida tan olinadi D) Amortizatsiya qilinmaydi, kamida yiliga bir marta qadrsizlanishga test qilinadi To'g'ri javob: D) Amortizatsiya qilinmaydi, kamida yiliga bir marta qadrsizlanishga test qilinadi ✔ 30. Kreditlashning «5C» tamoyilidagi «Character» qanday baholanadi? A) Taqdim etilgan garovning likvidligi va bozor qiymati orqali B) Tarmoq va makroiqtisodiy sharoitlar istiqbollari tahlili orqali C) Kompaniya balansidagi aktiv va passivlar tuzilmasi tahlili orqali D) Qarz oluvchining kredit tarixi va majburiyatlarni bajarishga tayyorligi orqali To'g'ri javob: D) Qarz oluvchining kredit tarixi va majburiyatlarni bajarishga tayyorligi orqali ✔ 31. Iste'molchi daromadi 20% ga oshganda tovarga talab 30% ga oshdi. Bu tovar qanday turga kiradi? A) Zaruriy tovar B) Giffen tovari C) Quyi tovar D) Hashamat tovari To'g'ri javob: D) Hashamat tovari ✔ 32. Bojxona boji o'z mohiyatiga ko'ra qanday soliq turiga kiradi? A) Mahalliy yig'im B) To'g'ri (bevosita) soliq C) Daromad solig'i D) Egri (bilvosita) soliq To'g'ri javob: D) Egri (bilvosita) soliq ✔ 33. MHXS (IAS) 2 bo'yicha: tovar tannarxi 50 mln so'm, taxminiy sotish narxi 48 mln so'm, sotish uchun zarur xarajatlar 3 mln so'm. Tovar balansda qanday qiymatda aks ettiriladi? A) 45 mln so'm B) 47 mln so'm C) 50 mln so'm D) 48 mln so'm To'g'ri javob: A) 45 mln so'm ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 8 34. Mahalliy byudjetlar uchun xalqaro amaliyotda an'anaviy va eng barqaror soliq manbai qaysi? A) Import boji B) Korporativ daromad solig'i C) Senyoraj D) Ko'chmas mulk solig'i To'g'ri javob: D) Ko'chmas mulk solig'i✔ 35. Firmaning doimiy xarajatlari 1000, mahsulot narxi 50, birlikka to'g'ri keladigan o'zgaruvchan xarajat 30. Zararsizlik nuqtasidagi ishlab chiqarish hajmi qancha? A) 33 B) 20 C) 100 D) 50 To'g'ri javob: D) 50 ✔ 36. IAS 21 bo'yicha xorijiy valyutadagi monetar moddalar hisobot sanasida qanday kursda qayta hisoblanadi? A) Yillik o'rtacha kursda B) Hisobot sanasidagi yopilish kursida C) Operatsiya sanasidagi kursda D) Qayta hisoblanmaydi To'g'ri javob: B) Hisobot sanasidagi yopilish kursida ✔ 37. Bank aktivlarining durasiyasi 4 yil, passivlarniki 2 yil, passivlar/aktivlar nisbati 0,9. Durasiya gepi (DGAP) nechaga teng? A) 2,2 yil B) 1,8 yil C) 2,0 yil D) 3,6 yil To'g'ri javob: A) 2,2 yil ✔ 38. Kompaniya 1 yanvarda 12 oylik sug'urta polisiga 24 mln so'm oldindan to'ladi. 31 martdagi oraliq hisobotda kelgusi davr xarajatlari (oldindan to'lov) qoldig'i qancha bo'ladi? A) 18 mln so'm B) 24 mln so'm C) 12 mln so'm D) 6 mln so'm To'g'ri javob: A) 18 mln so'm ✔ 39. Tezlashtirilgan amortizatsiyaning soliq to'lovchi uchun asosiy foydasi nima? A) Aksiz to'lamaslik B) QQSdan ozod bo'lish C) Soliq bazasining umumiy summasini doimiy kamaytirish D) Soliq to'lovlarini keyingi davrlarga kechiktirish imkoniyati To'g'ri javob: D) Soliq to'lovlarini keyingi davrlarga kechiktirish imkoniyati ✔ 40. Transfer narxlashni nazorat qilishda xalqaro amaliyotda qaysi asosiy tamoyil qo'llaniladi? A) «Qo'l uzunligi», ya'ni mustaqil tomonlar bozor narxi tamoyili B) Guruh ichida narxlarni erkin belgilash tamoyili C) Mahsulot tannarxi bo'yicha narxlash tamoyili D) Sotuvchi va xaridor kelishgan eng past narx tamoyili To'g'ri javob: A) «Qo'l uzunligi», ya'ni mustaqil tomonlar bozor narxi tamoyili ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 9 41. Uskuna qiymati 90 mln so'm (tugatish qiymati nol), umumiy ishlab chiqarish quvvati 300 000 dona. Birinchi yilda 70 000 dona ishlab chiqarildi. Ishlab chiqarish hajmi usulida amortizatsiya qancha? A) 18 mln so'm B) 70 mln so'm C) 21 mln so'm D) 30 mln so'm To'g'ri javob: C) 21 mln so'm✔ 42. Soliqning qaysi elementi soliq hisoblanadigan ob'yektning qiymat, miqdor yoki boshqa tavsifini ifodalaydi? A) Soliq davri B) Soliq bazasi C) Soliq imtiyozi D) Soliq sub'yekti To'g'ri javob: B) Soliq bazasi ✔ 43. Asimmetrik axborot sharoitida kredit bozorida «salbiy tanlov» (adverse selection) nima bilan namoyon bo'ladi? A) Yuqori stavkada asosan riskliroq qarz oluvchilar kredit so'rashi B) Bankning garovni ortiqcha baholashi C) Kredit olgandan keyin qarz oluvchi riskli loyihaga o'tishi D) Depozitchilarning bankni tark etishi To'g'ri javob: A) Yuqori stavkada asosan riskliroq qarz oluvchilar kredit so'rashi ✔ 44. Farovonlik iqtisodiyotining birinchi fundamental teoremasi nimani tasdiqlaydi? A) Monopoliya farovonlikni maksimallashtirishini B) Raqobatli bozor muvozanati Pareto-samarali ekanini C) Har qanday Pareto-samarali taqsimotga raqobatli bozor orqali erishish mumkinligini D) Adolatli taqsimot samarali bo'lishini To'g'ri javob: B) Raqobatli bozor muvozanati Pareto-samarali ekanini ✔ 45. Lizing operatsiyasida moliyaviy lizingning asosiy belgisi nima? A) Mulkka egalik bilan bog'liq deyarli to'liq risk va foydalar lizing oluvchiga o'tadi B) Lizing muddati har doim 12 oydan kam bo'ladi va mulk qaytariladi C) Lizing beruvchi texnik xizmat va sug'urta majburiyatini o'z zimmasiga oladi D) Lizing ob'ekti faqat ro'yxatdan o'tkaziladigan ko'chmas mulk bo'ladi To'g'ri javob: A) Mulkka egalik bilan bog'liq deyarli to'liq risk va foydalar lizing oluvchiga o'tadi ✔ 46. Egri soliqlar (QQS, aksizlar) daromadga nisbatan odatda qanday xususiyatga ega deb hisoblanadi? A) Regressiv, chunki kambag'allar daromadining kattaroq qismini iste'mol qiladi B) Neytral, chunki soliq yuki to'liq ishlab chiqaruvchida qoladi C) Progressiv, chunki boylar mutlaq miqdorda ko'proq iste'mol qiladi D) Proporsional, chunki har bir xaridor bir xil stavka to'laydi To'g'ri javob: A) Regressiv, chunki kambag'allar daromadining kattaroq qismini iste'mol qiladi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 10 47. Tovar narxi 10% ga oshganda unga bo'lgan talab miqdori 20% ga kamaydi. Talabning narx bo'yicha egiluvchanlik koeffitsienti (mutlaq qiymatda) nechaga teng? A) 2,0 B) 0,2 C) 1,0 D) 0,5 To'g'ri javob: A) 2,0✔ 48. Durasiya gepi ijobiy bo'lgan bankda foiz stavkalari oshsa, kapitalning bozor qiymati qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi B) Faqat passivlar qiymati oshadi C) Oshadi D) Kamayadi To'g'ri javob: D) Kamayadi ✔ 49. Bazel III dagi kontrsiklik kapital buferining asosiy maqsadi nima? A) Inqiroz davrida depozitlarni sug'urtalash fondini to'ldirib borish B) Kredit o'sishi davrida banklarning valyuta pozitsiyasini qat'iy cheklash C) Foiz stavkalari pasaygan davrda kapital talablarini doimiy oshirib borish D) Kredit tez o'sayotgan davrda kapital to'plab, inqiroz davrida undan foydalanish To'g'ri javob: D) Kredit tez o'sayotgan davrda kapital to'plab, inqiroz davrida undan foydalanish ✔ 50. Ekologik soliqlarning «ikki tomonlama dividend» gipotezasi nimani bildiradi? A) Ekologik soliq joriy etilgach soliq tushumi ikki baravar oshadi B) Ifloslantiruvchi korxonalar bir xil bazadan ikki marta soliq to'laydi C) Atrof-muhit yaxshilanadi va tushum buzuvchi soliqlarni kamaytirib qo'shimcha naf beradi D) Ekologik soliq to'lovchilar aksiyadorlarga ikki marta dividend to'laydi To'g'ri javob: C) Atrof-muhit yaxshilanadi va tushum buzuvchi soliqlarni kamaytirib qo'shimcha naf ✔ beradi BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 11 2-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Stagflyatsiya qanday holat? A) Narxlar pasayishi va to'liq bandlikning birga kelishi B) Yuqori o'sish va yuqori ishsizlikning birga kelishi C) Yuqori iqtisodiy o'sish va past inflyatsiyaning birga kelishi D) Ishlab chiqarish turg'unligi va yuqori inflyatsiyaning birga kelishi To'g'ri javob: D) Ishlab chiqarish turg'unligi va yuqori inflyatsiyaning birga kelishi✔ 2. Baholovchining asoslilik (consistency) xususiyati nimani anglatadi? A) Har qanday hajmdagi tanlamada baho haqiqiy qiymatga aynan teng bo'ladi B) Bahoning ishorasi har doim haqiqiy parametr ishorasi bilan mos keladi C) Bahoning dispersiyasi har qanday boshqa baholovchinikidan kichik bo'ladi D) Tanlama hajmi cheksiz oshganda baho haqiqiy qiymatga ehtimollik bo'yicha yaqinlashadi To'g'ri javob: D) Tanlama hajmi cheksiz oshganda baho haqiqiy qiymatga ehtimollik bo'yicha ✔ yaqinlashadi 3. Sof foyda 180, o'rtacha aktivlar 1 500, o'rtacha o'z kapitali 900. ROA va ROE mos ravishda qancha? A) 20 % va 12 % B) 12 % va 20 % C) 12 % va 12 % D) 18 % va 30 % To'g'ri javob: B) 12 % va 20 % ✔ 4. Mahsulot narxi 50 000 so'm, birlikka o'zgaruvchan xarajat 30 000 so'm, yillik doimiy xarajatlar 400 mln so'm. Zararsizlik nuqtasi (dona) qancha? A) 13 333 dona B) 20 000 dona C) 16 000 dona D) 8 000 dona To'g'ri javob: B) 20 000 dona ✔ 5. Tabiiy ishsizlik darajasi qaysi ishsizlik turlaridan tashkil topadi? A) Faqat tsiklik ishsizlikdan B) Tsiklik va friksion ishsizlikdan C) Strukturaviy va tsiklik ishsizlikdan D) Friksion va strukturaviy ishsizlikdan To'g'ri javob: D) Friksion va strukturaviy ishsizlikdan ✔ 6. Majburiyatlarning to'liqligi (completeness) tasdig'ini tekshirishda auditor odatda qaysi yo'nalishda test qiladi? A) Faqat balans qoldig'ini arifmetik qayta hisoblash B) Buxgalteriya yozuvidan boshlang'ich hujjatga C) Boshlang'ich hujjatlar va keyingi to'lovlardan buxgalteriya yozuviga D) Faqat buxgalterga og'zaki so'rov yuborish To'g'ri javob: C) Boshlang'ich hujjatlar va keyingi to'lovlardan buxgalteriya yozuviga ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 12 7. Sotuvdan tushum 2023 yilda 800, 2024 yilda 920 (mln so'm). Gorizontal tahlil bo'yicha o'sish sur'ati qancha? A) 15 % B) 115 % C) 120 % D) 13 % To'g'ri javob: A) 15 %✔ 8. ISA 230 ga ko'ra audit hujjatlari (ish qog'ozlari) qanday talabga javob berishi kerak? A) Faqat mijoz rahbariyati tushuna oladigan qisqa shaklda B) Topshiriqda qatnashmagan tajribali auditor ishni va xulosalarni tushuna oladigan darajada C) Faqat elektron shaklda va mijoz ruxsati bilan saqlanadigan D) Faqat audit hisoboti matni bilan birga nashr etiladigan To'g'ri javob: B) Topshiriqda qatnashmagan tajribali auditor ishni va xulosalarni tushuna oladigan ✔ darajada 9. Auditor yetarli audit dalillarini ololmasa va mumkin bo'lgan ta'sir moddiy hamda keng tarqalgan bo'lsa, qanday fikr bildiriladi? A) Shartli (qualified) fikr B) Shartsiz (unmodified) fikr C) Fikr bildirishdan voz kechish D) Salbiy (adverse) fikr To'g'ri javob: C) Fikr bildirishdan voz kechish ✔ 10. Kompaniyaning sotuvdan tushumi 10 % oshgan, debitorlik qarzlari esa 60 % oshgan. Auditor uchun bu qanday signal? A) Zaxiralar hajmi sezilarli kamayganligi B) Qo'shimcha audit riski mavjud emasligi C) Tushumni muddatidan oldin yoki asossiz tan olish riskining oshganligi D) Debitorlik qarzlarini undirish samaradorligi yaxshilangan To'g'ri javob: C) Tushumni muddatidan oldin yoki asossiz tan olish riskining oshganligi ✔ 11. Ikki sifat belgisi (kategorial o'zgaruvchi) o'rtasidagi bog'liqlikni kontingentlik jadvali asosida tekshirish uchun qaysi test qo'llaniladi? A) Pirson χ² (xi-kvadrat) mustaqillik testi B) Darbin–Uotson avtokorrelyatsiya testi C) Styudentning ikki tanlama t-testi D) Kengaytirilgan Dikki–Fuller testi To'g'ri javob: A) Pirson χ² (xi-kvadrat) mustaqillik testi ✔ 12. Iqtisodiy siklning odatda ajratiladigan fazalari ketma-ketligi qaysi? A) Tiklanish – tub – pasayish – cho'qqi B) Cho'qqi – pasayish – tub (inqiroz) – tiklanish C) Inflyatsiya – deflyatsiya – stagflyatsiya – o'sish D) Pasayish – cho'qqi – tiklanish – tub To'g'ri javob: B) Cho'qqi – pasayish – tub (inqiroz) – tiklanish ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 13 13. Kompaniyaning soliqdan keyingi operatsion foydasi (NOPAT) 180 mln so'm, investitsiya qilingan kapital 1 200 mln so'm, WACC 12 %. Iqtisodiy qo'shilgan qiymat (EVA) qancha? A) 36 mln so'm B) 144 mln so'm C) 180 mln so'm D) 216 mln so'm To'g'ri javob: A) 36 mln so'm✔ 14. Yalpi ichki mahsulot (YaIM) qanday aniqlanadi? A) Mamlakatda sotilgan tovarlarning, shu jumladan importning umumiy qiymati B) Aholi va korxonalar daromadlarining soliqlardan keyingi yig'indisi C) Mamlakat rezidentlari dunyoning istalgan joyida ishlab chiqargan oraliq va yakuniy mahsulotlar qiymati D) Ma'lum davrda mamlakat hududida ishlab chiqarilgan yakuniy tovar va xizmatlarning bozor qiymati To'g'ri javob: D) Ma'lum davrda mamlakat hududida ishlab chiqarilgan yakuniy tovar va ✔ xizmatlarning bozor qiymati 15. Auditorlik guruhi rahbarining bir mijozda uzoq yillar ishlashi qaysi tahdidni keltirib chiqaradi? A) Qo'rqitish (intimidation) tahdidi B) Tanishlik (familiarity) tahdidi C) Himoyachilik (advocacy) tahdidi D) Shaxsiy manfaat (self-interest) tahdidi To'g'ri javob: B) Tanishlik (familiarity) tahdidi ✔ 16. Regressiyada tushuntirilgan kvadratlar yig'indisi (ESS) 80, umumiy kvadratlar yig'indisi (TSS) 100. Determinatsiya koeffitsienti R² nechaga teng? A) 0,20 B) 0,89 C) 1,25 D) 0,80 To'g'ri javob: D) 0,80 ✔ 17. Vaqtli qatorlarda sirg'aluvchi o'rtacha usulining asosiy vazifasi nima? A) Qatorda birlik ildiz bor-yo'qligini aniqlash B) Tasodifiy tebranishlarni tekislab, trendni aniqlash C) Ma'lumotlarni standart normal shaklga keltirish D) Qatorning dispersiyasini sun'iy ravishda oshirish To'g'ri javob: B) Tasodifiy tebranishlarni tekislab, trendni aniqlash ✔ 18. Kompaniyaning sof foydasi 240, imtiyozli dividendlar 40, muomaladagi oddiy aksiyalar o'rtacha soni 50 (mln dona). Bir aksiyaga foyda (EPS) qancha? A) 5,6 so'm B) 4,8 so'm C) 0,25 so'm D) 4,0 so'm To'g'ri javob: D) 4,0 so'm ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 14 19. Auditor rahbariyat tomonidan nazoratni chetlab o'tish (management override) riskini ISA 240 bo'yicha qanday baholaydi? A) Hech qachon hisobga olmaydi B) Har bir auditda sezilarli risk sifatida qaraydi C) Faqat kichik korxonalarda hisobga oladi D) Faqat rahbariyat so'raganda To'g'ri javob: B) Har bir auditda sezilarli risk sifatida qaraydi✔ 20. Farqlar ayirmasi (difference-in-differences) usuli. Tajriba guruhida ko'rsatkich 10 dan 18 ga, nazorat guruhida 12 dan 15 ga o'zgardi. Dastur ta'sirining bahosi qancha? A) 5 B) 6 C) 8 D) 3 To'g'ri javob: A) 5 ✔ 21. Darbin–Uotson statistikasining 2 ga yaqin qiymati nimani ko'rsatadi? A) Multikollinearlikni B) Kuchli musbat avtokorrelyatsiyani C) Kuchli manfiy avtokorrelyatsiyani D) Birinchi tartibli avtokorrelyatsiya yo'qligini To'g'ri javob: D) Birinchi tartibli avtokorrelyatsiya yo'qligini ✔ 22. Koeffitsient bahosi 3, standart xatosi 1, tegishli kritik qiymat taxminan 2. Taxminan 95% ishonch oralig'i qanday? A) [2; 4] B) [1; 5] C) [0; 6] D) [2,5; 3,5] To'g'ri javob: B) [1; 5] ✔ 23. Y = 10 + 2X regressiyasida = 5, Ȳ = 20. O'rtacha qiymatlarda Y ning X bo'yicha egiluvchanligi X̄ nechaga teng? A) 0,25 B) 0,5 C) 4 D) 2 To'g'ri javob: B) 0,5 ✔ 24. IESBA axloq kodeksiga ko'ra auditor o'zi tayyorlagan buxgalteriya yozuvlarini auditorlik tekshiruvidan o'tkazsa, qanday tahdid yuzaga keladi? A) Shaxsiy manfaat (self-interest) tahdidi B) Qo'rqitish (intimidation) tahdidi C) O'z ishini tekshirish (self-review) tahdidi D) Himoyachilik (advocacy) tahdidi To'g'ri javob: C) O'z ishini tekshirish (self-review) tahdidi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 15 25. Milliy hisoblar tizimida qaysi operatsiya «investitsiyalar» tarkibiga kiradi? A) Yangi turar-joy binolarining qurilishi B) Eski avtomobilning sotib olinishi C) Ikkilamchi bozorda obligatsiya sotib olinishi D) Uy xo'jaligining aksiya sotib olishi To'g'ri javob: A) Yangi turar-joy binolarining qurilishi✔ 26. Bazaviy yilda A tovar narxi 2, B tovar narxi 5. Joriy yilda A dan 100, B dan 40 birlik ishlab chiqarildi, narxlar A = 3, B = 6. Joriy yil YaIM deflyatori nechaga teng? A) 135 B) 150 C) 120 D) 125 To'g'ri javob: A) 135 ✔ 27. Miller–Modilyani dividend irrelevance nazariyasiga ko'ra mukammal bozorda dividend siyosati nimaga ta'sir qiladi? A) Kompaniya qiymatiga ta'sir qilmaydi B) Faqat soliq to'lovlariga ta'sir qiladi C) Kompaniya qiymatiga sezilarli ta'sir qiladi D) Faqat qarz qiymatiga ta'sir qiladi To'g'ri javob: A) Kompaniya qiymatiga ta'sir qilmaydi ✔ 28. Bir vaqtli tenglamalar tizimida tenglamaning identifikatsiyasi uchun tartib sharti nimani talab qiladi? A) Tenglamadagi har bir o'zgaruvchi endogen bo'lib, ekzogenlari bo'lmasligini B) Tenglamada faqat bitta tushuntiruvchi o'zgaruvchi va konstanta qatnashishini C) Tenglamaning determinatsiya koeffitsienti 0,5 dan katta bo'lishini D) Chiqarib tashlangan ekzogen o'zgaruvchilar soni endogen regressorlar sonidan kam bo'lmasligini To'g'ri javob: D) Chiqarib tashlangan ekzogen o'zgaruvchilar soni endogen regressorlar sonidan ✔ kam bo'lmasligini 29. Imtiyozli aksiyalar oddiy aksiyalardan asosan nimasi bilan farq qiladi? A) Faqat davlatga sotiladi va birjada savdo qilinmaydi B) Odatda belgilangan dividend va tugatishda ustuvorlikka ega, ovoz huquqi cheklangan C) Ular bo'yicha dividend to'lanmaydi, faqat kapital o'sishi kutiladi D) Doimo ko'proq ovoz berish huquqiga ega va dividendi foydaga bog'liq To'g'ri javob: B) Odatda belgilangan dividend va tugatishda ustuvorlikka ega, ovoz huquqi ✔ cheklangan 30. IS egri chizig'i nimani ifodalaydi? A) Pul bozori muvozanatini ta'minlovchi foiz stavkasi va daromad kombinatsiyalarini B) Mehnat bozori muvozanatini C) Valyuta bozori muvozanatini D) Tovarlar bozori muvozanatini ta'minlovchi foiz stavkasi va daromad kombinatsiyalarini To'g'ri javob: D) Tovarlar bozori muvozanatini ta'minlovchi foiz stavkasi va daromad ✔ kombinatsiyalarini BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 16 31. Malakali dasturchi yaxshiroq ish izlash uchun o'z ishidan bo'shadi va hozircha yangi ish qidirmoqda. Bu ishsizlikning qaysi turi? A) Strukturaviy B) Friksion C) Yashirin D) Tsiklik To'g'ri javob: B) Friksion✔ 32. Birinchi tur xatosi nima? A) To'g'ri nol gipotezani rad etish B) Muqobil gipotezani to'g'ri qabul qilish C) Tanlamaning kichikligi D) Noto'g'ri nol gipotezani qabul qilish To'g'ri javob: A) To'g'ri nol gipotezani rad etish ✔ 33. Bog'liq o'zgaruvchi ikkilik (0 yoki 1) bo'lganda qaysi modellar odatda qo'llaniladi? A) Kobb–Duglas modellari B) Logit va probit modellar C) ARIMA modellar D) VAR modellar To'g'ri javob: B) Logit va probit modellar ✔ 34. Kapital tuzilmasining «trade-off» (muvozanat) nazariyasiga ko'ra optimal qarz darajasi nima asosida aniqlanadi? A) Aksiyalarning bozor narxi va dividend to'lov koeffitsiyenti nisbati B) Soliq qalqoni foydasi va moliyaviy inqiroz xarajatlari muvozanati C) Inflyatsiya darajasi va markaziy bank stavkasi o'rtasidagi farq D) Menejerlar va investorlar o'rtasidagi axborot asimmetriyasi darajasi To'g'ri javob: B) Soliq qalqoni foydasi va moliyaviy inqiroz xarajatlari muvozanati ✔ 35. Auditor zaxiralar bo'yicha 120 mln so'mlik tuzatilmagan buzib ko'rsatishni aniqladi. Umumiy moddiylik 80 mln so'm, buzib ko'rsatish hisobotning boshqa qismlariga ta'sir qilmaydi (keng tarqalmagan). Qanday fikr bildiriladi? A) Shartsiz ijobiy fikr B) Fikr bildirishdan voz kechish C) Salbiy fikr D) Shartli ijobiy fikr To'g'ri javob: D) Shartli ijobiy fikr ✔ 36. Kompaniyaning marjinal daromadi (sotuvdan tushum minus o'zgaruvchan xarajatlar) 400 mln so'm, doimiy xarajatlari 300 mln so'm. Operatsion dastak darajasi (DOL) nechaga teng? A) 3,0 B) 1,33 C) 4,0 D) 0,75 To'g'ri javob: C) 4,0 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 17 37. Baumol modeli korporativ moliyada nima uchun qo'llaniladi? A) Kapital tuzilmasini tanlash uchun B) Optimal naqd pul qoldig'ini aniqlash uchun C) Debitorlik qarzini undirish uchun D) Aksiyani baholash uchun To'g'ri javob: B) Optimal naqd pul qoldig'ini aniqlash uchun✔ 38. Zaxiralar aylanish davri 60 kun, debitorlik qarzlari aylanish davri 45 kun, kreditorlik qarzlari aylanish davri 35 kun. Pul mablag'lari aylanish sikli (operatsion sikl emas) necha kun? A) 105 kun B) 140 kun C) 70 kun D) 50 kun To'g'ri javob: C) 70 kun ✔ 39. Regressiyadagi F-test (umumiy ahamiyatlilik testi) qaysi nol gipotezani tekshiradi? A) Konstantadan tashqari koeffitsientlar bir vaqtda nolga teng B) Regressiya xatolari gomoskedastik C) Faqat konstanta (ozod had) nolga teng D) Regressiya xatolari normal taqsimlangan To'g'ri javob: A) Konstantadan tashqari koeffitsientlar bir vaqtda nolga teng ✔ 40. Fridman–Felps yondashuviga ko'ra uzoq muddatli Fillips egri chizig'i qanday ko'rinishga ega? A) Tabiiy ishsizlik darajasida vertikal B) Manfiy qiyalikka ega C) Musbat qiyalikka ega D) Gorizontal, berilgan inflyatsiya darajasida To'g'ri javob: A) Tabiiy ishsizlik darajasida vertikal ✔ 41. Kompaniyaning joriy likvidlik koeffitsiyenti yuqori, ammo tezkor likvidlik koeffitsiyenti past bo'lsa, bu nimadan dalolat beradi? A) Pul mablag'lari joriy aktivlarda juda ko'p B) Debitorlik qarzlari juda kam C) Joriy aktivlarda zaxiralar ulushi katta D) Kompaniyaning qarz majburiyatlari yo'q To'g'ri javob: C) Joriy aktivlarda zaxiralar ulushi katta ✔ 42. Dividend siyosatining «qushcha qo'lda» (bird-in-the-hand) nazariyasi (Gordon, Lintner) nimani ta'kidlaydi? A) Past dividend investorlar uchun soliq jihatidan doimo afzalroq bo'ladi B) Investorlar noaniq kelajakdagi kapital o'sishidan ko'ra joriy dividendlarni afzal ko'radi C) Dividendlar faqat menejment kutilmalari haqida signal vazifasini bajaradi D) Dividend siyosati kompaniya qiymatiga hech qanday ta'sir ko'rsatmaydi To'g'ri javob: B) Investorlar noaniq kelajakdagi kapital o'sishidan ko'ra joriy dividendlarni afzal ✔ ko'radi 43. Faktoring kompaniya uchun asosan qaysi muammoni hal qiladi? A) Asosiy vositalarni yangilash uchun uzoq muddatli mablag' topish B) Aksiyalar bozor narxini qisqa muddatda oshirish C) Soliq to'lovlarini qonuniy ravishda kamaytirish D) Debitorlik qarzlarini tezda pul mablag'iga aylantirish To'g'ri javob: D) Debitorlik qarzlarini tezda pul mablag'iga aylantirish ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 18 44. Juft regressiyada cov(X, Y) = 18, var(X) = 9, = 3, Ȳ = 10. EKKU bo'yicha Y = a + bX tenglamasi X̄ qanday? A) Y = 4 + 0,5X B) Y = 10 + 2X C) Y = 4 + 2X D) Y = 7 + X To'g'ri javob: C) Y = 4 + 2X ✔ 45. Yalpi talabning yalpi taklifdan ortib ketishi natijasida yuzaga keladigan inflyatsiya qanday ataladi? A) Talab inflyatsiyasi B) Strukturaviy inflyatsiya C) Xarajatlar inflyatsiyasi D) Import qilinadigan inflyatsiya To'g'ri javob: A) Talab inflyatsiyasi ✔ 46. Inflyatsion uzilish (inflationary gap) qanday holatda yuzaga keladi? A) Inflyatsiya maqsadli darajadan past bo'lganda B) Haqiqiy YaIM potentsial YaIMdan yuqori bo'lganda C) Haqiqiy YaIM potentsial YaIMdan past bo'lganda D) Ishsizlik tabiiy darajadan yuqori bo'lganda To'g'ri javob: B) Haqiqiy YaIM potentsial YaIMdan yuqori bo'lganda ✔ 47. Ochiq iqtisodiyotda milliy jamg'arma 300, ichki investitsiyalar 250. Sof eksport nechaga teng? A) 550 B) 50 C) 250 D) 0 To'g'ri javob: B) 50 ✔ 48. Fermer bug'doyni tegirmonchiga 100 ga, tegirmonchi unni novvoyga 160 ga, novvoy nonni iste'molchilarga 250 ga sotdi. Bu zanjirning YaIMga qo'shgan hissasi qancha? A) 250 B) 510 C) 410 D) 160 To'g'ri javob: A) 250 ✔ 49. Real optsionlar yondashuvi investitsiya qarorlarida nimani hisobga olishga imkon beradi? A) Faqat valyuta kursi o'zgarishining pul oqimlariga ta'sirini B) Faqat buxgalteriya foydasi va amortizatsiya siyosatining ta'sirini C) Faqat loyiha bo'yicha olinadigan soliq imtiyozlari qiymatini D) Menejmentning loyihani kengaytirish, kechiktirish yoki to'xtatish kabi moslashuvchanligi qiymatini To'g'ri javob: D) Menejmentning loyihani kengaytirish, kechiktirish yoki to'xtatish kabi ✔ moslashuvchanligi qiymatini 50. EBITDA ko'rsatkichi nimani o'z ichiga olmaydi? A) Foiz, soliq va amortizatsiya xarajatlarini B) Sotilgan mahsulot tannarxi xarajatlarini C) Operatsion faoliyatdan olingan daromadni D) Sotuvdan tushum va boshqa daromadlarni To'g'ri javob: A) Foiz, soliq va amortizatsiya xarajatlarini ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 19 3-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Majburiy zaxira normasi 10% bo'lsa (naqd pulga oqish yo'q, ortiqcha zaxira yo'q), oddiy depozit multiplikatori nechaga teng? A) 100 B) 0,1 C) 1 D) 10 To'g'ri javob: D) 10✔ 2. Bank dollarni 12 550 so'mdan sotib olib, 12 650 so'mdan sotadi. Mijoz 1 265 000 so'mga necha dollar sotib oladi? A) 100 $ B) 99,2 $ C) 100,8 $ D) 101,6 $ To'g'ri javob: A) 100 $ ✔ 3. Ishlab topilmagan mukofotlar rezervi (UPR) nimani aks ettiradi? A) Hisobot davrida to'langan sug'urta tovonlarini B) Hisobot sanasidan keyingi amal qilish muddatiga tegishli mukofot qismini C) Ma'lum qilingan, ammo hali to'lanmagan zararlarni D) Yuz bergan, ammo ma'lum qilinmagan zararlarni To'g'ri javob: B) Hisobot sanasidan keyingi amal qilish muddatiga tegishli mukofot qismini ✔ 4. Xalqaro hisob-kitoblar banki (BIS) qanday tashkilot? A) Jismoniy shaxslar va kompaniyalarga xalqaro kreditlar beruvchi tijorat banki B) Jahon savdo tashkilotining a'zolar o'rtasidagi hisob-kitob bo'limi C) Yevro hududida monetar siyosatni yurituvchi Yevropa Ittifoqi markaziy banki D) Markaziy banklar hamkorligini ta'minlovchi, Bazel qo'mitasini qo'llovchi tashkilot To'g'ri javob: D) Markaziy banklar hamkorligini ta'minlovchi, Bazel qo'mitasini qo'llovchi tashkilot ✔ 5. Call-optsion sotuvchisi (yozuvchisi) 4 mukofot oldi, ijro narxi 50. Muddat oxirida aksiya narxi 60 bo'lsa, sotuvchining sof natijasi (bir aksiyaga) qancha? A) −6 B) +14 C) +4 D) −10 To'g'ri javob: A) −6 ✔ 6. Inkoterms qoidalarida FOB shartida tovar bilan bog'liq risk sotuvchidan xaridorga qachon o'tadi? A) Tovar jo'natish portida kema bortiga yuklanganda B) Tovar xaridor omboriga yetkazilganda C) Tovar manzil portiga kelganda D) Shartnoma imzolanganda To'g'ri javob: A) Tovar jo'natish portida kema bortiga yuklanganda ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 20 7. IBNR rezervi nimani qoplash uchun shakllantiriladi? A) Kelgusi yil uchun olinadigan mukofotlarni B) Yuz bergan, ammo hali sug'urtalovchiga ma'lum qilinmagan zararlarni C) Agent va brokerlarning komissiyalarini D) Ma'lum qilingan va to'liq to'langan zararlarni To'g'ri javob: B) Yuz bergan, ammo hali sug'urtalovchiga ma'lum qilinmagan zararlarni✔ 8. Kapitalning qochishi (capital flight) nima? A) Xom ashyo narxlari oshishi tufayli eksport tushumining keskin oshishi B) Davlat tashqi qarzining muddatidan oldin to'lanib, tez kamayishi C) Mamlakatga to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar oqimining ko'payishi D) Noaniqlik sababli rezidentlarning kapitalni ommaviy xorijga olib chiqishi To'g'ri javob: D) Noaniqlik sababli rezidentlarning kapitalni ommaviy xorijga olib chiqishi ✔ 9. Quyidagilardan qaysi biri monetar transmissiyaning valyuta kursi kanali hisoblanadi? A) Stavka oshishi milliy aktivlarni jozibador qilib, valyutani mustahkamlaydi va sof eksportni o'zgartiradi B) Stavka oshishi davlat xaridlarini qisqartirib, byudjet taqchilligini kamaytiradi C) Stavka oshishi korxonalar foydasini oshirib, soliq tushumlarini ko'paytiradi D) Stavka oshishi ishsizlik nafaqalarini kamaytirib, ijtimoiy xarajatlarni qisqartiradi To'g'ri javob: A) Stavka oshishi milliy aktivlarni jozibador qilib, valyutani mustahkamlaydi va sof ✔ eksportni o'zgartiradi 10. Likvidlik premiyasi nazariyasiga ko'ra daromadlilik egri chizig'i odatda nima uchun o'suvchi bo'ladi? A) Investorlar uzoq muddatli obligatsiyalar uchun qo'shimcha mukofot talab qiladi B) Qisqa muddatli stavkalar har doim nolga yaqin darajada ushlab turiladi C) Uzoq muddatli obligatsiyalar qisqalariga nisbatan risksiz hisoblanadi D) Markaziy bank uzoq muddatli stavkalarni bevosita belgilab qo'yadi To'g'ri javob: A) Investorlar uzoq muddatli obligatsiyalar uchun qo'shimcha mukofot talab qiladi ✔ 11. Teylor qoidasi: i = r* + π + 0,5(π − π*) + 0,5·(YaIM uzilishi). r* = 2%, π = 6%, π* = 4%, YaIM uzilishi = −2%. Tavsiya etiladigan nominal stavka qancha? A) 10% B) 7% C) 8% D) 9% To'g'ri javob: C) 8% ✔ 12. Forvard kurs spot kursdan yuqori bo'lsa (to'g'ri kotirovkada), xorijiy valyuta qanday kotirovka qilinmoqda? A) Forvard mukofot (premiya) bilan B) Kross-kurs (uchinchi valyuta) orqali C) Forvard diskont (chegirma) bilan D) Pari (spotga teng) kurs bilan To'g'ri javob: A) Forvard mukofot (premiya) bilan ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 21 13. Grexem qonuniga ko'ra (rasmiy kurs belgilangan ikki pul muomalada bo'lsa): A) Yomon pul yaxshi pulni muomaladan siqib chiqaradi B) Ikkala pul teng muomalada qoladi C) Yaxshi pul yomon pulni muomaladan siqib chiqaradi D) Pul massasi narxlarga proporsional To'g'ri javob: A) Yomon pul yaxshi pulni muomaladan siqib chiqaradi✔ 14. Dornbushning «ortiqcha reaksiya» (overshooting) modeli nimani tushuntiradi? A) Spekulyativ hujum paytida markaziy bank valyuta zaxiralarining tez kamayishini B) Narxlar qat'iyligi sababli kursning monetar zarbadan keyin muvozanatdan ortiq o'zgarishini C) Joriy operatsiyalar hisobi profitsitining kurs o'zgarishiga qaramay uzoq saqlanishini D) Moliyaviy inqiroz davrlarida xavfsiz aktiv sifatida oltin narxining o'sishini To'g'ri javob: B) Narxlar qat'iyligi sababli kursning monetar zarbadan keyin muvozanatdan ortiq ✔ o'zgarishini 15. Valyuta «koll» (call) opsioni egasiga qanday huquq beradi? A) Belgilangan kursda valyutani sotib olish huquqini (majburiyatsiz) B) Kursdan qat'i nazar foiz olish huquqini C) Belgilangan kursda valyutani sotish huquqini D) Belgilangan kursda valyutani sotish majburiyatini To'g'ri javob: A) Belgilangan kursda valyutani sotib olish huquqini (majburiyatsiz) ✔ 16. Bankning kredit portfeli 5000, shundan muammoli (ishlamaydigan) kreditlar 250. Muammoli kreditlar ulushi (NPL koeffitsienti) qancha? A) 4,8% B) 20% C) 2,5% D) 5% To'g'ri javob: D) 5% ✔ 17. Aksiyani «qisqa sotish» (short selling) qanday amalga oshiriladi? A) Investor aksiyaga put-optsion yozib, mukofot oladi va kutadi B) Investor aksiyani qisqa muddatga sotib olib, tez orada qayta sotadi C) Investor aksiyani nominalidan past narxda emitentdan sotib oladi D) Investor qarzga olingan aksiyalarni sotadi va keyinchalik ularni sotib olib qaytaradi To'g'ri javob: D) Investor qarzga olingan aksiyalarni sotadi va keyinchalik ularni sotib olib qaytaradi ✔ 18. CAPM modelidagi qimmatli qog'ozlar bozori chizig'i (SML) qaysi ikki ko'rsatkich o'rtasidagi bog'liqlikni ko'rsatadi? A) Kutilayotgan daromadlilik va standart og'ish B) Kutilayotgan daromadlilik va beta C) Daromadlilik va muddat D) Narx va dividend To'g'ri javob: B) Kutilayotgan daromadlilik va beta ✔ 19. Sug'urtalovchi 1 000 ta polis bo'yicha jami 50 mln so'm mukofot yig'di, yuklama ulushi 20 %. Sug'urta tovonlari uchun mo'ljallangan netto-mukofotlar fondi qancha? A) 60 mln so'm B) 10 mln so'm C) 40 mln so'm D) 50 mln so'm To'g'ri javob: C) 40 mln so'm ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 22 20. Bazel II kelishuvining uch ustuni qaysilar? A) Kredit, bozor va operatsion risklar B) Minimal kapital talablari, nazorat jarayoni, bozor intizomi C) Depozit sug'urtasi, litsenziyalash, sanatsiya D) Likvidlik, rentabellik, to'lov qobiliyati To'g'ri javob: B) Minimal kapital talablari, nazorat jarayoni, bozor intizomi✔ 21. Zarar ortiqchasini qayta sug'urtalash (excess of loss): sedentning prioriteti 50 mln so'm, qayta sug'urtalovchi limiti 100 mln so'm (50 dan 150 gacha). Zarar 180 mln so'm. Qayta sug'urtalovchi qancha to'laydi? A) 50 mln so'm B) 100 mln so'm C) 150 mln so'm D) 130 mln so'm To'g'ri javob: B) 100 mln so'm ✔ 22. Hayotni sug'urtalashda tariflarni hisoblashning asosiy statistik bazasi nima? A) O'lim jadvallari (mortality tables) va foiz stavkasi B) Fond birjasi aksiya indekslari C) Iste'mol narxlari indeksi va inflyatsiya D) Valyuta kurslari va ularning dinamikasi To'g'ri javob: A) O'lim jadvallari (mortality tables) va foiz stavkasi ✔ 23. Makoley durasiyasi 4,4 yil, yillik daromadlilik 10 % (yiliga bir marta to'lov). Modifikatsiyalangan durasiya nechaga teng? A) 4,4 yil B) 4,0 yil C) 3,96 yil D) 4,84 yil To'g'ri javob: B) 4,0 yil ✔ 24. Investitsion bank IPO da «firm commitment» (qat'iy majburiyat) asosida underwriting qilsa, joylashtirish riski kimning zimmasida bo'ladi? A) Emitent kompaniya zimmasida B) Bozor regulyatori zimmasida C) Investitsion bank zimmasida D) Fond birjasi zimmasida To'g'ri javob: C) Investitsion bank zimmasida ✔ 25. Daromadlilik egri chizig'ining «kutilmalar nazariyasi»ga ko'ra o'suvchi egri chiziq nimani anglatadi? A) Bozor inflyatsiyaning nolga tushishini kutmoqda B) Uzoq muddatli obligatsiyalar kredit riskidan to'liq xoli C) Bozor kelajakda qisqa muddatli stavkalar oshishini kutmoqda D) Bozor kelajakda qisqa muddatli stavkalar pasayishini kutmoqda To'g'ri javob: C) Bozor kelajakda qisqa muddatli stavkalar oshishini kutmoqda ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 23 26. Aksiya narxi 50 000 so'm, ijro narxi 45 000 so'm bo'lgan call-optsionning ichki qiymati (intrinsic value) qancha? A) 95 000 so'm B) 45 000 so'm C) 0 so'm D) 5 000 so'm To'g'ri javob: D) 5 000 so'm✔ 27. Hujjatli akkreditivning xalqaro savdodagi asosiy afzalligi nima? A) Mos hujjatlar taqdim etilsa bank to'lovni kafolatlaydi, xaridor esa jo'natish hujjatlarini oladi B) To'lov tovar jo'natilishidan oldin to'liq avans sifatida o'tkazilib, risk xaridorda qoladi C) Akkreditiv bo'yicha yetkazilgan tovarlar bojxona to'lovlaridan to'liq ozod qilinadi D) Operatsiya uchun hech qanday tijorat yoki transport hujjati talab qilinmaydi To'g'ri javob: A) Mos hujjatlar taqdim etilsa bank to'lovni kafolatlaydi, xaridor esa jo'natish ✔ hujjatlarini oladi 28. Nominal kurs 12 000 so'm/$, AQShdagi narxlar indeksi 1,1, O'zbekistondagi narxlar indeksi 1,2. Real valyuta kursi (e · P* / P) qancha? A) 11 000 B) 13 091 C) 10 000 D) 12 000 To'g'ri javob: A) 11 000 ✔ 29. Yevroobligatsiya nima? A) Emitent valyutasidan farqli valyutada xalqaro bozorda joylashtiriladigan obligatsiya B) Yevropa Markaziy banki chiqaradigan qisqa muddatli obligatsiya C) Ichki bozorda milliy valyutada joylashtiriladigan obligatsiya D) Faqat yevroda chiqariladigan Yevropa davlatlari obligatsiyasi To'g'ri javob: A) Emitent valyutasidan farqli valyutada xalqaro bozorda joylashtiriladigan ✔ obligatsiya 30. Sekyuritizatsiya jarayonining mohiyati nimada? A) Kompaniya aksiyalarini kichik nominalli aksiyalarga bo'lish jarayoni B) Bir valyutadagi qarzni boshqa valyutadagi qarzga almashtirish jarayoni C) Obligatsiyalarni muddatidan oldin emitent tomonidan so'ndirish jarayoni D) Bir turdagi aktivlarni (masalan, ipoteka kreditlarini) birlashtirib, ular bilan ta'minlangan qog'ozlar chiqarish To'g'ri javob: D) Bir turdagi aktivlarni (masalan, ipoteka kreditlarini) birlashtirib, ular bilan ✔ ta'minlangan qog'ozlar chiqarish 31. Proporsional qayta sug'urtalash nonproporsionaldan nimasi bilan farq qiladi? A) Faqat belgilangan chegaradan oshgan zararlar qoplanadi B) Mukofot va zararlar oldindan belgilangan ulushda taqsimlanadi C) Qayta sug'urtalovchi mukofot olmaydi D) Faqat hayotni sug'urtalashda To'g'ri javob: B) Mukofot va zararlar oldindan belgilangan ulushda taqsimlanadi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 24 32. Majburiy sug'urtaga odatda qaysi tur misol bo'ladi? A) Avtotransport egalarining fuqarolik javobgarligini sug'urtalash B) Sayohatchilarning ixtiyoriy tibbiy sug'urtasi C) Uy-joy mulkini ixtiyoriy yong'indan sug'urtalash D) Hayotni jamg'arib boriladigan ixtiyoriy sug'urta To'g'ri javob: A) Avtotransport egalarining fuqarolik javobgarligini sug'urtalash✔ 33. Kredit reyting agentliklari shkalasida (S&P uslubi) investitsion daraja qaysi reytingdan boshlanadi? A) BBB− va undan yuqori B) A− va undan yuqori C) BB+ va undan yuqori D) B va undan yuqori To'g'ri javob: A) BBB− va undan yuqori ✔ 34. Pulning qaysi funksiyasi tovarlar va xizmatlar qiymatini yagona birlikda ifodalash imkonini beradi? A) Ayirboshlash (muomala) vositasi B) Jahon puli (xalqaro to'lov) vositasi C) Jamg'arish (boylik) vositasi D) Qiymat o'lchovi (hisob birligi) To'g'ri javob: D) Qiymat o'lchovi (hisob birligi) ✔ 35. SWIFT tizimining asosiy funksiyasi nima? A) Banklar o'rtasida moliyaviy xabarlarni standart formatda xavfsiz uzatish B) Markaziy banklarga kredit berish C) Banklararo hisob-kitoblarni o'z hisobvaraqlarida yakunlash D) Valyuta kurslarini belgilash To'g'ri javob: A) Banklar o'rtasida moliyaviy xabarlarni standart formatda xavfsiz uzatish ✔ 36. Sug'urta portfelining zararlilik darajasi (sug'urta summasining 100 so'miga to'langan tovon) 5 yil davomida barqaror 0,40 so'm bo'lgan. Riskli ustama hisobga olinmasa, netto-stavka taxminan qancha bo'ladi? A) 0,04 so'm B) 0,40 so'm C) 4,0 so'm D) 2,0 so'm To'g'ri javob: B) 0,40 so'm ✔ 37. Balassa–Samuelson samarasi nimani tushuntiradi? A) Savdo sektori unumdorligi tez o'sgan mamlakatda narxlar va real kursning yuqoriroq bo'lishini B) Kambag'al mamlakatlarda narxlar darajasi boylarnikidan yuqori bo'lishini C) Valyuta kurslarining qisqa muddatda tasodifiy tebranishini D) Kapital nazorati sharoitida foiz paritetining buzilishini To'g'ri javob: A) Savdo sektori unumdorligi tez o'sgan mamlakatda narxlar va real kursning ✔ yuqoriroq bo'lishini 38. Bozor foiz stavkalari oshsa, muomaladagi qat'iy kuponli obligatsiyalar narxi qanday o'zgaradi? A) Nominal qiymatga tenglashadi B) Oshadi C) O'zgarmaydi D) Pasayadi To'g'ri javob: D) Pasayadi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 25 39. Netto-stavka asosan qaysi maqsadga xizmat qiladi? A) Sug'urta tovonlarini to'lash uchun sug'urta fondini shakllantirishga B) Sug'urtalovchi aksiyadorlariga dividend to'lashga C) Sug'urtalovchining ofis va boshqaruv xarajatlarini qoplashga D) Sug'urta agentlari va brokerlarining komissiyasini to'lashga To'g'ri javob: A) Sug'urta tovonlarini to'lash uchun sug'urta fondini shakllantirishga✔ 40. Kuponsiz (nol kuponli) obligatsiyaning Makoley durasiyasi nimaga teng? A) Nolga B) Uning to'lov muddatiga C) Kupon stavkasining teskari qiymatiga D) Muddatning yarmiga To'g'ri javob: B) Uning to'lov muddatiga ✔ 41. Bankning dollar bo'yicha ochiq uzun (long) valyuta pozitsiyasi bor. Dollar kursi pasaysa, bank qanday natijaga ega bo'ladi? A) Kursdan zarar ko'radi B) Pozitsiya avtomatik yopiladi C) Kursdan foyda ko'radi D) Natija o'zgarmaydi To'g'ri javob: A) Kursdan zarar ko'radi ✔ 42. Insayder savdosi qimmatli qog'ozlar bozorida nima uchun taqiqlanadi? A) Insayder bitimlari aksiya narxlarini doimo pasaytirib yuboradi B) Insayder bitimlari davlatning soliq tushumlarini kamaytirishga olib keladi C) Insayder bitimlari birjadagi savdo hajmini keskin kamaytirib yuboradi D) Oshkor qilinmagan muhim axborotdan foydalanish bozor adolatliligi va investor ishonchini buzadi To'g'ri javob: D) Oshkor qilinmagan muhim axborotdan foydalanish bozor adolatliligi va investor ✔ ishonchini buzadi 43. Obligatsiyaning modifikatsiyalangan durasiyasi 5 yil. Bozor daromadliligi 1 foiz punktga oshsa, uning narxi taxminan qanday o'zgaradi? A) 1 % ga kamayadi B) 5 % ga kamayadi C) 0,5 % ga kamayadi D) 5 % ga oshadi To'g'ri javob: B) 5 % ga kamayadi ✔ 44. Miqdoriy yumshatish (QE) siyosati odatda qanday sharoitda qo'llaniladi? A) Inflyatsiya juda yuqori bo'lganda, markaziy bank portfelidagi obligatsiyalarni sotish orqali B) Byudjet profitsitga chiqqanda, davlat qarzini muddatidan oldin to'lash orqali C) Valyuta kursi qat'iy belgilanganda, zaxiralarni oltinga almashtirish yo'li bilan D) Qisqa muddatli stavkalar nolga yaqinlashganda, uzoq muddatli aktivlarni yirik hajmda sotib olish orqali To'g'ri javob: D) Qisqa muddatli stavkalar nolga yaqinlashganda, uzoq muddatli aktivlarni yirik ✔ hajmda sotib olish orqali BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 26 45. Tijorat banki balansida qaysi modda passiv hisoblanadi? A) Mijozlarga berilgan kreditlar B) Markaziy bankdagi vakillik hisobvarag'i qoldig'i C) Bank sotib olgan davlat obligatsiyalari D) Jismoniy shaxslarning omonatlari To'g'ri javob: D) Jismoniy shaxslarning omonatlari✔ 46. Katta sonlar qonuni sug'urta uchun nima sababdan muhim? A) Katta portfelda qayta sug'urtalash umuman talab qilinmaydi B) Polislar soni oshgani sari haqiqiy zararlar kutilganiga yaqinlashib, prognoz aniqlashadi C) Polislar soni oshgani sari mukofotlar avtomatik ravishda oshadi D) Portfel yetarlicha katta bo'lsa, zararlar butunlay yo'qoladi To'g'ri javob: B) Polislar soni oshgani sari haqiqiy zararlar kutilganiga yaqinlashib, prognoz ✔ aniqlashadi 47. Arbitraj narxlash nazariyasi (APT) CAPM dan nimasi bilan farq qiladi? A) Daromadlilikni bir nechta makroiqtisodiy omillar bilan izohlaydi B) Faqat bitta omil — bozor portfeli daromadliligidan foydalanadi C) Faqat obligatsiyalar daromadliligini tushuntiradi D) Risksiz stavkani modelga umuman kiritmaydi To'g'ri javob: A) Daromadlilikni bir nechta makroiqtisodiy omillar bilan izohlaydi ✔ 48. Sug'urta summasi 80 mln so'm, tarif stavkasi sug'urta summasining 1,5 %. Sug'urta mukofoti qancha? A) 1,2 mln so'm B) 0,8 mln so'm C) 1,5 mln so'm D) 5,3 mln so'm To'g'ri javob: A) 1,2 mln so'm ✔ 49. Mulk 600 mln so'mga baholangan, 450 mln so'mga sug'urtalangan (proporsional tizim), shartsiz franshiza 5 mln so'm. Zarar 40 mln so'm. Tovon qancha (avval proporsiya, so'ng franshiza)? A) 25 mln so'm B) 26,25 mln so'm C) 30 mln so'm D) 35 mln so'm To'g'ri javob: A) 25 mln so'm ✔ 50. «Inflyatsiya har doim va hamma joyda pul hodisasidir» degan fikr qaysi iqtisodchiga tegishli? A) M. Fridman B) J. Tobin C) Dj. M. Keyns D) P. Krugman To'g'ri javob: A) M. Fridman ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 27 4-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Loyiha boshlanishidan oldin o'tkazilgan marketing tadqiqoti xarajati (allaqachon to'langan) loyiha NPV sini hisoblashda qanday hisobga olinadi? A) Birinchi yil pul oqimidan ayriladi B) Investitsiyaga qo'shiladi C) Hisobga olinmaydi D) Diskont stavkasiga qo'shiladi To'g'ri javob: C) Hisobga olinmaydi✔ 2. Retsessiya uzilishi (YaIM potentsialdan past) 200 ga teng, MPC = 0,8. Oddiy Keyns modelida uni yopish uchun davlat xaridlarini qanchaga oshirish kerak? A) 200 B) 40 C) 160 D) 50 To'g'ri javob: B) 40 ✔ 3. Loyiha umumiy budjeti BAC = 1 200, joriy CPI = 0,8. Xarajatlar samaradorligi o'zgarmaydi deb faraz qilinsa, yakuniy xarajat bahosi EAC qancha? A) 1 500 B) 1 440 C) 1 200 D) 960 To'g'ri javob: A) 1 500 ✔ 4. Byudjet daromadlari 450, xarajatlari 500, qarz bo'yicha foiz to'lovlari 30, YaIM 2000. Umumiy taqchillik YaIMga nisbatan qancha? A) 2,5% B) 1,0% C) 4,0% D) 1,5% To'g'ri javob: A) 2,5% ✔ 5. Loyiha nizomi (project charter) ning asosiy vazifasi nima? A) Loyiha jamoasi a'zolarini lavozimga tayinlash B) Loyiha yakunida yakuniy hisobotni taqdim etish C) Loyihaning batafsil budjetini yakuniy tasdiqlash D) Loyihani rasman boshlashga ruxsat berish va menejerga vakolat berish To'g'ri javob: D) Loyihani rasman boshlashga ruxsat berish va menejerga vakolat berish ✔ 6. Investitsiyalar YaIMning 25% ini tashkil etadi, real YaIM o'sishi 5%. Kapitalning qo'shimcha sig'imi koeffitsienti (ICOR) taxminan nechaga teng? A) 5 B) 125 C) 20 D) 0,2 To'g'ri javob: A) 5 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 28 7. Diskont stavkasi 12 % bo'lganda loyihaning NPV si 0 ga teng. Loyiha IRR si haqida nima deyish mumkin? A) IRR 12 % dan yuqori B) IRR 12 % ga teng C) IRR 12 % dan past D) IRR ni aniqlab bo'lmaydi To'g'ri javob: B) IRR 12 % ga teng✔ 8. Iqtisodiy rivojlanish jarayonidagi strukturaviy o'zgarishlar uchun qaysi tendensiya xos? A) Qishloq xo'jaligi ulushi kamayib, sanoat va xizmatlar ulushi oshishi B) Xizmatlar sektorining YaIMdagi ulushi kamayishi C) Tarmoq tarkibining o'zgarmasdan saqlanib qolishi D) Qishloq xo'jaligining YaIM va bandlikdagi ulushi oshishi To'g'ri javob: A) Qishloq xo'jaligi ulushi kamayib, sanoat va xizmatlar ulushi oshishi ✔ 9. Scrum da mahsulot backlogini boshqarish va ustuvorliklarni belgilash kimning vazifasi? A) Loyiha homiysi B) Product Owner C) Ishlab chiquvchilar jamoasi D) Scrum Master To'g'ri javob: B) Product Owner ✔ 10. «Beta-konvergensiya» qanday aniqlanadi? A) O'sish sur'atlari teng bo'lishi orqali B) Inflyatsiya darajalari yaqinlashuvi orqali C) Mamlakatlar daromadlari dispersiyasining vaqt o'tishi bilan oshishi orqali D) Boshlang'ich daromad darajasi past mamlakatlar o'rtacha tezroq o'sishi orqali To'g'ri javob: D) Boshlang'ich daromad darajasi past mamlakatlar o'rtacha tezroq o'sishi orqali ✔ 11. IRR deganda nima tushuniladi? A) Loyiha NPV sini nolga tenglashtiruvchi diskont stavkasi B) Davlat obligatsiyalari bo'yicha risksiz stavka C) Kompaniya kapitalining o'rtacha tortilgan qiymati D) Loyihaning buxgalteriya rentabelligi ko'rsatkichi To'g'ri javob: A) Loyiha NPV sini nolga tenglashtiruvchi diskont stavkasi ✔ 12. Spot narx va fyuchers narxi o'zgarishlari standart og'ishlari mos ravishda 3 % va 4 %, korrelyatsiya 0,8. Minimal dispersiyali xedj koeffitsiyenti nechaga teng? A) 0,80 B) 0,60 C) 0,75 D) 1,07 To'g'ri javob: B) 0,60 ✔ 13. Prosiklik fiskal siyosat qanday siyosat? A) Faqat avtomatik stabilizatorlarga tayanadigan passiv siyosat B) Byudjetni har yili profitsitda saqlashga qaratilgan siyosat C) Yuksalishda xarajatlarni oshirib, pasayishda qisqartiradigan siyosat D) Sikl tebranishlarini yumshatishga qaratilgan antitsiklik siyosat To'g'ri javob: C) Yuksalishda xarajatlarni oshirib, pasayishda qisqartiradigan siyosat ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 29 14. Stress-testing VaR modellarini qanday to'ldiradi? A) Kam uchraydigan ekstremal stsenariylar ta'sirini baholaydi B) Faqat kredit riskini o'lchash uchun ishlatiladi C) VaR modelini butunlay almashtiradi va bekor qiladi D) Faqat zararlar ehtimolligini hisoblaydi To'g'ri javob: A) Kam uchraydigan ekstremal stsenariylar ta'sirini baholaydi✔ 15. Djini koeffitsienti nolga teng bo'lishi nimani anglatadi? A) Daromadlarning mutlaq teng taqsimlanishini B) Qashshoqlik yo'qligini C) Daromadlarning nolga tengligini D) Mutlaq tengsizlikni To'g'ri javob: A) Daromadlarning mutlaq teng taqsimlanishini ✔ 16. Lorens egri chizig'i va Djini koeffitsienti nimani o'lchaydi? A) Soliq yukining tarmoqlar bo'yicha taqsimotini B) Narxlar darajasi va inflyatsiya sur'atini C) Daromadlar taqsimotidagi tengsizlik darajasini D) Davlat qarzining barqarorlik darajasini To'g'ri javob: C) Daromadlar taqsimotidagi tengsizlik darajasini ✔ 17. Kompaniya o'zgaruvchan stavkali kredit bo'yicha stavkalar oshishidan himoyalanish uchun qanday foiz svopiga kirishi kerak? A) Kredit-defolt svopi sotish B) Qat'iy stavka to'lab, suzuvchi stavka oladigan svop C) Valyuta svopi D) Suzuvchi stavka to'lab, qat'iy stavka oladigan svop To'g'ri javob: B) Qat'iy stavka to'lab, suzuvchi stavka oladigan svop ✔ 18. Minser tenglamasi ln w = a + 0,08 · S (S — ta'lim yillari) bo'yicha qo'shimcha bir yillik ta'lim ish haqini taxminan qanchaga oshiradi? A) 0,8% ga B) 0,08 birlikka C) 80% ga D) 8% ga To'g'ri javob: D) 8% ga ✔ 19. Gant diagrammasi nimani ko'rsatadi? A) Ishlarning vaqt shkalasidagi boshlanish va tugash muddatlarini B) Tashkilotning bo'ysunish tuzilmasini C) Risklar ehtimolligi va ta'sirini D) Loyihaning oylik pul oqimlarini To'g'ri javob: A) Ishlarning vaqt shkalasidagi boshlanish va tugash muddatlarini ✔ 20. Riskli loyihadan butunlay voz kechish qaysi risk strategiyasiga kiradi? A) Qochish (avoidance) B) O'tkazish (transfer) C) Kamaytirish (mitigation) D) Qabul qilish (acceptance) To'g'ri javob: A) Qochish (avoidance) ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 30 21. Loyiha yillik operatsion pul oqimi 500 mln so'm, investitsiya 1 500 mln so'm, muddati cheklanmagan (perpetuitet), diskont stavkasi 20 %. NPV qancha? A) 1 500 mln so'm B) 500 mln so'm C) 1 000 mln so'm D) 2 500 mln so'm To'g'ri javob: C) 1 000 mln so'm✔ 22. A. Vagner qonuniga ko'ra iqtisodiy rivojlanish jarayonida davlat xarajatlarining YaIMdagi ulushi qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi B) Kamayadi C) Oshib boradi D) Tasodifiy tebranadi To'g'ri javob: C) Oshib boradi ✔ 23. U. Outsning desentralizatsiya teoremasiga ko'ra mahalliy jamoat ne'matlari qachon mahalliy darajada samaraliroq taqdim etiladi? A) Hududlarda afzalliklar farq qilsa va sezilarli tashqi samaralar bo'lmasa B) Mahalliy hokimiyatlarning o'z soliq bazasi umuman bo'lmasa C) Ne'mat butun mamlakat aholisiga bir xil darajada xizmat qilsa D) Ne'matni ishlab chiqarishda masshtab samarasi juda katta bo'lsa To'g'ri javob: A) Hududlarda afzalliklar farq qilsa va sezilarli tashqi samaralar bo'lmasa ✔ 24. Rent-seeking (renta izlash) xatti-harakati nimani anglatadi? A) Yerdan olinadigan iqtisodiy rentaga soliq solish B) Innovatsiyalar hisobiga monopol foydani oshirish C) Ko'chmas mulkni ijaraga berib, barqaror daromad olish D) Yangi qiymat yaratmay, siyosiy yo'l bilan imtiyozlarni qo'lga kiritish To'g'ri javob: D) Yangi qiymat yaratmay, siyosiy yo'l bilan imtiyozlarni qo'lga kiritish ✔ 25. T. Maltus nazariyasining asosiy g'oyasi nima? A) Xalqaro savdo aholi o'sishidan qat'i nazar farovonlikni oshiradi B) Texnologik taraqqiyot aholi o'sishidan qat'i nazar cheksiz o'sish beradi C) Rivojlanish bilan aholi soni muqarrar ravishda kamayib boradi D) Aholi geometrik, oziq-ovqat arifmetik progressiyada o'sib, farovonlik cheklanadi To'g'ri javob: D) Aholi geometrik, oziq-ovqat arifmetik progressiyada o'sib, farovonlik cheklanadi ✔ 26. «Fast tracking» usulining asosiy riski nima? A) Loyiha ko'lamining nazoratsiz ravishda kengayishi B) Qo'shimcha resurslar tufayli xarajatlarning keskin oshishi C) Ishlarni parallel bajarish tufayli qayta ishlash va xato riskining oshishi D) Jamoada ortiqcha resurslar yig'ilib qolishi To'g'ri javob: C) Ishlarni parallel bajarish tufayli qayta ishlash va xato riskining oshishi ✔ 27. ISO 31000 standartiga ko'ra risk qanday ta'riflanadi? A) Faqat moliyaviy yo'qotish B) Kapital yetishmasligi C) Noaniqlikning maqsadlarga ta'siri D) Faqat salbiy hodisalar ehtimoli To'g'ri javob: C) Noaniqlikning maqsadlarga ta'siri ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 31 28. Amortizatsiya loyiha pul oqimiga qanday ta'sir qiladi? A) To'g'ridan-to'g'ri pul chiqimi sifatida pul oqimini kamaytiradi B) Sotuvdan tushumni oshirib, pul oqimini ko'paytiradi C) Pulsiz xarajat, lekin soliqni kamaytirib (soliq qalqoni), pul oqimini oshiradi D) Pul oqimiga ta'sir qilmaydi, faqat buxgalteriya foydasini kamaytiradi To'g'ri javob: C) Pulsiz xarajat, lekin soliqni kamaytirib (soliq qalqoni), pul oqimini oshiradi✔ 29. Sharqiy Osiyo «yo'lbarslari»ning tez o'sishi ko'pincha qaysi strategiya bilan bog'lanadi? A) Xorijiy investitsiyalarni taqiqlash B) To'liq yopiq importni almashtirish C) Eksportga yo'naltirilgan industrlashtirish D) Faqat qishloq xo'jaligiga tayanish To'g'ri javob: C) Eksportga yo'naltirilgan industrlashtirish ✔ 30. Byudjet taqchilligini markaziy bank pul emissiyasi orqali moliyalashtirishning asosiy xavfi nima? A) Inflyatsiyaning tezlashishi B) Davlat qarzining oshishi C) Eksportning oshishi D) Soliq stavkalarining avtomatik oshishi To'g'ri javob: A) Inflyatsiyaning tezlashishi ✔ 31. O'zaro istisno loyihalarni baholashda NPV va IRR qarama-qarshi natija bersa, nazariy jihatdan qaysi mezonga ustunlik beriladi? A) NPV B) ARR C) Qoplanish muddati D) IRR To'g'ri javob: A) NPV ✔ 32. Bazis riski (basis risk) xedjlashda nimani anglatadi? A) Inflyatsiyaning kutilganidan yuqori bo'lish riski B) Xedj bitimlarini rasmiylashtirishdagi operatsion xato riski C) Derivativ bo'yicha kontragentning defoltga uchrash riski D) Xedjlanayotgan aktiv va xedj instrumenti narxlari farqining kutilmagan o'zgarishi To'g'ri javob: D) Xedjlanayotgan aktiv va xedj instrumenti narxlari farqining kutilmagan o'zgarishi ✔ 33. Oldingi masalada (y* = 5, s = 0,3) barqaror holatdagi bir ishchiga iste'mol qancha? A) 1,5 B) 2,5 C) 3,5 D) 5 To'g'ri javob: C) 3,5 ✔ 34. BMTning Barqaror rivojlanish maqsadlari (BRM) nechta maqsaddan iborat va qaysi yilgacha mo'ljallangan? A) 17 ta, 2030-yilgacha B) 8 ta, 2015-yilgacha C) 12 ta, 2025-yilgacha D) 20 ta, 2050-yilgacha To'g'ri javob: A) 17 ta, 2030-yilgacha ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 32 35. Loyiha: investitsiya 2 000, pul oqimlari 800, 900, 1 000 (mln so'm). Diskont stavkasi 15 % bo'lganda NPV taxminan qancha? A) 2 033,7 mln so'm B) 33,7 mln so'm C) 700,0 mln so'm D) 143,5 mln so'm To'g'ri javob: B) 33,7 mln so'm✔ 36. Loyihaning «buxgalteriya zararsizlik nuqtasi» va «moliyaviy (NPV) zararsizlik nuqtasi» o'rtasidagi farq nimada? A) Moliyaviy zararsizlik soliqlar va amortizatsiyani hisobga olmaydi B) Ikkala zararsizlik nuqtasi har qanday sharoitda o'zaro teng bo'ladi C) Buxgalteriya zararsizlik nuqtasi doimo moliyaviy nuqtadan yuqori bo'ladi D) Moliyaviy zararsizlik kapital qiymatini hisobga oladi, shuning uchun odatda yuqoriroq bo'ladi To'g'ri javob: D) Moliyaviy zararsizlik kapital qiymatini hisobga oladi, shuning uchun odatda ✔ yuqoriroq bo'ladi 37. Ikki o'zaro istisno loyiha: A — NPV 150, IRR 18 %; B — NPV 190, IRR 15 % (kapital qiymati 10 %, kapital cheklanmagan). Qaysi loyihani tanlash kerak? A) Ikkalasini ham, chunki NPV musbat B) B, chunki NPV yuqori C) A, chunki uning IRR i yuqoriroq D) Ikkalasini ham rad etish, natijalar ziddiyatli To'g'ri javob: B) B, chunki NPV yuqori ✔ 38. Kechiktirish optsioni (option to wait) loyihaga qanday qo'shimcha qiymat beradi? A) Boshlang'ich investitsiyani nolga tushirish imkoniyati B) Loyiha IRR ini kapital qiymatiga tenglashtirish imkoniyati C) Noaniqlik kamayguncha qarorni kechiktirib, salbiy stsenariylardan qochish imkoniyati D) Loyiha bo'yicha soliq to'lovlarini kamaytirish imkoniyati To'g'ri javob: C) Noaniqlik kamayguncha qarorni kechiktirib, salbiy stsenariylardan qochish ✔ imkoniyati 39. Y = A · K^0,5 · L^0,5, K = 100, L = 25, Y = 150. Umumiy omil unumdorligi A nechaga teng? A) 3 B) 0,3 C) 6 D) 1,5 To'g'ri javob: A) 3 ✔ 40. Loyiha: investitsiya 900 mln so'm, pul oqimlari: 1-yil 300, 2-yil 400, 3-yil 500 mln so'm (yil davomida tekis). Oddiy qoplanish muddati necha yil? A) 2,5 yil B) 2,2 yil C) 3,0 yil D) 2,4 yil To'g'ri javob: D) 2,4 yil ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 33 41. P. Romer endogen o'sish modelida g'oyalar (bilimlar) qaysi xususiyati tufayli uzluksiz o'sishni ta'minlay oladi? A) Moddiy shaklga ega bo'lib, osongina o'lchanishi B) Faqat davlat ilmiy muassasalari tomonidan yaratilishi C) Raqobatsizligi (bir vaqtda ko'pchilik foydalana olishi) D) Kamyobligi va vaqt o'tishi bilan tez eskirib borishi To'g'ri javob: C) Raqobatsizligi (bir vaqtda ko'pchilik foydalana olishi)✔ 42. Ishlarni taqsimlash tuzilmasi (WBS) nima? A) Loyiha budjetining oylar bo'yicha jadvali B) Loyiha ko'lamini boshqariladigan ish paketlariga ierarxik bo'lish C) Loyiha risklarining ehtimollik ro'yxati D) Xodimlar ish haqining ierarxik tuzilmasi To'g'ri javob: B) Loyiha ko'lamini boshqariladigan ish paketlariga ierarxik bo'lish ✔ 43. K. Errouning imkonsizlik teoremasi nimani tasdiqlaydi? A) Jamoat ne'matlarini xususiy bozor yetarli miqdorda ta'minlay olmasligini B) Afzalliklarni oqilona shartlarga mos ijtimoiy tanlovga jamlovchi qoida mavjud emasligini C) Raqobatli bozorlarda umumiy muvozanat har doim ham mavjud bo'lavermasligini D) Har qanday soliq, hatto bir martalik soliq ham, samaradorlikni pasaytirishini To'g'ri javob: B) Afzalliklarni oqilona shartlarga mos ijtimoiy tanlovga jamlovchi qoida mavjud ✔ emasligini 44. Texnik-iqtisodiy asoslash (TIA, feasibility study) qaysi fazada tayyorlanadi? A) Investitsiyadan oldingi fazada B) Investitsion (qurilish) fazasida C) Ekspluatatsiya fazasida D) Loyihani tugatish fazasida To'g'ri javob: A) Investitsiyadan oldingi fazada ✔ 45. O'rta muddatli byudjet asosi (MTEF) ning asosiy maqsadi nima? A) Byudjetni faqat bir moliya yiliga batafsil rejalashtirish B) Siyosat ustuvorliklarini ko'p yillik resurs cheklovlari bilan bog'lash C) Davlat qarzini o'rta muddatda to'liq bekor qilish D) Soliq kodeksiga har yili yangi o'zgartirishlar kiritish To'g'ri javob: B) Siyosat ustuvorliklarini ko'p yillik resurs cheklovlari bilan bog'lash ✔ 46. Davlat qarzi bo'yicha yillik foiz to'lovlari 24, byudjet daromadlari 400. Foiz to'lovlarining byudjet daromadlaridagi ulushi (qarzga xizmat ko'rsatish yuki ko'rsatkichi) qancha? A) 9,6% B) 6% C) 2,4% D) 16,7% To'g'ri javob: B) 6% ✔ 47. Real YaIM yiliga 6%, aholi yiliga 2% o'smoqda. Aholi jon boshiga real YaIM taxminan necha foizga o'smoqda? A) 12% B) 4% C) 8% D) 3% To'g'ri javob: B) 4% ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 34 48. Davlat byudjeti taqchilligi deganda nima tushuniladi? A) Soliq tushumlarining rejadan oshib ketishi B) Byudjet daromadlarining xarajatlardan oshib ketishi C) Byudjet xarajatlarining daromadlardan oshib ketishi D) Davlat qarzining YaIMdan oshib ketishi To'g'ri javob: C) Byudjet xarajatlarining daromadlardan oshib ketishi✔ 49. MPC = 0,75 bo'lganda davlat xaridlari ham, avtonom soliqlar ham 100 ga oshirildi. Muvozanat daromad qanchaga o'zgaradi? A) +300 B) +400 C) 0 D) +100 To'g'ri javob: D) +100 ✔ 50. Solou modelida y = k^0,5, jamg'arma normasi s = 0,2, amortizatsiya δ = 0,05, aholi o'sishi n = 0. Barqaror holatdagi bir ishchiga to'g'ri keladigan ishlab chiqarish nechaga teng? A) 8 B) 2 C) 4 D) 16 To'g'ri javob: C) 4 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 35 5-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Bankning I darajali kapitali 45 mlrd so'm, umumiy ekspozitsiya (balans va balansdan tashqari) 1 200 mlrd so'm. Leverage koeffitsiyenti nechaga teng? A) 4,50 % B) 3,75 % C) 2,67 % D) 30,0 % To'g'ri javob: B) 3,75 %✔ 2. MHXS bo'yicha favqulodda (extraordinary) moddalarni foyda yoki zarar hisobotida alohida ko'rsatishga ruxsat beriladimi? A) Yo'q, IAS 1 buni taqiqlaydi B) Faqat zararlar uchun ruxsat etiladi C) Ha, alohida ko'rsatish majburiy D) Faqat banklar uchun ruxsat etiladi To'g'ri javob: A) Yo'q, IAS 1 buni taqiqlaydi ✔ 3. Zaxira harakati: boshlang'ich qoldiq 100 dona × 10 000 so'm, xarid 200 dona × 13 000 so'm; 150 dona sotildi (davr oxirida o'rtacha tortilgan qiymat usuli). Sotilgan tovarlar tannarxi qancha? A) 1 650 000 so'm B) 1 725 000 so'm C) 1 950 000 so'm D) 1 800 000 so'm To'g'ri javob: D) 1 800 000 so'm ✔ 4. Tovarga solingan aksiz yukining kattaroq qismi qaysi tomon zimmasiga tushadi? A) Har doim sotuvchilar zimmasiga B) Soliqni qonunan to'lovchi tomon zimmasiga C) Narx bo'yicha kamroq egiluvchan tomon zimmasiga D) Har doim xaridorlar zimmasiga To'g'ri javob: C) Narx bo'yicha kamroq egiluvchan tomon zimmasiga ✔ 5. Bankda stress-test o'tkazishdan asosiy maqsad nima? A) Xodimlarning ish samaradorligi va mehnat unumdorligini o'lchash B) Kredit mahsulotlari bo'yicha foiz stavkalarini bozorga moslash C) Bankning soliq majburiyatlari va to'lov muddatlarini rejalashtirish D) Ekstremal, ammo ehtimoliy sharoitlarda kapital va likvidlik yetarliligini baholash To'g'ri javob: D) Ekstremal, ammo ehtimoliy sharoitlarda kapital va likvidlik yetarliligini baholash ✔ 6. Aktivning buxgalteriya balans qiymati 300, soliq bazasi 200, foyda solig'i stavkasi 15 %. Qanday kechiktirilgan soliq yuzaga keladi? A) 15 lik kechiktirilgan soliq majburiyati B) 30 lik kechiktirilgan soliq aktivi C) 45 lik kechiktirilgan soliq majburiyati D) 15 lik kechiktirilgan soliq aktivi To'g'ri javob: A) 15 lik kechiktirilgan soliq majburiyati ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 36 7. IFRS 8 «Operatsion segmentlar» standarti asosan qaysi kompaniyalarga qo'llaniladi? A) Faqat litsenziyaga ega tijorat banklariga B) Qarz yoki ulush instrumentlari ommaviy bozorda muomalada bo'lgan kompaniyalarga C) Faqat kichik va o'rta biznes sub'ektlariga, hajmidan qat'iy nazar D) Faqat davlat tashkilotlari va budjet muassasalariga To'g'ri javob: B) Qarz yoki ulush instrumentlari ommaviy bozorda muomalada bo'lgan ✔ kompaniyalarga 8. Soliq imtiyozlari natijasida byudjet ololmagan daromadlar xalqaro amaliyotda qanday ataladi? A) Soliq tushumlari (tax revenues) B) Soliq xarajatlari (tax expenditures) C) Soliq sanksiyalari (tax penalties) D) Soliq qarzlari (tax arrears) To'g'ri javob: B) Soliq xarajatlari (tax expenditures) ✔ 9. QQS bo'yicha nol stavka va soliqdan ozod qilish o'rtasidagi asosiy farq nima? A) Ozod qilinganda kirish QQS qaytariladi, nol stavkada esa qaytarilmaydi B) Ikkala rejimda ham soliq to'lovchining majburiyatlari to'liq bir xil bo'ladi C) Nol stavka faqat import qilinadigan tovarlarga nisbatan qo'llaniladi D) Nol stavkada kirish QQSni hisobga olish huquqi saqlanadi, ozod qilinganda yo'q To'g'ri javob: D) Nol stavkada kirish QQSni hisobga olish huquqi saqlanadi, ozod qilinganda yo'q ✔ 10. Bazel III bo'yicha asosiy kapital (CET1) ning riskka tortilgan aktivlarga nisbatan minimal talabi (buferlarsiz) qancha? A) 2,5 % B) 8,0 % C) 6,0 % D) 4,5 % To'g'ri javob: D) 4,5 % ✔ 11. CAMELS tizimidagi «S» komponenti nimani baholaydi? A) Bozor riskiga sezgirlikni B) Bank hajmini C) Depozitlar barqarorligini D) Strategiyaning sifatini To'g'ri javob: A) Bozor riskiga sezgirlikni ✔ 12. Bino balans qiymati 400 bo'lgan paytda qayta baholash modeli bo'yicha 520 ga qayta baholandi (oldin qadrsizlanish bo'lmagan). Ortgan 120 qanday aks ettiriladi? A) Foyda yoki zararda daromad sifatida B) Majburiyat sifatida C) Boshqa umumlashgan daromadda (qayta baholash rezervi) D) Taqsimlanmagan foydada to'g'ridan-to'g'ri To'g'ri javob: C) Boshqa umumlashgan daromadda (qayta baholash rezervi) ✔ 13. Monopolist talabning qaysi qismida hech qachon ishlab chiqarmaydi (MC > 0 bo'lganda)? A) Narx chegaraviy xarajatdan yuqori bo'lgan qismida B) Talab noegiluvchan bo'lgan qismida C) Talab birlik egiluvchanlikka yaqin bo'lgan qismida D) Talab egiluvchan bo'lgan qismida To'g'ri javob: B) Talab noegiluvchan bo'lgan qismida ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 37 14. Xom ashyo yetkazib beruvchi tovarni 1000 ga (QQSsiz) sotdi, ishlab chiqaruvchi tayyor mahsulotni 2500 ga (QQSsiz) sotdi. QQS stavkasi 20%. Ishlab chiqaruvchi byudjetga qancha QQS to'laydi? A) 200 B) 500 C) 700 D) 300 To'g'ri javob: D) 300✔ 15. Chegaraviy unumdorlikning pasayib borish qonuni qanday sharoitda amal qiladi? A) Har ikkala omil bir xil nisbatda oshirilganda B) Bir omil o'zgaruvchan, qolgan omillar o'zgarmas bo'lganda C) Texnologiya keskin yaxshilanganda D) Faqat uzoq muddatli davrda To'g'ri javob: B) Bir omil o'zgaruvchan, qolgan omillar o'zgarmas bo'lganda ✔ 16. «Nostro» hisobvarag'i deganda nima tushuniladi? A) Mijozning jamg'arma hisobvarag'i B) Bankning markaziy bankdagi majburiy zaxira hisobvarag'i C) Bizning bankning xorijiy bankdagi vakillik hisobvarag'i D) Xorijiy bankning bizning bankimizdagi vakillik hisobvarag'i To'g'ri javob: C) Bizning bankning xorijiy bankdagi vakillik hisobvarag'i ✔ 17. Sug'urta polisi sotib olingach, sug'urtalangan shaxs mol-mulkini kamroq ehtiyot qila boshladi. Bu qaysi hodisaga misol? A) Ma'naviy xavf (moral hazard) B) Teskari tanlov (adverse selection) C) Signal berish (signaling) D) Skrining (screening) To'g'ri javob: A) Ma'naviy xavf (moral hazard) ✔ 18. Jismoniy shaxs daromadi 2000. Birinchi 1200 ga 10%, ortiqcha qismga 25% stavka qo'llaniladi. Chegaraviy va o'rtacha soliq stavkalari qanday? A) 10% va 16% B) 25% va 16% C) 25% va 25% D) 16% va 25% To'g'ri javob: B) 25% va 16% ✔ 19. Dividendlarni soliqqa tortishning klassik tizimida qanday muammo yuzaga keladi? A) Korporatsiya foydasi to'liq soliqdan ozod qilinadi B) Foyda korporatsiya va aksiyador darajasida ikki marta soliqqa tortiladi C) Faqat xorijiy aksiyadorlar dividenddan soliq to'laydi D) Dividendlar soliqqa tortilmasdan to'liq aksiyadorga o'tadi To'g'ri javob: B) Foyda korporatsiya va aksiyador darajasida ikki marta soliqqa tortiladi ✔ 20. Kredit portfeli bo'yicha: defolt ehtimoli (PD) 4 %, defoltdagi yo'qotish (LGD) 45 %, defoltdagi ekspozitsiya (EAD) 500 mln so'm. Kutilayotgan yo'qotish (EL) qancha? A) 180 mln so'm B) 22,5 mln so'm C) 20,0 mln so'm D) 9,0 mln so'm To'g'ri javob: D) 9,0 mln so'm ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 38 21. Oligopoliyadagi «singan talab egri chizig'i» (Svizi) modeli nimani tushuntirishga qaratilgan? A) Kartel kelishuvlarining barqarorligini B) Oligopoliyada narxlar urushining muqarrarligini C) Oligopoliyada narxlarning nisbatan qat'iyligini D) Narx yetakchiligi modelining mexanizmini To'g'ri javob: C) Oligopoliyada narxlarning nisbatan qat'iyligini✔ 22. MHXS Konseptual asoslariga ko'ra foydali moliyaviy axborotning ikkita fundamental sifat xususiyati qaysi? A) Taqqoslanuvchanlik (comparability) va tushunarlilik (understandability) B) O'z vaqtidalik (timeliness) va tekshiriluvchanlik (verifiability) C) Ehtiyotkorlik (prudence) va izchillik (consistency) D) Ahamiyatlilik (relevance) va haqqoniy taqdim etish (faithful representation) To'g'ri javob: D) Ahamiyatlilik (relevance) va haqqoniy taqdim etish (faithful representation) ✔ 23. Qonun bo'shliqlari va imtiyozlardan qonuniy yo'l bilan foydalanib soliq majburiyatini kamaytirish qanday ataladi? A) Soliq to'lashdan bo'yin tovlash (evasion) B) Soliq qarzdorligi C) Soliqni optimallashtirish (avoidance) D) Soliq jinoyati To'g'ri javob: C) Soliqni optimallashtirish (avoidance) ✔ 24. IFRS 9 ECL modelining IAS 39 dagi «yuzaga kelgan zarar» modelidan asosiy farqi nima? A) Zararlar faqat defolt hodisasi sodir bo'lgandan keyin tan olinadi B) Model faqat davlat qimmatli qog'ozlariga qo'llaniladi C) Kelajakka yo'naltirilgan axborot asosida kutilayotgan zararlar oldindan tan olinadi D) Kredit zararlari bo'yicha zaxiralar umuman tuzilmaydi To'g'ri javob: C) Kelajakka yo'naltirilgan axborot asosida kutilayotgan zararlar oldindan tan olinadi ✔ 25. Bank nominali 100 mln so'm, to'lov muddatiga 90 kun qolgan vekselni yillik 20 % diskont stavkasi bilan hisobga oldi (yil 360 kun). Bank vekselga qancha to'laydi? A) 98 mln so'm B) 80 mln so'm C) 95,2 mln so'm D) 95 mln so'm To'g'ri javob: D) 95 mln so'm ✔ 26. Talab Qd = 120 − P, taklif Qs = 2P, birlikka 6 miqdorida soliq. Soliqning o'lik yuk yo'qotishi qancha? A) 24 B) 36 C) 6 D) 12 To'g'ri javob: D) 12 ✔ 27. Aktiv hisobvaraqlari (masalan, «Pul mablag'lari») bo'yicha ko'payish qaysi tomonda yoziladi? A) Faqat balansdan tashqari B) Ham debet, ham kreditda C) Debetda D) Kreditda To'g'ri javob: C) Debetda ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 39 28. Hujjatli akkreditivlar bo'yicha xalqaro amaliyotda qo'llaniladigan qoidalar to'plami qaysi? A) UCP 600 B) SWIFT MT103 C) MHXS 9 D) INCOTERMS To'g'ri javob: A) UCP 600✔ 29. Bankning kredit portfeli 840 mlrd so'm, mijozlar depozitlari 700 mlrd so'm. Kredit/depozit nisbati nechaga teng? A) 117 % B) 83 % C) 140 % D) 120 % To'g'ri javob: D) 120 % ✔ 30. IFRS 9 bo'yicha kreditning 1-bosqichida 12 oylik kutilayotgan kredit zarari hisoblanadi: EAD 1 000, 12 oylik PD 2 %, LGD 40 %. ECL qancha (diskontlashsiz)? A) 20 B) 400 C) 4 D) 8 To'g'ri javob: D) 8 ✔ 31. X tovarining Y tovar narxi bo'yicha kesishma egiluvchanligi −0,5 ga teng. Y narxi 10% oshsa, X ga talab qanday o'zgaradi? A) 5% ga oshadi B) 20% ga kamayadi C) 5% ga kamayadi D) 0,5% ga kamayadi To'g'ri javob: C) 5% ga kamayadi ✔ 32. Asosiy vosita qiymati 10000, kamayib boruvchi qoldiq usulida amortizatsiya normasi 40%. Ikkinchi yildagi amortizatsiya summasi qancha? A) 1440 B) 4000 C) 2400 D) 3600 To'g'ri javob: C) 2400 ✔ 33. Kameral soliq tekshiruvi qanday o'tkaziladi? A) Soliq to'lovchining hududida, uning hujjatlarini joyida o'rganish orqali B) Faqat tashqi auditor tomonidan C) Soliq organida, taqdim etilgan hisobotlar va mavjud ma'lumotlar asosida D) Faqat sud qarori bilan To'g'ri javob: C) Soliq organida, taqdim etilgan hisobotlar va mavjud ma'lumotlar asosida ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 40 34. Asosiy vosita qiymati 100 mln so'm, xizmat muddati 5 yil. Ikki baravar kamayib boruvchi qoldiq usulida (40 %) ikkinchi yil amortizatsiyasi qancha? A) 24 mln so'm B) 16 mln so'm C) 40 mln so'm D) 20 mln so'm To'g'ri javob: A) 24 mln so'm✔ 35. Izokvantaning qiyaligi (mutlaq qiymatda) nimaga teng? A) MPL / MPK, ya'ni texnik o'rin bosishning chegaraviy normasi (MRTS) B) APL / MPL, ya'ni o'rtacha va chegaraviy mahsulot nisbati C) MC / AC, ya'ni chegaraviy va o'rtacha xarajatlar nisbati D) w / r, ya'ni ishlab chiqarish omillari narxlarining nisbati To'g'ri javob: A) MPL / MPK, ya'ni texnik o'rin bosishning chegaraviy normasi (MRTS) ✔ 36. Soliqlarni ma'lum stavkada manba to'lov joyida (masalan, ish beruvchi tomonidan) ushlab qolish usulining asosiy afzalligi nima? A) Bo'yin tovlash imkoniyati kamayib, undirish soddalashadi B) Soliq stavkasi avtomatik ravishda pasayadi C) Soliq bazasi o'z-o'zidan kengayib boradi D) Soliq to'lovi ixtiyoriy xususiyat kasb etadi To'g'ri javob: A) Bo'yin tovlash imkoniyati kamayib, undirish soddalashadi ✔ 37. Kompaniya 31 dekabrda xodimlarning dekabr oyi uchun hisoblangan, ammo yanvarda to'lanadigan 15 mln so'mlik ish haqini qanday aks ettiradi? A) Yanvar xarajati sifatida to'lov sanasida B) Dekabr xarajati va hisoblangan majburiyat sifatida C) Hisobotda umuman aks ettirilmaydi D) Kelgusi davr xarajati (aktiv) sifatida To'g'ri javob: B) Dekabr xarajati va hisoblangan majburiyat sifatida ✔ 38. Kredit 6 000 000 so'm, muddat 6 oy, oylik stavka 1,5 %, asosiy qarz teng ulushlarda (differensial usul) qaytariladi. Birinchi oydagi to'lov qancha? A) 1 000 000 so'm B) 1 090 000 so'm C) 1 015 000 so'm D) 1 053 000 so'm To'g'ri javob: B) 1 090 000 so'm ✔ 39. Resurslar taqsimoti Pareto-samarali deyiladi, agar: A) Kimningdir ahvolini yomonlashtirmasdan hech kimnikini yaxshilab bo'lmasa B) Daromadlar Lorens egri chizig'i bo'yicha teng taqsimlangan bo'lsa C) Iqtisodiyotdagi firmalarning jami foydasi maksimal bo'lsa D) Har bir iste'molchi ne'matlarning teng miqdoriga ega bo'lsa To'g'ri javob: A) Kimningdir ahvolini yomonlashtirmasdan hech kimnikini yaxshilab bo'lmasa ✔ 40. Talabning daromad bo'yicha egiluvchanligi manfiy bo'lgan tovar qanday ataladi? A) Quyi (past sifatli) tovar B) Zaruriy normal tovar C) Veblen tovari D) Hashamat tovari To'g'ri javob: A) Quyi (past sifatli) tovar ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 41 41. Bir xil mahsulot ishlab chiqaruvchi va xarajatlari teng bo'lgan ikki firma Bertran modeli bo'yicha narx bilan raqobatlashsa, muvozanat narxi qanday bo'ladi? A) Chegaraviy xarajatga teng B) Kurno narxiga teng C) O'rtacha xarajatlarning ikki baravariga teng D) Monopol narxga teng To'g'ri javob: A) Chegaraviy xarajatga teng✔ 42. Lizing oluvchi IFRS 16 bo'yicha: lizing to'lovlarining joriy qiymati 400, lizing boshlanishigacha to'langan to'lovlar 20, dastlabki to'g'ridan-to'g'ri xarajatlar 10. Foydalanish huquqi aktivining (ROU) dastlabki qiymati qancha? A) 400 B) 410 C) 430 D) 420 To'g'ri javob: C) 430 ✔ 43. Talab Qd = 120 − P, taklif Qs = 2P. Sotuvchilarga birlik uchun 6 miqdorida soliq joriy etildi. Xaridorlar to'laydigan narx soliqdan oldingi muvozanatga nisbatan qanchaga oshadi? A) 3 ga B) 2 ga C) 6 ga D) 4 ga To'g'ri javob: D) 4 ga ✔ 44. Soliqqa tortishda vertikal adolat tamoyili nimani nazarda tutadi? A) Soliq stavkalari hududlar bo'yicha bir xil bo'lishini B) Teng daromadlilar teng to'lashini C) Soliqlar faqat iste'molga solinishini D) To'lov qobiliyati yuqori bo'lganlar ko'proq soliq to'lashini To'g'ri javob: D) To'lov qobiliyati yuqori bo'lganlar ko'proq soliq to'lashini ✔ 45. Talab Qd = 100 − 2P, bozor narxi P = 20. Iste'molchi ortiqchaligi (iste'molchi yutug'i) nechaga teng? A) 450 B) 1200 C) 600 D) 900 To'g'ri javob: D) 900 ✔ 46. Kredit berilgandan keyin qarz oluvchining mablag'ni riskliroq maqsadda ishlatishi qanday muammo deyiladi? A) Salbiy tanlov B) Likvidlik tuzog'i C) Moral hazard (axloqiy xavf) D) Erkin chavandoz muammosi To'g'ri javob: C) Moral hazard (axloqiy xavf) ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 42 47. Naflilik funksiyasi U = X^0,25 · Y^0,75, daromad I = 200, X tovar narxi Px = 5. Iste'molchi qancha X sotib oladi? A) 40 B) 10 C) 30 D) 25 To'g'ri javob: B) 10✔ 48. Soliqning iqtisodiy yuki (incidence) qonuniy to'lovchiga qanday bog'liq? A) Qonuniy to'lovchi va davlat o'rtasida teng bo'linadi B) Har doim qonuniy to'lovchi zimmasida to'liq qoladi C) Har doim to'liq yakuniy iste'molchiga o'tkaziladi D) Talab va taklif egiluvchanliklariga qarab taqsimlanadi To'g'ri javob: D) Talab va taklif egiluvchanliklariga qarab taqsimlanadi ✔ 49. Bankda kredit riskini kamaytirishning qaysi usuli diversifikatsiyaga taalluqli? A) Kredit riskini sug'urta kompaniyasida sug'urtalash B) Har bir kredit bo'yicha yuqori likvidli garov talab qilish C) Kreditlarni turli tarmoq va mintaqalar bo'yicha taqsimlash D) Kredit stavkasini risk darajasiga qarab oshirish To'g'ri javob: C) Kreditlarni turli tarmoq va mintaqalar bo'yicha taqsimlash ✔ 50. Kredit konveyeri (kredit jarayoni) ning to'g'ri ketma-ketligi qaysi? A) Shartnoma – ariza – monitoring – qaror B) Qaror – tahlil – ariza – shartnoma C) Monitoring – shartnoma – ariza – qaror D) Ariza – tahlil – qaror – shartnoma – monitoring To'g'ri javob: D) Ariza – tahlil – qaror – shartnoma – monitoring ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 43 6-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Kompaniya kapitali tuzilmasi: 60 % o'z kapitali (talab qilinadigan daromadlilik 16 %), 40 % qarz (stavka 10 %). Foyda solig'i 15 %. WACC nechaga teng? A) 13,6 % B) 11,8 % C) 13,0 % D) 12,4 % To'g'ri javob: C) 13,0 %✔ 2. Akaike (AIC) va Shvarts (BIC) axborot mezonlari bo'yicha modellar qanday taqqoslanadi? A) Parametrlari ko'proq model doimo afzal B) Mezon qiymati kichikroq model afzal hisoblanadi C) Mezon qiymati kattaroq model afzal D) Faqat R² taqqoslanadi To'g'ri javob: B) Mezon qiymati kichikroq model afzal hisoblanadi ✔ 3. Laspeyres va Paashe narx indekslari o'rtasidagi asosiy farq nimada? A) Laspeyres joriy davr narxlaridan umuman foydalanmaydi B) Laspeyres bazis davr, Paashe joriy davr miqdorlarini vazn sifatida oladi C) Paashe indeksi faqat ikki tovar uchun hisoblanishi mumkin D) Ular hisoblash usuli bo'yicha bir-biridan farq qilmaydi To'g'ri javob: B) Laspeyres bazis davr, Paashe joriy davr miqdorlarini vazn sifatida oladi ✔ 4. «Siqib chiqarish samarasi» (crowding out) deganda nima tushuniladi? A) Arzon importning mahalliy ishlab chiqarishni bozordan siqib chiqarishi B) Davlat xarajatlari foizni oshirib, xususiy investitsiyalarni kamaytirishi C) Avtomatlashtirishning ishchi kuchini ishlab chiqarishdan siqishi D) Inflyatsiyaning aholi jamg'armalarini real qadrsizlantirishi To'g'ri javob: B) Davlat xarajatlari foizni oshirib, xususiy investitsiyalarni kamaytirishi ✔ 5. «Tejamkorlik paradoksi»ning mohiyati nimada? A) Ko'pchilik bir vaqtda ko'proq jamg'arsa, daromad pasayib, jami jamg'arma oshmasligi mumkin B) Jamg'armaning oshishi har doim investitsiyalar va daromadni oshiradi C) Jamg'arma oshganda foiz stavkasi oshib, iste'mol ham ko'payadi D) Tejamkorlik yalpi talabni oshirib, inflyatsiyani kuchaytiradi To'g'ri javob: A) Ko'pchilik bir vaqtda ko'proq jamg'arsa, daromad pasayib, jami jamg'arma ✔ oshmasligi mumkin 6. Modilyani–Miller II taklifiga (soliqsiz) ko'ra moliyaviy dastak oshgani sari o'z kapitali qiymati qanday o'zgaradi? A) Kamayadi B) Avval kamayib, so'ng oshadi C) Chiziqli oshadi D) O'zgarmaydi To'g'ri javob: C) Chiziqli oshadi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 44 7. Faktorli tahlil: ROE = sotuv rentabelligi × aktivlar aylanuvchanligi × moliyaviy dastak. O'tgan yil: 5 % × 1,2 × 2,0 = 12 %. Joriy yil: 6 % × 1,2 × 2,0. Sotuv rentabelligi omili hisobiga ROE qancha o'zgargan? A) +2,4 p.p. B) +0,5 p.p. C) +1,2 p.p. D) +1,0 p.p. To'g'ri javob: A) +2,4 p.p.✔ 8. Moliyaviy koeffitsiyentlar tahlilining asosiy cheklovi qaysi? A) Hisoblash juda qiyin va maxsus dasturlarni talab qiladi B) Faqat banklar va sug'urta kompaniyalari uchun yaroqli C) Turli hisob siyosati va tarixiy qiymat bahosi taqqoslashni buzishi mumkin D) Koeffitsiyentlar doimo bir xil xulosaga olib keladi To'g'ri javob: C) Turli hisob siyosati va tarixiy qiymat bahosi taqqoslashni buzishi mumkin ✔ 9. Spirmen korrelyatsiya koeffitsienti Pirson koeffitsientidan nimasi bilan farq qiladi? A) U ikki o'zgaruvchi kovariatsiyasiga aynan teng B) U har doim musbat qiymat qabul qiladi C) U faqat ikkilik (0/1) o'zgaruvchilar uchun qo'llanadi D) U ranglar asosida hisoblanib, monoton bog'liqlikni o'lchaydi To'g'ri javob: D) U ranglar asosida hisoblanib, monoton bog'liqlikni o'lchaydi ✔ 10. Dastaksiz kompaniyaning betasi (aktiv betasi) 0,8, D/E = 0,5, foyda solig'i 20 %. Hamada formulasi bo'yicha dastakli beta nechaga teng? A) 0,96 B) 1,12 C) 1,04 D) 1,20 To'g'ri javob: B) 1,12 ✔ 11. Kompaniyaning aktivlari 2 000 mln so'm, majburiyatlari 1 200 mln so'm. Qarz/o'z kapitali (D/E) koeffitsiyenti nechaga teng? A) 1,67 B) 0,6 C) 0,4 D) 1,5 To'g'ri javob: D) 1,5 ✔ 12. Yopiq iqtisodiyotda Y = 1000, C = 600, T = 200, G = 250. Milliy jamg'arma (va demak, investitsiyalar) nechaga teng? A) 250 B) 400 C) 150 D) 200 To'g'ri javob: C) 150 ✔ 13. Kompaniyani taqqoslovchi (benchmark) tahlil qilishda qanday yondashuv eng to'g'ri? A) Faqat milliy valyuta kursi dinamikasi bilan taqqoslash B) Faqat boshqa tarmoqdagi yirik kompaniyalar bilan taqqoslash C) Tarmoq o'rtacha ko'rsatkichlari va o'xshash raqobatchilar bilan taqqoslash D) Faqat mamlakat inflyatsiya darajasi bilan taqqoslash To'g'ri javob: C) Tarmoq o'rtacha ko'rsatkichlari va o'xshash raqobatchilar bilan taqqoslash ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 45 14. Multikollinearlikning asosiy oqibati nima? A) Regressiya qoldiqlari kuchli avtokorrelyatsiyalanadi B) Koeffitsientlar baholari har doim sistematik siljigan bo'ladi C) Determinatsiya koeffitsienti nolga yaqin qiymatga tushadi D) Standart xatolar oshib, alohida koeffitsientlarni aniq baholash qiyinlashadi To'g'ri javob: D) Standart xatolar oshib, alohida koeffitsientlarni aniq baholash qiyinlashadi✔ 15. Kompaniyaning sof foydasi 600 mln so'm, imtiyozli aksiyalar dividendi 100 mln so'm, oddiy aksiyalar soni 1 mln dona, aksiya bozor narxi 4 000 so'm. P/E koeffitsiyenti nechaga teng? A) 6,7 B) 0,125 C) 8,0 D) 500 To'g'ri javob: C) 8,0 ✔ 16. Klassik dixotomiya tamoyiliga ko'ra pul massasining o'zgarishi nimaga ta'sir qiladi? A) Faqat nominal o'zgaruvchilarga (narxlarga) B) Faqat real o'zgaruvchilarga C) Real va nominal o'zgaruvchilarga teng ta'sir qiladi D) Faqat real foiz stavkasiga To'g'ri javob: A) Faqat nominal o'zgaruvchilarga (narxlarga) ✔ 17. Tasodifiy sayr (random walk) jarayoni y = y ₋₁ + ε qanday xususiyatga ega? ₜ ₜ ₜ A) Nostatsionar, birinchi ayirmasi statsionar B) Mutlaq deterministik C) Statsionar, o'rtacha va dispersiya o'zgarmas D) Trend-statsionar To'g'ri javob: A) Nostatsionar, birinchi ayirmasi statsionar ✔ 18. Analitik protseduralar audit jarayonining qaysi bosqichlarida qo'llanilishi majburiy (ISA 315 va ISA 520 bo'yicha)? A) Risklarni baholash bosqichida va yakuniy umumiy xulosada B) Faqat audit hisobotini yozish bosqichida C) Faqat mohiyatan tekshirish protseduralarida D) Faqat nazorat testlarini o'tkazishda To'g'ri javob: A) Risklarni baholash bosqichida va yakuniy umumiy xulosada ✔ 19. Kompaniyaning joriy aktivlari 1 500, joriy majburiyatlari 1 000, zaxiralari 600. Joriy likvidlik koeffitsiyenti nechaga teng? A) 0,9 B) 1,5 C) 0,67 D) 2,1 To'g'ri javob: B) 1,5 ✔ 20. Kutilmagan yuqori inflyatsiyadan odatda kim yutadi? A) Qat'iy foiz stavkasida kredit bergan kreditorlar B) Naqd pul jamg'aruvchilar C) Qat'iy foiz stavkasida qarz olgan qarzdorlar D) Qat'iy nominal pensiya oluvchilar To'g'ri javob: C) Qat'iy foiz stavkasida qarz olgan qarzdorlar ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 46 21. Sof aylanma kapital qanday hisoblanadi? A) Sof foyda plus amortizatsiya B) Jami aktivlar minus jami majburiyatlar C) Asosiy vositalar minus amortizatsiya D) Joriy aktivlar minus joriy majburiyatlar To'g'ri javob: D) Joriy aktivlar minus joriy majburiyatlar✔ 22. Jami aktivlar 5 000, shundan asosiy vositalar 3 000. Vertikal tahlil bo'yicha asosiy vositalar ulushi qancha? A) 166 % B) 60 % C) 40 % D) 30 % To'g'ri javob: B) 60 % ✔ 23. Fisherning «ideal» narx indeksi qanday hisoblanadi? A) Laspeyres va Paashe indekslarining o'rta arifmetigi B) Laspeyres va Paashe indekslarining ko'paytmasi C) Paashe indeksining kvadrati D) Laspeyres va Paashe indekslarining o'rta geometrigi To'g'ri javob: D) Laspeyres va Paashe indekslarining o'rta geometrigi ✔ 24. R. Lukas tanqidining mohiyati nimada? A) Pul massasi faqat real o'zgaruvchilarga ta'sir qilib, narxlar darajasini o'zgartirmasligi B) Ishsizlik har qanday sharoitda tabiiy darajada saqlanib, siyosat unga umuman ta'sir qilmasligi C) Siyosat o'zgarganda agentlarning kutishlari ham o'zgarib, tarixiy modellar parametrlari barqaror qolmaydi D) Fiskal siyosat har qanday sharoitda monetar siyosatdan samaraliroq bo'lishi va uni almashtira olishi To'g'ri javob: C) Siyosat o'zgarganda agentlarning kutishlari ham o'zgarib, tarixiy modellar ✔ parametrlari barqaror qolmaydi 25. Nominali 1 000 000 so'm, yillik kupon stavkasi 10 % (yiliga bir marta to'lanadi), muddati 3 yil bo'lgan obligatsiyaning bozor daromadliligi 12 % bo'lganda narxi taxminan qancha? A) 1 000 000 so'm B) 711 780 so'm C) 1 051 540 so'm D) 951 963 so'm To'g'ri javob: D) 951 963 so'm ✔ 26. ROE 20 %, dividend to'lov koeffitsiyenti 40 %. Barqaror o'sish sur'ati (g = ROE × b) qancha? A) 20 % B) 60 % C) 12 % D) 8 % To'g'ri javob: C) 12 % ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 47 27. Qarzning soliq qalqoni (tax shield) nima sababdan yuzaga keladi? A) Qarz mablag'lari doimo o'z kapitalidan arzon bo'lgani uchun B) Dividendlar soliq solinadigan foydadan chegirilgani uchun C) Amortizatsiya ajratmalari soliqqa tortilgani uchun D) Foiz xarajatlari soliq solinadigan foydadan chegirilgani uchun To'g'ri javob: D) Foiz xarajatlari soliq solinadigan foydadan chegirilgani uchun✔ 28. Grenjer bo'yicha sababiylik testi nimani tekshiradi? A) Regressiya qoldiqlari normal taqsimlanganmi yoki yo'qmi B) X va Y o'rtasidagi bog'liqlik chiziqli shaklga egami C) X va Y o'rtasida haqiqiy (strukturaviy) sababiy bog'liqlik mavjudmi D) X ning o'tgan qiymatlari Y prognozini Y ning o'z laglariga qo'shimcha yaxshilaydimi To'g'ri javob: D) X ning o'tgan qiymatlari Y prognozini Y ning o'z laglariga qo'shimcha yaxshilaydimi ✔ 29. Texnologik o'zgarishlar tufayli ayrim kasblarga talab yo'qolib, ishchilar malakasi yangi talablarga mos kelmay qolishi qaysi ishsizlik turiga olib keladi? A) Tsiklik B) Mavsumiy C) Strukturaviy D) Friksion To'g'ri javob: C) Strukturaviy ✔ 30. Heteroskedastiklik sharoitida koeffitsientlar bo'yicha to'g'ri statistik xulosa chiqarish uchun ko'pincha nima qo'llaniladi? A) Kuzatuvlar sonini ataylab kamaytirish usuli B) Tuzatilgan determinatsiya koeffitsientini hisoblash C) Uaytning heteroskedastiklikka chidamli standart xatolari D) Modeldan dummy o'zgaruvchilarni olib tashlash usuli To'g'ri javob: C) Uaytning heteroskedastiklikka chidamli standart xatolari ✔ 31. Instrumental o'zgaruvchi qanday ikki asosiy shartni qanoatlantirishi kerak? A) Ikkilik (dummy) ko'rinishda bo'lgan va vaqt bo'yicha statsionar B) Bog'liq o'zgaruvchi bilan kuchli korrelyatsiyalangan va normal taqsimlangan C) Regressorlardan mustaqil bo'lgan, ammo xato hadi bilan korrelyatsiyalangan D) Endogen regressor bilan korrelyatsiyalangan va xato hadi bilan korrelyatsiyalanmagan To'g'ri javob: D) Endogen regressor bilan korrelyatsiyalangan va xato hadi bilan ✔ korrelyatsiyalanmagan 32. Regressiya koeffitsienti bahosi 2,5, uning standart xatosi 0,5. Koeffitsient nolga tengligi gipotezasi uchun t-statistika qancha? A) 5 B) 0,2 C) 2,0 D) 1,25 To'g'ri javob: A) 5 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 48 33. Ichki auditning tashqi auditdan asosiy farqi nimada? A) Ichki audit faqat davlat organlari tomonidan tashqi tekshiruv sifatida o'tkaziladi B) Ichki audit rahbariyat yoki audit qo'mitasiga xizmat qiladi va samaradorlikni ham baholaydi C) Ichki audit faqat soliq hisob-kitoblarining to'g'riligi bilan shug'ullanadi D) Ichki audit moliyaviy hisobotga aksiyadorlar uchun mustaqil fikr bildiradi To'g'ri javob: B) Ichki audit rahbariyat yoki audit qo'mitasiga xizmat qiladi va samaradorlikni ham ✔ baholaydi 34. EBIT 200 mln so'm, foiz xarajatlari 50 mln so'm. Moliyaviy dastak darajasi (DFL = EBIT / (EBIT − foiz)) nechaga teng? A) 1,33 B) 1,25 C) 4,0 D) 0,75 To'g'ri javob: A) 1,33 ✔ 35. Moliyaviy tahlilda «trend tahlili» nimani o'rganadi? A) Bir davrdagi moddalarning tarkibiy tuzilmasini B) Ko'rsatkichlarning bir necha davr davomida o'zgarish tendensiyasini C) Faqat soliq to'lovlarining tarkibini D) Faqat raqobatchilarning moliyaviy ko'rsatkichlarini To'g'ri javob: B) Ko'rsatkichlarning bir necha davr davomida o'zgarish tendensiyasini ✔ 36. Foiz qoplash koeffitsiyenti (TIE) EBIT 360 mln so'm va foiz xarajatlari 90 mln so'm bo'lganda nechaga teng? A) 0,25 B) 4,0 C) 270 D) 3,0 To'g'ri javob: B) 4,0 ✔ 37. Mamlakatda 900 kishi band, 100 kishi faol ish qidirayotgan ishsiz. Ishsizlik darajasi necha foiz? A) 11,1% B) 9% C) 10% D) 1% To'g'ri javob: C) 10% ✔ 38. Foyda sifati (earnings quality) tahlilida operatsion pul oqimi sof foydadan muntazam sezilarli past bo'lishi nimaga ishora qilishi mumkin? A) Agressiv hisoblash (accrual) yoki aylanma kapitalga ortiqcha mablag' bog'lanishi B) Foyda sifati juda yuqori va pul oqimi barqaror C) Amortizatsiya ajratmalarining umuman yo'qligi D) Kompaniyaning soliq imtiyozlaridan foydalanishi To'g'ri javob: A) Agressiv hisoblash (accrual) yoki aylanma kapitalga ortiqcha mablag' bog'lanishi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 49 39. Laspeyres formulasi bo'yicha hisoblangan iste'mol narxlari indeksi odatda inflyatsiyani qanday aks ettiradi va nima uchun? A) Aniq ko'rsatadi, chunki iste'mol savati har oy yangilanib turadi B) Oshirib ko'rsatadi, chunki arzonlashgan tovarlarga o'tish hisobga olinmaydi C) Oshirib ko'rsatadi, chunki import tovarlar narxi savatga kirmaydi D) Kamaytirib ko'rsatadi, chunki joriy davr savati vazn sifatida olinadi To'g'ri javob: B) Oshirib ko'rsatadi, chunki arzonlashgan tovarlarga o'tish hisobga olinmaydi✔ 40. NAIRU ko'rsatkichi nimani bildiradi? A) Ishsizlikning tarixiy minimumini B) Inflyatsiyani tezlashtirmaydigan ishsizlik darajasini C) To'liq bandlikdagi ish haqi darajasini D) Nol inflyatsiyadagi foiz stavkasini To'g'ri javob: B) Inflyatsiyani tezlashtirmaydigan ishsizlik darajasini ✔ 41. Kapital qiymatini hisoblashda marjinal kapital qiymati (MCC) jadvalidagi «uzilish nuqtalari» nima sababdan paydo bo'ladi? A) Dividend to'lovlari to'xtatilib, aksiya narxi oshgani tufayli B) Kompaniya hajmi qisqarib, aktivlar sotilgani tufayli C) Arzon manbalar (masalan, taqsimlanmagan foyda) tugab, qimmatroq manbalarga o'tish zarurati tufayli D) Foyda solig'i stavkasi o'zgarib, soliq qalqoni kamaygani tufayli To'g'ri javob: C) Arzon manbalar (masalan, taqsimlanmagan foyda) tugab, qimmatroq manbalarga ✔ o'tish zarurati tufayli 42. Nazorat testlari (tests of controls) ning maqsadi nima? A) Ichki nazoratning davr davomida samarali ishlaganini baholash B) Soliq majburiyatini hisoblash C) Moddiylikni aniqlash D) Hisobvaraq qoldiqlaridagi xatolarni bevosita aniqlash To'g'ri javob: A) Ichki nazoratning davr davomida samarali ishlaganini baholash ✔ 43. Birinchi tartibli avtokorrelyatsiya koeffitsienti ρ = 0,4 bo'lsa, Darbin–Uotson statistikasi taxminan qancha bo'ladi? A) 1,2 B) 2,0 C) 2,8 D) 0,8 To'g'ri javob: A) 1,2 ✔ 44. Makroiqtisodiyotda «gisterezis» samarasi nimani anglatadi? A) Inflyatsiya maqsaddan chetlangach o'z-o'zidan avvalgi darajaga qaytishi B) Uzoq davom etgan yuqori ishsizlik tabiiy ishsizlik darajasini oshirishi C) Iste'mol daromad o'zgarishiga hech qanday javob bermasligi D) Valyuta kursi tashqi zarbalardan keyin o'zgarmay qolishi To'g'ri javob: B) Uzoq davom etgan yuqori ishsizlik tabiiy ishsizlik darajasini oshirishi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 50 45. Vaqtli qatorda birlik ildiz mavjudligini tekshirish uchun qaysi test qo'llaniladi? A) Uayt heteroskedastiklik testi B) Xausman spetsifikatsiya testi C) Kengaytirilgan Dikki–Fuller (ADF) testi D) Chou strukturaviy uzilish testi To'g'ri javob: C) Kengaytirilgan Dikki–Fuller (ADF) testi✔ 46. LM egri chizig'i odatda qanday qiyalikka ega va nima uchun? A) Vertikal, chunki pulga talab foiz stavkasiga bog'liq emas B) Manfiy, chunki foiz oshganda investitsiyalar kamayadi C) Musbat, chunki daromad oshsa pulga talab va muvozanat foizi oshadi D) Gorizontal, chunki pul taklifi cheksiz egiluvchan To'g'ri javob: C) Musbat, chunki daromad oshsa pulga talab va muvozanat foizi oshadi ✔ 47. Firibgarlik uchburchagi (fraud triangle) qaysi elementlardan iborat? A) Risk, nazorat, monitoring (kuzatuv) B) Motiv, daromad, jazo (javobgarlik) C) Imkoniyat, nazorat, oshkoralik (shaffoflik) D) Bosim, imkoniyat, oqlash (ratsionalizatsiya) To'g'ri javob: D) Bosim, imkoniyat, oqlash (ratsionalizatsiya) ✔ 48. Yetkazib beruvchi «2/10, net 30» shartini taklif qiladi. Chegirmadan voz kechishning nominal yillik narxi (365 kunlik yil) taxminan nechaga teng? A) 2,0 % B) 18,6 % C) 24,5 % D) 37,2 % To'g'ri javob: D) 37,2 % ✔ 49. Heteroskedastiklikni aniqlash uchun qaysi test qo'llaniladi? A) Dikki–Fuller (ADF) testi B) Xausman spetsifikatsiya testi C) Darbin–Uotson (DW) testi D) Breush–Pagan yoki Uayt testi To'g'ri javob: D) Breush–Pagan yoki Uayt testi ✔ 50. Audit riski modelining qaysi komponentini auditor o'zining mohiyatan tekshirish protseduralari hajmi orqali bevosita boshqaradi? A) Aniqlanmaslik riski B) Mijozning biznes riski C) Ajralmas (inherent) risk D) Nazorat (control) riski To'g'ri javob: A) Aniqlanmaslik riski ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 51 7-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. D. Yumning «narx–tanga oqimi» mexanizmi qaysi valyuta tizimiga xos? A) Suzuvchi kurslar B) Oltin standart C) Valyuta kengashi D) Valyuta ittifoqi To'g'ri javob: B) Oltin standart✔ 2. Ko'plab empirik tadqiqotlar (masalan, Alesina va Sammers) rivojlangan mamlakatlarda markaziy bank mustaqilligi qaysi ko'rsatkich bilan bog'liq ekanini ko'rsatgan? A) Yuqoriroq byudjet taqchilligi bilan B) Yuqoriroq real o'sish sur'ati bilan C) Yuqoriroq ishsizlik bilan D) Pastroq o'rtacha inflyatsiya bilan To'g'ri javob: D) Pastroq o'rtacha inflyatsiya bilan ✔ 3. Suzuvchi kurs va erkin kapital harakatida ekspansion fiskal siyosat Mandell–Fleming modelida qanday natija beradi? A) Milliy valyuta qadrsizlanib, eksport keskin ortadi B) Daromad multiplikator marta oshib, kurs o'zgarmay qoladi C) Foiz stavkasi jahon darajasidan doimiy yuqori qoladi D) Valyuta mustahkamlanib, sof eksport kamayadi va daromadga ta'sir siqib chiqariladi To'g'ri javob: D) Valyuta mustahkamlanib, sof eksport kamayadi va daromadga ta'sir siqib ✔ chiqariladi 4. Aralash (endowment) hayot sug'urtasi bo'yicha to'lov qachon amalga oshiriladi? A) Faqat baxtsiz hodisa natijasida jarohatlanganda B) Faqat shartnoma muddati ichida vafot etilganda C) Faqat sug'urtalanuvchi nogiron bo'lib qolganda D) Muddat ichida vafot etilganda yoki muddat oxirigacha yashab qolinganda To'g'ri javob: D) Muddat ichida vafot etilganda yoki muddat oxirigacha yashab qolinganda ✔ 5. Birinchi risk tizimi bo'yicha mulk 200 mln so'mga sug'urtalangan (haqiqiy qiymati 400 mln so'm). Zarar 150 mln so'm. Sug'urta tovoni qancha? A) 150 mln so'm B) 100 mln so'm C) 75 mln so'm D) 200 mln so'm To'g'ri javob: A) 150 mln so'm ✔ 6. Ekscedent (surplus) qayta sug'urtalash: sedentning saqlash limiti (bir «liniya») 100 mln so'm, ob'ekt sug'urta summasi 400 mln so'm. Zarar 80 mln so'm. Qayta sug'urtalovchi ulushi qancha? A) 60 mln so'm B) 20 mln so'm C) 80 mln so'm D) 40 mln so'm To'g'ri javob: A) 60 mln so'm ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 52 7. Bazel III da joriy etilgan leveraj koeffitsienti (risk bo'yicha tortilmagan ko'rsatkich) minimal darajasi qancha? A) 3% B) 1% C) 8% D) 4,5% To'g'ri javob: A) 3%✔ 8. M. Fridmanning «k% qoidasi» nimani taklif etadi? A) Markaziy bank stavkasini har oy k foiz punktga o'zgartirishni B) Inflyatsiyani yillik k foiz darajasida targetlashni C) Byudjet taqchilligini YaIMning k foizidan oshirmaslikni D) Pul massasini har yili barqaror, oldindan belgilangan sur'atda oshirishni To'g'ri javob: D) Pul massasini har yili barqaror, oldindan belgilangan sur'atda oshirishni ✔ 9. Callable (muddatidan oldin chaqirib olinadigan) obligatsiya investorga nisbatan qanday xususiyatga ega? A) Emitent stavkalar pasayganda uni qaytarib sotib olishi mumkin, shu sabab investor yuqoriroq daromad talab qiladi B) U kredit riskidan xoli, shuning uchun daromadliligi davlat qog'ozidan past bo'ladi C) Unga kupon to'lanmaydi va u faqat diskont bilan joylashtiriladi D) Investor uni istalgan vaqtda emitentga nominal bo'yicha qaytarish huquqiga ega To'g'ri javob: A) Emitent stavkalar pasayganda uni qaytarib sotib olishi mumkin, shu sabab ✔ investor yuqoriroq daromad talab qiladi 10. Lombard krediti qanday kredit? A) Ko'chmas mulk garovi ostida beriladigan uzoq muddatli ipoteka krediti B) Garovsiz, faqat daromad asosida beriladigan iste'mol krediti C) Eksportyorlarga imtiyozli stavkada beriladigan davlat krediti D) Qimmatli qog'ozlar kabi likvid ko'char mulk garovidagi qisqa muddatli kredit To'g'ri javob: D) Qimmatli qog'ozlar kabi likvid ko'char mulk garovidagi qisqa muddatli kredit ✔ 11. Aksiya bo'yicha keyingi yil kutilayotgan dividend 3 000 so'm, talab qilinadigan daromadlilik 12 %, dividendlar o'smaydi. Aksiyaning ichki qiymati qancha? A) 3 360 so'm B) 25 000 so'm C) 33 600 so'm D) 36 000 so'm To'g'ri javob: B) 25 000 so'm ✔ 12. Repo bitimida qimmatli qog'ozlar 100 mln so'mga sotilib, 30 kundan keyin 101 mln so'mga qaytarib sotib olinadi. Repo stavkasi (oddiy foiz, 360 kunlik yil) nechaga teng? A) 10,0 % B) 12,0 % C) 1,0 % D) 12,2 % To'g'ri javob: B) 12,0 % ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 53 13. Bankning foiz daromadlari 80, foiz xarajatlari 50, daromad keltiruvchi aktivlari 1000. Sof foiz marjasi qancha? A) 5% B) 3% C) 13% D) 8% To'g'ri javob: B) 3%✔ 14. Pul bozori kapital bozoridan asosan nimasi bilan farq qiladi? A) Pul bozorida faqat aksiyalar va boshqa ulushli qog'ozlar sotiladi B) Pul bozorida bir yilgacha muddatli instrumentlar muomalada bo'ladi C) Pul bozori faqat naqd xorijiy valyuta savdosini o'z ichiga oladi D) Pul bozoridagi instrumentlarning riski doimo yuqoriroq bo'ladi To'g'ri javob: B) Pul bozorida bir yilgacha muddatli instrumentlar muomalada bo'ladi ✔ 15. Forvard shartnomasi fyuchers shartnomasidan asosan nimasi bilan farq qiladi? A) Forvard faqat birjada savdo qilinadi va standart shartlarga ega B) Forvard birjadan tashqari, individual shartli bo'lib, kundalik kliring qilinmaydi C) Forvardda kontragent riski yo'q, chunki kliring palatasi kafolat beradi D) Forvard bo'yicha kundalik marja hisob-kitobi majburiy amalga oshiriladi To'g'ri javob: B) Forvard birjadan tashqari, individual shartli bo'lib, kundalik kliring qilinmaydi ✔ 16. Subrogatsiya nima? A) Tovon to'lagan sug'urtalovchiga zarar uchun javobgar shaxsga talab qilish huquqining o'tishi B) Shartnomani tomonlar kelishuvi bilan muddatidan oldin bekor qilish C) Shartnoma bekor qilinganda sug'urta mukofotini qaytarish tartibi D) Bir nechta sug'urtalovchi o'rtasida riskni ulushlar bo'yicha taqsimlash To'g'ri javob: A) Tovon to'lagan sug'urtalovchiga zarar uchun javobgar shaxsga talab qilish ✔ huquqining o'tishi 17. Tibbiy sug'urtada «co-payment» (birgalikda to'lov) mexanizmining maqsadi nima? A) Shifokorlar va tibbiy xodimlar ish haqini oshirish B) Sug'urta mukofoti to'lovini butunlay bekor qilish C) Sug'urtalovchining umumiy daromadini va foydasini kamaytirish D) Sug'urtalanuvchi xarajatda ishtirok etib, ortiqcha foydalanishni (moral hazard) cheklash To'g'ri javob: D) Sug'urtalanuvchi xarajatda ishtirok etib, ortiqcha foydalanishni (moral hazard) ✔ cheklash 18. Sug'urta portfelida 10 000 ta bir xil polis, har birida yillik zarar ehtimoli 0,01, o'rtacha zarar 20 mln so'm. Portfel bo'yicha kutilayotgan yillik zararlar qancha? A) 100 mln so'm B) 20 000 mln so'm C) 200 mln so'm D) 2 000 mln so'm To'g'ri javob: D) 2 000 mln so'm ✔ 19. Brutto-stavka qanday tarkibiy qismlardan iborat? A) Faqat netto-stavkaning o'zi B) Netto-stavka va yuklama (nagruzka) C) Zarar summasi va soliq D) Agent komissiyasi va dividend To'g'ri javob: B) Netto-stavka va yuklama (nagruzka) ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 54 20. Inflyatsion targetlash rejimining asosiy belgilaridan biri qaysi? A) Inflyatsiya bo'yicha ochiq e'lon qilingan miqdoriy maqsad va siyosatning shaffofligi B) Pul massasini o'zgarmas saqlash C) Valyuta kursini qat'iy belgilash D) Byudjet taqchilligini markaziy bank tomonidan moliyalashtirish To'g'ri javob: A) Inflyatsiya bo'yicha ochiq e'lon qilingan miqdoriy maqsad va siyosatning shaffofligi✔ 21. Real valyuta kursi (e · P* / P) oshsa (milliy valyuta real qadrsizlansa), boshqa sharoitlar teng bo'lganda nima kutiladi? A) Mahalliy tovarlar raqobatbardoshligi oshib, sof eksport ko'payadi B) Joriy hisob avtomatik ravishda taqchillikka tushadi C) Import tovarlar narxi milliy valyutada pasayadi D) Eksport hajmi qisqarib, sof eksport kamayadi To'g'ri javob: A) Mahalliy tovarlar raqobatbardoshligi oshib, sof eksport ko'payadi ✔ 22. Markaziy bankning kelajakdagi siyosat yo'nalishi haqida oldindan ochiq signal berishi qanday ataladi? A) Forvard yo'naltirish (forward guidance) B) Miqdoriy kredit cheklovlarini joriy etish C) Valyuta intervensiyasini sterilizatsiya qilish D) Ochiq bozor operatsiyalarini o'tkazish To'g'ri javob: A) Forvard yo'naltirish (forward guidance) ✔ 23. IFRS 17 «Sug'urta shartnomalari» standartida kelgusi xizmatlar uchun kutilayotgan foydani aks ettiruvchi komponent qanday nomlanadi? A) Shartnomaviy xizmat marjasi (CSM) B) IBNR C) Ishlab topilmagan mukofot rezervi D) Kombinatsiyalangan koeffitsiyent To'g'ri javob: A) Shartnomaviy xizmat marjasi (CSM) ✔ 24. Grinspen–Gvidotti qoidasiga ko'ra xalqaro zaxiralar kamida nimani qoplashi tavsiya etiladi? A) Kamida uch oylik eksport tushumi hajmini B) Bir yil ichida to'lanadigan qisqa muddatli tashqi qarzni C) Keng pul massasining ikki baravarini D) Mamlakat YaIMining kamida yarmini To'g'ri javob: B) Bir yil ichida to'lanadigan qisqa muddatli tashqi qarzni ✔ 25. Indeksga uchta aksiya kiradi, narxlari 30, 50 va 100. Narxga vaznlangan (Dow uslubidagi) indeks bo'luvchisi 3 bo'lsa, indeks qiymati qancha? A) 180 B) 60 C) 100 D) 50 To'g'ri javob: B) 60 ✔ 26. Kasko sug'urtasi nimani qoplaydi? A) Transportda tashilayotgan yuklarni va tovarlarni B) Transport vositasining o'ziga zararni (shikastlanish, o'g'irlik) C) Haydovchi va yo'lovchilarning hayoti va sog'lig'ini D) Uchinchi shaxslar oldidagi fuqarolik javobgarligini To'g'ri javob: B) Transport vositasining o'ziga zararni (shikastlanish, o'g'irlik) ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 55 27. Solvency II tizimi qaysi uch ustunga asoslanadi? A) Hayot, mulk va javobgarlik sug'urtasi B) Miqdoriy talablar, nazorat va boshqaruv talablari, oshkoralik va hisobot C) Mukofot, tovon va texnik rezervlar D) Kredit riski, bozor riski va operatsion risk To'g'ri javob: B) Miqdoriy talablar, nazorat va boshqaruv talablari, oshkoralik va hisobot✔ 28. Xalqaro Fisher samarasiga ko'ra nominal foiz stavkasi yuqori bo'lgan mamlakat valyutasi bilan nima sodir bo'lishi kutiladi? A) Mustahkamlanishi B) O'zgarmasligi C) Oltinga bog'lanishi D) Qadrsizlanishi To'g'ri javob: D) Qadrsizlanishi ✔ 29. Optsion narxining volatillikka bo'lgan sezgirligini qaysi «yunon» ko'rsatkichi o'lchaydi? A) Vega B) Gamma C) Theta D) Delta To'g'ri javob: A) Vega ✔ 30. Shartnomada 10 mln so'mlik shartli (conditional) franshiza belgilangan. Zarar 25 mln so'm. Sug'urta tovoni qancha? A) 15 mln so'm B) 10 mln so'm C) 25 mln so'm D) 0 so'm To'g'ri javob: C) 25 mln so'm ✔ 31. Xorijda ishlayotgan mehnat muhojirlarining oilalariga yuboradigan pul o'tkazmalari to'lov balansida qayerda aks etadi? A) Joriy hisobning ikkilamchi daromadlar bo'limida B) Kapital hisobining kapital transfertlarida C) Moliyaviy hisobning portfel investitsiyalarida D) Rasmiy zaxira aktivlari tarkibida To'g'ri javob: A) Joriy hisobning ikkilamchi daromadlar bo'limida ✔ 32. XVF metodologiyasiga ko'ra investitsiya to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiya deb tasniflanishi uchun investor korxonadagi ovoz beruvchi aksiyalarning kamida qancha qismiga egalik qilishi kerak? A) 25% B) 51% C) 5% D) 10% To'g'ri javob: D) 10% ✔ 33. Treynor koeffitsiyenti Sharp koeffitsiyentidan nimasi bilan farq qiladi? A) Ortiqcha daromadni betaga emas, standart og'ishga bo'ladi B) Ortiqcha daromadni standart og'ishga emas, betaga bo'ladi C) Risksiz stavkani hisobga olmay, umumiy daromadni o'lchaydi D) Daromadlilikni hisobga olmay, faqat riskni o'lchaydi To'g'ri javob: B) Ortiqcha daromadni standart og'ishga emas, betaga bo'ladi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 56 34. Suzuvchi valyuta kurslari rejimini rasman qonuniylashtirgan va oltinning pul funksiyasini bekor qilgan valyuta tizimi qaysi? A) Parij tizimi B) Yamayka tizimi C) Genuya tizimi D) Bretton-Vuds tizimi To'g'ri javob: B) Yamayka tizimi✔ 35. Fyuchers shartnomasi bo'yicha investor 100 dona aksiyaga uzun pozitsiya ochdi (narx 20 000 so'm). Kun oxirida hisob narxi 20 300 so'm bo'ldi. Kundalik kliring (mark-to-market) natijasida investorning hisobiga qancha o'zgarish kiritiladi? A) +30 000 so'm B) +2 030 000 so'm C) +300 so'm D) +3 000 so'm To'g'ri javob: A) +30 000 so'm ✔ 36. Milliy valyutaning real mustahkamlanishi mahalliy eksportyorlarning narx raqobatbardoshligiga qanday ta'sir qiladi? A) Raqobatbardoshlikni pasaytiradi B) Faqat import qiluvchilarga zarar keltiradi C) Ta'sir qilmaydi D) Raqobatbardoshlikni oshiradi To'g'ri javob: A) Raqobatbardoshlikni pasaytiradi ✔ 37. Spot kurs 1 USD = 12 500 so'm, so'mdagi yillik stavka 14 %, dollardagi yillik stavka 4 %. Foiz paritetiga ko'ra 1 yillik forvard kurs taxminan qancha? A) 13 750 so'm B) 13 702 so'm C) 12 500 so'm D) 11 404 so'm To'g'ri javob: B) 13 702 so'm ✔ 38. Bretton-Vuds tizimida AQSh dollari oltinga qanday rasmiy narxda almashtirilgan? A) Bir troya unsiyasi 20,67 dollar B) Bir troya unsiyasi 100 dollar C) Bir troya unsiyasi 35 dollar D) Bir troya unsiyasi 42 dollar To'g'ri javob: C) Bir troya unsiyasi 35 dollar ✔ 39. Marshall–Lerner shartiga ko'ra devalvatsiya savdo balansini yaxshilashi uchun nima zarur? A) Kapitalning chegaralararo harakati ma'muriy usulda cheklangan bo'lishi B) Devalvatsiya davrida eksport hajmi import hajmidan kattaroq bo'lishi C) Devalvatsiyadan keyin ichki inflyatsiya nolga teng bo'lib qolishi D) Eksport va importga talab egiluvchanliklari yig'indisi (modulda) birdan katta bo'lishi To'g'ri javob: D) Eksport va importga talab egiluvchanliklari yig'indisi (modulda) birdan katta ✔ bo'lishi BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 57 40. Naqd pul–depozit nisbati (c) oshsa, boshqa sharoitlar o'zgarmaganda pul multiplikatori qanday o'zgaradi? A) Cheksiz bo'ladi B) Kamayadi C) Oshadi D) O'zgarmaydi To'g'ri javob: B) Kamayadi✔ 41. «Big Mak» AQShda 5 dollar, O'zbekistonda 60 000 so'm turadi. Mutlaq xarid qobiliyati pariteti bo'yicha kurs qancha? A) 12 500 so'm/$ B) 300 000 so'm/$ C) 12 000 so'm/$ D) 11 500 so'm/$ To'g'ri javob: C) 12 000 so'm/$ ✔ 42. Sug'urta texnik rezervlari (masalan, ishlab topilmagan mukofotlar rezervi) nima maqsadda shakllantiriladi? A) Kelgusi sug'urta majburiyatlarini bajarishni ta'minlash uchun B) Budjetga foyda solig'ini o'z vaqtida to'lash uchun C) Agent va brokerlarga komissiya to'lash uchun D) Aksiyadorlarga yillik dividend to'lashni ta'minlash uchun To'g'ri javob: A) Kelgusi sug'urta majburiyatlarini bajarishni ta'minlash uchun ✔ 43. Fisher samarasiga ko'ra kutilayotgan inflyatsiya 1 foiz punktga oshsa, uzoq muddatda nominal foiz stavkasi qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi B) 2 foiz punktga oshadi C) Taxminan 1 foiz punktga oshadi D) 1 foiz punktga kamayadi To'g'ri javob: C) Taxminan 1 foiz punktga oshadi ✔ 44. Faktoring operatsiyasining mohiyati nimada? A) Xorijiy valyutani kelishilgan kursda forvard sotish B) Asosiy vositalarni uzoq muddatli moliyaviy ijaraga berish C) Debitorlik qarzlarini moliyaviy agentga berib, moliyalashtirish olish D) Mijozlarning qimmatli qog'ozlarini saqlash va hisobini yuritish To'g'ri javob: C) Debitorlik qarzlarini moliyaviy agentga berib, moliyalashtirish olish ✔ 45. Bazel III dagi barqaror moliyalashtirishning sof koeffitsienti (NSFR) qaysi gorizontga mo'ljallangan? A) 1 yil B) 5 yil C) 1 kun D) 30 kun To'g'ri javob: A) 1 yil ✔ 46. Valyuta kengashi (currency board) rejimining asosiy xususiyati nima? A) Kurs bozorda erkin belgilanib, markaziy bank aralashmaydi B) Markaziy bank davlat byudjetini cheklovsiz kreditlay oladi C) Milliy valyuta faqat oltin zaxiralari bilan ta'minlanadi D) Emissiya rezerv valyuta bilan to'liq ta'minlanib, qat'iy kursda almashtiriladi To'g'ri javob: D) Emissiya rezerv valyuta bilan to'liq ta'minlanib, qat'iy kursda almashtiriladi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 58 47. Obligatsiya bo'yicha «kredit spredi» nimani anglatadi? A) Obligatsiyaning bozor narxi va nominal qiymati o'rtasidagi farq B) Obligatsiyaning kupon stavkasi va nominal qiymati o'rtasidagi farq C) Korporativ va bir xil muddatli davlat obligatsiyasi daromadliliklari o'rtasidagi farq D) Obligatsiyani sotib olish va sotish narxlari o'rtasidagi farq To'g'ri javob: C) Korporativ va bir xil muddatli davlat obligatsiyasi daromadliliklari o'rtasidagi farq✔ 48. Aksiyalar bo'yicha marja savdosi: investor 10 mln so'mlik aksiyani 50 % boshlang'ich marja bilan sotib oldi (qolgani broker krediti, foizlarni hisobga olmang). Aksiya narxi 20 % oshsa, investorning o'z mablag'iga daromadliligi qancha? A) 20 % B) 30 % C) 40 % D) 10 % To'g'ri javob: C) 40 % ✔ 49. Bid–ask spredi nimani ifodalaydi? A) Birja komissiyasini B) Kupon va diskont farqini C) Sotish narxi va sotib olish narxi o'rtasidagi farqni D) Aksiya va obligatsiya daromadliligi farqini To'g'ri javob: C) Sotish narxi va sotib olish narxi o'rtasidagi farqni ✔ 50. Bir yillik spot stavka 4%, ikki yillik spot stavka (yillik) 5%. Kutishlar nazariyasiga ko'ra bir yildan keyingi bir yillik forvard stavka taxminan qancha? A) 4,5% B) 9% C) 6% D) 5% To'g'ri javob: C) 6% ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 59 8-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Samuelson shartiga ko'ra jamoat ne'matining samarali miqdori qaysi tenglik bilan aniqlanadi? A) Iste'molchilar MRS lari yig'indisi MRT ga teng B) MRS ning o'rtachasi MRT ga teng C) Har bir iste'molchining MRS i MRT ga teng D) Narx o'rtacha xarajatga teng To'g'ri javob: A) Iste'molchilar MRS lari yig'indisi MRT ga teng✔ 2. Byudjet profitsiti qanday holat? A) Daromadlar xarajatlardan oshgan holat B) Daromad va xarajatlar teng holat C) Xarajatlar daromadlardan oshgan holat D) Davlat qarzi nolga teng holat To'g'ri javob: A) Daromadlar xarajatlardan oshgan holat ✔ 3. Pikok va Vayzmenning «siljish samarasi» konsepsiyasiga ko'ra davlat xarajatlari qanday o'zgaradi? A) Har doim YaIMga qat'iy proporsional ravishda o'zgaradi B) YaIM bilan birga silliq va bir tekis o'sib boradi C) Inqiroz davrlarida keskin kamayib, keyin tiklanadi D) Inqirozlarda sakrab oshadi va keyin avvalgi darajaga to'liq qaytmaydi To'g'ri javob: D) Inqirozlarda sakrab oshadi va keyin avvalgi darajaga to'liq qaytmaydi ✔ 4. Loyiha ko'lamining nazoratsiz kengayishi qanday ataladi? A) Scope creep B) Crashing C) Baseline D) Fast tracking To'g'ri javob: A) Scope creep ✔ 5. Loyiha tahlilida imkoniyat xarajati (opportunity cost) qanday hisobga olinadi? A) Loyihada ishlatiladigan mavjud resursning muqobil foydalanishdan voz kechilgan daromadi pul chiqimi sifatida B) Hisobga olinmaydi, chunki resurs kompaniyaga allaqachon tegishli C) Faqat soliq to'lovlari tarkibida loyiha oxirida hisobga olinadi D) Faqat buxgalteriya hisobida xarajat sifatida aks etadi, NPV ga kirmaydi To'g'ri javob: A) Loyihada ishlatiladigan mavjud resursning muqobil foydalanishdan voz kechilgan ✔ daromadi pul chiqimi sifatida 6. Suveren kredit spredi oshsa, bu odatda nimani ko'rsatadi? A) Milliy valyuta xorijiy valyutalarga nisbatan mustahkamlanganini B) Investorlar davlat qarzi bo'yicha defolt riskini yuqoriroq baholayotganini C) Mamlakatda inflyatsiya darajasi pasayganini D) Davlat qarzining umumiy hajmi sezilarli kamayganini To'g'ri javob: B) Investorlar davlat qarzi bo'yicha defolt riskini yuqoriroq baholayotganini ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 60 7. R. Masgreyv bo'yicha davlat moliyasining uchta asosiy funksiyasi qaysilar? A) Soliq, bojxona va g'aznachilik funksiyalari B) Allokatsiya, qayta taqsimlash, barqarorlashtirish C) Emissiya, kreditlash, moliyaviy nazorat D) Rejalashtirish, ijro etish va audit qilish To'g'ri javob: B) Allokatsiya, qayta taqsimlash, barqarorlashtirish✔ 8. Xarrod–Domar modelida kapital/mahsulot koeffitsienti v = 3. 5% o'sish sur'atiga erishish uchun qanday jamg'arma normasi kerak? A) 1,67% B) 60% C) 8% D) 15% To'g'ri javob: D) 15% ✔ 9. Sezgirlik tahlilida sotuv narxining 10 % pasayishi NPV ni 40 % ga, xarajatlarning 10 % oshishi NPV ni 25 % ga kamaytirdi. Qaysi omil loyiha uchun kritikroq? A) Ikkala omil bir xil ta'sirli B) Sotuv narxi C) Xarajatlar D) Ikkala omil ham kritik emas To'g'ri javob: B) Sotuv narxi ✔ 10. «70 qoidasi»ga ko'ra yillik 7% o'sish sur'atida YaIM taxminan necha yilda ikki baravar oshadi? A) 7 yil B) 10 yil C) 70 yil D) 14 yil To'g'ri javob: B) 10 yil ✔ 11. A mamlakatning aholi jon boshiga daromadi B mamlakatnikidan 4 baravar kam. A yiliga 7% o'ssa, B esa o'smasa, «70 qoidasi» bo'yicha A taxminan necha yilda B ga yetib oladi? A) 40 yil B) 10 yil C) 28 yil D) 20 yil To'g'ri javob: D) 20 yil ✔ 12. MPC = 0,75 bo'lganda avtonom soliqlar 100 ga kamaytirildi. Muvozanat daromad qanchaga oshadi? A) 400 B) 300 C) 75 D) 100 To'g'ri javob: B) 300 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 61 13. Obligatsiya portfelining DV01 (PVBP) ko'rsatkichi 0,8 mln so'm. Stavkalar 25 bazis punktga pasaysa, portfel qiymati taxminan qanday o'zgaradi? A) 2 mln so'mga oshadi B) 20 mln so'mga oshadi C) 0,8 mln so'mga oshadi D) 20 mln so'mga kamayadi To'g'ri javob: B) 20 mln so'mga oshadi✔ 14. Risklar matritsasi (ehtimollik × ta'sir) asosan nima uchun qo'llaniladi? A) Optimal kapital tuzilmasini aniqlash uchun B) Loyiha pul oqimlarini diskontlash uchun C) Risklarni ustuvorligiga ko'ra tartiblash uchun D) Loyihaning batafsil budjetini tuzish uchun To'g'ri javob: C) Risklarni ustuvorligiga ko'ra tartiblash uchun ✔ 15. Risk bilan ishlash strategiyalaridan biri bo'lgan «riskni o'tkazish» (transfer) ga misol qaysi? A) Riskli faoliyatdan butunlay voz kechish B) Riskni ongli ravishda o'z zimmasida qoldirish C) Sug'urta polisi sotib olish yoki derivativ bilan xedjlash D) Ichki nazorat tizimini kuchaytirish To'g'ri javob: C) Sug'urta polisi sotib olish yoki derivativ bilan xedjlash ✔ 16. Noan'anaviy pul oqimlariga ega (belgisi bir necha marta o'zgaradigan) loyihada IRR usulining asosiy muammosi nima? A) NPV ni umuman hisoblab bo'lmaydi B) IRR doim nolga teng bo'lib chiqadi C) IRR doim kapital qiymatiga teng D) Bir nechta IRR qiymati bo'lishi mumkin To'g'ri javob: D) Bir nechta IRR qiymati bo'lishi mumkin ✔ 17. Loyihaning ijtimoiy-iqtisodiy samaradorligini baholashda moliyaviy tahlildan farqli ravishda nima hisobga olinadi? A) Tashqi effektlar (eksternaliyalar) va soya narxlari B) Faqat davlat budjetiga soliq to'lovlari hajmi C) Faqat aksiyadorlarga to'lanadigan dividendlar D) Faqat kompaniyaning soliqdan keyingi sof foydasi To'g'ri javob: A) Tashqi effektlar (eksternaliyalar) va soya narxlari ✔ 18. Loyiha: investitsiya 1 200 mln so'm, yillik pul oqimi bir xil — 300 mln so'm. Oddiy qoplanish muddati (payback) necha yil? A) 4 yil B) 5 yil C) 2,5 yil D) 3 yil To'g'ri javob: A) 4 yil ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 62 19. Obligatsiyaning modifikatsiyalangan durasiyasi 6, qavariqligi 50. Daromadlilik 1 foiz punktga oshsa, durasiya va qavariqlik bo'yicha narxning taxminiy o'zgarishi qancha (ΔP/P ≈ −D·Δy + ½·C·Δy²)? A) −5,75 % B) −6,25 % C) −6,00 % D) −5,50 % To'g'ri javob: A) −5,75 %✔ 20. Monte-Karlo simulyatsiyasi loyiha tahlilida nima uchun qo'llaniladi? A) Loyiha bo'yicha buxgalteriya balansini avtomatik tuzish uchun B) Loyihaning soliq majburiyatlarini aniq hisoblash uchun C) Ko'p sonli tasodifiy stsenariylar asosida NPV taqsimotini baholash uchun D) Faqat bitta zararsizlik nuqtasini topish uchun To'g'ri javob: C) Ko'p sonli tasodifiy stsenariylar asosida NPV taqsimotini baholash uchun ✔ 21. Tsiklik byudjet taqchilligi nima bilan izohlanadi? A) Hukumatning soliq va xarajatlar bo'yicha diskretsion qarorlari bilan B) Byudjetni rejalashtirishda yo'l qo'yilgan texnik xatolar bilan C) Sikl fazasiga qarab soliq tushumlari va ijtimoiy to'lovlarning avtomatik o'zgarishi bilan D) Davlat qarzi bo'yicha foiz to'lovlarining yil sayin ko'payishi bilan To'g'ri javob: C) Sikl fazasiga qarab soliq tushumlari va ijtimoiy to'lovlarning avtomatik o'zgarishi ✔ bilan 22. Kapital qo'yilmalarni rejalashtirishda (capital budgeting) inflyatsiyani to'g'ri hisobga olish qoidasi qaysi? A) Nominal oqimlar nominal stavkada, real oqimlar real stavkada diskontlanadi B) Inflyatsiya hisobga olinmaydi, oqimlar risksiz stavkada diskontlanadi C) Faqat tushum indekslanadi, xarajatlar real stavkada diskontlanadi D) Nominal oqimlar real stavkada, real oqimlar nominal stavkada diskontlanadi To'g'ri javob: A) Nominal oqimlar nominal stavkada, real oqimlar real stavkada diskontlanadi ✔ 23. Loyihani qiyosiy baholashda turli muddatli o'zaro istisno loyihalarni taqqoslash uchun qaysi usul qo'llaniladi? A) Ekvivalent yillik annuitet (EAA) yoki zanjirli takrorlash B) O'rtacha buxgalteriya rentabelligini taqqoslash C) Oddiy qoplanish muddatini taqqoslash D) Faqat IRR ko'rsatkichini taqqoslash To'g'ri javob: A) Ekvivalent yillik annuitet (EAA) yoki zanjirli takrorlash ✔ 24. Davlat transfertlari (masalan, ijtimoiy nafaqalar) va davlat xaridlarining multiplikator samarasi Keyns modelida qanday farqlanadi? A) Transfertlar YaIMga umuman ta'sir qilmaydi, chunki ular qayta taqsimotdir B) Transfert multiplikatori kichikroq, chunki transfertning bir qismi jamg'ariladi C) Ikkala multiplikator har qanday MPC da o'zaro teng bo'ladi D) Transfertlar multiplikatori xaridlar multiplikatoridan kattaroq bo'ladi To'g'ri javob: B) Transfert multiplikatori kichikroq, chunki transfertning bir qismi jamg'ariladi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 63 25. Solou modelidagi «oltin qoida» bo'yicha kapital darajasi qanday shartni qanoatlantiradi (texnologik o'sishsiz)? A) Kapitalning chegaraviy mahsuloti nolga teng B) Kapitalning chegaraviy mahsuloti n + δ ga teng C) Jamg'arma normasi 100% D) Iste'mol nolga teng To'g'ri javob: B) Kapitalning chegaraviy mahsuloti n + δ ga teng✔ 26. Mustaqil loyihaning IRR i 14 %, kompaniya kapital qiymati 16 %. Qanday qaror qabul qilinadi? A) Qaror faqat qoplanish muddatiga bog'liq B) Qabul qilinadi, chunki IRR ijobiy qiymatga ega C) Qabul qilinadi, chunki NPV albatta ijobiy D) Rad etiladi, chunki IRR kapital qiymatidan past To'g'ri javob: D) Rad etiladi, chunki IRR kapital qiymatidan past ✔ 27. To'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalarning «yoyilish samaralari» (spillovers) deganda nima tushuniladi? A) Texnologiya, boshqaruv tajribasi va bilimlarning mahalliy firmalarga o'tishi B) Soliq imtiyozlari tufayli byudjet tushumlarining kamayishi C) Xorijiy kompaniyalar foydasining mamlakatdan chiqib ketishi D) Import bojlarining xorijiy investorlar talabi bilan oshishi To'g'ri javob: A) Texnologiya, boshqaruv tajribasi va bilimlarning mahalliy firmalarga o'tishi ✔ 28. Inson taraqqiyoti indeksi (HDI) qaysi uch o'lchovni o'z ichiga oladi? A) Inflyatsiya, ishsizlik va iqtisodiy o'sish sur'ati B) Sog'liq (umr davomiyligi), ta'lim, daromad (jon boshiga YaMD) C) Ekologiya holati, demokratiya va korrupsiya darajasi D) Eksport, import va xorijiy investitsiyalar hajmi To'g'ri javob: B) Sog'liq (umr davomiyligi), ta'lim, daromad (jon boshiga YaMD) ✔ 29. Fiskal konsolidatsiya deganda nima tushuniladi? A) Byudjet taqchilligi va qarzni kamaytirishga qaratilgan chora-tadbirlar B) Soliq imtiyozlarini kengaytirish C) Davlat xarajatlarini oshirish orqali talabni rag'batlantirish D) Mahalliy byudjetlarni birlashtirish To'g'ri javob: A) Byudjet taqchilligi va qarzni kamaytirishga qaratilgan chora-tadbirlar ✔ 30. Agile yondashuvidagi Scrum metodologiyasida qisqa, vaqt bilan cheklangan ish sikli qanday nomlanadi? A) Phase gate B) Milestone C) Baseline D) Sprint To'g'ri javob: D) Sprint ✔ 31. Yangi mahsulot mavjud mahsulot sotuvini kamaytirsa (kannibalizatsiya), loyiha pul oqimlarida bu qanday aks ettiriladi? A) Hisobga olinmaydi, chunki u mavjud mahsulotga tegishli B) Faqat marketing xarajatlari tarkibida hisobga olinadi C) Yangi loyihaning pul oqimiga qo'shib hisoblanadi D) Yo'qotilgan pul oqimi yangi loyihaning inkremental oqimidan ayriladi To'g'ri javob: D) Yo'qotilgan pul oqimi yangi loyihaning inkremental oqimidan ayriladi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 64 32. PERT usulida ish davomiyligi baholari: optimistik 4 kun, eng ehtimoliy 7 kun, pessimistik 16 kun. Kutilayotgan davomiylik qancha? A) 10,0 kun B) 7,0 kun C) 9,0 kun D) 8,0 kun To'g'ri javob: D) 8,0 kun✔ 33. «Barqaror rivojlanish» tushunchasining keng tarqalgan ta'rifi qaysi hujjatda berilgan? A) 1992-yilda imzolangan Maastrixt shartnomasida B) Brundtland komissiyasining «Umumiy kelajagimiz» (1987) ma'ruzasida C) 1944-yilgi Bretton-Vuds konferensiyasi kelishuvida D) 1989-yilda shakllangan «Vashington konsensusi»da To'g'ri javob: B) Brundtland komissiyasining «Umumiy kelajagimiz» (1987) ma'ruzasida ✔ 34. P. Rozenshteyn-Rodanning «katta turtki» (big push) nazariyasi nimani taklif etadi? A) Iqtisodiyotga davlat aralashuvini to'liq bekor qilishni B) Bir-birini to'ldiruvchi tarmoqlarga bir vaqtda keng ko'lamli investitsiyalar kiritishni C) Resurslarni faqat qishloq xo'jaligini rivojlantirishga jamlashni D) Faqat eksport tarmoqlarini subsidiyalar bilan rag'batlantirishni To'g'ri javob: B) Bir-birini to'ldiruvchi tarmoqlarga bir vaqtda keng ko'lamli investitsiyalar kiritishni ✔ 35. Investitsiya loyihasining hayotiy sikli qaysi fazalardan iborat (UNIDO metodologiyasi)? A) Rejalashtirish, nazorat va audit fazalari B) Marketing, sotuv va servis xizmati fazalari C) Kreditlash, depozit va kliring fazalari D) Investitsiyadan oldingi, investitsion, ekspluatatsion fazalar To'g'ri javob: D) Investitsiyadan oldingi, investitsion, ekspluatatsion fazalar ✔ 36. Investitsiya loyihasining rentabellik indeksi (PI) 1 ga teng bo'lsa, NPV haqida nima deyish mumkin? A) NPV nolga teng B) NPV birga teng C) NPV musbat D) NPV manfiy To'g'ri javob: A) NPV nolga teng ✔ 37. 1 kunlik VaR 10 mln so'm. Daromadliliklar mustaqil va bir xil taqsimlangan deb faraz qilinsa, «kvadrat ildiz qoidasi» bo'yicha 25 kunlik VaR qancha? A) 25 mln so'm B) 50 mln so'm C) 100 mln so'm D) 250 mln so'm To'g'ri javob: B) 50 mln so'm ✔ 38. «Fiskal maydon» (fiscal space) tushunchasi nimani anglatadi? A) Davlat idoralari egallagan binolar va yer maydonlari hajmi B) Ro'yxatdan o'tgan soliq to'lovchilarning umumiy soni C) Byudjet tasnifidagi bo'lim va moddalar soni D) Moliyaviy barqarorlikka putur yetkazmasdan qo'shimcha xarajat qilish imkoniyati To'g'ri javob: D) Moliyaviy barqarorlikka putur yetkazmasdan qo'shimcha xarajat qilish imkoniyati ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 65 39. S. Kuznets gipotezasiga ko'ra iqtisodiy rivojlanish jarayonida daromadlar tengsizligi qanday o'zgaradi? A) Rivojlanish davomida doimiy ravishda kamayadi B) Avval oshib, keyin kamayadi (teskari U shakli) C) Rivojlanish davomida doimiy ravishda oshadi D) Rivojlanish darajasidan qat'i nazar o'zgarmaydi To'g'ri javob: B) Avval oshib, keyin kamayadi (teskari U shakli)✔ 40. A. Xirshmanning nomutanosib o'sish konsepsiyasi nimani taklif etadi? A) Kuchli oldinga va orqaga bog'liqliklarga ega yetakchi tarmoqlarga investitsiyalarni jamlashni B) Har bir tarmoqni o'zaro bog'liqlikdan qat'i nazar bir xil sur'atda rivojlantirishni C) Davlat investitsiyalarini to'xtatib, faqat xususiy kapitalga tayanishni D) Sanoatni chetlab, faqat xizmatlar sektorini ustuvor rivojlantirishni To'g'ri javob: A) Kuchli oldinga va orqaga bog'liqliklarga ega yetakchi tarmoqlarga investitsiyalarni ✔ jamlashni 41. «Inflyatsiya solig'i» deganda nima tushuniladi? A) Inflyatsiya darajasiga indeksatsiya qilingan maxsus daromad solig'i B) Narxlar oshganda QQS va aksizlar tushumining avtomatik ravishda oshishi C) Import tovarlarga inflyatsiyani jilovlash uchun solinadigan qo'shimcha boj D) Inflyatsiya tufayli naqd pul egalarining real boyligi kamayib, resurs emitentga o'tishi To'g'ri javob: D) Inflyatsiya tufayli naqd pul egalarining real boyligi kamayib, resurs emitentga ✔ o'tishi 42. Expected Shortfall (CVaR) VaR dan nimasi bilan farq qiladi? A) Faqat portfelning foydalari taqsimotini o'lchaydi B) Ishonch darajasini umuman hisobga olmaydi C) VaR dan oshgan zararlarning o'rtacha qiymatini o'lchaydi D) Har doim VaR dan kichik qiymat beradi To'g'ri javob: C) VaR dan oshgan zararlarning o'rtacha qiymatini o'lchaydi ✔ 43. Loyihaning NPV si 200 mln so'm, muddati 3 yil, stavka 10 %. Ekvivalent yillik annuitet (EAA) taxminan qancha? A) 60,1 mln so'm B) 66,7 mln so'm C) 80,4 mln so'm D) 20,0 mln so'm To'g'ri javob: C) 80,4 mln so'm ✔ 44. Solou modelida mehnatni oshiruvchi texnologik taraqqiyot g sur'atida bo'lsa, barqaror holatda aholi jon boshiga daromad qanday sur'atda o'sadi? A) g sur'atida B) Nol sur'atda C) n + g sur'atida D) n sur'atida To'g'ri javob: A) g sur'atida ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 66 45. «Fiskal dominantlik» holati nimani anglatadi? A) Fiskal siyosatning monetar siyosatdan har qanday sharoitda samaraliroq bo'lishi B) Byudjetning uzoq yillar davomida doimiy profitsitga ega bo'lishi C) Qarzni moliyalashtirish ehtiyoji monetar siyosatni bo'ysundirib, narx barqarorligini buzishi D) Soliqlarning YaIMdagi ulushi rivojlangan mamlakatlarnikidan yuqoriligi To'g'ri javob: C) Qarzni moliyalashtirish ehtiyoji monetar siyosatni bo'ysundirib, narx barqarorligini✔ buzishi 46. Endogen o'sishning AK modelida Y = A · K, s = 0,2, A = 0,5, δ = 0,05. Iqtisodiyotning o'sish sur'ati qancha? A) 10% B) 5% C) 15% D) 2,5% To'g'ri javob: B) 5% ✔ 47. PERT usulida optimistik baho 4 kun, pessimistik 16 kun. Ish davomiyligining standart og'ishi qancha? A) 12,0 kun B) 6,0 kun C) 2,0 kun D) 4,0 kun To'g'ri javob: C) 2,0 kun ✔ 48. Konsentratsiya riski bank kredit portfelida nimani anglatadi? A) Bozor foiz stavkalarining o'zgarish riski B) Depozitlarning to'satdan kamayib ketish riski C) Bitta qarz oluvchi, tarmoq yoki mintaqaga katta ekspozitsiya riski D) Faqat ochiq valyuta pozitsiyasi bilan bog'liq risk To'g'ri javob: C) Bitta qarz oluvchi, tarmoq yoki mintaqaga katta ekspozitsiya riski ✔ 49. Ko'p o'lchovli qashshoqlik indeksi (MPI) qaysi uch o'lchovni qamrab oladi? A) Sog'liq, ta'lim, turmush darajasi B) Daromad, iste'mol, jamg'arma C) Bandlik, ish haqi, pensiya D) Inflyatsiya, kurs, foiz To'g'ri javob: A) Sog'liq, ta'lim, turmush darajasi ✔ 50. Bazel qo'mitasi bozor riskini (FRTB) o'lchashda VaR o'rniga qaysi ko'rsatkichga o'tdi? A) Daromadlilik standart og'ishi B) Makoley durasiyasi C) Expected Shortfall (97,5 %) D) Beta koeffitsiyenti (bozorga nisbatan) To'g'ri javob: C) Expected Shortfall (97,5 %) ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 67 9-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Investitsion soliq krediti nima? A) Tijorat banki tomonidan beriladigan uzoq muddatli investitsiya krediti B) Soliq qarzini undirish uchun qo'llanadigan majburlov chorasi C) Investitsiya qilingan mablag'larga solinadigan qo'shimcha soliq D) Investitsiya summasining bir qismiga teng miqdorda soliqni kamaytirish imkoniyati To'g'ri javob: D) Investitsiya summasining bir qismiga teng miqdorda soliqni kamaytirish ✔ imkoniyati 2. Normal tovar narxi pasayganda o'rinbosish va daromad samaralari talab miqdoriga qanday ta'sir qiladi? A) O'rinbosish samarasi kamaytiradi, daromad samarasi oshiradi B) Ikkalasi ham miqdorni kamaytiradi C) O'rinbosish samarasi oshiradi, daromad samarasi kamaytiradi D) Ikkalasi ham miqdorni oshiradi To'g'ri javob: D) Ikkalasi ham miqdorni oshiradi ✔ 3. Uzoq muddatli davrda mukammal raqobat bozoridagi firma uchun qaysi tenglik bajariladi? A) P = MR > MC, buxgalteriya foydasi nolga teng B) P = MC = minimal LAC, iqtisodiy foyda nolga teng C) P = AVC < LAC, firma zarar ko'radi D) P > MC = LAC, iqtisodiy foyda musbat To'g'ri javob: B) P = MC = minimal LAC, iqtisodiy foyda nolga teng ✔ 4. Asosiy vosita qiymati 12000, tugatish qiymati 2000, foydali xizmat muddati 5 yil. To'g'ri chiziqli usulda yillik amortizatsiya qancha? A) 2000 B) 2800 C) 2400 D) 1667 To'g'ri javob: A) 2000 ✔ 5. Talab mutlaq noegiluvchan bo'lgan tovarga aksiz solinsa, soliq yuki qanday taqsimlanadi? A) Teng ikkiga bo'linadi B) Davlat zimmasiga tushadi C) To'liq xaridorlar zimmasiga tushadi D) To'liq sotuvchilar zimmasiga tushadi To'g'ri javob: C) To'liq xaridorlar zimmasiga tushadi ✔ 6. IAS 36 bo'yicha aktivning qoplanadigan qiymati (recoverable amount) qanday aniqlanadi? A) Haqqoniy qiymat minus chiqib ketish xarajatlari va foydalanish qiymatidan kichigi B) Kelajakdagi pul oqimlarining diskontlanmagan summasi C) Balans qiymati va bozor qiymatining o'rtacha arifmetigi D) Haqqoniy qiymat minus chiqib ketish xarajatlari va foydalanish qiymatidan kattasi To'g'ri javob: D) Haqqoniy qiymat minus chiqib ketish xarajatlari va foydalanish qiymatidan kattasi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 68 7. IFRS 15 bo'yicha tushumni tan olishning besh bosqichli modelida birinchi bosqich qaysi? A) Bitim narxini aniqlash B) Tushumni tan olish C) Bajarish majburiyatlarini aniqlash D) Mijoz bilan shartnomani aniqlash To'g'ri javob: D) Mijoz bilan shartnomani aniqlash✔ 8. Bankning aktivlar rentabelligi (ROA) 1,5 %, aktivlar kapitaldan 10 marta katta. Kapital rentabelligi (ROE) nechaga teng? A) 6,7 % B) 10 % C) 15 % D) 11,5 % To'g'ri javob: C) 15 % ✔ 9. Sindikatlangan kredit nima? A) Bir nechta bank tomonidan bitta qarz oluvchiga birgalikda berilgan kredit B) Markaziy bankdan olingan kredit C) Davlat kafolati ostidagi kredit D) Bir bank tomonidan bir nechta qarz oluvchiga berilgan kredit To'g'ri javob: A) Bir nechta bank tomonidan bitta qarz oluvchiga birgalikda berilgan kredit ✔ 10. Mukammal raqobatdagi firma qisqa muddatda ishlab chiqarishni to'xtatishi kerak bo'ladi, agar: A) Narx chegaraviy xarajatdan yuqori bo'lib qolsa B) Narx o'rtacha o'zgaruvchan xarajatlar minimumidan past bo'lsa C) Firmaning iqtisodiy foydasi nolga teng bo'lsa D) Narx o'rtacha umumiy xarajatlar minimumidan past bo'lsa To'g'ri javob: B) Narx o'rtacha o'zgaruvchan xarajatlar minimumidan past bo'lsa ✔ 11. Sof jamoat ne'mati qanday xususiyatlarga ega? A) Raqobatsiz va istisno qilinmaydigan B) Raqobatli va istisno qilinadigan C) Raqobatli, ammo istisno qilinmaydigan D) Raqobatsiz, ammo istisno qilinadigan To'g'ri javob: A) Raqobatsiz va istisno qilinmaydigan ✔ 12. Depozitga 50 mln so'm 9 oyga yillik 20 % oddiy foiz bilan qo'yildi. Muddat oxirida foiz daromadi qancha bo'ladi? A) 10,0 mln so'm B) 6,7 mln so'm C) 9,0 mln so'm D) 7,5 mln so'm To'g'ri javob: D) 7,5 mln so'm ✔ 13. Konsolidatsiyalangan hisobotda nazorat qilmaydigan ulush (NCI) qayerda aks ettiriladi? A) Uzoq muddatli majburiyatlar tarkibida B) Kapital tarkibida, bosh kompaniya egalarining kapitalidan alohida C) Daromadlar tarkibida alohida modda sifatida D) Aktivlar tarkibida investitsiya sifatida To'g'ri javob: B) Kapital tarkibida, bosh kompaniya egalarining kapitalidan alohida ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 69 14. Rezidentlik prinsipiga ko'ra davlat rezidentning qaysi daromadlarini soliqqa tortadi? A) Faqat ish haqini B) Dunyoning istalgan joyida olingan daromadlarini C) Faqat mamlakat ichida olingan daromadlarini D) Faqat chet eldan olingan daromadlarini To'g'ri javob: B) Dunyoning istalgan joyida olingan daromadlarini✔ 15. Bankda ALCO (aktiv va passivlarni boshqarish qo'mitasi) ning asosiy vazifasi nima? A) Mijozlar shikoyatlarini ko'rib chiqish va xizmat sifatini nazorat qilish B) Likvidlik va foiz riskini boshqarish, balans tuzilmasini rejalashtirish C) Bank binolari va IT infratuzilmasini rivojlantirishni rejalashtirish D) Bank xodimlarini yollash va ularning ish haqi tizimini belgilash To'g'ri javob: B) Likvidlik va foiz riskini boshqarish, balans tuzilmasini rejalashtirish ✔ 16. Soliqqa tortishning hududiylik (manba) prinsipiga ko'ra davlat nimani soliqqa tortadi? A) Faqat o'z fuqarolarining dunyoning istalgan joyidagi daromadlarini B) Faqat rezidentlarning xorijdan olgan daromadlarini C) O'z hududidagi manbalardan olingan daromadlarni, oluvchining rezidentligidan qat'i nazar D) Faqat rezidentlarning mamlakat ichida olgan ish haqini To'g'ri javob: C) O'z hududidagi manbalardan olingan daromadlarni, oluvchining rezidentligidan ✔ qat'i nazar 17. Monopolistik raqobat bozorining uzoq muddatli muvozanatida qanday holat kuzatiladi? A) P = MC = min ATC, ortiqcha quvvat yo'q B) P < ATC, firmalar doimiy zarar ko'radi C) P > ATC, iqtisodiy foyda musbat saqlanadi D) P = ATC > min ATC, ortiqcha quvvat mavjud To'g'ri javob: D) P = ATC > min ATC, ortiqcha quvvat mavjud ✔ 18. IAS 12 bo'yicha kechiktirilgan soliq aktivi qachon tan olinadi? A) Har qanday chegiriladigan farq bo'yicha, cheklovsiz B) Faqat soliq organi ruxsat berganda C) Faqat kompaniya joriy yilda zarar ko'rganda D) Kelajakda yetarli soliq solinadigan foyda olish ehtimoli mavjud bo'lganda To'g'ri javob: D) Kelajakda yetarli soliq solinadigan foyda olish ehtimoli mavjud bo'lganda ✔ 19. Soliq kapitalizatsiyasi hodisasi nimani bildiradi? A) Soliq tushumlarining tijorat banklariga depozitga qo'yilishi B) Aktivga solingan kelajakdagi soliqlar joriy qiymatining aktiv narxini pasaytirishi C) Soliq qarzlariga penya va foizlarning hisoblanib borishi D) Soliq stavkalarining har yili inflyatsiyaga indeksatsiya qilinishi To'g'ri javob: B) Aktivga solingan kelajakdagi soliqlar joriy qiymatining aktiv narxini pasaytirishi ✔ 20. IAS 1 ga ko'ra to'liq moliyaviy hisobotlar to'plamiga qaysi hisobot kirmaydi? A) Pul oqimlari to'g'risidagi hisobot B) Moliyaviy holat to'g'risidagi hisobot C) Soliq deklaratsiyasi D) Kapitaldagi o'zgarishlar to'g'risidagi hisobot To'g'ri javob: C) Soliq deklaratsiyasi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 70 21. Iqtisodiy samaradorlik nuqtai nazaridan qaysi soliq iqtisodiy agentlar tanloviga ta'sir qilmaydi (ideal holatda)? A) Bir martalik (aniq summadagi) soliq B) Muayyan tovarga aksiz C) Foyda solig'i D) Daromadga progressiv soliq To'g'ri javob: A) Bir martalik (aniq summadagi) soliq✔ 22. Bank aktivlari: davlat qimmatli qog'ozlari 200 (risk vazni 0 %), banklararo talablar 100 (20 %), korporativ kreditlar 500 (100 %). Riskka tortilgan aktivlar (mlrd so'm) qancha? A) 520 B) 540 C) 800 D) 500 To'g'ri javob: A) 520 ✔ 23. Moliyaviy hisobotni MHXS bo'yicha tayyorlashda «moddiylik» (materiality) tushunchasi nimani bildiradi? A) Axborotni o'tkazib yuborish yoki buzish foydalanuvchilar qaroriga ta'sir qilsa, u moddiy B) Faqat moddiy (jismoniy) aktivlar hisobotda aks ettiriladi C) Hisobotdagi har qanday summa bir xil ahamiyatga ega hisoblanadi D) Faqat ma'lum foizdan katta summalar hisobotda alohida ko'rsatiladi To'g'ri javob: A) Axborotni o'tkazib yuborish yoki buzish foydalanuvchilar qaroriga ta'sir qilsa, u ✔ moddiy 24. IAS 40 bo'yicha investitsion mulk deganda nima tushuniladi? A) Kompaniya o'z ofisi sifatida foydalanadigan bino B) Oddiy faoliyatda sotish uchun qurilayotgan uy-joy C) Ijara daromadi yoki kapital qiymati o'sishi uchun saqlanadigan ko'chmas mulk D) Ishlab chiqarishda foydalaniladigan uskunalar To'g'ri javob: C) Ijara daromadi yoki kapital qiymati o'sishi uchun saqlanadigan ko'chmas mulk ✔ 25. Ikki tovar iste'mol qilinganda iste'molchi muvozanatining sharti qaysi? A) MUx − MUy = Px − Py B) MUx / Px = MUy / Py C) MUx = MUy D) Px / Py = Qx / Qy To'g'ri javob: B) MUx / Px = MUy / Py ✔ 26. Bank likvidligini boshqarishning «tijorat kreditlari nazariyasi» (real bills doctrine) mohiyati nimadan iborat? A) Bank faqat qisqa muddatli, o'zini o'zi qoplaydigan savdo kreditlarini berishi kerak B) Aktivlar istalgan vaqtda boshqa investorga sotilishi mumkin C) Likvidlik passivlarni bozordan jalb qilish orqali ta'minlanadi D) Kredit qarz oluvchining kelajakdagi daromadi hisobidan qaytariladi To'g'ri javob: A) Bank faqat qisqa muddatli, o'zini o'zi qoplaydigan savdo kreditlarini berishi kerak ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 71 27. Tabiiy monopoliya qanday sharoitda vujudga keladi? A) Davlat faqat bitta firmaga litsenziya berganda B) Firma noyob tabiiy resursga egalik qilganda C) Tarmoqdagi firmalar kartel kelishuvini tuzganda D) O'rtacha xarajatlar butun bozor talabi oralig'ida pasayganda To'g'ri javob: D) O'rtacha xarajatlar butun bozor talabi oralig'ida pasayganda✔ 28. Dj. Akerlofning «limonlar bozori» modeli qaysi hodisani tushuntiradi? A) Uchinchi darajali narx diskriminatsiyasini B) Tabiiy monopoliyada narx belgilashni C) Asimmetrik axborot sababli teskari tanlovni D) Sug'urtadagi ma'naviy xavf muammosini To'g'ri javob: C) Asimmetrik axborot sababli teskari tanlovni ✔ 29. Kompaniya 30 % ulushli assotsiatsiyalangan korxonaga 600 ga investitsiya qildi (ulushli usul). Yil davomida korxona sof foydasi 200, to'langan dividendlar 50. Yil oxirida investitsiya balans qiymati qancha? A) 645 B) 660 C) 750 D) 600 To'g'ri javob: A) 645 ✔ 30. Monopolist uchun foydani maksimallashtirish sharti qaysi? A) P = ATC B) P = MC C) MR = MC D) MR = 0 To'g'ri javob: C) MR = MC ✔ 31. Soliq to'lovchilarning soliq qonunchiligiga rioya etish bilan bog'liq xarajatlari (hisob yuritish, hisobot topshirish, maslahatchi xizmatlari) qanday ataladi? A) Rioya xarajatlari (compliance costs) B) Ma'muriy xarajatlar (administrative costs) C) Muqobil xarajatlar (opportunity costs) D) O'lik yuk yo'qotishi (deadweight loss) To'g'ri javob: A) Rioya xarajatlari (compliance costs) ✔ 32. Dj. Mirrlis tomonidan rivojlantirilgan optimal daromad solig'i nazariyasi qaysi asosiy muvozanatni tahlil qiladi? A) Qayta taqsimlash (tenglik) va mehnat rag'batlari o'rtasidagi muvozanatni B) Eksport va import hajmlari o'rtasidagi muvozanatni C) Markaziy va mahalliy soliqlar ulushlari o'rtasidagi muvozanatni D) Inflyatsiya va ishsizlik o'rtasidagi qisqa muddatli muvozanatni To'g'ri javob: A) Qayta taqsimlash (tenglik) va mehnat rag'batlari o'rtasidagi muvozanatni ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 72 33. Talab Qd = 100 − 2P va taklif Qs = −20 + 2P bo'lgan bozorda muvozanat holatidagi ishlab chiqaruvchi ortiqchaligi nechaga teng? A) 800 B) 600 C) 400 D) 200 To'g'ri javob: C) 400✔ 34. Ikki tovar o'rtasidagi talabning kesishma egiluvchanligi musbat bo'lsa, bu tovarlar qanday hisoblanadi? A) Giffen tovarlari B) O'zaro bog'liq bo'lmagan tovarlar C) Bir-birini to'ldiruvchi tovarlar D) Bir-birining o'rnini bosuvchi tovarlar To'g'ri javob: D) Bir-birining o'rnini bosuvchi tovarlar ✔ 35. IFRS 9 bo'yicha moliyaviy aktivlarni tasniflash qaysi ikki mezonga asoslanadi? A) Biznes-model va shartnomaviy pul oqimlari (SPPI testi) B) Emitent kredit reytingi va likvidligi C) Aktiv muddati va nominal valyutasi D) Sotib olish narxi va bozor narxi farqi To'g'ri javob: A) Biznes-model va shartnomaviy pul oqimlari (SPPI testi) ✔ 36. Bankning operatsion xarajatlari 60 mlrd so'm, operatsion daromadlari (sof foizli va sof nofoizli) 150 mlrd so'm. Xarajat/daromad (cost-to-income) koeffitsiyenti nechaga teng? A) 250 % B) 90 % C) 40 % D) 60 % To'g'ri javob: C) 40 % ✔ 37. Bankning yuqori sifatli likvid aktivlari (HQLA) 300 mlrd so'm, keyingi 30 kunlik stress davridagi sof pul chiqimi 250 mlrd so'm. LCR nechaga teng va Bazel III talabiga javob beradimi? A) 83 %, javob bermaydi B) 120 %, javob bermaydi C) 55 %, javob beradi D) 120 %, javob beradi To'g'ri javob: D) 120 %, javob beradi ✔ 38. Depozitlarni sug'urtalash tizimining asosiy salbiy ta'siri sifatida nima ko'rsatiladi? A) Moral hazard — banklarning ortiqcha risk olishga moyilligi B) Bank kapitalining ortiqcha to'planishi va ROE pasayishi C) Pul massasining qisqarishi va kreditlashning sekinlashuvi D) Depozit stavkalarining keskin oshishi va bank marjasining qisqarishi To'g'ri javob: A) Moral hazard — banklarning ortiqcha risk olishga moyilligi ✔ 39. Soliqqa tortishda gorizontal adolat tamoyili nimani talab qiladi? A) Turli daromadli shaxslar turlicha soliq to'lashini B) Soliqlarni faqat boylar to'lashini C) Har bir shaxsdan bir xil mutlaq summa olinishini D) Teng iqtisodiy imkoniyatga ega shaxslar teng soliq to'lashini To'g'ri javob: D) Teng iqtisodiy imkoniyatga ega shaxslar teng soliq to'lashini ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 73 40. Kompaniya mijoz bilan 120 ga shartnoma tuzdi: uskuna (alohida sotish narxi 100) va 1 yillik xizmat (alohida sotish narxi 50). IFRS 15 bo'yicha uskunaga taqsimlanadigan tushum qancha? A) 70 B) 100 C) 120 D) 80 To'g'ri javob: D) 80✔ 41. Bazel III dagi sof barqaror moliyalashtirish koeffitsiyenti (NSFR) qaysi vaqt ufqiga mo'ljallangan? A) 1 yil B) 90 kun C) 5 yil D) 30 kun To'g'ri javob: A) 1 yil ✔ 42. Markaziy bankning «oxirgi instansiyadagi kreditor» funksiyasi nimani anglatadi? A) To'lovga qodir, ammo vaqtincha likvidlik tanqisligiga uchragan banklarga kredit berish B) Davlat budjeti taqchilligini to'g'ridan-to'g'ri kreditlar bilan moliyalashtirish C) To'lovga qodir bo'lmagan banklar majburiyatlarini to'liq o'z zimmasiga olish D) Aholi va kichik biznesga imtiyozli stavkada uzoq muddatli kreditlar berish To'g'ri javob: A) To'lovga qodir, ammo vaqtincha likvidlik tanqisligiga uchragan banklarga kredit ✔ berish 43. Soliq stavkasi 20%. 1000 birlik miqdoridagi soliq chegirmasi (soliq bazasidan) va 1000 birlik soliq krediti (soliq summasidan) soliq to'lovchiga qanchadan tejash beradi? A) Chegirma 200, kredit 1000 B) Chegirma 1000, kredit 200 C) Ikkalasi 1000 dan D) Ikkalasi 200 dan To'g'ri javob: A) Chegirma 200, kredit 1000 ✔ 44. Likvidlikni boshqarishning «passivlarni boshqarish» (liability management) nazariyasiga ko'ra likvidlik asosan qanday ta'minlanadi? A) Pul bozoridan qo'shimcha mablag' jalb qilish orqali B) Naqd pul zaxirasini oshirish orqali C) Kreditlarni muddatidan oldin undirish orqali D) Asosiy vositalarni sotish orqali To'g'ri javob: A) Pul bozoridan qo'shimcha mablag' jalb qilish orqali ✔ 45. IFRS 9 dagi kutilayotgan kredit zararlari modelida kredit riski dastlabki tan olishdan keyin sezilarli oshgan (lekin qadrsizlanmagan) aktivlar qaysi bosqichga kiradi? A) 2-bosqich, butun muddatli ECL B) 3-bosqich, faqat foiz to'xtatiladi C) ECL hisoblanmaydi D) 1-bosqich, 12 oylik ECL To'g'ri javob: A) 2-bosqich, butun muddatli ECL ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 74 46. IAS 38 bo'yicha ichki yaratilgan qaysi ob'ektni nomoddiy aktiv sifatida tan olish taqiqlanadi? A) Ichki yaratilgan brendlar va mijozlar ro'yxatlari B) Sotib olingan dasturiy ta'minot C) Ishlanma (development) xarajatlari mezonlarga javob bersa D) Sotib olingan litsenziya To'g'ri javob: A) Ichki yaratilgan brendlar va mijozlar ro'yxatlari✔ 47. IAS 16 bo'yicha asosiy vositalarni dastlabki tan olgandan keyin qaysi modellar qo'llanilishi mumkin? A) Faqat haqqoniy qiymat bo'yicha baholash modeli B) Faqat sof sotish qiymati bo'yicha model C) Faqat tugatish qiymati bo'yicha baholash modeli D) Tannarx modeli yoki qayta baholash modeli To'g'ri javob: D) Tannarx modeli yoki qayta baholash modeli ✔ 48. Chiziqli talab egri chizig'i bo'ylab yuqoriga (narx oshishi tomon) harakatlanganda talabning narx egiluvchanligi (mutlaq qiymatda) qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi B) Kamayadi C) Avval oshadi, so'ng kamayadi D) Oshadi To'g'ri javob: D) Oshadi ✔ 49. Soliq neytralligi tamoyili nimani anglatadi? A) Soliqlar faqat norezidentlarga solinishi B) Soliqlar xo'jalik sub'yektlarining iqtisodiy tanloviga kam ta'sir qilishi C) Faqat bilvosita soliqlardan foydalanilishi D) Soliq stavkalarining iloji boricha nolga yaqin bo'lishi To'g'ri javob: B) Soliqlar xo'jalik sub'yektlarining iqtisodiy tanloviga kam ta'sir qilishi ✔ 50. Bankning ochiq valyuta pozitsiyasi qanday aniqlanadi? A) Kassadagi naqd xorijiy valyuta qoldig'ining so'mdagi qiymati B) Xorijiy valyutadagi talablar va majburiyatlar o'rtasidagi farq C) Xorijiy valyutada berilgan kreditlarning umumiy hajmi D) Bankning jami aktivlari va jami passivlari o'rtasidagi farq To'g'ri javob: B) Xorijiy valyutadagi talablar va majburiyatlar o'rtasidagi farq ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 75 10-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Kvartillararo kenglik qanday aniqlanadi? A) Mediana va o'rtacha farqi B) Uchinchi va birinchi kvartillar farqi C) Maksimum va minimum farqi D) Standart chetlanishning ikki baravari To'g'ri javob: B) Uchinchi va birinchi kvartillar farqi✔ 2. ISA 500 ga ko'ra audit dalillari qaysi ikki xususiyat bo'yicha baholanadi? A) Rasmiylik va qisqalik (ixchamlik) B) Yetarlilik va maqbullik (dolzarblik, ishonchlilik) C) Arzonlik va olish tezligi (muddati) D) Hajm va tayyorlash narxi (qiymati) To'g'ri javob: B) Yetarlilik va maqbullik (dolzarblik, ishonchlilik) ✔ 3. ISA 570 bo'yicha faoliyat uzluksizligiga oid sezilarli noaniqlik mavjud va u hisobotda to'g'ri ochib berilgan bo'lsa, auditor odatda nima qiladi? A) Fikr bildirishdan voz kechadi, chunki dalillar yetarli emas B) Salbiy fikr bildiradi, chunki uzluksizlik buzilgan C) Shartsiz fikr va «Faoliyat uzluksizligi bilan bog'liq moddiy noaniqlik» bo'limi D) Shartli fikr bildiradi va izohni hisobotdan chiqaradi To'g'ri javob: C) Shartsiz fikr va «Faoliyat uzluksizligi bilan bog'liq moddiy noaniqlik» bo'limi ✔ 4. Ajralmas va nazorat risklari yuqori deb baholansa, auditor qanday harakat qiladi? A) Darhol salbiy fikr bildirishga qaror qiladi B) Moddiylik darajasini oshirib, testlarni kamaytiradi C) Mohiyatan tekshirish protseduralari hajmini oshiradi D) Nazorat va mohiyatan testlarni to'xtatadi To'g'ri javob: C) Mohiyatan tekshirish protseduralari hajmini oshiradi ✔ 5. Maksimal haqiqatga o'xshashlik usuli (MLE) parametrlarni qanday tanlaydi? A) Determinatsiya koeffitsientini minimallashtiradigan qilib B) Qoldiqlar yig'indisini aynan nolga tenglashtiradigan qilib C) Kuzatilgan ma'lumotlarni olish ehtimolini maksimallashtiradigan qilib D) Parametrlar qiymatlarini tasodifiy tanlab, o'rtachasini olib To'g'ri javob: C) Kuzatilgan ma'lumotlarni olish ehtimolini maksimallashtiradigan qilib ✔ 6. Kompaniyaning erkin pul oqimi (FCFF) qanday hisoblanadi? A) Sotuvdan tushum − tannarx − amortizatsiya + aylanma kapital o'sishi B) EBITDA − foiz xarajatlari − soliqlar − dividendlar to'lovi C) Sof foyda + dividendlar − kapital xarajatlar − qarzning qaytarilishi D) EBIT(1 − T) + amortizatsiya − kapital xarajatlar − aylanma kapital o'sishi To'g'ri javob: D) EBIT(1 − T) + amortizatsiya − kapital xarajatlar − aylanma kapital o'sishi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 76 7. Ko'rsatkich 2 yilda 100 dan 121 ga oshdi. O'rtacha yillik o'sish sur'ati qancha? A) 21% B) 11% C) 10% D) 10,5% To'g'ri javob: C) 10%✔ 8. Keyns modelida qisqa muddatli yalpi taklif egri chizig'ining musbat qiyaligi ko'pincha nima bilan izohlanadi? A) Texnologik unumdorlik zarbalari bilan B) Pulning uzoq muddatli neytralligi bilan C) Agentlarning ratsional kutishlari bilan D) Nominal ish haqi va narxlarning sekin moslashuvi bilan To'g'ri javob: D) Nominal ish haqi va narxlarning sekin moslashuvi bilan ✔ 9. n = 30 kuzatuv va konstantadan tashqari k = 3 regressorli modelda qoldiqlarning erkinlik darajalari soni nechaga teng? A) 27 B) 33 C) 30 D) 26 To'g'ri javob: D) 26 ✔ 10. Iqtisodiy vaqtli qatorlarni mavsumiy tuzatishdan maqsad nima? A) Qatorni statsionar qilish uchun uni logarifmlash B) Kuzatuvlar sonini interpolyatsiya bilan ko'paytirish C) Mavsumiy tebranishlarni chiqarib, asosiy dinamikani ko'rsatish D) Qatordan inflyatsiya ta'sirini to'liq chiqarib tashlash To'g'ri javob: C) Mavsumiy tebranishlarni chiqarib, asosiy dinamikani ko'rsatish ✔ 11. Iqtisodiy pasayish (retsessiya) davrida ishchi kuchiga talabning qisqarishi natijasida yuzaga keladigan ishsizlik qanday ataladi? A) Mavsumiy B) Strukturaviy C) Friksion D) Tsiklik To'g'ri javob: D) Tsiklik ✔ 12. Heteroskedastiklik mavjud bo'lganda (boshqa klassik shartlar bajarilgan) EKKU baholari qanday bo'ladi? A) Siljimagan, lekin samarasiz; standart xatolari noto'g'ri B) Siljimagan va eng samarali (BLUE) bo'lib qoladi C) Siljigan va asossiz (nomuvofiq) bo'ladi D) Umuman hisoblab bo'lmaydigan holga keladi To'g'ri javob: A) Siljimagan, lekin samarasiz; standart xatolari noto'g'ri ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 77 13. Gauss–Markov teoremasiga ko'ra klassik shartlar bajarilganda EKKU baholovchilari qanday xususiyatga ega? A) Asimptotik siljigan, ammo kichik tanlamada eng samarali B) Har qanday tanlamada parametrning haqiqiy qiymatiga aynan teng C) Chiziqli siljimagan baholovchilar orasida eng kichik dispersiyali (BLUE) D) Faqat katta tanlamalarda siljimagan, kichiklarida siljigan To'g'ri javob: C) Chiziqli siljimagan baholovchilar orasida eng kichik dispersiyali (BLUE)✔ 14. Okun qonuni koeffitsienti β = 2, haqiqiy ishsizlik 7%, tabiiy ishsizlik 5%. YaIM uzilishi (potentsialdan og'ish) qancha? A) −14% B) −4% C) −2% D) −3,5% To'g'ri javob: B) −4% ✔ 15. IPO (birlamchi ommaviy taklif) da «underpricing» hodisasi nimani bildiradi? A) Joylashtirish narxining savdoning birinchi kunidagi bozor narxidan sezilarli past bo'lishi B) Aksiyalarning nominal qiymatidan past narxda joylashtirilishi C) Underwriter komissiyasining bozor o'rtachasidan pastligi D) Taklif etilgan aksiyalarning bir qismi sotilmay qolishi To'g'ri javob: A) Joylashtirish narxining savdoning birinchi kunidagi bozor narxidan sezilarli past ✔ bo'lishi 16. Inflyatsiya sharoitida firmalarning narxlar ro'yxatini (katalog, menyu) qayta tuzish bilan bog'liq xarajatlari qanday ataladi? A) «Poyabzal charmi» xarajatlari B) Muqobil xarajatlar C) Transaksion xarajatlar D) Menyu xarajatlari To'g'ri javob: D) Menyu xarajatlari ✔ 17. Sotilgan mahsulot tannarxi 3 600 mln so'm, o'rtacha zaxiralar 600 mln so'm. Zaxiralar aylanish koeffitsiyenti va aylanish davri (360 kun) qancha? A) 0,17 marta, 2 160 kun B) 6 marta, 60 kun C) 6 marta, 36 kun D) 60 marta, 6 kun To'g'ri javob: B) 6 marta, 60 kun ✔ 18. I. Fisherning «qarz-deflyatsiya» konsepsiyasiga ko'ra deflyatsiyaning xavfli oqibati nima? A) Qarzlarning real yuki kamayib, qarzdorlar ahvoli yaxshilanadi B) Eksport kamayib, joriy hisob taqchilligi tez kengayadi C) Qarzlarning real yuki oshib, xarajatlar qisqaradi va pasayish chuqurlashadi D) Real foiz stavkalari pasayib, investitsiyalar keskin oshadi To'g'ri javob: C) Qarzlarning real yuki oshib, xarajatlar qisqaradi va pasayish chuqurlashadi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 78 19. ISA 240 ga ko'ra firibgarlikning oldini olish va aniqlash uchun asosiy javobgarlik kimning zimmasida? A) Tashqi auditor va audit tashkiloti B) Soliq organlari va moliya vazirligi C) Tashkilotni boshqarishga mas'ul shaxslar va rahbariyat D) Aksiyadorlar va investorlar To'g'ri javob: C) Tashkilotni boshqarishga mas'ul shaxslar va rahbariyat✔ 20. Ikki nostatsionar I(1) qatorning chiziqli kombinatsiyasi statsionar bo'lsa, bu qanday ataladi? A) Avtokorrelyatsiya B) Soxta regressiya C) Strukturaviy uzilish D) Kointegratsiya To'g'ri javob: D) Kointegratsiya ✔ 21. Klassik modelda uzoq muddatli yalpi taklif (LRAS) egri chizig'i qanday ko'rinishga ega? A) Musbat qiyalikka ega, yuqoriga yo'nalgan B) Potentsial ishlab chiqarish darajasida vertikal C) Manfiy qiyalikka ega, pastga yo'nalgan D) Berilgan narxlar darajasida gorizontal To'g'ri javob: B) Potentsial ishlab chiqarish darajasida vertikal ✔ 22. Pul birligi bo'yicha tanlov (monetary unit sampling) ning asosiy xususiyati nima? A) Faqat kichik summali elementlar tanlanadi B) Har bir element teng ehtimol bilan tanlanadi C) Tanlov auditor mulohazasiga ko'ra, tasodifsiz D) Katta summali elementlarning tanlanish ehtimoli yuqori bo'ladi To'g'ri javob: D) Katta summali elementlarning tanlanish ehtimoli yuqori bo'ladi ✔ 23. Altmanning dastlabki Z-modelida Z-ko'rsatkich 1,5 ga teng bo'lsa, kompaniya qaysi zonada hisoblanadi? A) Noaniq («kulrang») zona B) Xavfsiz zona C) Bankrotlik xavfi yuqori zona D) Bu model bo'yicha baholanmaydi To'g'ri javob: C) Bankrotlik xavfi yuqori zona ✔ 24. Kompaniyaning yillik sotuvdan tushumi 3 600 mln so'm, o'rtacha debitorlik qarzi 300 mln so'm. Debitorlik qarzining aylanish koeffitsiyenti va aylanish davri (360 kun) qancha? A) 10 marta, 36 kun B) 0,08 marta, 4 320 kun C) 12 marta, 30 kun D) 12 marta, 36 kun To'g'ri javob: C) 12 marta, 30 kun ✔ 25. Qaysi audit dalili odatda eng ishonchli hisoblanadi? A) Uchinchi tomondan auditorga to'g'ridan-to'g'ri olingan tasdiqnoma B) Mijoz rahbariyati taqdim etgan hujjat nusxasi C) Mijoz xodimining og'zaki tushuntirishi va izohi D) Mijoz ichida tayyorlangan va tasdiqlangan hujjat To'g'ri javob: A) Uchinchi tomondan auditorga to'g'ridan-to'g'ri olingan tasdiqnoma ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 79 26. Bir vaqtli tenglamalar tizimida endogen regressorlar tufayli EKKU baholari siljishini bartaraf etish uchun keng qo'llaniladigan usul qaysi? A) Logit model B) Sirg'aluvchi o'rtacha C) Ikki qadamli EKKU (2SLS) D) Oddiy EKKU To'g'ri javob: C) Ikki qadamli EKKU (2SLS)✔ 27. Jamg'arma funksiyasi S = −100 + 0,2Y. Iste'molga chegaraviy moyillik nechaga teng? A) 100 B) 0,8 C) 1,2 D) 0,2 To'g'ri javob: B) 0,8 ✔ 28. LBO (leveraged buyout) bitimining asosiy xususiyati nima? A) Kompaniya aksiyalar almashinuvi orqali boshqa kompaniyaga qo'shiladi B) Kompaniya sud qarori bilan bankrot deb e'lon qilinib sotiladi C) Davlat kompaniyani kompensatsiya to'lab milliylashtiradi D) Kompaniyani sotib olish asosan qarz mablag'lari hisobidan moliyalashtiriladi To'g'ri javob: D) Kompaniyani sotib olish asosan qarz mablag'lari hisobidan moliyalashtiriladi ✔ 29. COSO ichki nazorat modeli qaysi beshta komponentdan iborat? A) Nazorat muhiti, risklarni baholash, nazorat faoliyati, axborot va kommunikatsiya, monitoring B) Rejalashtirish, tashkil etish, motivatsiya, nazorat, tahlil va hisobot C) Aktivlar, majburiyatlar, kapital, daromadlar va xarajatlar nazorati D) Strategiya, marketing, moliya, kadrlar va axborot texnologiyalari To'g'ri javob: A) Nazorat muhiti, risklarni baholash, nazorat faoliyati, axborot va kommunikatsiya, ✔ monitoring 30. Kompaniyaning joriy aktivlari 900 mln so'm (shu jumladan tovar-moddiy zaxiralar 300 mln so'm), joriy majburiyatlari 600 mln so'm. Tezkor likvidlik koeffitsiyenti nechaga teng? A) 0,5 B) 2,0 C) 1,0 D) 1,5 To'g'ri javob: C) 1,0 ✔ 31. Chou testi nimani tekshirish uchun qo'llaniladi? A) Instrumental o'zgaruvchilarning relevantligi va sifatini B) Ikki davr uchun regressiya koeffitsientlari tengligini (strukturaviy uzilishni) C) Regressiya qoldiqlarida birinchi tartibli avtokorrelyatsiya borligini D) Vaqtli qatorda birlik ildiz mavjud yoki mavjud emasligini To'g'ri javob: B) Ikki davr uchun regressiya koeffitsientlari tengligini (strukturaviy uzilishni) ✔ 32. Hayot sikli gipotezasi (inson butun hayoti davomida iste'molni tekislashga intiladi) kimga tegishli? A) M. Fridman B) R. Solou C) P. Samuelson D) F. Modilyani To'g'ri javob: D) F. Modilyani ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 80 33. Aksiya narxi 50 000 so'm, keyingi yil kutilayotgan dividend 4 000 so'm, dividendlarning barqaror o'sish sur'ati 6 %. Investorlarning talab qilinadigan daromadliligi qancha? A) 14,0 % B) 10,0 % C) 8,0 % D) 14,5 % To'g'ri javob: A) 14,0 %✔ 34. Quyidagilardan qaysi biri avtomatik (ichki) barqarorlashtiruvchiga misol? A) Davlat qarzini muddatidan oldin qaytarish B) Parlament qabul qilgan yangi infratuzilma dasturi C) Progressiv daromad solig'i va ishsizlik nafaqalari D) Markaziy bankning stavkani oshirishi To'g'ri javob: C) Progressiv daromad solig'i va ishsizlik nafaqalari ✔ 35. Qo'shilish va qo'shib olish (M&A) da sinergiya effekti qanday ifodalanadi? A) Birlashgan kompaniya aksiyalari soni ikki baravar oshishi B) Birlashgan kompaniya qiymati alohida kompaniyalar qiymatlari yig'indisidan katta C) Birlashuv natijasida qarz yuki va foiz xarajatlari kamayishi D) Birlashuvdan keyin xodimlar soni va ish haqi fondi ortishi To'g'ri javob: B) Birlashgan kompaniya qiymati alohida kompaniyalar qiymatlari yig'indisidan katta ✔ 36. IS–LM modelida ekspansion fiskal siyosat (davlat xaridlarini oshirish) qanday natija beradi? A) IS o'ngga siljiydi, daromad o'zgarmaydi, foiz kamayadi B) IS chapga siljiydi, daromad va foiz kamayadi C) IS o'ngga siljiydi, daromad va foiz stavkasi oshadi D) LM o'ngga siljiydi, daromad oshadi, foiz kamayadi To'g'ri javob: C) IS o'ngga siljiydi, daromad va foiz stavkasi oshadi ✔ 37. j-chi regressorni qolgan regressorlarga regressiya qilganda R²j = 0,9 bo'ldi. Dispersiya inflyatsiyasi omili (VIF) nechaga teng? A) 10 B) 9 C) 0,9 D) 1,11 To'g'ri javob: A) 10 ✔ 38. Moliyaviy dastakni oshirishning aksiyadorlar uchun asosiy salbiy oqibati nima? A) Operatsion xarajatlar oshadi B) Soliq to'lovlari oshadi C) Aktivlar aylanuvchanligi kamayadi D) ROE ning o'zgaruvchanligi (riski) oshadi To'g'ri javob: D) ROE ning o'zgaruvchanligi (riski) oshadi ✔ 39. Miller–Orr modelining Baumol modelidan asosiy farqi nimada? A) Faqat zaxiralar uchun optimal buyurtma hajmini aniqlaydi B) Pul oqimlarini aniq va bir tekis deb faraz qiladi, chegaralar belgilamaydi C) Pul oqimlarining tasodifiy tebranishini hisobga oladi va yuqori/quyi chegaralarni belgilaydi D) Qarz stavkalari va kredit limitlarini kelajak uchun prognozlaydi To'g'ri javob: C) Pul oqimlarining tasodifiy tebranishini hisobga oladi va yuqori/quyi chegaralarni ✔ belgilaydi BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 81 40. Modilyani–Miller nazariyasining soliqsiz va mukammal bozor sharoitidagi asosiy xulosasi nima? A) Dividend siyosati qiymatni belgilaydi B) Qarz ulushi oshgani sari kompaniya qiymati oshadi C) Optimal tuzilma 50 % qarzdan iborat D) Kompaniya qiymati kapital tuzilmasiga bog'liq emas To'g'ri javob: D) Kompaniya qiymati kapital tuzilmasiga bog'liq emas✔ 41. Kompaniyaning sotuvdan tushumi 3 650 mln so'm, o'rtacha kreditorlik qarzlari 200 mln so'm, xaridlar 2 920 mln so'm. Kreditorlik qarzlari aylanish davri (365 kun) taxminan necha kun? A) 15 kun B) 25 kun C) 20 kun D) 30 kun To'g'ri javob: B) 25 kun ✔ 42. Moliyaviy menejmentning asosiy maqsadi zamonaviy korporativ moliya nazariyasida qanday ifodalanadi? A) Ishlab chiqarish xarajatlarini minimal darajaga tushirish B) Aksiyadorlar boyligini (kompaniyaning bozor qiymatini) maksimallashtirish C) Joriy davrdagi buxgalteriya sof foydasini maksimal darajaga yetkazish D) Sotuv hajmi va bozor ulushini raqobatchilarga nisbatan oshirish To'g'ri javob: B) Aksiyadorlar boyligini (kompaniyaning bozor qiymatini) maksimallashtirish ✔ 43. Kompaniya sotuvdan yillik tushumi 7 300 mln so'm (barchasi kreditga), o'rtacha debitorlik qarzi 600 mln so'm. Debitorlik qarzining o'rtacha undirilish muddati (365 kunlik yil) taxminan necha kun? A) 45 kun B) 12 kun C) 30 kun D) 60 kun To'g'ri javob: C) 30 kun ✔ 44. Pul miqdoriy nazariyasi tenglamasi MV = PY. M = 200, V = 5, real ishlab chiqarish Y = 500 bo'lsa, narxlar darajasi P nechaga teng? A) 0,5 B) 5 C) 2 D) 2,5 To'g'ri javob: C) 2 ✔ 45. Aktivlarning «mavjudlik» (existence) tasdig'ini tekshirishda test yo'nalishi qanday bo'ladi? A) Jismoniy aktivdan hisob yozuviga qarab B) Faqat tashqi manbalardan olingan ma'lumotdan C) Hisob yozuvlaridan jismoniy aktiv yoki hujjatga D) Faqat rahbariyat izohlaridan foydalanib To'g'ri javob: C) Hisob yozuvlaridan jismoniy aktiv yoki hujjatga ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 82 46. Bosh to'plam bir jinsli guruhlarga ajratilib, har bir guruhdan alohida tasodifiy tanlab olinadigan usul qanday ataladi? A) Klaster (uyalab) tanlov usuli B) Kvota bo'yicha (notasodifiy) tanlov C) Oddiy tasodifiy (takrorlanmaydigan) tanlov D) Stratifikatsiyalangan (tabaqalashtirilgan) tanlov To'g'ri javob: D) Stratifikatsiyalangan (tabaqalashtirilgan) tanlov✔ 47. Yillik talab 3 600 dona, bitta buyurtma xarajati 20 000 so'm, bir donani yil davomida saqlash xarajati 200 so'm. EOQ (iqtisodiy buyurtma miqdori) nechaga teng? A) 1 200 dona B) 849 dona C) 360 dona D) 600 dona To'g'ri javob: B) 849 dona ✔ 48. Aylanma kapitalni moliyalashtirishning «agressiv» siyosati nimani bildiradi? A) Doimiy joriy aktivlarning bir qismini ham qisqa muddatli manbalar hisobidan moliyalashtirish B) Joriy aktivlarni sotib, ortiqcha naqd pul zaxirasini saqlash siyosati C) Doimiy va o'zgaruvchan aktivlarni faqat uzoq muddatli manbalardan moliyalashtirish D) Joriy aktivlarni faqat o'z kapitali hisobidan moliyalashtirish To'g'ri javob: A) Doimiy joriy aktivlarning bir qismini ham qisqa muddatli manbalar hisobidan ✔ moliyalashtirish 49. Iste'mol funksiyasi C = 100 + 0,75Yd. Ixtiyoriy daromad Yd = 800 bo'lsa, iste'mol va jamg'arma qanday? A) C = 675; S = 125 B) C = 600; S = 200 C) C = 700; S = 100 D) C = 800; S = 0 To'g'ri javob: C) C = 700; S = 100 ✔ 50. Pul mablag'lari 150, qisqa muddatli moliyaviy investitsiyalar 50, joriy majburiyatlar 800. Absolyut (pul) likvidlik koeffitsiyenti nechaga teng? A) 0,19 B) 4,0 C) 0,25 D) 0,06 To'g'ri javob: C) 0,25 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 83 11-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Bir ob'ekt bir nechta sug'urtalovchida sug'urtalangan bo'lsa, ular o'rtasida zararni taqsimlash qaysi tamoyil bilan tartibga solinadi? A) Sug'urta manfaati tamoyili B) Proksimal sabab tamoyili C) Subrogatsiya tamoyili D) Kontributsiya (contribution) To'g'ri javob: D) Kontributsiya (contribution)✔ 2. Tashqi qarz barqarorligini baholashda keng qo'llaniladigan ko'rsatkichlardan biri qaysi? A) Mamlakatdagi ro'yxatga olingan ishsizlik darajasi B) Pul massasining aylanish tezligi ko'rsatkichi C) Iste'mol narxlari indeksi bo'yicha inflyatsiya D) Tashqi qarzning eksportga yoki YaIMga nisbati To'g'ri javob: D) Tashqi qarzning eksportga yoki YaIMga nisbati ✔ 3. Netto-stavka 3,0 so'm (100 so'm sug'urta summasiga), yuklama (nagruzka) brutto-stavkaning 25 % ini tashkil etadi. Brutto-stavka qancha? A) 2,25 so'm B) 4,0 so'm C) 3,25 so'm D) 3,75 so'm To'g'ri javob: B) 4,0 so'm ✔ 4. Aksiyalar uchun «limit buyurtma» (limit order) bozor buyurtmasidan nimasi bilan farq qiladi? A) Darhol eng yaxshi joriy bozor narxida bajariladi B) Faqat belgilangan yoki undan yaxshiroq narxda bajariladi C) Faqat savdo sessiyasi yopilish narxida bajariladi D) Faqat brokerning o'z hisobidan bajariladi To'g'ri javob: B) Faqat belgilangan yoki undan yaxshiroq narxda bajariladi ✔ 5. Annuitet sxemasidan farqli ravishda differensial (kamayib boruvchi) sxemada kredit bo'yicha oylik to'lov qanday o'zgaradi? A) Butun muddat davomida har oy bir xil summada qoladi B) Foiz qismi oshib borgani sababli har oy ko'payib boradi C) Asosiy qarz teng ulushda qaytgani bois foiz qismi va to'lov kamayadi D) Asosiy qarz to'liq muddat oxirida bir yo'la to'lanadi To'g'ri javob: C) Asosiy qarz teng ulushda qaytgani bois foiz qismi va to'lov kamayadi ✔ 6. Depozitar tilxat (ADR/GDR) nima? A) Xorijiy davlat tomonidan chiqarilgan valyutadagi davlat obligatsiyasi B) Xorijiy kompaniya aksiyalariga egalikni tasdiqlovchi, boshqa mamlakatda muomaladagi qog'oz C) Xorijiy aksiyani belgilangan narxda sotib olish huquqini beruvchi optsion D) Bank tomonidan muddatli depozit qo'yilganini tasdiqlovchi sertifikat To'g'ri javob: B) Xorijiy kompaniya aksiyalariga egalikni tasdiqlovchi, boshqa mamlakatda ✔ muomaladagi qog'oz BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 84 7. Shartnomada 10 mln so'mlik shartli franshiza belgilangan. Zarar 8 mln so'm. Sug'urta tovoni qancha? A) 10 mln so'm B) 2 mln so'm C) 8 mln so'm D) 0 so'm To'g'ri javob: D) 0 so'm✔ 8. USD/UZS kursi 12 600, EUR/USD kursi 1,10. EUR/UZS kross-kursi qancha? A) 11 455 B) 13 200 C) 12 600 D) 13 860 To'g'ri javob: D) 13 860 ✔ 9. Ikki aktiv daromadliliklari o'rtasidagi korrelyatsiya koeffitsiyenti −1 bo'lsa, qanday imkoniyat paydo bo'ladi? A) Diversifikatsiya samara bermaydi B) Portfel riski aktivlar riski yig'indisiga teng C) Portfel daromadliligi nolga teng bo'ladi D) Nolga teng riskli portfel tuzish mumkin To'g'ri javob: D) Nolga teng riskli portfel tuzish mumkin ✔ 10. Keyns nazariyasida pulga bo'lgan qaysi talab motivi foiz stavkasiga teskari bog'liq? A) Transaksion motiv B) Spekulyativ motiv C) Ehtiyotkorlik motivi D) Daromad motivi To'g'ri javob: B) Spekulyativ motiv ✔ 11. Monetar siyosatda «oraliq maqsad» sifatida pul agregatlari o'rniga foiz stavkasini tanlashning asosiy sababi nima? A) Pul agregatlarini markaziy bank to'liq va aniq nazorat qila olishi B) Foiz stavkasining inflyatsiya va yalpi talabga ta'sir qilmasligi C) Pulga talabning beqarorligi agregatlar va inflyatsiya bog'liqligini zaiflashtirgani D) Foiz stavkasini markaziy bank kuzata olmasligi va nazorat qilmasligi To'g'ri javob: C) Pulga talabning beqarorligi agregatlar va inflyatsiya bog'liqligini zaiflashtirgani ✔ 12. Kredit bo'yicha defolt ehtimoli (PD) 2%, defoltda yo'qotish ulushi (LGD) 45%, defoltdagi ekspozitsiya (EAD) 1000. Kutilayotgan yo'qotish (EL) qancha? A) 450 B) 9 C) 20 D) 4,5 To'g'ri javob: B) 9 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 85 13. Overdraft nima? A) Muddati o'tgan kredit bo'yicha hisoblanadigan jarima foizi B) Hisobvaraqdagi qoldiqdan ortiq to'lovlarni bank tomonidan qisqa muddatli kreditlash C) Asosiy vositalar xaridi uchun beriladigan uzoq muddatli investitsion kredit D) Mijozga ochilgan kredit liniyasini muddatidan oldin yopish To'g'ri javob: B) Hisobvaraqdagi qoldiqdan ortiq to'lovlarni bank tomonidan qisqa muddatli ✔ kreditlash 14. Tovar va xizmatlar eksporti 500, importi 600, birlamchi daromadlar saldosi −20, ikkilamchi daromadlar (shu jumladan pul o'tkazmalari) saldosi +150. Joriy operatsiyalar hisobi saldosi qancha? A) −120 B) +30 C) −100 D) +50 To'g'ri javob: B) +30 ✔ 15. «Kapitalning to'satdan to'xtashi» (sudden stop) nimani anglatadi? A) Tijorat banklari kreditlashining to'xtatilishini B) Mamlakatga xorijiy kapital oqimining keskin qisqarishini C) Markaziy bank stavkasining uzoq muddat muzlatilishini D) Eksport operatsiyalarining to'liq to'xtab qolishini To'g'ri javob: B) Mamlakatga xorijiy kapital oqimining keskin qisqarishini ✔ 16. Kotirovka: 1 USD = 12 600 so'm, 1 EUR = 1,10 USD. EUR/UZS kross-kursi nechaga teng? A) 13 860 so'm B) 13 200 so'm C) 12 600 so'm D) 11 455 so'm To'g'ri javob: A) 13 860 so'm ✔ 17. Triffin dilemmasi nimani tavsiflaydi? A) Hukumatning fiskal maqsadlari bilan markaziy bankning monetar maqsadlari ziddiyati B) Markaziy bank inflyatsiya va ishsizlik o'rtasida qisqa muddatli tanlov qilishga majburligi C) Rezerv valyuta emitenti likvidlik uchun taqchillikni saqlashi va bu ishonchni susaytirishi D) Kichik ochiq iqtisodiyotning eksport va import hajmlarini muvozanatlash muammosi To'g'ri javob: C) Rezerv valyuta emitenti likvidlik uchun taqchillikni saqlashi va bu ishonchni ✔ susaytirishi 18. Bankassurans deganda nima tushuniladi? A) Markaziy bankning sug'urta bozorini nazorati B) Banklar orqali sug'urta mahsulotlarini sotish va hamkorlik C) Bank kapitalini xorijda qayta sug'urtalash D) Bank depozitlarini davlat fondi tomonidan sug'urtalash To'g'ri javob: B) Banklar orqali sug'urta mahsulotlarini sotish va hamkorlik ✔ 19. Kupon stavkasi 8 %, nominali 1 000 000 so'm bo'lgan obligatsiya 800 000 so'mga sotilmoqda. Joriy daromadlilik (current yield) nechaga teng? A) 8,0 % B) 12,5 % C) 6,4 % D) 10,0 % To'g'ri javob: D) 10,0 % ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 86 20. M1 pul agregati odatda nimalarni o'z ichiga oladi? A) Muomaladagi naqd pul va talab qilib olinguncha (joriy) depozitlarni B) Faqat muomaladagi naqd pulni C) Naqd pul, joriy va muddatli depozitlarni hamda davlat obligatsiyalarini D) Faqat tijorat banklarining markaziy bankdagi zaxiralarini To'g'ri javob: A) Muomaladagi naqd pul va talab qilib olinguncha (joriy) depozitlarni✔ 21. Sug'urtalovchining aktivlarini investitsiya qilishda asosiy tamoyillar qaysilar? A) Xavfsizlik (ishonchlilik), likvidlik, daromadlilik va diversifikatsiya B) Faqat uzoq muddatli infratuzilma loyihalari C) Faqat naqd pul va bank depozitlari D) Faqat maksimal daromadlilik va tez aylanish To'g'ri javob: A) Xavfsizlik (ishonchlilik), likvidlik, daromadlilik va diversifikatsiya ✔ 22. Muddatsiz obligatsiya (perpetuitet) har yili 100 birlik kupon to'laydi, bozor stavkasi 8%. Uning nazariy narxi qancha? A) 1080 B) 925,9 C) 800 D) 1250 To'g'ri javob: D) 1250 ✔ 23. Kidlend va Preskottning «vaqt bo'yicha nomuvofiqlik» muammosi qaysi institutsional yechimga asos bo'ldi? A) Narxlarni davlat tomonidan ma'muriy tartibga solish B) Valyuta nazorati va kapital harakatini cheklash C) Markaziy bank mustaqilligi va qoidaga asoslangan siyosat D) Majburiy zaxira normasini butunlay bekor qilish To'g'ri javob: C) Markaziy bank mustaqilligi va qoidaga asoslangan siyosat ✔ 24. Spot kurs 12 000 so'm/$, so'm bo'yicha yillik stavka 14%, dollar bo'yicha 4%. Qoplangan foiz pariteti bo'yicha bir yillik forvard kurs taxminan qancha? A) 12 000 so'm/$ B) 10 947 so'm/$ C) 13 200 so'm/$ D) 13 154 so'm/$ To'g'ri javob: D) 13 154 so'm/$ ✔ 25. Mandell–Fleming modelida qat'iy kurs va erkin kapital harakatida markaziy bank pul taklifini oshirsa, nima bo'ladi? A) Kapital kirib kelib, milliy valyuta mustahkamlanadi va eksport qisqaradi B) Foiz pasayib, daromad multiplikator marta oshadi va kurs saqlanadi C) Devalvatsiya kutilib, joriy hisob tezda profitsitga chiqadi D) Kapital chiqib, kursni saqlash uchun valyuta sotiladi va pul taklifi asl holiga qaytadi To'g'ri javob: D) Kapital chiqib, kursni saqlash uchun valyuta sotiladi va pul taklifi asl holiga qaytadi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 87 26. Obligatsiya 2 yildan keyin 1 000 000 so'm to'laydi (kuponsiz), narxi 826 446 so'm. Uning muddatgacha daromadliligi (YTM) taxminan qancha? A) 8,7 % B) 17,4 % C) 21,0 % D) 10,0 % To'g'ri javob: D) 10,0 %✔ 27. Boshqariladigan suzish rejimining mohiyati nima? A) Kurs bozorda belgilanadi, markaziy bank tebranishlarni yumshatish uchun aralashadi B) Kurs bozorda belgilanadi va markaziy bank hech qanday sharoitda aralashmaydi C) Kurs qonun bilan qat'iy belgilanib, faqat parlament qarori bilan o'zgaradi D) Milliy valyuta kursi oltin narxiga qat'iy bog'lab qo'yilib, qayta ko'rilmaydi To'g'ri javob: A) Kurs bozorda belgilanadi, markaziy bank tebranishlarni yumshatish uchun ✔ aralashadi 28. Aksiya narxi 30 000 so'm, aksiyaga sof foyda (EPS) 2 500 so'm. P/E koeffitsiyenti nechaga teng? A) 27,5 B) 12,0 C) 8,3 D) 0,083 To'g'ri javob: B) 12,0 ✔ 29. Bankning ochiq uzun valyuta pozitsiyasi 1 000 000 dollar. Kurs 12 600 dan 12 500 so'm/$ ga tushdi. Qayta baholash natijasi qancha? A) 100 mln so'm zarar B) 100 mln so'm foyda C) 1 mln so'm zarar D) 12,5 mlrd so'm zarar To'g'ri javob: A) 100 mln so'm zarar ✔ 30. Obligatsiya qavariqligi (convexity) ijobiy bo'lsa, faqat durasiyaga asoslangan narx o'zgarishi bahosi qanday xatoga ega bo'ladi? A) Real narx durasiya bahosidan har doim past bo'ladi B) Durasiya bahosi har doim aniq bo'ladi C) Real narx durasiya bahosidan har doim yuqori bo'ladi D) Xato faqat stavka oshganda yuzaga keladi To'g'ri javob: C) Real narx durasiya bahosidan har doim yuqori bo'ladi ✔ 31. Indemnitet (zararni qoplash) tamoyilining mohiyati nima? A) Zararni sug'urtalanuvchiga ikki baravar miqdorda qoplash B) Zarar miqdoridan qat'iy nazar sug'urta summasini to'liq to'lash C) Faqat hayotni sug'urtalashda to'lovni belgilash tartibi D) Sug'urtalanuvchini zarardan oldingi moliyaviy holatiga qaytarish, undan ortiq foyda bermaslik To'g'ri javob: D) Sug'urtalanuvchini zarardan oldingi moliyaviy holatiga qaytarish, undan ortiq ✔ foyda bermaslik BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 88 32. Muddatli hayot sug'urtasi (term life) ning asosiy xususiyati nima? A) Umrbod amal qiladi va jamg'arma qiymat hosil qiladi B) Faqat muddat ichida vafot etilganda to'lanadi, jamg'arma qismi yo'q C) Faqat baxtsiz hodisa natijasidagi jarohatni qoplaydi D) Har qanday holatda muddat oxirida jamg'arma to'lanadi To'g'ri javob: B) Faqat muddat ichida vafot etilganda to'lanadi, jamg'arma qismi yo'q✔ 33. Bankning regulyativ kapitali 120, risk bo'yicha tortilgan aktivlari 1000. Kapital yetarliligi koeffitsienti qancha? A) 120% B) 10% C) 12% D) 8,3% To'g'ri javob: C) 12% ✔ 34. Mulkni «to'liq qiymati bo'yicha» sug'urtalash deganda nima tushuniladi? A) Sug'urta summasi qiymatdan ko'p (ortiqcha) B) Sug'urta summasi qiymatdan kam (to'liqsiz) C) Sug'urta summasi mulkning haqiqiy (sug'urta) qiymatiga teng D) Zararning faqat yarmi qoplanadi To'g'ri javob: C) Sug'urta summasi mulkning haqiqiy (sug'urta) qiymatiga teng ✔ 35. Qoplanmagan foiz paritetiga (UIP) ko'ra ikki mamlakat foiz stavkalari o'rtasidagi farq nimaga teng bo'lishi kerak? A) Inflyatsiya farqining ikki baravariga B) Spot va forvard kurslar yig'indisiga C) Kutilayotgan valyuta kursi o'zgarishiga D) Joriy hisob saldosiga To'g'ri javob: C) Kutilayotgan valyuta kursi o'zgarishiga ✔ 36. Amerika optsioni Yevropa optsionidan nimasi bilan farq qiladi? A) Amerika optsionida mukofot to'lanmaydi, faqat komissiya B) Amerika optsioni muddat tugaguncha istalgan vaqtda ijro etilishi mumkin C) Amerika optsioni faqat muddat oxirida ijro etilishi mumkin D) Amerika optsioni faqat AQSh birjalarida savdo qilinadi To'g'ri javob: B) Amerika optsioni muddat tugaguncha istalgan vaqtda ijro etilishi mumkin ✔ 37. Boshqa shartlar teng bo'lganda qaysi obligatsiya foiz stavkasi o'zgarishiga eng sezgir bo'ladi? A) Uzoq muddatli, yuqori kuponli B) Qisqa muddatli, yuqori kuponli C) Qisqa muddatli, kuponsiz D) Uzoq muddatli, kuponsiz To'g'ri javob: D) Uzoq muddatli, kuponsiz ✔ 38. Sug'urta bozorida «salbiy tanlov» (adverse selection) qanday namoyon bo'ladi? A) Riski yuqori shaxslar sug'urtani ko'proq sotib olishga moyil bo'ladi B) Sug'urtalovchi tovon to'lashni kechiktiradi C) Sug'urtalanuvchi sug'urtadan keyin ehtiyotsiz bo'ladi D) Mukofotlar pasayadi To'g'ri javob: A) Riski yuqori shaxslar sug'urtani ko'proq sotib olishga moyil bo'ladi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 89 39. Ortiqcha sug'urtalash (sug'urta summasi sug'urta qiymatidan oshib ketgan) holatida qaysi tamoyil tufayli tovon haqiqiy zarardan oshmaydi? A) Uberrimae fidei B) Indemnitet C) Proksimal sabab D) Subrogatsiya To'g'ri javob: B) Indemnitet✔ 40. Aksiya SML chizig'idan yuqorida joylashgan bo'lsa, u qanday baholangan hisoblanadi? A) Ortiqcha baholangan (qimmat) — salbiy alfaga ega B) Risksiz — betasi nolga teng C) To'g'ri baholangan — alfasi nolga teng D) Kam baholangan (arzon) — ijobiy alfaga ega To'g'ri javob: D) Kam baholangan (arzon) — ijobiy alfaga ega ✔ 41. Inversiyalangan (teskari) daromadlilik egri chizig'i ko'pincha nimaning oldindan belgisi sifatida qaraladi? A) Iqtisodiy pasayish (retsessiya) B) Inflyatsiyaning keskin oshishi C) Iqtisodiy o'sishning tezlashishi D) Valyuta kursining mustahkamlanishi To'g'ri javob: A) Iqtisodiy pasayish (retsessiya) ✔ 42. Bazel III standartiga ko'ra asosiy birinchi darajali kapital (CET1) ning risk bo'yicha tortilgan aktivlarga nisbatan minimal darajasi (buferlarsiz) qancha? A) 4,5% B) 10,5% C) 8% D) 2% To'g'ri javob: A) 4,5% ✔ 43. «Karri-treyd» strategiyasi nimadan iborat? A) Valyutani faqat spot bozorda saqlash B) Oltin sotib olish C) Past foizli valyutada qarz olib, yuqori foizli valyutadagi aktivlarga investitsiya qilish D) Yuqori foizli valyutada qarz olib, past foizli aktivga joylashtirish To'g'ri javob: C) Past foizli valyutada qarz olib, yuqori foizli valyutadagi aktivlarga investitsiya qilish ✔ 44. Sug'urtalovchining yig'ilgan mukofotlari 800 mln so'm, to'langan tovonlar (zararlar) 520 mln so'm, ish yuritish xarajatlari 240 mln so'm. Zararlilik koeffitsiyenti (loss ratio) qancha? A) 30 % B) 95 % C) 65 % D) 54 % To'g'ri javob: C) 65 % ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 90 45. Sug'urta kompaniyasi «combined ratio» 100 % dan yuqori bo'lsa ham foyda olishi mumkin. Buning sababi nima? A) Bunday holat iqtisodiy jihatdan mumkin emas B) Agent va brokerlar komissiyasining kamayishi C) Sug'urta rezervlarini investitsiya qilishdan olingan daromad D) Davlat beradigan soliq imtiyozlari va subsidiyalar To'g'ri javob: C) Sug'urta rezervlarini investitsiya qilishdan olingan daromad✔ 46. «Egizak taqchilliklar» gipotezasi qaysi taqchilliklarni bog'laydi? A) Mehnat resurslari va kapital taqchilligini B) Bank likvidligi va kapitali taqchilligini C) Byudjet taqchilligi va joriy hisob taqchilligini D) Tovarlar va xizmatlar savdosi taqchilligini To'g'ri javob: C) Byudjet taqchilligi va joriy hisob taqchilligini ✔ 47. Bazel III doirasidagi likvidlikni qoplash koeffitsienti (LCR) nimani talab qiladi? A) Barqaror moliyalashtirish manbalari bir yillik ehtiyojni qoplashini B) Kreditlar portfeli jalb qilingan depozitlar hajmidan oshmasligini C) Yuqori likvidli aktivlar 30 kunlik stressdagi sof pul chiqimini qoplashini D) Asosiy kapital risk bo'yicha tortilmagan aktivlarning kamida 3% i bo'lishini To'g'ri javob: C) Yuqori likvidli aktivlar 30 kunlik stressdagi sof pul chiqimini qoplashini ✔ 48. Fyuchers bozorida kliring palatasining asosiy funksiyasi nima? A) Har bir bitimda markaziy kontragent bo'lib, kontragent riskini kamaytirish B) Kompaniyalar aksiyalarini emissiya qilish va joylashtirish C) Fyuchers shartnomalari narxlarini ma'muriy belgilash D) Birja ishtirokchilaridan soliqlarni undirish To'g'ri javob: A) Har bir bitimda markaziy kontragent bo'lib, kontragent riskini kamaytirish ✔ 49. Yillik nominal stavka 12%, foizlar har chorakda kapitallashadi. Samarali yillik stavka taxminan qancha? A) 12,68% B) 12,55% C) 12,00% D) 12,36% To'g'ri javob: B) 12,55% ✔ 50. Sug'urta hodisasi ehtimoli 0,02, sug'urta summasi 50 mln so'm, zarar yuz berganda to'liq summa to'lanadi. Netto-stavka (risk mukofoti) qancha? A) 100 000 so'm B) 1 000 000 so'm C) 2 500 000 so'm D) 500 000 so'm To'g'ri javob: B) 1 000 000 so'm ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 91 12-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Loyiha pul oqimlarini aniqlashda «cho'kib ketgan xarajatlar» (sunk costs) qanday hisobga olinadi? A) Faqat soliq bazasini kamaytiruvchi omil sifatida hisobga olinadi B) To'liq hisobga olinadi, chunki ular loyiha bilan bog'liq C) Faqat amortizatsiya orqali bosqichma-bosqich hisobga olinadi D) Hisobga olinmaydi, chunki ular qarorga bog'liq emas To'g'ri javob: D) Hisobga olinmaydi, chunki ular qarorga bog'liq emas✔ 2. Fiskal siyosatning «ichki lagi» nimani anglatadi? A) Byudjet yilining davomiyligini B) Soliq to'lovini kechiktirish muddatini C) Qabul qilingan choraning iqtisodiyotga ta'sir ko'rsatishigacha bo'lgan vaqtni D) Muammoni aniqlash va chora ko'rish qarorini qabul qilishgacha bo'lgan vaqtni To'g'ri javob: D) Muammoni aniqlash va chora ko'rish qarorini qabul qilishgacha bo'lgan vaqtni ✔ 3. IIA ning «Uch chiziq» modelida risklarni boshqarish va komplayens funksiyasi qaysi chiziqqa tegishli? A) Tashqi audit B) Uchinchi chiziq C) Ikkinchi chiziq D) Birinchi chiziq To'g'ri javob: C) Ikkinchi chiziq ✔ 4. Solou modelida y = k^0,5, s = 0,3, n = 0,01, δ = 0,05. Barqaror holatdagi bir ishchiga kapital va ishlab chiqarish qanday? A) k* = 36; y* = 6 B) k* = 25; y* = 5 C) k* = 9; y* = 3 D) k* = 16; y* = 4 To'g'ri javob: B) k* = 25; y* = 5 ✔ 5. Loyiha bo'yicha: EV = 450, AC = 600. Xarajatlar og'ishi (CV) qancha? A) −150 B) −100 C) −200 D) −50 To'g'ri javob: A) −150 ✔ 6. Davlat xarajatlarining qaysi turi bevosita yalpi talab tarkibiga (G komponentiga) kiradi? A) Ishsizlik nafaqalari B) Pensiya to'lovlari C) Davlat qarzi bo'yicha foiz to'lovlari D) Davlatning tovar va xizmatlar xaridi To'g'ri javob: D) Davlatning tovar va xizmatlar xaridi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 92 7. Lindal muvozanatida jamoat ne'mati uchun to'lovlar qanday taqsimlanadi? A) To'lov ulushlari ovoz berish orqali tasodifiy belgilanadi B) Har kim o'z chegaraviy nafliligiga mos individual narx to'laydi C) Har bir iste'molchi teng summada to'lov to'laydi D) Faqat eng yuqori daromadli iste'molchi to'laydi To'g'ri javob: B) Har kim o'z chegaraviy nafliligiga mos individual narx to'laydi✔ 8. Loyiha: investitsiya 2 000, pul oqimlari 800, 900, 1 000 (mln so'm), diskont stavkasi 12 %. Diskontlangan qoplanish muddati taxminan necha yil? A) 2,80 yil B) 2,45 yil C) 3,00 yil D) 2,30 yil To'g'ri javob: A) 2,80 yil ✔ 9. 1000 kishilik aholining 200 nafari qashshoqlik chizig'idan past daromadga ega. Qashshoqlik darajasi (headcount ratio) qancha? A) 25% B) 2% C) 80% D) 20% To'g'ri javob: D) 20% ✔ 10. Loyihaning yillik operatsion pul oqimi: tushum 1 000, pul xarajatlar 600, amortizatsiya 100, foyda solig'i 20 % (mln so'm). Operatsion pul oqimi (OCF) qancha? A) 340 B) 240 C) 320 D) 400 To'g'ri javob: A) 340 ✔ 11. Byudjet xarajatlarini ilgari tasdiqlangan hajmga nisbatan muayyan davrda mutanosib ravishda qisqartirish qanday ataladi? A) Konsolidatsiya qilinmagan byudjet B) Emissiya C) Sekvestr D) Subvensiya To'g'ri javob: C) Sekvestr ✔ 12. Loyiha bo'yicha: PV = 500, EV = 450, AC = 600. Jadval samaradorligi indeksi (SPI) va loyiha holati qanday? A) 0,75 — loyiha jadvaldan orqada B) 1,11 — loyiha jadvaldan oldinda C) 0,90 — loyiha jadvaldan orqada D) 1,20 — loyiha jadvalda To'g'ri javob: C) 0,90 — loyiha jadvaldan orqada ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 93 13. Loyiha uchun 300 mln so'mlik yer uchastkasi ishlatiladi; agar loyiha amalga oshirilmasa, yer 300 mln so'mga sotilishi mumkin edi. Bu loyiha tahlilida qanday hisobga olinadi? A) Faqat amortizatsiya sifatida B) Imkoniyat xarajati sifatida boshlang'ich investitsiyaga kiritiladi C) Cho'kib ketgan xarajat sifatida e'tiborga olinmaydi D) Faqat tugatish qiymati sifatida To'g'ri javob: B) Imkoniyat xarajati sifatida boshlang'ich investitsiyaga kiritiladi✔ 14. Nobel mukofoti sohibi M. Yunus va «Grameen Bank» qaysi rivojlanish vositasi bilan bog'liq? A) Inflyatsion targetlash B) Valyuta kengashi C) Davlat-xususiy sheriklik D) Mikromoliyalash To'g'ri javob: D) Mikromoliyalash ✔ 15. An'anaviy «sharshara» (waterfall) modelining Agile dan asosiy farqi nima? A) Iterativ va moslashuvchan, talablar har sprintda o'zgaradi B) Mijoz har bir sprint yakunida natijani baholaydi C) Rejalashtirish bosqichi umuman mavjud emas D) Bosqichlar ketma-ket, talablar boshida to'liq belgilanadi To'g'ri javob: D) Bosqichlar ketma-ket, talablar boshida to'liq belgilanadi ✔ 16. Oddiy qoplanish muddati usulining asosiy kamchiligi nima? A) Pulning vaqt qiymatini va muddatdan keyingi oqimlarni hisobga olmaydi B) Hisoblash murakkab va ko'p hajmli prognoz ma'lumotlarini talab qiladi C) Kapital qiymati va riskka moslashtirilgan stavkani talab qiladi D) Faqat yirik infratuzilma loyihalarini baholash uchun yaroqli To'g'ri javob: A) Pulning vaqt qiymatini va muddatdan keyingi oqimlarni hisobga olmaydi ✔ 17. Kompaniya 1 mln USD import to'lovini 6 oydan keyin amalga oshiradi. Forvard kursi 1 USD = 12 900 so'm bo'yicha sotib olish forvardi tuzildi. 6 oydan keyin spot kurs 13 200 so'm bo'ldi. Forvard tufayli tejalgan summa qancha? A) 300 mln so'm B) 0 so'm C) 600 mln so'm D) 30 mln so'm To'g'ri javob: A) 300 mln so'm ✔ 18. Kapital cheklangan (rationing): budjet 1 000. Loyihalar: X — investitsiya 600, NPV 180; Y — 400, NPV 140; Z — 500, NPV 160 (bo'linmaydigan). NPV ni maksimallashtiruvchi kombinatsiya qaysi? A) X (NPV 180) B) Y + Z (NPV 300) C) X + Z D) X + Y (NPV 320) To'g'ri javob: D) X + Y (NPV 320) ✔ 19. N. Kaldorning iqtisodiy o'sish bo'yicha «stilizatsiyalangan faktlari»dan biri qaysi? A) Kapital daromadliligi uzoq muddatda doimo oshadi B) Kapital/mahsulot nisbati uzoq muddatda taxminan barqaror C) Real ish haqi uzoq muddatda doimo pasayib boradi D) Aholi jon boshiga daromad uzoq muddatda o'zgarmaydi To'g'ri javob: B) Kapital/mahsulot nisbati uzoq muddatda taxminan barqaror ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 94 20. Norasmiy sektorning kengligi rivojlanayotgan mamlakatlar uchun qanday muammo tug'diradi? A) Davlat qarzi avtomatik ravishda kamayib boradi B) Soliq bazasi torayib, ishchilar ijtimoiy himoyadan chetda qoladi C) Inflyatsiya darajasi sun'iy ravishda pasayib ketadi D) Eksport hajmi nazoratsiz ravishda keskin oshadi To'g'ri javob: B) Soliq bazasi torayib, ishchilar ijtimoiy himoyadan chetda qoladi✔ 21. Loyiha: boshlang'ich investitsiya 1 000 mln so'm, keyingi uch yil pul oqimlari 400, 500 va 600 mln so'm. Diskont stavkasi 10 %. NPV taxminan qancha? A) 275,3 mln so'm B) 227,6 mln so'm C) 1 227,6 mln so'm D) 500,0 mln so'm To'g'ri javob: B) 227,6 mln so'm ✔ 22. Fiskal impuls ko'rsatkichi nimani o'lchaydi? A) Davlat ichki va tashqi qarzining umumiy nominal hajmini B) Byudjet tushumlarining tasdiqlangan rejaga nisbatan bajarilishini C) Tsiklik tuzatilgan byudjet balansi o'zgarishi orqali fiskal siyosat yo'nalishini D) Soliq stavkalarining iqtisodiyot bo'yicha o'rtacha tortilgan darajasini To'g'ri javob: C) Tsiklik tuzatilgan byudjet balansi o'zgarishi orqali fiskal siyosat yo'nalishini ✔ 23. «Ijodiy buzilish» (creative destruction) konsepsiyasi kimga tegishli? A) A. Smit B) K. Marks C) Dj. M. Keyns D) Y. Shumpeter To'g'ri javob: D) Y. Shumpeter ✔ 24. «Uch chiziq» modelida ichki audit qanday rol o'ynaydi? A) Rahbariyat funksiyasi B) Uchinchi chiziq — mustaqil kafolat beradi C) Birinchi chiziq — risklarga egalik qiladi D) Ikkinchi chiziq — limitlar o'rnatadi To'g'ri javob: B) Uchinchi chiziq — mustaqil kafolat beradi ✔ 25. Ochiq iqtisodiyotda fiskal multiplikatorning yopiq iqtisodiyotdagiga nisbatan odatda kichikroq bo'lishiga asosiy sabab nima? A) Pul taklifining qat'iy o'zgarmas saqlanishi B) Ochiq iqtisodiyotda soliqlarning umuman yo'qligi C) Iste'molga chegaraviy moyillikning birga tengligi D) Qo'shimcha talabning bir qismi importga oqib ketishi To'g'ri javob: D) Qo'shimcha talabning bir qismi importga oqib ketishi ✔ 26. Ikki aktivdan iborat portfel: A bo'yicha VaR 30, B bo'yicha VaR 40, daromadliliklar korrelyatsiyasi nolga teng (parametrik normal model). Portfel VaR i qancha? A) 70 B) 50 C) 35 D) 10 To'g'ri javob: B) 50 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 95 27. Tashkilotning risk ishtahasi (risk appetite) nimani ifodalaydi? A) Maqsadlarga erishish uchun qabul qilishga tayyor risk darajasi va turi B) Bitta qarz oluvchiga belgilangan kredit limiti C) Sug'urta mukofoti uchun ajratilgan yillik budjet D) Tashkilotdagi har qanday riskni yo'q qilish rejasi To'g'ri javob: A) Maqsadlarga erishish uchun qabul qilishga tayyor risk darajasi va turi✔ 28. Byudjetdan tashqari davlat maqsadli jamg'armalarining asosiy xususiyati nima? A) Bevosita markaziy bankka bo'ysunib, uning nazoratida bo'ladi B) Daromadlari qonunda belgilangan aniq maqsadlarga yo'naltiriladi C) Faqat xususiy xayriya mablag'lari hisobidan shakllanadi D) Soliq to'lamaydi va hech qanday hisobot bermaydi To'g'ri javob: B) Daromadlari qonunda belgilangan aniq maqsadlarga yo'naltiriladi ✔ 29. Loyiha uchun sof aylanma kapitalga qilingan investitsiya odatda loyiha oxirida qanday aks ettiriladi? A) Amortizatsiya qilinadi B) Qaytariladigan (ijobiy) pul oqimi sifatida C) Hisobga olinmaydi D) Zarar sifatida hisobdan chiqariladi To'g'ri javob: B) Qaytariladigan (ijobiy) pul oqimi sifatida ✔ 30. Loyihaning sezgirlik tahlili nimani ko'rsatadi? A) Bir nechta o'zgaruvchi bir vaqtda o'zgarganda NPV ning o'zgarishini B) Bitta o'zgaruvchi o'zgarganda (boshqalari o'zgarmas) NPV qanday o'zgarishini C) Loyihaning optimal kapital tuzilmasini D) Loyiha NPV sining to'liq ehtimollik taqsimotini To'g'ri javob: B) Bitta o'zgaruvchi o'zgarganda (boshqalari o'zgarmas) NPV qanday o'zgarishini ✔ 31. «Vashington konsensusi» tavsiyalariga qaysi chora kiradi? A) Narxlarni davlat tomonidan qat'iy belgilash B) Savdo liberallashtirilishi va makroiqtisodiy intizom C) Kapital harakatini to'liq taqiqlash D) Xususiylashtirishni to'xtatish To'g'ri javob: B) Savdo liberallashtirilishi va makroiqtisodiy intizom ✔ 32. Davlat qarzi 300, YaIM 1200. Qarzning YaIMga nisbati qancha? A) 40% B) 33,3% C) 4% D) 25% To'g'ri javob: D) 25% ✔ 33. Tarmoq grafigi: A (3 kun) → B (5 kun) → D (2 kun); A → C (4 kun) → D. C ishining umumiy zaxira vaqti (total float) qancha? A) 1 kun B) 0 kun C) 2 kun D) 4 kun To'g'ri javob: A) 1 kun ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 96 34. Byudjetlararo munosabatlarda yuqori byudjetdan quyi byudjetga uning taqchilligini qoplash uchun aniq maqsadsiz, qaytarilmaslik sharti bilan beriladigan mablag' qanday ataladi? A) Dotatsiya B) Subsidiya C) Byudjet ssudasi D) Subvensiya To'g'ri javob: A) Dotatsiya✔ 35. Monte-Karlo usulida VaR hisoblashning tarixiy simulyatsiyaga nisbatan afzalligi nima? A) Har doim tarixiy usuldan kichikroq VaR berishi B) Nochiziqli instrumentlar va tarixda bo'lmagan stsenariylarni modellashtirish C) Taqsimot bo'yicha hech qanday farazga muhtoj emasligi D) Hech qanday hisoblash resurslarini talab qilmasligi To'g'ri javob: B) Nochiziqli instrumentlar va tarixda bo'lmagan stsenariylarni modellashtirish ✔ 36. Kritik yo'l usulida (CPM) kritik yo'l deganda nima tushuniladi? A) Eng qisqa ishlar zanjiri, unda zaxira maksimal B) Eng ko'p resurs talab qiladigan yagona ish C) Eng qimmat ishlar zanjiri, budjetning asosiy qismi D) Eng uzun ishlar zanjiri, unda zaxira vaqti nolga teng To'g'ri javob: D) Eng uzun ishlar zanjiri, unda zaxira vaqti nolga teng ✔ 37. Qarzga xizmat ko'rsatish qoplash koeffitsiyenti (DSCR) loyiha moliyalashtirishda nimani ko'rsatadi? A) Loyihaga kiritilgan investitsiyaning o'z kapitaliga nisbatini B) Operatsion pul oqimi qarz to'lovlarini (asosiy qarz va foiz) necha marta qoplashini C) Loyiha sotuv tushumining sof foydaga nisbatini D) Kompaniya jami aktivlarining jami majburiyatlariga nisbatini To'g'ri javob: B) Operatsion pul oqimi qarz to'lovlarini (asosiy qarz va foiz) necha marta qoplashini ✔ 38. Median saylovchi teoremasiga ko'ra (bir cho'qqili afzalliklar, bir o'lchovli masala) ko'pchilik ovozi bilan qanday variant tanlanadi? A) Median saylovchi afzal ko'rgan variant B) Eng ekstremal variant C) O'rtacha arifmetik saylovchi afzal ko'rgan variant D) Eng arzon variant To'g'ri javob: A) Median saylovchi afzal ko'rgan variant ✔ 39. YaIM 2 yil ichida 50 dan 60,5 ga oshdi. O'rtacha yillik o'sish sur'ati qancha? A) 10% B) 10,5% C) 11% D) 21% To'g'ri javob: A) 10% ✔ 40. Solou modelida (aholi o'sishi n, amortizatsiya δ, texnologik o'sishsiz) bir ishchiga kapitalning barqaror holati qaysi tenglik bilan aniqlanadi? A) s · f(k) = (n + δ) · k B) f(k) = (n + δ) · s C) s · k = δ · f(k) D) f(k) = s · k To'g'ri javob: A) s · f(k) = (n + δ) · k ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 97 41. Loyiha moliyalashtirishda odatda maxsus maqsadli kompaniya (SPV) nima uchun tashkil etiladi? A) Loyihada band bo'lgan xodimlar sonini oshirish uchun B) Loyiha aktivlari va risklarini homiyning boshqa faoliyatidan ajratish uchun C) Loyihani soliqlardan to'liq va muddatsiz ozod qilish uchun D) Loyiha aksiyalarini darhol fond birjasiga chiqarish uchun To'g'ri javob: B) Loyiha aktivlari va risklarini homiyning boshqa faoliyatidan ajratish uchun✔ 42. Retsessiya uzilishi 200, MPC = 0,8. Faqat avtonom soliqlarni o'zgartirish orqali uni yopish uchun soliqlarni qanchaga kamaytirish kerak? A) 40 B) 250 C) 200 D) 50 To'g'ri javob: D) 50 ✔ 43. «Golland kasalligi» hodisasining mohiyati nima? A) Emigratsiya natijasida aholi sonining keskin qisqarishi B) Resurs eksporti oshib, real kurs mustahkamlanib, ishlov beruvchi sanoat zaiflashishi C) Ichki talab qisqarishi natijasida inflyatsiyaning nolga tushishi D) Qishloq xo'jaligida tuproq eroziyasi tufayli hosildorlik pasayishi To'g'ri javob: B) Resurs eksporti oshib, real kurs mustahkamlanib, ishlov beruvchi sanoat ✔ zaiflashishi 44. Portfel qiymati 500 mln so'm, kunlik volatillik 1 %, 99 % ishonch darajasi (z = 2,326), kutilgan daromadlilik nol. 1 kunlik VaR qancha? A) 23,26 mln so'm B) 5,00 mln so'm C) 11,63 mln so'm D) 8,23 mln so'm To'g'ri javob: C) 11,63 mln so'm ✔ 45. «Solou qoldig'i» nimani ifodalaydi? A) YaIM o'sishining kapital va mehnat o'sishi bilan tushuntirilmagan qismi (TFP) B) Yil yakunida ishlatilmay qolgan byudjet mablag'lari qoldig'i C) Yil davomida hisoblangan asosiy vositalar amortizatsiyasi summasi D) Milliy jamg'armaning ichki investitsiyalardan oshgan qismi To'g'ri javob: A) YaIM o'sishining kapital va mehnat o'sishi bilan tushuntirilmagan qismi (TFP) ✔ 46. Loyiha bo'yicha BAC = 1 000, EV = 400, AC = 500. Qolgan ishlar dastlabki reja bo'yicha (budjet samaradorligida) bajariladi deb faraz qilinsa, EAC = AC + (BAC − EV) qancha? A) 900 B) 1 250 C) 1 100 D) 1 000 To'g'ri javob: C) 1 100 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 98 47. Loyiha: investitsiya 600, 1-yil 300, 2-yil 400 (mln so'm). Reinvestitsiya va moliyalashtirish stavkasi 10 %. MIRR taxminan nechaga teng? A) 8,3 % B) 10,3 % C) 16,7 % D) 14,1 % To'g'ri javob: B) 10,3 %✔ 48. Loyiha boshlang'ich investitsiyadan so'ng butun muddat davomida nolga teng operatsion pul oqimi bersa (operatsion pul oqimi bo'yicha zararsizlik), uning IRR i nechaga teng bo'ladi? A) 0 % B) Kapital qiymatiga teng C) Risksiz stavkaga teng D) −100 % To'g'ri javob: D) −100 % ✔ 49. D. Ajemo'g'lu va J. Robinson qaysi institutlarni uzoq muddatli farovonlik manbai deb hisoblaydi? A) Xalqaro moliya tashkilotlari va donorlarni B) Diniy va an'anaviy jamoaviy institutlarni C) Inklyuziv (qamrab oluvchi) iqtisodiy va siyosiy institutlarni D) Ekstraktiv (so'rib oluvchi) iqtisodiy institutlarni To'g'ri javob: C) Inklyuziv (qamrab oluvchi) iqtisodiy va siyosiy institutlarni ✔ 50. MPC = 0,75 bo'lganda davlat xaridlari 100 ga oshirildi (soliqlar avtonom). Muvozanat daromad qanchaga oshadi? A) 300 B) 133 C) 75 D) 400 To'g'ri javob: D) 400 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 99 13-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Universal bank ixtisoslashgan bankdan nimasi bilan farq qiladi? A) Faqat jismoniy shaxslarga chakana bank xizmatlarini ko'rsatadi B) Faqat davlat mulkida bo'ladi va davlat dasturlarini moliyalashtiradi C) Keng turdagi bank operatsiyalarini, jumladan investitsion xizmatlarni bajaradi D) Depozit qabul qilmaydi va faqat investitsion operatsiyalar bajaradi To'g'ri javob: C) Keng turdagi bank operatsiyalarini, jumladan investitsion xizmatlarni bajaradi✔ 2. Tovar narxi (QQS va aksizsiz) 10 000, aksiz solig'i 2 000. QQS stavkasi 12% va QQS bazasiga aksiz kiritiladi. QQS summasi qancha? A) 1 680 B) 960 C) 1 440 D) 1 200 To'g'ri javob: C) 1 440 ✔ 3. IFRS 16 bo'yicha lizing oluvchi (ijarachi) qisqa muddatli va kam qiymatli lizinglardan tashqari barcha lizinglarni qanday hisobga oladi? A) Faqat moliyaviy hisobot izohlarida B) Foydalanish huquqi aktivi va lizing majburiyati sifatida balansda C) Faqat ijara xarajati sifatida foyda yoki zararda D) Faqat balansdan tashqari hisobda To'g'ri javob: B) Foydalanish huquqi aktivi va lizing majburiyati sifatida balansda ✔ 4. Konseptual asoslarda qaysi xususiyat «kuchaytiruvchi» (enhancing) sifat xususiyatlariga kiradi? A) Taqqoslanuvchanlik B) Uzluksizlik C) Ahamiyatlilik D) Haqqoniy taqdim etish To'g'ri javob: A) Taqqoslanuvchanlik ✔ 5. «Mahbus dilemmasi» o'yinining asosiy xulosasi nima? A) Bunday o'yinda sof strategiyalardagi Nesh muvozanati umuman mavjud bo'lmaydi B) Bir martalik o'yinda ishtirokchilar doimo o'zaro hamkorlikni tanlaydilar C) Har bir ishtirokchining dominant strategiyasi Pareto-samarasiz natijaga olib keladi D) Ikki ishtirokchi uchun kooperatsiya har doim dominant strategiya bo'lib chiqadi To'g'ri javob: C) Har bir ishtirokchining dominant strategiyasi Pareto-samarasiz natijaga olib keladi ✔ 6. Bozorda talab Qd = 100 − 2P, taklif Qs = 20 + 2P. Muvozanat narxi va miqdori qanday? A) P = 25; Q = 50 B) P = 40; Q = 20 C) P = 30; Q = 40 D) P = 20; Q = 60 To'g'ri javob: D) P = 20; Q = 60 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 100 7. Berilgan ishlab chiqarish hajmini minimal xarajat bilan ta'minlash sharti qaysi? A) MPL = MPK B) MPL / w = MPK / r C) w / MPK = r / MPL D) MPL − MPK = w − r To'g'ri javob: B) MPL / w = MPK / r✔ 8. Kompaniya sho'ba korxonaning 100 % aksiyasini 900 ga sotib oldi. Sotib olingan identifikatsiyalanadigan sof aktivlarning haqqoniy qiymati 750. Gudvil qancha? A) 0 B) 150 C) 750 D) 900 To'g'ri javob: B) 150 ✔ 9. Mukammal raqobat sharoitida firma TC = 100 + 10Q + Q² xarajat funksiyasiga ega, bozor narxi P = 30. Foydani maksimallashtiruvchi ishlab chiqarish hajmi va firma iqtisodiy foydasi qanday? A) Q = 15; foyda 125 B) Q = 20; foyda 100 C) Q = 10; foyda 100 D) Q = 10; foyda 0 To'g'ri javob: D) Q = 10; foyda 0 ✔ 10. Mukammal raqobatdagi firmaning qisqa muddatli taklif egri chizig'i nima hisoblanadi? A) MC egri chizig'ining AVC minimumidan yuqoridagi qismi B) ATC egri chizig'ining o'sib boruvchi qismi C) AVC egri chizig'ining to'liq qismi D) MR egri chizig'i To'g'ri javob: A) MC egri chizig'ining AVC minimumidan yuqoridagi qismi ✔ 11. Konseptual asoslarga (2018) ko'ra majburiyat ta'rifi qaysi? A) Faqat banklardan olingan kreditlar va qarzlar B) Kompaniyaning kelajakda amalga oshiradigan har qanday to'lovi C) O'tgan hodisalar natijasida iqtisodiy resursni o'tkazish bo'yicha joriy majburiyat D) Kapitalning salbiy qismi va taqsimlanmagan zarar To'g'ri javob: C) O'tgan hodisalar natijasida iqtisodiy resursni o'tkazish bo'yicha joriy majburiyat ✔ 12. Aksiz solig'i qanday soliq? A) Korxona foydasidan olinadigan to'g'ri soliq B) Ko'chmas mulk qiymatidan olinadigan soliq C) Ish haqi fondidan olinadigan ijtimoiy soliq D) Muayyan tovarlar narxiga kiritiladigan egri soliq To'g'ri javob: D) Muayyan tovarlar narxiga kiritiladigan egri soliq ✔ 13. Soliqning fiskal funksiyasi nimani anglatadi? A) Soliq intizomini nazorat qilish B) Iqtisodiy jarayonlarni rag'batlantirish yoki cheklash C) Davlat byudjetini daromad bilan ta'minlash D) Daromadlarni qayta taqsimlash To'g'ri javob: C) Davlat byudjetini daromad bilan ta'minlash ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 101 14. Quyidagilardan qaysi biri egri (bilvosita) soliq hisoblanadi? A) Mol-mulk solig'i B) Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'i C) Foyda solig'i D) Qo'shilgan qiymat solig'i To'g'ri javob: D) Qo'shilgan qiymat solig'i✔ 15. Zaxira harakati: boshlang'ich qoldiq 100 dona × 10 000 so'm, xarid 200 dona × 13 000 so'm; 150 dona sotildi. FIFO usulida sotilgan tovarlar tannarxi qancha? A) 1 650 000 so'm B) 1 500 000 so'm C) 1 800 000 so'm D) 1 950 000 so'm To'g'ri javob: A) 1 650 000 so'm ✔ 16. IFRS 10 ga ko'ra investor investitsiya ob'ektini nazorat qiladi deyish uchun qaysi elementlar birgalikda bo'lishi kerak? A) Investitsiya ob'ekti bilan uzoq muddatli shartnomaviy munosabat B) Direktorlar kengashida kamida bitta vakilning a'zoligi C) Faqat ovoz beruvchi aksiyalarning 50 % dan ortig'iga egalik qilish D) Vakolat, o'zgaruvchan daromadlarga ta'sirchanlik va vakolat orqali daromadga ta'sir qilish qobiliyati To'g'ri javob: D) Vakolat, o'zgaruvchan daromadlarga ta'sirchanlik va vakolat orqali daromadga ✔ ta'sir qilish qobiliyati 17. Import qilingan tovarning bojxona qiymati 50 000, import boji stavkasi 10%, aksiz yo'q. Importda QQS stavkasi 12% bo'lib, QQS bazasiga bojxona qiymati va boj kiradi. Importda to'lanadigan QQS qancha? A) 7 200 B) 6 600 C) 5 500 D) 6 000 To'g'ri javob: B) 6 600 ✔ 18. Bank kafolati (garantiya) bank balansida dastlab qanday aks etadi? A) Mijoz depoziti sifatida majburiyatlar tarkibida B) Bank aktivi sifatida kredit portfeli tarkibida C) Shartli majburiyat sifatida balansdan tashqari hisobda D) Bank kapitali tarkibida alohida rezerv sifatida To'g'ri javob: C) Shartli majburiyat sifatida balansdan tashqari hisobda ✔ 19. Bankning nofoizli daromadlariga qaysi biri kiradi? A) Davlat obligatsiyalari kuponi B) Hisob-kassa xizmati uchun komissiyalar C) Banklararo kreditlar bo'yicha foiz D) Kreditlar bo'yicha foizlar To'g'ri javob: B) Hisob-kassa xizmati uchun komissiyalar ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 102 20. Birinchi darajali (mukammal) narx diskriminatsiyasida qaysi natija kuzatiladi? A) Ishlab chiqarish hajmi oddiy monopoliyadagiga nisbatan kamroq bo'ladi B) Har bir iste'molchi bir xil, lekin raqobatlidan yuqori narx to'laydi C) Iste'molchi ortiqchaligi to'liq ishlab chiqaruvchiga o'tadi, o'lik yuk yo'qolmaydi D) Iste'molchi ortiqchaligi saqlanib, ishlab chiqaruvchi foydasi nolga tushadi To'g'ri javob: C) Iste'molchi ortiqchaligi to'liq ishlab chiqaruvchiga o'tadi, o'lik yuk yo'qolmaydi✔ 21. Kreditlashning «5C» tamoyilidagi «Capacity» nimani bildiradi? A) Kredit ta'minoti sifatida taqdim etilgan garovning bozor qiymati B) Qarz oluvchi faoliyat yuritayotgan tarmoqdagi iqtisodiy sharoitlar C) Qarz oluvchining kreditni o'z pul oqimlari hisobidan qaytarish qobiliyati D) Qarz oluvchining o'z kapitali va mol-mulkining umumiy hajmi To'g'ri javob: C) Qarz oluvchining kreditni o'z pul oqimlari hisobidan qaytarish qobiliyati ✔ 22. IAS 38 ga ko'ra ichki yaratilgan nomoddiy aktivlar bo'yicha tadqiqot (research) bosqichi xarajatlari qanday hisobga olinadi? A) Aktiv sifatida kapitallashtiriladi B) Kapitaldan chegiriladi C) Yuzaga kelganda xarajat sifatida tan olinadi D) Gudvilga qo'shiladi To'g'ri javob: C) Yuzaga kelganda xarajat sifatida tan olinadi ✔ 23. Bank tizimiga 400 mln so'm yangi depozit kirdi. Majburiy zaxira normasi 10 %, ortiqcha zaxira va naqd pulga oqish yo'q. Bank tizimi maksimal qancha qo'shimcha kredit yaratishi mumkin? A) 360 mln so'm B) 4 000 mln so'm C) 4 400 mln so'm D) 3 600 mln so'm To'g'ri javob: D) 3 600 mln so'm ✔ 24. IAS 36 bo'yicha aktivning balans qiymati 500, haqqoniy qiymati minus chiqib ketish xarajatlari 420, foydalanish qiymati (value in use) 450. Qadrsizlanish zarari qancha? A) 30 B) 80 C) 50 D) 0 To'g'ri javob: C) 50 ✔ 25. Depozit bo'yicha nominal stavka 18 %, kutilayotgan inflyatsiya 10 %. Fisher tenglamasining aniq shakli bo'yicha real stavka taxminan nechaga teng? A) 8,0 % B) 28,0 % C) 1,8 % D) 7,3 % To'g'ri javob: D) 7,3 % ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 103 26. Jismoniy shaxsning oylik ish haqi 5 000 000 so'm, daromad solig'i stavkasi 12% (imtiyozlar yo'q). Ushlab qolinadigan soliq summasi qancha? A) 4 400 000 so'm B) 500 000 so'm C) 600 000 so'm D) 1 200 000 so'm To'g'ri javob: C) 600 000 so'm✔ 27. Kredit miqdori 12 000 000 so'm, oylik foiz stavkasi 2 %, muddat 12 oy, to'lovlar annuitet usulida. Oylik to'lov taxminan qancha? A) 1 134 715 so'm B) 1 225 492 so'm C) 1 240 000 so'm D) 1 000 000 so'm To'g'ri javob: A) 1 134 715 so'm ✔ 28. Befarqlik egri chizig'ining har bir nuqtadagi qiyaligi (mutlaq qiymatda) nimani ifodalaydi? A) Iste'molning chegaraviy moyilligini B) Ikki tovar narxlarining nisbatini C) Texnik o'rin bosishning chegaraviy normasini D) Iste'molda o'rin bosishning chegaraviy normasini (MRS) To'g'ri javob: D) Iste'molda o'rin bosishning chegaraviy normasini (MRS) ✔ 29. IAS 10 bo'yicha hisobot sanasidan keyin, lekin hisobot tasdiqlanishidan oldin asosiy xaridorning hisobot sanasida allaqachon mavjud bo'lgan moliyaviy qiyinchiliklar tufayli bankrot bo'lgani ma'lum bo'ldi. Bu qanday hodisa? A) Tuzatuvchi hodisa — hisobotdagi summalar tuzatiladi B) Hisobga olinmaydi C) Keyingi yil hisobotida aks ettiriladi D) Tuzatmaydigan hodisa — faqat izohda ochiladi To'g'ri javob: A) Tuzatuvchi hodisa — hisobotdagi summalar tuzatiladi ✔ 30. Yer qa'ridan foydalanganlik uchun soliqning iqtisodiy asosi nima? A) Xom ashyo importini cheklash va ichki bozorni himoyalash B) Tabiiy resurs rentasining bir qismini jamiyatga qaytarish C) Muomaladagi pul massasini kamaytirish D) Konchilik tarmog'ida mehnat taklifini oshirish To'g'ri javob: B) Tabiiy resurs rentasining bir qismini jamiyatga qaytarish ✔ 31. Yillik nominal stavka 24 %, foiz har oy kapitallashtiriladi. Samarali yillik stavka taxminan nechaga teng? A) 25,4 % B) 28,0 % C) 26,8 % D) 24,0 % To'g'ri javob: C) 26,8 % ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 104 32. Moliyaviy hisobotlar tuzishning asosiy taxmini (underlying assumption) qaysi? A) Ehtiyotkorlik (prudence) B) Moddiylik (materiality) C) Faoliyat uzluksizligi (going concern) D) Tarixiy qiymat (historical cost) To'g'ri javob: C) Faoliyat uzluksizligi (going concern)✔ 33. Kredit portfeli bo'yicha kutilmagan yo'qotishlar (unexpected loss) asosan nima hisobidan qoplanadi? A) Bank kapitali hisobidan B) Depozitlar hisobidan C) Zaxiralar (rezervlar) hisobidan D) Komission daromadlar hisobidan To'g'ri javob: A) Bank kapitali hisobidan ✔ 34. Uzoq muddatli o'rtacha xarajatlar (LRAC) egri chizig'i qisqa muddatli o'rtacha xarajatlar egri chiziqlariga nisbatan nima hisoblanadi? A) Ularning o'rta arifmetigi B) Ularning yig'indisi C) Ularning o'ramasi (qobig'i) D) Ularning eng yuqori nuqtalarini tutashtiruvchi chiziq To'g'ri javob: C) Ularning o'ramasi (qobig'i) ✔ 35. Debitorlik qarzi 200 mln so'm, ilgari tuzilgan shubhali qarzlar rezervi 10 mln so'm. 6 mln so'mlik qarz undirib bo'lmaydigan deb hisobdan chiqarildi. Debitorlik qarzining sof qiymati qanday o'zgaradi? A) 4 mln so'mga oshadi B) 16 mln so'mga kamayadi C) O'zgarmaydi D) 6 mln so'mga kamayadi To'g'ri javob: C) O'zgarmaydi ✔ 36. Bazel III doirasida kiritilgan kapitalni saqlash buferi (capital conservation buffer) miqdori qancha? A) 5,0 % umumiy kapital B) 3,0 % I darajali kapital C) 1,0 % CET1 D) 2,5 % CET1 To'g'ri javob: D) 2,5 % CET1 ✔ 37. Klassik iqtisodiy renta qaysi omil uchun eng tipik hisoblanadi? A) Taklifi mutlaq noegiluvchan bo'lgan yer uchun B) Taklifi mutlaq egiluvchan bo'lgan mehnat uchun C) Qisqa muddatli bank krediti uchun D) Tayyor mahsulot zaxiralari uchun To'g'ri javob: A) Taklifi mutlaq noegiluvchan bo'lgan yer uchun ✔ 38. Yuridik shaxsning yalpi daromadi 5000, chegiriladigan xarajatlari 3800, foyda solig'i stavkasi 15%. Foyda solig'i summasi qancha? A) 570 B) 180 C) 750 D) 1200 To'g'ri javob: B) 180 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 105 39. BEPS (soliq bazasini eroziyalash va foydani ko'chirish) loyihasi qaysi xalqaro tashkilot tashabbusi bilan ishlab chiqilgan? A) Jahon banki B) XVF C) Jahon savdo tashkiloti D) OECD va G20 To'g'ri javob: D) OECD va G20✔ 40. Mehnat bozorida monopsoniya mavjud bo'lsa, raqobatli bozorga nisbatan qanday natija kuzatiladi? A) Ish haqi ham, bandlik ham yuqori bo'ladi B) Ish haqi past, bandlik yuqori bo'ladi C) Ish haqi yuqori, bandlik past bo'ladi D) Ish haqi ham, bandlik ham past bo'ladi To'g'ri javob: D) Ish haqi ham, bandlik ham past bo'ladi ✔ 41. Talab Qd = 100 − 2P, taklif Qs = −20 + 2P. Sotuvchilarga har bir birlik uchun 8 pul birligi miqdorida soliq joriy etildi. Davlatning soliq tushumi nechaga teng? A) 320 B) 256 C) 288 D) 240 To'g'ri javob: B) 256 ✔ 42. Talab P = 100 − Q, MC = 20 bo'lgan bozorda monopoliya keltirib chiqaradigan sof farovonlik yo'qotishi (o'lik yuk) nechaga teng? A) 1200 B) 800 C) 400 D) 1600 To'g'ri javob: B) 800 ✔ 43. Aylanmadan olinadigan (kaskad) soliqning asosiy kamchiligi nima? A) Hisoblash murakkab bo'lib, maxsus dasturiy ta'minot talab qiladi B) Soliq bazasi juda tor bo'lib, faqat chakana savdoni qamrab oladi C) Har bosqichda soliq ustiga soliq hisoblanib, vertikal integratsiyaga sun'iy rag'bat paydo bo'ladi D) Soliq faqat korxona foydasiga solinib, aylanmaga ta'sir qilmaydi To'g'ri javob: C) Har bosqichda soliq ustiga soliq hisoblanib, vertikal integratsiyaga sun'iy rag'bat ✔ paydo bo'ladi 44. Talab P = 100 − Q bo'lsa, umumiy tushum qaysi narxda maksimal bo'ladi? A) P = 75 B) P = 25 C) P = 100 D) P = 50 To'g'ri javob: D) P = 50 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 106 45. Forfeyting faktoringdan asosan nimasi bilan farq qiladi? A) Forfeyting faqat ichki savdodagi qisqa muddatli talablarni regress bilan moliyalashtiradi B) Forfeytingda talab regress huquqisiz sotib olinadi, odatda o'rta muddatli eksport talablari C) Forfeytingda bank talabni sotib olmaydi, faqat uning undirilishini kafolatlaydi D) Forfeyting faqat 30 kungacha bo'lgan iste'mol kreditlari bo'yicha qo'llaniladi To'g'ri javob: B) Forfeytingda talab regress huquqisiz sotib olinadi, odatda o'rta muddatli eksport ✔ talablari 46. Guruh ichidagi operatsiyalar (masalan, bosh kompaniya va sho'ba o'rtasidagi savdo) konsolidatsiyada qanday hisobga olinadi? A) Faqat bosh kompaniya ulushida B) To'liq chiqarib tashlanadi C) Faqat izohda D) Ikki baravar ko'rsatiladi To'g'ri javob: B) To'liq chiqarib tashlanadi ✔ 47. «Bank run» (depozitlarning ommaviy olib ketilishi) ning asosiy sababi nima? A) Bankning to'lov qobiliyatiga ishonchning yo'qolishi B) Majburiy zaxira normasining markaziy bank tomonidan pasaytirilishi C) Kredit portfelining rejalashtirilgan sur'atda o'sishi D) Depozit stavkalarining boshqa banklarga nisbatan oshishi To'g'ri javob: A) Bankning to'lov qobiliyatiga ishonchning yo'qolishi ✔ 48. Ramsi qoidasiga (teskari egiluvchanlik qoidasi) ko'ra samarali egri soliqqa tortishda qaysi tovarlarga yuqoriroq stavka qo'llanishi kerak? A) Hashamat tovarlariga, egiluvchanlikdan qat'i nazar B) Talabi narx bo'yicha egiluvchanroq tovarlarga C) Talabi narx bo'yicha kamroq egiluvchan tovarlarga D) Import tovarlarga To'g'ri javob: C) Talabi narx bo'yicha kamroq egiluvchan tovarlarga ✔ 49. Soliq agenti kim? A) Soliq majburiyatini o'z vaqtida bajarmagan shaxs B) Soliq to'lovchilarni ro'yxatga oluvchi soliq organi xodimi C) Soliqni hisoblash, ushlab qolish va byudjetga o'tkazish majburiyati yuklangan shaxs D) Shartnoma asosida maslahat beruvchi soliq maslahatchisi To'g'ri javob: C) Soliqni hisoblash, ushlab qolish va byudjetga o'tkazish majburiyati yuklangan ✔ shaxs 50. Hisoblash (accrual) tamoyiliga ko'ra xarajatlar qachon tan olinadi? A) Faqat yetkazib beruvchidan hisob-faktura olinganda B) Ular bog'liq bo'lgan davrda, pul to'lanishidan qat'iy nazar C) Faqat pul mablag'i to'langan davrda D) Faqat moliyaviy yil yakunida bir marta To'g'ri javob: B) Ular bog'liq bo'lgan davrda, pul to'lanishidan qat'iy nazar ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 107 14-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Nominal YaIM 1200, real YaIM 1000 ga teng. YaIM deflyatori nechaga teng? A) 83,3 B) 20 C) 220 D) 120 To'g'ri javob: D) 120✔ 2. Aksiya bo'yicha joriy yilda to'langan dividend 2 000 so'm, dividendlar yiliga 5 % barqaror o'sadi, talab qilinadigan daromadlilik 15 %. Gordon modeli bo'yicha aksiya qiymati qancha? A) 20 000 so'm B) 14 000 so'm C) 13 333 so'm D) 21 000 so'm To'g'ri javob: D) 21 000 so'm ✔ 3. ISA 706 bo'yicha «diqqatni jalb qiluvchi paragraf» (Emphasis of Matter) qanday holatda qo'llaniladi? A) Auditorning mustaqilligi va axloqiy talablarga rioyasini tasdiqlash uchun B) Moddiy buzib ko'rsatish tufayli auditor fikrini shartli fikrga o'zgartirish uchun C) Rahbariyat taqdim etmagan audit dalillari ro'yxatini ochib berish uchun D) To'g'ri ochilgan, ammo tushunish uchun fundamental ahamiyatli masalaga e'tibor qaratish uchun To'g'ri javob: D) To'g'ri ochilgan, ammo tushunish uchun fundamental ahamiyatli masalaga e'tibor ✔ qaratish uchun 4. Haqiqiy YaIM 950, potentsial YaIM 1000. YaIM uzilishi qancha? A) −5% B) −50% C) −5,3% D) −9,5% To'g'ri javob: A) −5% ✔ 5. Kompaniya qiymatini diskontlangan pul oqimlari (DCF) usulida baholashda terminal (davomiy) qiymat ko'pincha qanday model bilan hisoblanadi? A) EOQ modeli B) Gordon o'sish modeli C) Baumol modeli D) Black–Scholes modeli To'g'ri javob: B) Gordon o'sish modeli ✔ 6. Moddiylik darajasini past belgilash auditning hajmiga qanday ta'sir qiladi? A) Faqat audit muddati qisqaradi, hajm o'zgarmaydi B) Audit hajmiga hech qanday ta'sir qilmaydi C) Talab qilinadigan audit dalillari hajmi oshadi D) Talab qilinadigan audit dalillari hajmi kamayadi To'g'ri javob: C) Talab qilinadigan audit dalillari hajmi oshadi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 108 7. Yalpi foyda 400, sotuvdan tushum 1 600. Yalpi foyda marjasi qancha? A) 25 % B) 40 % C) 20 % D) 33 % To'g'ri javob: A) 25 %✔ 8. Debitorlik qarzlarining mavjudligini tekshirish uchun eng samarali protsedura qaysi? A) Asosiy vositalarni inventarizatsiya qilish B) Debitorlardan tashqi tasdiqnoma olish C) Ish haqi hisob-kitobini tekshirish D) Kreditorlik qarzlarini tekshirish To'g'ri javob: B) Debitorlardan tashqi tasdiqnoma olish ✔ 9. Bosh to'plam standart chetlanishi σ = 20, tanlama hajmi n = 100. O'rtacha qiymatning standart xatosi nechaga teng? A) 2 B) 200 C) 0,2 D) 20 To'g'ri javob: A) 2 ✔ 10. Akselerator printsipiga ko'ra investitsiyalar hajmi asosan nimaga bog'liq? A) Foiz stavkasining mutlaq darajasiga B) Daromad (ishlab chiqarish) hajmining o'zgarishiga C) Davlat byudjeti taqchilligi hajmiga D) Muomaladagi pul massasi darajasiga To'g'ri javob: B) Daromad (ishlab chiqarish) hajmining o'zgarishiga ✔ 11. AR(1) jarayoni: y = 2 + 0,5 · y ₋₁ + ε . Jarayonning statsionar o'rtacha qiymati nechaga teng? ₜ ₜ ₜ A) 1 B) 4 C) 2,5 D) 2 To'g'ri javob: B) 4 ✔ 12. Iste'mol joriy daromadga emas, balki kutilayotgan uzoq muddatli o'rtacha daromadga bog'liq degan gipoteza muallifi kim? A) F. Modilyani B) M. Fridman C) J. Dyuzenberri D) Dj. M. Keyns To'g'ri javob: B) M. Fridman ✔ 13. FCFE (aksiyadorlar uchun erkin pul oqimi) FCFF dan nima bilan farq qiladi? A) Amortizatsiya pul oqimiga qo'shilmaydi va soliqlar hisobga olinmaydi B) Kapital xarajatlar va aylanma kapital o'zgarishi hisobga olinmaydi C) Soliqlar va dividend to'lovlari pul oqimidan chegirilmaydi D) Qarzdorlarga to'lovlar (soliq qalqonini hisobga olgan foizlar) va sof qarz o'zgarishi hisobga olinadi To'g'ri javob: D) Qarzdorlarga to'lovlar (soliq qalqonini hisobga olgan foizlar) va sof qarz o'zgarishi ✔ hisobga olinadi BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 109 14. Auditorning mijoz kompaniyada sezilarli moliyaviy ulushga ega bo'lishi qanday tahdid hisoblanadi? A) Himoyachilik (advocacy) tahdidi B) Shaxsiy manfaat (self-interest) tahdidi C) Tanishlik (familiarity) tahdidi D) O'z ishini tekshirish (self-review) tahdidi To'g'ri javob: B) Shaxsiy manfaat (self-interest) tahdidi✔ 15. Iste'mol narxlari indeksi 150 dan 162 ga oshdi. Shu davrdagi inflyatsiya darajasi necha foiz? A) 12% B) 8% C) 6% D) 7,4% To'g'ri javob: B) 8% ✔ 16. Y = a + 20 · ln X modelida X 1% ga oshsa, Y taxminan qanchaga o'zgaradi? A) 0,2 birlikka B) 20 birlikka C) 20% ga D) 2 birlikka To'g'ri javob: A) 0,2 birlikka ✔ 17. Kompaniyaning operatsion sikli 95 kun, kreditorlik qarzlari aylanish davri 40 kun. Moliyaviy (pul) sikl necha kun? A) 135 kun B) 55 kun C) 95 kun D) 40 kun To'g'ri javob: B) 55 kun ✔ 18. Keyns xochi modelida C = 100 + 0,8Y, I = 200, G = 100 (soliqlar yo'q). Muvozanat daromad nechaga teng? A) 400 B) 1600 C) 500 D) 2000 To'g'ri javob: D) 2000 ✔ 19. MPC = 0,8, daromad solig'i stavkasi t = 0,25, importga chegaraviy moyillik MPM = 0,1. Ochiq iqtisodiyotdagi xarajatlar multiplikatori nechaga teng? A) 2,5 B) 2 C) 1,67 D) 5 To'g'ri javob: B) 2 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 110 20. Kompaniya foydaning bir qismini taqsimlamasdan reinvestitsiya qilsa, bu manbaning qiymati qanday baholanadi? A) Nolga teng, chunki bu mablag' uchun hech kimga to'lov qilinmaydi B) Kompaniya bank kreditlari bo'yicha o'rtacha foiz stavkasiga teng C) Mamlakatdagi joriy inflyatsiya darajasiga teng D) Aksiyadorlarning talab qilinadigan daromadliligiga teng (imkoniyat qiymati) To'g'ri javob: D) Aksiyadorlarning talab qilinadigan daromadliligiga teng (imkoniyat qiymati)✔ 21. Kompaniyani baholashda «multiplikatorlar» (taqqoslash) usulining asosiy kamchiligi nima? A) Haqiqiy analoglarni topish qiyinligi va bozorning umumiy noto'g'ri baholanishini meros qilishi B) Hisoblash juda murakkab va maxsus dasturiy ta'minot talab qiladi C) Faqat bank sektori kompaniyalari uchun yaroqli, boshqalarga mos emas D) Diskont stavkasi va uzoq muddatli pul oqimlari prognozini talab qiladi To'g'ri javob: A) Haqiqiy analoglarni topish qiyinligi va bozorning umumiy noto'g'ri baholanishini ✔ meros qilishi 22. Auditor moddiylikni foydadan oldingi soliq summasining 5 % i deb belgiladi. Soliqqa qadar foyda 2 400 mln so'm. Umumiy moddiylik darajasi qancha? A) 120 mln so'm B) 24 mln so'm C) 48 mln so'm D) 240 mln so'm To'g'ri javob: A) 120 mln so'm ✔ 23. Zaxiralarni boshqarishdagi EOQ (iqtisodiy buyurtma miqdori) modeli qaysi xarajatlar yig'indisini minimallashtiradi? A) Ishlab chiqarish va sotish xarajatlari B) Foiz va soliq xarajatlari C) Buyurtma berish va saqlash xarajatlari D) Transport va reklama xarajatlari To'g'ri javob: C) Buyurtma berish va saqlash xarajatlari ✔ 24. Oddiy Keyns modelida davlat xaridlari va soliqlar bir xil summaga oshirilsa (muvozanatlashgan byudjet), multiplikator nechaga teng bo'ladi? A) MPC ga B) 0 C) 1/(1 − MPC) ga D) 1 To'g'ri javob: D) 1 ✔ 25. Agentlik muammosi korporativ moliyada qanday munosabatda yuzaga keladi? A) Aksiyadorlar (egalar) va menejerlar o'rtasida B) Xaridorlar va yetkazib beruvchilar o'rtasida C) Markaziy bank va tijorat banklari o'rtasida D) Kompaniya va soliq organlari o'rtasida To'g'ri javob: A) Aksiyadorlar (egalar) va menejerlar o'rtasida ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 111 26. ARIMA(p, d, q) modelida d parametri nimani bildiradi? A) Avtoregressiya qismining tartibini B) Statsionarlikka keltirish uchun ayirmalash tartibini C) Sirg'aluvchi o'rtacha qismining tartibini D) Mavsumiylik davrining uzunligini To'g'ri javob: B) Statsionarlikka keltirish uchun ayirmalash tartibini✔ 27. ln Y = a + b · ln X ko'rinishidagi modelda b koeffitsienti qanday talqin qilinadi? A) X bir birlikka oshganda Y ning mutlaq o'zgarishi B) Y ning o'sish sur'ati C) X va Y orasidagi korrelyatsiya D) Y ning X bo'yicha egiluvchanligi To'g'ri javob: D) Y ning X bo'yicha egiluvchanligi ✔ 28. Moliyaviy barqarorlik tahlilida «moliyaviy dastak» (qarz/kapital) ning oshishi kreditorlar nuqtai nazaridan nimani bildiradi? A) Moliyaviy risk kamaygan B) Moliyaviy risk oshgan C) Likvidlik oshgan D) Rentabellik har doim kamaygan To'g'ri javob: B) Moliyaviy risk oshgan ✔ 29. Auditor hisobot sanasidan keyin hisobot tasdiqlanguniga qadar sodir bo'lgan hodisalarni ko'rib chiqishi qaysi ISA da tartibga solinadi? A) ISA 320 B) ISA 560 C) ISA 230 D) ISA 610 To'g'ri javob: B) ISA 560 ✔ 30. WACC hisoblashda qarz qiymatiga (1 − T) ko'paytuvchi nima uchun qo'llaniladi? A) Imtiyozli aksiyalar dividendlarini hisobga olish uchun B) Foiz to'lovlarining soliq qalqonini hisobga olish uchun C) Inflyatsiyaning qarz qiymatiga ta'sirini hisobga olish uchun D) Obligatsiyalar emissiyasi xarajatlarini hisobga olish uchun To'g'ri javob: B) Foiz to'lovlarining soliq qalqonini hisobga olish uchun ✔ 31. Moliyaviy daromadliliklar taqsimotida tez-tez kuzatiladigan «og'ir dumlar» xususiyati qanday ataladi? A) Manfiy asimmetriya (chapga og'ish) B) Leptokurtozis (ortiqcha eksess) C) Gomoskedastiklik (o'zgarmas dispersiya) D) Platikurtozis (manfiy eksess) To'g'ri javob: B) Leptokurtozis (ortiqcha eksess) ✔ 32. R² = 0,8, kuzatuvlar soni n = 25, mustaqil o'zgaruvchilar soni k = 4 (konstantadan tashqari). Tuzatilgan R² nechaga teng? A) 0,80 B) 0,84 C) 0,76 D) 0,72 To'g'ri javob: C) 0,76 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 112 33. Auditor ajralmas riskni 0,8, nazorat riskini 0,5 deb baholadi va qabul qilinadigan audit riskini 0,05 deb belgiladi. Aniqlanmaslik riskining maksimal darajasi qancha? A) 0,25 B) 0,02 C) 0,125 D) 0,40 To'g'ri javob: C) 0,125✔ 34. ln Y = a + 0,05 · X modelida X bir birlikka oshsa, Y taxminan qanday o'zgaradi? A) 0,05 birlikka oshadi B) 5% ga oshadi C) 0,05% ga oshadi D) 50% ga oshadi To'g'ri javob: B) 5% ga oshadi ✔ 35. Altmanning dastlabki Z-modeli (Z = 1,2X1 + 1,4X2 + 3,3X3 + 0,6X4 + 1,0X5) bo'yicha: X1 = 0,2; X2 = 0,3; X3 = 0,1; X4 = 1,0; X5 = 1,5. Z-ko'rsatkich nechaga teng? A) 3,09 B) 2,73 C) 2,43 D) 3,33 To'g'ri javob: A) 3,09 ✔ 36. 3 yildan keyin olinadigan 133,1 mln so'mning yillik 10 % diskont stavkasidagi joriy qiymati qancha? A) 100,0 mln so'm B) 121,0 mln so'm C) 110,0 mln so'm D) 102,4 mln so'm To'g'ri javob: A) 100,0 mln so'm ✔ 37. Joriy davr miqdorlari A = 8, B = 6; narxlar bazis davrda A = 2, B = 4, joriy davrda A = 3, B = 4. Paashe narx indeksi nechaga teng? A) 1,25 B) 1,20 C) 1,30 D) 1,15 To'g'ri javob: B) 1,20 ✔ 38. Keynsning iste'mol funksiyasiga ko'ra daromad oshib borgani sari o'rtacha iste'mol moyilligi (APC) qanday o'zgaradi? A) Kamayadi B) Oshadi C) Birdan oshib ketadi D) O'zgarmaydi To'g'ri javob: A) Kamayadi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 113 39. Sotuvdan rentabellik 5 %, aktivlar aylanuvchanligi 1,6 marta, moliyaviy dastak (aktivlar/kapital) 2,5. DuPont modeli bo'yicha ROE nechaga teng? A) 9,1 % B) 20 % C) 8 % D) 12,5 % To'g'ri javob: B) 20 %✔ 40. Real biznes sikllar nazariyasiga ko'ra iqtisodiy tebranishlarning asosiy manbai nima? A) Pul massasining tasodifiy o'zgarishlari B) Texnologik (unumdorlik) zarbalari C) Ish haqining qat'iyligi D) Yalpi talabning yetishmasligi To'g'ri javob: B) Texnologik (unumdorlik) zarbalari ✔ 41. Aksiyalarni bo'lish (stock split) 1:2 nisbatda amalga oshirilsa, boshqa omillar o'zgarmaganda nima sodir bo'ladi? A) Kompaniyaning bozor kapitalizatsiyasi taxminan ikki baravar oshadi B) Kompaniyaning ustav kapitali va aktivlari ikki baravar oshadi C) Aksiyalar soni ikki baravar oshib, bir aksiya narxi taxminan ikki baravar kamayadi D) Har bir aksiyaga to'lanadigan dividend ikki baravar oshadi To'g'ri javob: C) Aksiyalar soni ikki baravar oshib, bir aksiya narxi taxminan ikki baravar kamayadi ✔ 42. Ichki nazoratdagi «vazifalarni ajratish» (segregation of duties) tamoyilining mohiyati nima? A) Muhim vazifalarni nazorat uchun bitta mas'ul shaxsga to'plash B) Xodimlarni faoliyat yo'nalishi bo'yicha bo'limlarga taqsimlash C) Har bir xodimning ish vaqtini va yuklamasini qisqartirish D) Ruxsat berish, qayd etish va aktivni saqlash funksiyalarini turli shaxslarga yuklash To'g'ri javob: D) Ruxsat berish, qayd etish va aktivni saqlash funksiyalarini turli shaxslarga yuklash ✔ 43. Taqsimlangan lag modellarida lag koeffitsientlari geometrik progressiya bo'yicha kamayadi deb faraz qiluvchi o'zgartirish kimning nomi bilan ataladi? A) Almon B) Grenjer C) Koyk D) Yul To'g'ri javob: C) Koyk ✔ 44. Iqtisodiyotda iste'mol C = 600, investitsiyalar I = 200, davlat xaridlari G = 150, eksport 100, import 120. Xarajatlar usulida YaIM nechaga teng? A) 1050 B) 930 C) 1170 D) 950 To'g'ri javob: B) 930 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 114 45. Modelda muhim o'zgaruvchi tushirib qoldirilsa va u kiritilgan regressorlar bilan korrelyatsiyalangan bo'lsa, qanday oqibat yuzaga keladi? A) Hech qanday oqibat bo'lmaydi B) Baholar siljimagan, faqat standart xatolar oshadi C) Koeffitsientlar baholari siljigan va asossiz (nomuvofiq) bo'ladi D) Faqat R² oshadi To'g'ri javob: C) Koeffitsientlar baholari siljigan va asossiz (nomuvofiq) bo'ladi✔ 46. Potentsial YaIM nimani anglatadi? A) Kelgusi yilga prognoz qilingan YaIMni B) Iqtisodiyot maksimal texnik quvvatda, ishsizlik nol bo'lganda ishlab chiqaradigan hajmni C) Nominal YaIMni o'tgan yil narxlarida D) Ishsizlik tabiiy darajada bo'lganda ishlab chiqariladigan hajmni To'g'ri javob: D) Ishsizlik tabiiy darajada bo'lganda ishlab chiqariladigan hajmni ✔ 47. Quyidagilardan qaysi biri YaIM hisobiga kiritilmaydi? A) Uy xo'jaliklarining xizmatlarga xarajatlari B) Pensiya va ijtimoiy nafaqalar kabi transfer to'lovlar C) Davlatning maktab qurilishiga xarajatlari D) Firmalarning yangi uskunalar xaridi To'g'ri javob: B) Pensiya va ijtimoiy nafaqalar kabi transfer to'lovlar ✔ 48. Aksiyalarni qayta sotib olish (buyback) dividend to'lovidan qaysi jihati bilan farq qiladi (boshqa sharoitlar teng bo'lganda)? A) Pul har bir aksiyadorga ulushiga mutanosib ravishda majburiy to'lanadi B) Kompaniya majburiyatlari kamayib, muomaladagi aksiyalar soni oshadi C) Aksiyadorlar sotish yoki sotmaslikni o'zi tanlaydi va muomaladagi aksiyalar soni kamayadi D) Kompaniya aktivlari va o'z kapitali bitim natijasida oshadi To'g'ri javob: C) Aksiyadorlar sotish yoki sotmaslikni o'zi tanlaydi va muomaladagi aksiyalar soni ✔ kamayadi 49. O'rtacha qiymat 50, standart chetlanish 10. Variatsiya koeffitsienti qancha? A) 5% B) 500% C) 50% D) 20% To'g'ri javob: D) 20% ✔ 50. ISA 701 bo'yicha «Asosiy audit masalalari» (KAM) bo'limi qaysi tashkilotlar audit hisobotida majburiy? A) Faqat kichik va o'rta korxonalar B) Listingdagi (birjada ro'yxatga olingan) tashkilotlar C) Faqat davlat unitar korxonalari D) Faqat notijorat tashkilotlar To'g'ri javob: B) Listingdagi (birjada ro'yxatga olingan) tashkilotlar ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 115 15-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Anderrayting jarayonining asosiy mazmuni nima? A) Sug'urta agentlarini o'qitish va attestatsiya B) Sug'urta tovonini hisoblash va to'lash C) Riskni baholash, uni qabul qilish shartlari va tarifini belgilash D) Sug'urta rezervlarini investitsiya qilish To'g'ri javob: C) Riskni baholash, uni qabul qilish shartlari va tarifini belgilash✔ 2. Sug'urta shartnomasi bo'yicha sug'urtalanuvchining zararni kamaytirish choralarini ko'rish majburiyati qanday maqsadga xizmat qiladi? A) Sug'urtalovchi mukofot miqdorini oshirishi uchun B) Shartnomani muddatidan oldin bekor qilish uchun C) Sug'urtalovchining subrogatsiya huquqini cheklash uchun D) Zarar hajmini cheklash va ehtiyotsizlikning oldini olish To'g'ri javob: D) Zarar hajmini cheklash va ehtiyotsizlikning oldini olish ✔ 3. Investitsiya fondlari bo'yicha ochiq turdagi (open-end) fondning yopiq turdagidan asosiy farqi nimada? A) Ochiq fond paylari soni dastlabki joylashtirishdan keyin o'zgarmaydi B) Ochiq fond paylari faqat birjada boshqa investorlarga sotilishi mumkin C) Ochiq fond paylarini doimiy chiqaradi va sof aktivlar qiymati bo'yicha qaytarib sotib oladi D) Ochiq fond faqat davlat obligatsiyalariga investitsiya qilishi mumkin To'g'ri javob: C) Ochiq fond paylarini doimiy chiqaradi va sof aktivlar qiymati bo'yicha qaytarib ✔ sotib oladi 4. Sosug'urta (co-insurance): ob'ekt 3 ta sug'urtalovchi o'rtasida 50 %, 30 % va 20 % ulushlarda sug'urtalangan. 90 mln so'mlik zarar bo'yicha ikkinchi sug'urtalovchi qancha to'laydi? A) 30 mln so'm B) 45 mln so'm C) 27 mln so'm D) 18 mln so'm To'g'ri javob: C) 27 mln so'm ✔ 5. Nominali 1 000, yillik kupon 10 %, muddati 2 yil, daromadlilik 10 % bo'lgan obligatsiyaning Makoley durasiyasi taxminan nechaga teng? A) 2,00 yil B) 1,50 yil C) 1,91 yil D) 1,82 yil To'g'ri javob: C) 1,91 yil ✔ 6. Bank depozitlari 2000, majburiy zaxira normasi 8%, bankning amaldagi zaxiralari 200. Ortiqcha zaxiralar qancha? A) 200 B) 16 C) 160 D) 40 To'g'ri javob: D) 40 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 116 7. Qayta sug'urtalashning asosiy funksiyasi nima? A) Sug'urta shartnomalarini muddatidan oldin bekor qilish B) Sug'urtalovchining soliq majburiyatlarini kamaytirish C) Sug'urtalovchining riskini taqsimlash va moliyaviy barqarorligini oshirish D) Sug'urtalanuvchidan qo'shimcha mukofot undirib, daromadni oshirish To'g'ri javob: C) Sug'urtalovchining riskini taqsimlash va moliyaviy barqarorligini oshirish✔ 8. Sug'urta manfaati (insurable interest) tamoyili nimani anglatadi? A) Har kim istalgan shaxsning mulkini sug'urtalashi mumkin B) Sug'urtalovchi har bir shartnomadan foyda olishi shart C) Sug'urta mukofoti sug'urtalanuvchiga foiz keltirishi kerak D) Sug'urtalanuvchi sug'urta ob'ektining saqlanishidan moliyaviy manfaatdor bo'lishi kerak To'g'ri javob: D) Sug'urtalanuvchi sug'urta ob'ektining saqlanishidan moliyaviy manfaatdor bo'lishi ✔ kerak 9. Samarali bozor gipotezasining «yarim kuchli shakli»ga ko'ra narxlarda qaysi axborot aks etgan bo'ladi? A) Faqat o'tgan narxlar va savdo hajmlari B) Ommaga oshkor qilingan istalgan axborot C) Faqat makroiqtisodiy statistik ma'lumotlar D) Ochiq va yopiq (insayder) axborotning to'liq majmui To'g'ri javob: B) Ommaga oshkor qilingan istalgan axborot ✔ 10. Qisqa sotuvchi uchun potensial zarar qanday? A) Nolga teng B) Nazariy jihatdan cheklanmagan C) Boshlang'ich narx bilan cheklangan D) Mukofot miqdori bilan cheklangan To'g'ri javob: B) Nazariy jihatdan cheklanmagan ✔ 11. Joriy operatsiyalar hisobi taqchilligi milliy hisoblar nuqtai nazaridan nimani anglatadi? A) Eksport importdan oshgan B) Milliy jamg'arma ichki investitsiyalardan kam C) Byudjet profitsitga ega D) Milliy jamg'arma ichki investitsiyalardan ko'p To'g'ri javob: B) Milliy jamg'arma ichki investitsiyalardan kam ✔ 12. Foiz stavkalariga sezgir aktivlar 500, foizga sezgir passivlar 700. Stavkalar 1 foiz punktga oshsa, gap tahliliga ko'ra sof foiz daromadi qanday o'zgaradi? A) +5 ga oshadi B) +2 ga oshadi C) −7 ga kamayadi D) −2 ga kamayadi To'g'ri javob: D) −2 ga kamayadi ✔ 13. Kvota (quota share) qayta sug'urtalash shartnomasi: sedent 40 % saqlab qoladi, 60 % qayta sug'urtalovchiga beriladi. 200 mln so'mlik zarar bo'yicha qayta sug'urtalovchi ulushi qancha? A) 120 mln so'm B) 60 mln so'm C) 80 mln so'm D) 200 mln so'm To'g'ri javob: A) 120 mln so'm ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 117 14. Joriy operatsiyalar hisobi profitsiti uzoq muddatda mamlakatning sof xalqaro investitsiya pozitsiyasiga qanday ta'sir qiladi? A) Ta'sir qilmaydi B) Sof xorijiy aktivlar kamayadi C) Sof xorijiy aktivlar oshadi D) Faqat oltin zaxirasi kamayadi To'g'ri javob: C) Sof xorijiy aktivlar oshadi✔ 15. Diskontli (kuponsiz) qisqa muddatli davlat obligatsiyasi nominali 100 000 so'm, 182 kunga 92 000 so'mga sotib olindi. Oddiy foiz bo'yicha yillik daromadlilik (365 kun) taxminan nechaga teng? A) 16,0 % B) 8,0 % C) 17,4 % D) 8,7 % To'g'ri javob: C) 17,4 % ✔ 16. «Asl gunoh» (original sin) atamasi xalqaro moliyada nimani anglatadi? A) Rezidentlarning kapitalni ommaviy xorijga chiqarishini B) Hukumatning davlat qarzidan bir tomonlama voz kechishini C) Mamlakatning oltin standartdan majburan chiqishini D) Mamlakatning xorijdan o'z valyutasida qarz ola olmasligini To'g'ri javob: D) Mamlakatning xorijdan o'z valyutasida qarz ola olmasligini ✔ 17. R. Mandellning optimal valyuta hududi nazariyasiga ko'ra yagona valyuta uchun muhim shartlardan biri nima? A) Hududlar o'rtasida kapital harakatining cheklanganligi B) Hududlar o'rtasidagi savdo aloqalarining sustligi C) Hududlarda turlicha inflyatsiya darajalari mavjudligi D) Hududlar o'rtasida mehnatning yuqori harakatchanligi To'g'ri javob: D) Hududlar o'rtasida mehnatning yuqori harakatchanligi ✔ 18. Optsion deltasi nimani o'lchaydi? A) Bazis aktiv narxi bir birlikka o'zgarganda optsion narxining o'zgarishini B) Bazis aktiv volatilligiga optsion narxining sezgirligini C) Vaqt o'tishi bilan optsion qiymatining kamayish sur'atini D) Risksiz foiz stavkasi o'zgarishiga optsion narxining sezgirligini To'g'ri javob: A) Bazis aktiv narxi bir birlikka o'zgarganda optsion narxining o'zgarishini ✔ 19. Majburiy zaxira normasining oshirilishi pul multiplikatori va pul massasiga qanday ta'sir qiladi? A) Multiplikator kamayadi, pul massasi qisqaradi B) Faqat naqd pul miqdori oshadi C) Multiplikator oshadi, pul massasi kengayadi D) Multiplikator o'zgarmaydi, pul bazasi oshadi To'g'ri javob: A) Multiplikator kamayadi, pul massasi qisqaradi ✔ 20. Nominal foiz stavkasi 15%, inflyatsiya 10%. Aniq formula (1 + i) = (1 + r)(1 + π) bo'yicha real foiz stavkasi qancha? A) 5,26% B) 4,35% C) 5,00% D) 4,55% To'g'ri javob: D) 4,55% ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 118 21. Indemnitet tamoyili qaysi sug'urta turiga odatda qo'llanilmaydi? A) Mulkni sug'urtalash B) Hayotni sug'urtalash C) Yuklarni sug'urtalash D) Fuqarolik javobgarligini sug'urtalash To'g'ri javob: B) Hayotni sug'urtalash✔ 22. Pul bazasi (yuqori quvvatli pul) nimalardan iborat? A) Muomaladagi naqd pul va aholining muddatli depozitlaridan B) Muomaladagi naqd pul va banklarning markaziy bankdagi zaxiralaridan C) Markaziy bankning oltin va xorijiy valyuta zaxiralaridan D) Joriy depozitlar va davlat qisqa muddatli obligatsiyalaridan To'g'ri javob: B) Muomaladagi naqd pul va banklarning markaziy bankdagi zaxiralaridan ✔ 23. «Proksimal (bevosita) sabab» tamoyili nimani belgilaydi? A) Qayta sug'urtalovchiga beriladigan ulushni B) Sug'urta mukofotining asosiy miqdorini C) Zararning asosiy samarali sababi qoplamaga kiradimi-yo'qmi D) Sug'urta shartnomasining amal qilish muddatini To'g'ri javob: C) Zararning asosiy samarali sababi qoplamaga kiradimi-yo'qmi ✔ 24. «Imkonsiz uchlik» (trilemma)ga ko'ra mamlakat qaysi uchta maqsadga bir vaqtda erisha olmaydi? A) Past inflyatsiya, past ishsizlik va yuqori o'sish sur'ati B) Eksport o'sishi, import o'sishi va zaxiralar o'sishi C) Byudjet muvozanati, past soliqlar va yuqori xarajatlar D) Qat'iy kurs, erkin kapital harakati, mustaqil monetar siyosat To'g'ri javob: D) Qat'iy kurs, erkin kapital harakati, mustaqil monetar siyosat ✔ 25. 2 yildan so'ng olinadigan 1210 birlikning yillik 10% diskont stavkasidagi joriy qiymati qancha? A) 1000 B) 1008 C) 990 D) 1100 To'g'ri javob: A) 1000 ✔ 26. Mandell–Fleming modelida kapital erkin harakatlanadigan va kurs qat'iy belgilangan kichik ochiq iqtisodiyotda qaysi siyosat samarali hisoblanadi? A) Monetar siyosat B) Fiskal siyosat C) Ikkalasi ham samarasiz D) Faqat valyuta nazorati To'g'ri javob: B) Fiskal siyosat ✔ 27. Forfeyting operatsiyasi nimani anglatadi? A) Eksportyorning veksel va boshqa qarz majburiyatlarini regresssiz sotib olish B) Ichki debitorlik qarzini regress huquqi bilan sotib olish C) Ikki valyutani spot va forvard bo'yicha bir vaqtda almashtirish D) Importyor uchun bank tomonidan hujjatli akkreditiv ochish operatsiyasi To'g'ri javob: A) Eksportyorning veksel va boshqa qarz majburiyatlarini regresssiz sotib olish ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 119 28. Sug'urta brokeri sug'urta agentidan asosan nimasi bilan farq qiladi? A) Broker sug'urta hodisasi yuz berganda tovonni o'z mablag'idan to'laydi B) Broker odatda sug'urtalanuvchi manfaatida, agent sug'urtalovchi nomidan ishlaydi C) Agent mustaqil yuridik shaxs, broker esa faqat jismoniy shaxs bo'ladi D) Broker faqat bitta sug'urtalovchi nomidan va uning topshirig'i bilan ishlaydi To'g'ri javob: B) Broker odatda sug'urtalanuvchi manfaatida, agent sug'urtalovchi nomidan ✔ ishlaydi 29. Birlamchi va ikkilamchi qimmatli qog'ozlar bozori o'rtasidagi asosiy farq nimada? A) Ikkilamchi bozor faqat birjadan tashqari, birlamchi bozor faqat birjada faoliyat yuritadi B) Birlamchi bozorda narxlarni davlat, ikkilamchi bozorda esa emitent belgilaydi C) Birlamchi bozorda faqat obligatsiyalar, ikkilamchi bozorda faqat aksiyalar muomalada bo'ladi D) Birlamchi bozorda emitent qog'ozlarni joylashtirib mablag' jalb qiladi, ikkilamchida investorlar o'zaro savdo qiladi To'g'ri javob: D) Birlamchi bozorda emitent qog'ozlarni joylashtirib mablag' jalb qiladi, ✔ ikkilamchida investorlar o'zaro savdo qiladi 30. Call-optsion xaridori qanday huquq va majburiyatga ega? A) Sotish majburiyati bor, huquqi yo'q B) Sotib olish huquqi bor, majburiyati yo'q C) Sotib olish majburiyati bor, huquqi yo'q D) Sotish huquqi bor, majburiyati yo'q To'g'ri javob: B) Sotib olish huquqi bor, majburiyati yo'q ✔ 31. Valyuta svopi qanday operatsiya? A) Xorijiy valyutani belgilangan narxda oltinga almashtirish B) Ikki valyutani faqat naqd shaklda bir martalik almashtirish C) Ikki valyutani spot bo'yicha almashtirib, teskari forvard almashuvni kelishish D) Ikki valyuta o'rtasidagi kursni qat'iy belgilab qo'yish To'g'ri javob: C) Ikki valyutani spot bo'yicha almashtirib, teskari forvard almashuvni kelishish ✔ 32. Daromadlilik egri chizig'ining teskari (inversiyali) shakli an'anaviy ravishda nimaning signali sifatida talqin qilinadi? A) Kelgusida iqtisodiy pasayish ehtimolining oshishi B) Yaqin davrda inflyatsiyaning keskin tezlashishi C) Mamlakatga kapital oqimining kuchayishi D) Davlat qarzi hajmining sezilarli kamayishi To'g'ri javob: A) Kelgusida iqtisodiy pasayish ehtimolining oshishi ✔ 33. Zararlilik koeffitsiyenti 68 %, xarajatlar koeffitsiyenti 37 %. Kombinatsiyalangan koeffitsiyent (combined ratio) va sug'urta faoliyati natijasi qanday? A) 31 %, sug'urta faoliyati foydali B) 95 %, sug'urta faoliyati zararli C) 105 %, sug'urta faoliyati zararli D) 105 %, sug'urta faoliyati foydali To'g'ri javob: C) 105 %, sug'urta faoliyati zararli ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 120 34. Ikki aktivdan iborat portfel: 60 % A (kutilayotgan daromadlilik 10 %) va 40 % B (kutilayotgan daromadlilik 15 %). Portfelning kutilayotgan daromadliligi qancha? A) 12,5 % B) 12,0 % C) 13,0 % D) 25,0 % To'g'ri javob: B) 12,0 %✔ 35. Devalvatsiya va depresiatsiya (qadrsizlanish) o'rtasidagi farq nimada? A) Devalvatsiya faqat oltin standart davrida qo'llanilgan atamadir B) Devalvatsiya — qat'iy kursda rasmiy pasaytirish, depresiatsiya — bozorda qadrsizlanish C) Ular sinonim bo'lib, faqat turli mamlakatlarda turlicha ataladi D) Depresiatsiya faqat markaziy bank qarori bilan amalga oshiriladi To'g'ri javob: B) Devalvatsiya — qat'iy kursda rasmiy pasaytirish, depresiatsiya — bozorda ✔ qadrsizlanish 36. Eksport narxlari indeksi 110, import narxlari indeksi 100. Savdo shartlari indeksi nechaga teng va bu nimani anglatadi? A) 110, savdo shartlari yaxshilangan B) 10, o'zgarish yo'q C) 110, savdo shartlari yomonlashgan D) 90,9, savdo shartlari yomonlashgan To'g'ri javob: A) 110, savdo shartlari yaxshilangan ✔ 37. Yevro naqd banknot va tangalar ko'rinishida muomalaga qachon kiritilgan? A) 1999-yil B) 2007-yil C) 2002-yil D) 1992-yil To'g'ri javob: C) 2002-yil ✔ 38. Milliy jamg'arma YaIMning 25% i, ichki investitsiyalar 30% i. Joriy hisob saldosi (sof eksport) YaIMga nisbatan qancha? A) −30% B) −5% C) 55% D) +25% To'g'ri javob: B) −5% ✔ 39. Moliyaviy lizingda odatda qaysi tomon asosiy vositadan foydalanish bilan bog'liq risk va manfaatlarning asosiy qismini oladi? A) Lizing oluvchi B) Sug'urta kompaniyasi C) Asbob ishlab chiqaruvchisi D) Lizing beruvchi To'g'ri javob: A) Lizing oluvchi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 121 40. Foiz svopi (plain vanilla interest rate swap) da tomonlar nimani almashadi? A) Turli valyutalardagi nominal summalarni va ular bo'yicha foizlarni B) Tovar yetkazib berish majburiyatini pul to'loviga C) Bir xil nominal summa bo'yicha qat'iy va suzuvchi foiz to'lovlarini D) Aksiyalar portfelini davlat obligatsiyalari portfeliga To'g'ri javob: C) Bir xil nominal summa bo'yicha qat'iy va suzuvchi foiz to'lovlarini✔ 41. Sug'urtada moral hazard muammosini kamaytirish uchun qaysi vosita ko'proq qo'llaniladi? A) Franshiza va sug'urtalanuvchining zararda ishtiroki B) Sug'urta mukofotini sezilarli pasaytirish C) Sug'urta summasini qiymatdan oshirish D) Shartnoma muddatini uzaytirish To'g'ri javob: A) Franshiza va sug'urtalanuvchining zararda ishtiroki ✔ 42. Klassik Bejgot qoidasiga ko'ra inqiroz paytida markaziy bank qanday kreditlashi kerak? A) Faqat to'lovga qobiliyatsiz banklarga B) Garovsiz, past stavkada, cheklangan miqdorda C) Yaxshi garov ostida, jarima (yuqori) stavkada, erkin miqdorda D) Faqat davlat banklariga, nol stavkada To'g'ri javob: C) Yaxshi garov ostida, jarima (yuqori) stavkada, erkin miqdorda ✔ 43. Obligatsiya narxi va bozor daromadliligi o'rtasidagi munosabat qanday? A) Faqat kuponsiz obligatsiyalarda teskari B) Teskari: daromadlilik oshsa, narx tushadi C) Bog'liqlik yo'q D) To'g'ri proporsional To'g'ri javob: B) Teskari: daromadlilik oshsa, narx tushadi ✔ 44. Samarali bozor gipotezasining «kuchsiz shakli»ga ko'ra qaysi tahlil yordamida muntazam ortiqcha daromad olish mumkin emas? A) Insayder (yopiq) axborot asosidagi tahlil B) Texnik tahlil (o'tgan narxlar asosida) C) Makroiqtisodiy ko'rsatkichlar asosidagi tahlil D) Fundamental tahlil (moliyaviy hisobotlar asosida) To'g'ri javob: B) Texnik tahlil (o'tgan narxlar asosida) ✔ 45. Bankning aktivlar rentabelligi (ROA) 1,5%, aktivlarning kapitalga nisbati 10. DuPont formulasiga ko'ra kapital rentabelligi (ROE) qancha? A) 6,7% B) 11,5% C) 10% D) 15% To'g'ri javob: D) 15% ✔ 46. Daymond–Dibvig modeli asosan qaysi hodisani tushuntiradi? A) Likvidlikni transformatsiya qiluvchi banklarda ommaviy omonat olish ehtimolini B) Pul massasi o'sishi va inflyatsiya o'rtasidagi bog'liqlikni C) Valyuta kursining monetar zarbaga ortiqcha reaksiyasini D) Kredit reytinglari va obligatsiya spredlarining shakllanishini To'g'ri javob: A) Likvidlikni transformatsiya qiluvchi banklarda ommaviy omonat olish ehtimolini ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 122 47. Shartnomada 10 mln so'mlik shartsiz (unconditional) franshiza belgilangan. Zarar 25 mln so'm. Sug'urta tovoni qancha? A) 25 mln so'm B) 35 mln so'm C) 15 mln so'm D) 0 so'm To'g'ri javob: C) 15 mln so'm✔ 48. XVF ning asosiy vazifasi nima? A) To'lov balansi muammosiga uchragan a'zolarni qo'llab, valyuta tizimi barqarorligini ta'minlash B) A'zo davlatlar o'rtasidagi xalqaro savdo nizolarini ko'rib chiqish va hal qilish C) Rivojlanayotgan mamlakatlarda uzoq muddatli infratuzilma loyihalarini moliyalashtirish D) A'zo mamlakatlardagi tijorat banklarini litsenziyalash va nazorat qilish To'g'ri javob: A) To'lov balansi muammosiga uchragan a'zolarni qo'llab, valyuta tizimi ✔ barqarorligini ta'minlash 49. Avtomobil uchun yillik sug'urta mukofoti 2,4 mln so'm. Shartnoma 1 yanvarda tuzilgan, 30 iyunda muddatidan oldin bekor qilindi; ish yuritish xarajatlari hisobga olinmaydi. Qaytariladigan mukofot taxminan qancha (pro rata)? A) 0,6 mln so'm B) 1,2 mln so'm C) 2,4 mln so'm D) 1,8 mln so'm To'g'ri javob: B) 1,2 mln so'm ✔ 50. Markaziy bankning «oxirgi instansiyadagi kreditor» funksiyasi nimani anglatadi? A) Xalqaro valyuta fondidan kredit olishni B) Davlat byudjeti taqchilligini to'g'ridan-to'g'ri moliyalashtirishni C) Likvidlik tanqisligiga uchragan to'lovga qobil banklarga favqulodda likvidlik berishni D) Aholiga imtiyozli ipoteka kreditlari berishni To'g'ri javob: C) Likvidlik tanqisligiga uchragan to'lovga qobil banklarga favqulodda likvidlik ✔ berishni BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 123 16-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Loyiha NPV si diskont stavkasi oshgani sari (an'anaviy pul oqimlari uchun) qanday o'zgaradi? A) Kamayadi B) O'zgarmaydi C) Avval kamayib, keyin oshadi D) Oshadi To'g'ri javob: A) Kamayadi✔ 2. O'sish hisobi: YaIM o'sishi 5%, kapital o'sishi 6%, mehnat o'sishi 1%, kapital ulushi α = 0,4. Umumiy omil unumdorligining (TFP) o'sishi qancha? A) 1,6% B) 3,0% C) 0,6% D) 2,0% To'g'ri javob: D) 2,0% ✔ 3. Byudjet daromadlari 800, xarajatlari 900, shu jumladan davlat qarzi bo'yicha foiz to'lovlari 60. Birlamchi byudjet taqchilligi qancha? A) 160 B) 40 C) 100 D) 60 To'g'ri javob: B) 40 ✔ 4. RACI matritsasida «A» harfi nimani bildiradi? A) Available — mavjud resurs B) Assistant — yordamchi ijrochi C) Accountable — natija uchun yakuniy javobgar D) Approved — tasdiqlangan hujjat To'g'ri javob: C) Accountable — natija uchun yakuniy javobgar ✔ 5. O'zlashtirilgan qiymat usulida (EVM) SPI < 1 bo'lishi nimani bildiradi? A) Loyiha jadvaldan oldinda bormoqda B) Loyiha budjetdan tejamli bajarilmoqda C) Loyiha jadvaldan orqada qolmoqda D) Loyiha to'liq yakunlangan To'g'ri javob: C) Loyiha jadvaldan orqada qolmoqda ✔ 6. Loyiha investitsiyasi 1 000, yillik pul oqimi 400, 4 yil, diskont stavkasi 10 % (annuitet koeffitsiyenti 3,1699). NPV qancha? A) 126,8 B) 600,0 C) 1 268,0 D) 268,0 To'g'ri javob: D) 268,0 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 124 7. Xalqaro statistika amaliyotida (XVF/OECD) to'g'ridan-to'g'ri investitsiya sifatida tasniflanish uchun odatda qanday ulush chegarasi qo'llaniladi? A) Ovoz beruvchi aksiyalarning kamida 50 % B) Ovoz beruvchi aksiyalarning kamida 1 % C) Ovoz beruvchi aksiyalarning kamida 10 % D) Ovoz beruvchi aksiyalarning kamida 25 % To'g'ri javob: C) Ovoz beruvchi aksiyalarning kamida 10 %✔ 8. Loyiha bo'yicha: rejalashtirilgan qiymat PV = 500, bajarilgan ishlar qiymati EV = 450, haqiqiy xarajat AC = 600 (mln so'm). Xarajatlar samaradorligi indeksi (CPI) nechaga teng? A) 0,75 B) 0,83 C) 1,33 D) 0,90 To'g'ri javob: A) 0,75 ✔ 9. Nominal pul oqimlarini real diskont stavkasida diskontlash qanday natija beradi? A) NPV ni kamaytirib ko'rsatadi B) NPV ni oshirib ko'rsatadi C) IRR ni nolga tushiradi D) Natijaga ta'sir qilmaydi To'g'ri javob: B) NPV ni oshirib ko'rsatadi ✔ 10. G'aznachilik tizimining yagona g'azna hisobvarag'i (TSA) ning asosiy afzalligi nima? A) Byudjet tasnifidan voz kechib, hisobotni soddalashtirish B) Soliq stavkalarini pasaytirish uchun qo'shimcha manba yaratish C) Davlat pul mablag'larini markazlashgan boshqarish va likvidlikni nazorat qilish D) Tijorat banklaridagi byudjet depozitlarini ko'paytirish To'g'ri javob: C) Davlat pul mablag'larini markazlashgan boshqarish va likvidlikni nazorat qilish ✔ 11. IRR usulining yashirin taxminiga ko'ra oraliq pul oqimlari qaysi stavkada reinvestitsiya qilinadi? A) Kapitalning o'rtacha qiymatida B) Loyihaning IRR stavkasida C) Risksiz foiz stavkasida D) Nol stavkada (reinvestitsiyasiz) To'g'ri javob: B) Loyihaning IRR stavkasida ✔ 12. Mutlaq tenglik chizig'i va Lorens egri chizig'i orasidagi yuza 0,15 ga, mutlaq tenglik chizig'i ostidagi umumiy uchburchak yuzasi 0,5 ga teng. Djini koeffitsienti nechaga teng? A) 0,30 B) 0,15 C) 0,35 D) 0,65 To'g'ri javob: A) 0,30 ✔ 13. Bir xil yillik annuitet: 5 yil davomida har yili 100 mln so'm, stavka 10 %. Annuitet koeffitsiyenti 3,7908. Oqimning joriy qiymati qancha? A) 500,0 mln so'm B) 310,5 mln so'm C) 379,1 mln so'm D) 454,5 mln so'm To'g'ri javob: C) 379,1 mln so'm ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 125 14. Kogerent risk o'lchovining qaysi xususiyatini VaR har doim ham qanoatlantirmaydi? A) Monotonlik (katta zararli portfel riskliroq) B) Translatsion invariantlik (naqd qo'shish ta'siri) C) Musbat bir jinslilik (masshtabga mutanosiblik) D) Subadditivlik (diversifikatsiya riskni oshirmasligi) To'g'ri javob: D) Subadditivlik (diversifikatsiya riskni oshirmasligi)✔ 15. «O'rta daromad tuzog'i» nimani anglatadi? A) Mamlakatda o'rtacha ish haqining real pasayib borishi B) Aholining o'rta qatlami ulushining tez qisqarib ketishi C) Davlat qarzining uzoq vaqt o'rtacha darajada qolishi D) O'rta daromadli mamlakatning yuqori daromad guruhiga o'tolmay turg'unlashishi To'g'ri javob: D) O'rta daromadli mamlakatning yuqori daromad guruhiga o'tolmay turg'unlashishi ✔ 16. Loyiha boshqaruvidagi «uchlik cheklov» (triple constraint) qaysi elementlarni o'z ichiga oladi? A) Marketing, sotuv, xizmat B) Foyda, soliq, dividend C) Aktiv, majburiyat, kapital D) Ko'lam (scope), vaqt, xarajat To'g'ri javob: D) Ko'lam (scope), vaqt, xarajat ✔ 17. Portfel qiymati 1 000 mln so'm, kunlik daromadlilik standart og'ishi 2 %, kutilgan daromadlilik nolga teng, taqsimot normal. 1 kunlik 95 % VaR (z = 1,645) qancha? A) 32,9 mln so'm B) 20,0 mln so'm C) 46,5 mln so'm D) 16,4 mln so'm To'g'ri javob: A) 32,9 mln so'm ✔ 18. VaR ko'rsatkichining asosiy kamchiligi sifatida nima ko'rsatiladi? A) Faqat obligatsiyalar portfeli uchun qo'llaniladi B) Natija pul birligida ifodalanmaydi C) Uni hisoblash amalda imkonsiz va juda qimmat D) Ishonch darajasidan oshgan (dumdagi) zararlar hajmini ko'rsatmaydi To'g'ri javob: D) Ishonch darajasidan oshgan (dumdagi) zararlar hajmini ko'rsatmaydi ✔ 19. Davlat-xususiy sheriklikning (DXSh) asosiy mohiyati nimada? A) Davlat tomonidan xususiy banklarning kapitaliga ulush kiritish B) Davlat korxonalarini ochiq auksion orqali to'liq xususiylashtirish C) Xususiy kompaniyalarga investitsiya uchun soliq imtiyozlari berish D) Infratuzilma loyihalarida risk va majburiyatlarni uzoq muddatli shartnoma bilan taqsimlash To'g'ri javob: D) Infratuzilma loyihalarida risk va majburiyatlarni uzoq muddatli shartnoma bilan ✔ taqsimlash 20. 250 kunlik backtestingda 99 % VaR modeli uchun kutilayotgan buzilishlar (exceptions) soni taxminan nechta? A) 25 ta B) 2–3 ta C) 0 ta D) 12–13 ta To'g'ri javob: B) 2–3 ta ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 126 21. U. Rostouning iqtisodiy o'sish bosqichlari nazariyasida «ko'tarilish» (take-off) bosqichidan oldingi bosqich qaysi? A) Yetuklikka intilish (harakat) bosqichi B) Postindustrial (axborot) jamiyati bosqichi C) Ko'tarilish uchun shart-sharoitlar yaratilishi D) Yuqori ommaviy iste'mol davri To'g'ri javob: C) Ko'tarilish uchun shart-sharoitlar yaratilishi✔ 22. Panel ma'lumotlarida qat'iy (fixed) va tasodifiy (random) effektlar modellari o'rtasida tanlov uchun qaysi test qo'llaniladi? A) Xausman testi B) Darbin–Uotson testi C) Jark–Bera testi D) Ramsey RESET testi To'g'ri javob: A) Xausman testi ✔ 23. Real diskont stavkasi 5 %, kutilayotgan inflyatsiya 8 %. Nominal pul oqimlarini diskontlash uchun nominal stavka (Fisher, aniq shakl) qancha? A) 3,0 % B) 13,0 % C) 12,6 % D) 13,4 % To'g'ri javob: D) 13,4 % ✔ 24. Byudjet xarajatlarini davlat funksiyalari (ta'lim, sog'liqni saqlash, mudofaa va h.k.) bo'yicha guruhlash qanday tasnif deyiladi? A) Dasturiy tasnif B) Iqtisodiy tasnif C) Funksional tasnif D) Idoraviy tasnif To'g'ri javob: C) Funksional tasnif ✔ 25. To'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiya (FDI) portfel investitsiyasidan asosan nima bilan farq qiladi? A) Faqat davlat va korporativ obligatsiyalarga yo'naltirilishi bilan B) Faqat davlat tomonidan amalga oshirilishi bilan C) Investorning korxonani boshqarishda samarali nazorat yoki ta'sirga ega bo'lishi bilan D) Bir yildan qisqa muddatga amalga oshirilishi bilan To'g'ri javob: C) Investorning korxonani boshqarishda samarali nazorat yoki ta'sirga ega bo'lishi ✔ bilan 26. A. Sen rivojlanishni qanday konsepsiya orqali talqin qiladi? A) Faqat aholi jon boshiga YaIMning tez o'sishi B) Insonlar imkoniyatlari (capabilities) va erkinliklarini kengaytirish C) Faqat eksport hajmi va valyuta tushumining o'sishi D) Faqat sanoat ishlab chiqarishi hajmining o'sishi To'g'ri javob: B) Insonlar imkoniyatlari (capabilities) va erkinliklarini kengaytirish ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 127 27. Hukumat xarajatlarni davlat obligatsiyalarini xususiy sektorga sotish orqali moliyalashtirsa, qisqa muddatda odatda nima kuzatiladi? A) Pul bazasining emissiya hisobiga keskin kengayishi B) Milliy valyutaning majburiy rasmiy devalvatsiyasi C) Foizlarga yuqoriga bosim va xususiy investitsiyalarning qisman siqib chiqarilishi D) Inflyatsiyaning darhol va sezilarli darajada pasayishi To'g'ri javob: C) Foizlarga yuqoriga bosim va xususiy investitsiyalarning qisman siqib chiqarilishi✔ 28. Loyiha NPV si stavka 10 % da +40, stavka 15 % da −60 (mln so'm). Chiziqli interpolyatsiya bo'yicha IRR taxminan nechaga teng? A) 11,5 % B) 12,0 % C) 12,5 % D) 13,0 % To'g'ri javob: B) 12,0 % ✔ 29. Kritik yo'ldagi ish 3 kunga kechiksa, boshqa sharoitlar o'zgarmaganda loyiha muddati qanday o'zgaradi? A) 3 kunga qisqaradi B) 1,5 kunga uzayadi C) O'zgarmaydi D) 3 kunga uzayadi To'g'ri javob: D) 3 kunga uzayadi ✔ 30. Davlat qarzini tashqi va ichki qarzga ajratishda asosiy mezon nima? A) Kreditorning rezidentligi (yoki qarz valyutasi) B) Qarz bo'yicha foiz stavkasi darajasi C) Qarzning to'lov muddati D) Qarz mablag'larining maqsadli yo'nalishi To'g'ri javob: A) Kreditorning rezidentligi (yoki qarz valyutasi) ✔ 31. «Aqlning ketishi» (brain drain) rivojlanayotgan mamlakat uchun qanday salbiy oqibatga ega bo'lishi mumkin? A) Ichki talab ortishi natijasida inflyatsiyaning tezlashishi B) Mamlakatda ochiq ishsizlik darajasining keskin oshishi C) Mehnat sig'imi yuqori eksportning tez ortib ketishi D) Malakali inson kapitalining yo'qotilishi va ta'lim investitsiyasining qaytmasligi To'g'ri javob: D) Malakali inson kapitalining yo'qotilishi va ta'lim investitsiyasining qaytmasligi ✔ 32. Byudjetning haqiqiy taqchilligi YaIMning 4% i, shundan tsiklik qismi 1,5%. Strukturaviy taqchillik qancha? A) 5,5% B) 4,0% C) 2,5% D) 1,5% To'g'ri javob: C) 2,5% ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 128 33. «Resurs la'nati» konsepsiyasi nimani bildiradi? A) Resurslar tugashi bilan iqtisodiy o'sish butunlay to'xtab qolishi B) Resurslarga boy mamlakatlar ko'pincha sekinroq o'sib, institutsional muammolarga duch kelishi C) Resurs eksporti har qanday sharoitda o'sishni tezlashtirishi D) Jahon bozorida resurslar narxining doimiy pasayib borishi To'g'ri javob: B) Resurslarga boy mamlakatlar ko'pincha sekinroq o'sib, institutsional ✔ muammolarga duch kelishi 34. Riskning ehtimolligi 30 %, ro'y bersa loyihaga ta'siri 200 mln so'm zarar. Kutilayotgan pul qiymati (EMV) qancha? A) −30 mln so'm B) −140 mln so'm C) −60 mln so'm D) −200 mln so'm To'g'ri javob: C) −60 mln so'm ✔ 35. «Bepul chavandoz» (free rider) muammosi qaysi ne'matlar bilan ko'proq bog'liq? A) Jamoat ne'matlari B) Xususiy ne'matlar C) Giffen tovarlari D) Klub ne'matlari To'g'ri javob: A) Jamoat ne'matlari ✔ 36. Quyidagilardan qaysi biri davlat byudjetining nosoliq daromadiga misol? A) Aksiz solig'i va bojxona boji B) Davlat mulkini ijaraga berishdan tushum C) Jismoniy shaxslar daromad solig'i D) Qo'shilgan qiymat solig'i tushumi To'g'ri javob: B) Davlat mulkini ijaraga berishdan tushum ✔ 37. Qashshoqlik chuqurligi indeksi (poverty gap) nimani o'lchaydi? A) Qashshoqlik chizig'idan past yashovchilarning mutlaq sonini B) Aholi daromadlari taqsimotidagi umumiy tengsizlikni C) Mehnatga layoqatli aholi orasidagi ishsizlar ulushini D) Qashshoqlarning daromadi qashshoqlik chizig'idan o'rtacha qanchalik pastligini To'g'ri javob: D) Qashshoqlarning daromadi qashshoqlik chizig'idan o'rtacha qanchalik pastligini ✔ 38. Ishlab chiqarish funksiyasi Kobb–Duglas ko'rinishida, kapitalning daromaddagi ulushi α = 0,3. Solou modelida barqaror iste'molni maksimallashtiruvchi («oltin qoida») jamg'arma normasi qancha? A) 30% B) 3% C) 70% D) 50% To'g'ri javob: A) 30% ✔ 39. Xarrod–Domar modelida jamg'arma normasi s = 24%, kapital sig'imi (kapital/mahsulot) v = 4. Kafolatlangan o'sish sur'ati qancha? A) 28% B) 96% C) 6% D) 16,7% To'g'ri javob: C) 6% ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 129 40. R. Lukas modelida iqtisodiy o'sishning asosiy manbai sifatida nima ko'rib chiqiladi? A) Tabiiy resurslar B) Inson kapitali to'planishi C) Davlat qarzi D) Pul massasining o'sishi To'g'ri javob: B) Inson kapitali to'planishi✔ 41. Portfel investitsiyalarini boshqarishda «passiv strategiya» nimani anglatadi? A) Faqat kam baholangan aksiyalarni tanlab sotib olish B) Faqat qisqa sotuv bitimlaridan foydalanish strategiyasi C) Bozor vaqtini tanlab, tez-tez savdo qilish strategiyasi D) Bozor indeksini takrorlovchi portfelni uzoq muddat ushlab turish To'g'ri javob: D) Bozor indeksini takrorlovchi portfelni uzoq muddat ushlab turish ✔ 42. Mamlakatda aholi jon boshiga real YaIM yiliga 2% o'smoqda. «70 qoidasi»ga ko'ra u taxminan necha yilda ikki baravar oshadi? A) 20 yil B) 14 yil C) 50 yil D) 35 yil To'g'ri javob: D) 35 yil ✔ 43. Kambag'al mamlakatlar YaIMini xarid qobiliyati pariteti bo'yicha hisoblash odatda bozor kursidagi hisob-kitobga nisbatan qanday natija beradi? A) Yuqoriroq, chunki savdo qilinmaydigan xizmatlar u yerda arzon B) Pastroq, chunki import tovarlari u yerda qimmatroq C) Bir xil, chunki ikkala usul bir xil natija beradi D) Pastroq, chunki ish haqi darajasi u yerda past To'g'ri javob: A) Yuqoriroq, chunki savdo qilinmaydigan xizmatlar u yerda arzon ✔ 44. Sezgirlik tahlilining asosiy cheklovi nima? A) O'zgaruvchilar o'rtasidagi bog'liqlikni (korrelyatsiyani) hisobga olmaydi B) NPV ni hisoblamaydi, faqat IRR ni baholaydi C) Diskont stavkasi va pulning vaqt qiymatini hisobga olmaydi D) Faqat bitta yil uchun pul oqimini tahlil qiladi To'g'ri javob: A) O'zgaruvchilar o'rtasidagi bog'liqlikni (korrelyatsiyani) hisobga olmaydi ✔ 45. Operatsion risk bo'yicha Bazel qo'mitasining yo'qotish hodisalari tasnifiga qaysi biri kiradi? A) Ichki firibgarlik B) Qarz oluvchi defolti C) Foiz stavkasining oshishi D) Valyuta kursining tushishi To'g'ri javob: A) Ichki firibgarlik ✔ 46. Baumolning «xarajatlar kasalligi» (cost disease) samarasi nimani tushuntiradi? A) Sanoatda unumdorlik oshganda narxlarning ko'tarilishini B) Soliq tushumlarining inflyatsiya sharoitida qisqarishini C) Davlat qarzining iqtisodiy o'sish davrida kamayib borishini D) Unumdorligi sekin o'sadigan xizmatlar xarajatlarining nisbatan tez oshishini To'g'ri javob: D) Unumdorligi sekin o'sadigan xizmatlar xarajatlarining nisbatan tez oshishini ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 130 47. Tarmoq grafigi: A (3 kun) → B (5 kun) → D (2 kun); A → C (4 kun) → D. Kritik yo'l davomiyligi qancha? A) 14 kun B) 10 kun C) 9 kun D) 12 kun To'g'ri javob: B) 10 kun✔ 48. Asbob-uskunaning balans qiymati 200 mln so'm, loyiha oxirida u 260 mln so'mga sotiladi, foyda solig'i 20 %. Soliqdan keyingi tugatish pul oqimi qancha? A) 260 mln so'm B) 208 mln so'm C) 212 mln so'm D) 248 mln so'm To'g'ri javob: D) 248 mln so'm ✔ 49. Tarixiy simulyatsiya usulida 500 ta kunlik stsenariy mavjud (Hull yondashuvi). 1 kunlik 99 % VaR sifatida zararlar kamayish tartibida joylashtirilganda nechanchi zarar olinadi? A) 50-eng katta zarar B) 25-eng katta zarar C) Eng katta 1-zarar D) 5-eng katta zarar To'g'ri javob: D) 5-eng katta zarar ✔ 50. Davlat moliyaviy nazorati tizimida tashqi (mustaqil) davlat auditining asosiy vazifasi nima? A) Byudjet mablag'larining qonuniy, maqsadli va samarali ishlatilishini baholash B) Davlat qimmatli qog'ozlarini birlamchi bozorda joylashtirish C) Soliq va boshqa majburiy to'lovlarni undirish D) Pul-kredit siyosatini ishlab chiqish va amalga oshirish To'g'ri javob: A) Byudjet mablag'larining qonuniy, maqsadli va samarali ishlatilishini baholash ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 131 17-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Daromad oshgan sari o'rtacha soliq stavkasi oshib boradigan soliq tizimi qanday ataladi? A) Progressiv B) Qat'iy (fiksirlangan) C) Regressiv D) Proporsional To'g'ri javob: A) Progressiv✔ 2. Markaziy bank majburiy zaxira normasini oshirsa, qisqa muddatda qanday natija kutiladi? A) Pul multiplikatori oshadi va kredit taklifi kengayadi B) Pul multiplikatori va kredit taklifi kamayadi C) Foiz stavkalari pasayib, kreditga talab oshadi D) Banklarning ortiqcha likvidligi va kredit resursi oshadi To'g'ri javob: B) Pul multiplikatori va kredit taklifi kamayadi ✔ 3. Kompaniya 1 000 mln so'm nominalli obligatsiyalarni 950 mln so'mga chiqardi; samarali foiz stavkasi 9 %, kupon 8 %. Birinchi yil oxirida amortizatsiyalangan qiymat bo'yicha majburiyat qancha? A) 965,5 mln so'm B) 950,0 mln so'm C) 955,5 mln so'm D) 1 000,0 mln so'm To'g'ri javob: C) 955,5 mln so'm ✔ 4. Operatsion risk Bazel qo'mitasi ta'rifiga ko'ra nimadan kelib chiqadigan yo'qotish riski hisoblanadi? A) Bozor foiz stavkalari va valyuta kurslarining noqulay o'zgarishidan B) Qarz oluvchi yoki kontragentning majburiyatlarini bajarmasligidan C) Ichki jarayonlar, odamlar va tizimlar nosozligi yoki tashqi hodisalardan D) Bankning qisqa muddatli majburiyatlarni to'lay olmasligidan To'g'ri javob: C) Ichki jarayonlar, odamlar va tizimlar nosozligi yoki tashqi hodisalardan ✔ 5. Faktoring operatsiyasining mohiyati nimada? A) Bank asbob-uskunani sotib olib, mijozga uzoq muddatga ijaraga beradi B) Bank mijoz topshirig'iga ko'ra xorijiy sotuvchiga akkreditiv ochadi C) Bank mijozning qimmatli qog'ozlarini saqlaydi va hisobini yuritadi D) Bank mijozning debitorlik qarzini sotib olib, uni moliyalashtiradi To'g'ri javob: D) Bank mijozning debitorlik qarzini sotib olib, uni moliyalashtiradi ✔ 6. MHXS bo'yicha zaxiralar tannarxini aniqlashda qaysi usul taqiqlangan? A) LIFO B) FIFO C) Aniq identifikatsiya D) O'rtacha tortilgan qiymat To'g'ri javob: A) LIFO ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 132 7. Salbiy tashqi samara (eksternaliya) mavjud bo'lgan raqobatli bozorda qanday natija kuzatiladi? A) Ijtimoiy jihatdan optimaldan kam ishlab chiqariladi B) Ijtimoiy jihatdan optimaldan ortiq ishlab chiqariladi C) Bozor narxi ijtimoiy chegaraviy xarajatdan yuqori bo'ladi D) Xususiy va ijtimoiy xarajatlar teng bo'ladi To'g'ri javob: B) Ijtimoiy jihatdan optimaldan ortiq ishlab chiqariladi✔ 8. Bank kapitali 120 mlrd so'm, riskka tortilgan aktivlari 1 000 mlrd so'm. Kapital yetarliligi koeffitsiyenti nechaga teng? A) 10,7 % B) 12,0 % C) 8,3 % D) 1,2 % To'g'ri javob: B) 12,0 % ✔ 9. Tovarning QQS bilan birga narxi 1200, QQS stavkasi 20%. Narx tarkibidagi QQS summasi qancha? A) 180 B) 200 C) 220 D) 240 To'g'ri javob: B) 200 ✔ 10. Monopolist P = 60 narx belgilagan, chegaraviy xarajati MC = 20. Lerner indeksi nechaga teng? A) 0,33 B) 0,67 C) 0,25 D) 3,0 To'g'ri javob: A) 0,33 ✔ 11. Bozor talabi P = 120 − Q; ikki bir xil firma Kurno modeli bo'yicha raqobatlashadi, chegaraviy xarajatlar nolga teng. Har bir firmaning ishlab chiqarish hajmi va bozor narxi qanday? A) Har biri 40; P = 40 B) Har biri 60; P = 0 C) Har biri 30; P = 60 D) Har biri 20; P = 80 To'g'ri javob: A) Har biri 40; P = 40 ✔ 12. IAS 33 bo'yicha bir aksiyaga asosiy foyda (basic EPS) qanday hisoblanadi? A) Sof foyda / yil oxiridagi jami chiqarilgan aksiyalar soni B) Sotuvdan tushum / oddiy aksiyalarning o'rtacha soni C) Oddiy aksiyadorlarga tegishli foyda / oddiy aksiyalarning o'rtacha tortilgan soni D) To'langan dividendlar / muomaladagi aksiyalar soni To'g'ri javob: C) Oddiy aksiyadorlarga tegishli foyda / oddiy aksiyalarning o'rtacha tortilgan soni ✔ 13. Engel egri chizig'i qaysi bog'liqlikni tasvirlaydi? A) Narx va talab miqdori o'rtasidagi B) Xarajatlar va ishlab chiqarish hajmi o'rtasidagi C) Iste'molchi daromadi va tovarning iste'mol miqdori o'rtasidagi D) Ish haqi va mehnat taklifi o'rtasidagi To'g'ri javob: C) Iste'molchi daromadi va tovarning iste'mol miqdori o'rtasidagi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 133 14. Taklifi mutlaq noegiluvchan bo'lgan yerga solingan soliq qanday xususiyatga ega? A) Yer egalari zimmasida qoladi va o'lik yuk yo'qotishi deyarli bo'lmaydi B) Butun soliq ijarachilarga o'tadi va o'lik yuk yo'qotishi katta bo'ladi C) Soliq tushumi nolga teng bo'ladi D) Yer taklifini keskin kamaytiradi To'g'ri javob: A) Yer egalari zimmasida qoladi va o'lik yuk yo'qotishi deyarli bo'lmaydi✔ 15. Soliqlarning regulyativ (tartibga soluvchi) funksiyasiga misol qaysi? A) Soliq qarzini undirish B) Soliq hisobotlarini elektron qabul qilish C) Byudjet taqchilligini qoplash uchun soliq tushumlarini oshirish D) Tamaki iste'molini kamaytirish maqsadida aksiz stavkasini oshirish To'g'ri javob: D) Tamaki iste'molini kamaytirish maqsadida aksiz stavkasini oshirish ✔ 16. IAS 8 ga ko'ra hisob siyosatidagi ixtiyoriy o'zgarish odatda qanday qo'llaniladi? A) Kapital orqali, qiyosiy ma'lumotlarsiz B) Faqat joriy davrda, o'tgan davrlarsiz C) Perspektiv (faqat kelgusi davrlarga) D) Retrospektiv (o'tgan davrlar qayta hisoblanadi) To'g'ri javob: D) Retrospektiv (o'tgan davrlar qayta hisoblanadi) ✔ 17. Iste'molchining naflilik funksiyasi U = X · Y, daromadi I = 120, narxlar Px = 2, Py = 4. Optimal X miqdori nechaga teng? A) 20 B) 30 C) 15 D) 60 To'g'ri javob: B) 30 ✔ 18. Ikki tomonlama soliqqa tortishdan qochish to'g'risidagi xalqaro bitimlarning asosiy maqsadi nima? A) Bir xil daromadni ikki davlatda takroriy soliqqa tortishning oldini olish B) Import bojlarini bekor qilish C) Soliq stavkalarini davlatlar o'rtasida tenglashtirish D) Valyuta nazoratini kuchaytirish To'g'ri javob: A) Bir xil daromadni ikki davlatda takroriy soliqqa tortishning oldini olish ✔ 19. Davr boshida aktivlar 800, majburiyatlar 500. Davr oxirida aktivlar 950, majburiyatlar 560. Davr davomida egalar qo'shimcha 30 kapital kiritgan, dividend to'lanmagan. Davr sof foydasi qancha? A) 60 B) 120 C) 90 D) 150 To'g'ri javob: A) 60 ✔ 20. IAS 28 bo'yicha sezilarli ta'sir (significant influence) odatda qanday ovoz ulushida taxmin qilinadi? A) Faqat 51 % dan ko'p ulushda B) 5 % dan kam ulushda C) Faqat 100 % ulushda D) 20 % va undan ko'p (50 % gacha) To'g'ri javob: D) 20 % va undan ko'p (50 % gacha) ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 134 21. Asosiy vositani sotib olish uchun to'langan pul IAS 7 bo'yicha qaysi faoliyatga kiradi? A) Investitsion B) Pulsiz operatsiya C) Moliyaviy D) Operatsion To'g'ri javob: A) Investitsion✔ 22. Bir martalik aniq summadagi soliqdan farqli o'laroq, mehnat daromadiga solinadigan proporsional soliq qanday samara keltirib chiqarishi mumkin? A) Muomaladagi pul massasining avtomatik oshishini B) Faqat daromad samarasini, o'rinbosish samarasisiz C) Mehnat va dam olish tanlovini buzuvchi o'rinbosish samarasini D) Hech qanday xulq-atvor o'zgarishiga olib kelmaslikni To'g'ri javob: C) Mehnat va dam olish tanlovini buzuvchi o'rinbosish samarasini ✔ 23. Kouz teoremasiga ko'ra tashqi samara muammosi xususiy kelishuv yo'li bilan samarali hal etilishi uchun qanday shart zarur? A) Ijtimoiy xarajatlar xususiy xarajatlardan kichik bo'lishi B) Davlat Pigu solig'ini joriy etishi C) Mulk huquqlari aniq belgilangan va transaksion xarajatlar juda past bo'lishi D) Tomonlardan biri monopolist bo'lishi To'g'ri javob: C) Mulk huquqlari aniq belgilangan va transaksion xarajatlar juda past bo'lishi ✔ 24. Ijobiy foiz gepiga (RSA > RSL) ega bank uchun foiz stavkalarining pasayishi qanday ta'sir qiladi? A) Faqat nofoizli daromad o'zgaradi B) Sof foizli daromad oshadi C) Sof foizli daromad o'zgarmaydi D) Sof foizli daromad kamayadi To'g'ri javob: D) Sof foizli daromad kamayadi ✔ 25. Talab Qd = 100 − 2P, taklif Qs = −20 + 2P. Davlat narxning yuqori chegarasini P = 20 qilib belgiladi. Bozorda qanday holat yuzaga keladi? A) 40 birlik ortiqcha taklif B) 40 birlik taqchillik C) Bozor muvozanatda qoladi D) 20 birlik taqchillik To'g'ri javob: B) 40 birlik taqchillik ✔ 26. Mamlakatda soliq tushumlari 240, YaIM 1200. Makroiqtisodiy soliq yuki qancha? A) 12% B) 5% C) 20% D) 24% To'g'ri javob: C) 20% ✔ 27. Daromad solig'i shkalasi: 1000 gacha bo'lgan qism uchun 10%, 1000 dan oshgan qism uchun 20%. Daromadi 1500 bo'lgan shaxsning soliq summasi va o'rtacha stavkasi qanday? A) 250; 16,7% B) 200; 13,3% C) 300; 20% D) 150; 10% To'g'ri javob: B) 200; 13,3% ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 135 28. Ishlab chiqarish funksiyasi Q = K^0,5 · L^0,7 ko'rinishida. Bu funksiya masshtab samarasi bo'yicha qanday? A) Ortib boruvchi masshtab samarasi B) O'zgarmas masshtab samarasi C) Kamayuvchi masshtab samarasi D) Masshtab samarasini aniqlab bo'lmaydi To'g'ri javob: A) Ortib boruvchi masshtab samarasi✔ 29. IAS 7 bo'yicha pul oqimlari qaysi uch faoliyat turiga bo'linadi? A) Ishlab chiqarish, savdo, xizmat B) Joriy, uzoq muddatli, kapital C) Daromad, xarajat, foyda D) Operatsion, investitsion, moliyaviy To'g'ri javob: D) Operatsion, investitsion, moliyaviy ✔ 30. Stiglitz–Weiss modeliga ko'ra kredit bozorida kredit ratsionlashtirish nima uchun yuzaga keladi? A) Stavka oshgani sari salbiy tanlov va moral hazard bankning kutilgan daromadini kamaytirishi mumkinligi uchun B) Banklarda depozit resurslari yetishmagani va majburiy zaxira normasi yuqoriligi uchun C) Markaziy bank kredit stavkalariga ma'muriy yuqori chegara o'rnatgani va raqobat kuchsizligi uchun D) Garov bozori rivojlanmagani va qarz oluvchilar garov taqdim eta olmagani uchun To'g'ri javob: A) Stavka oshgani sari salbiy tanlov va moral hazard bankning kutilgan daromadini ✔ kamaytirishi mumkinligi uchun 31. Bazel II ning uchta ustuni qaysi qatorda to'g'ri ko'rsatilgan? A) Kapital yetarliligi, likvidlik qoplamasi, leverage cheklovi B) Kredit riski, bozor riski, operatsion riskni baholash C) Litsenziyalash, inspeksiya, sanatsiya va tugatish D) Minimal kapital talablari, nazorat jarayoni, bozor intizomi To'g'ri javob: D) Minimal kapital talablari, nazorat jarayoni, bozor intizomi ✔ 32. Kovenant (kredit shartnomasidagi maxsus shart) ning asosiy vazifasi nima? A) Garov ta'minotining bozor qiymatini aniqlash tartibi B) Qarz oluvchining risk darajasini oshiruvchi harakatlarini cheklash C) Kredit bo'yicha foiz stavkasi va to'lov jadvalini belgilash D) Bank komissiyalari va jarimalar miqdorini hisoblash To'g'ri javob: B) Qarz oluvchining risk darajasini oshiruvchi harakatlarini cheklash ✔ 33. IFRS 13 dagi haqqoniy qiymat iyerarxiyasida 1-darajali kirish ma'lumotlari qaysi? A) Kuzatilmaydigan ichki model ma'lumotlari B) Faol bozordagi bir xil aktivlarning tuzatilmagan kotirovkalari C) Mustaqil baholovchining ekspert xulosasi D) O'xshash aktivlar uchun faol bozordagi narxlar To'g'ri javob: B) Faol bozordagi bir xil aktivlarning tuzatilmagan kotirovkalari ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 136 34. Asosiy vosita boshlang'ich qiymati 120 mln so'm, tugatish qiymati 20 mln so'm, foydali xizmat muddati 5 yil. To'g'ri chiziqli usulda yillik amortizatsiya qancha? A) 25 mln so'm B) 20 mln so'm C) 24 mln so'm D) 28 mln so'm To'g'ri javob: B) 20 mln so'm✔ 35. Majburiy zaxira normasi 8 % bo'lsa va banklar ortiqcha zaxira saqlamasa, oddiy depozit (pul) multiplikatori nechaga teng? A) 92,0 B) 12,5 C) 8,0 D) 1,08 To'g'ri javob: B) 12,5 ✔ 36. IAS 2 ga ko'ra zaxiralar balansda qanday baholanadi? A) Tannarx va sof sotish qiymatidan eng pasti bo'yicha B) Har doim haqqoniy qiymat bo'yicha C) Har doim sotish narxi bo'yicha D) Tannarx va bozor narxidan eng yuqorisi bo'yicha To'g'ri javob: A) Tannarx va sof sotish qiymatidan eng pasti bo'yicha ✔ 37. Edjvort qutisida kontrakt egri chizig'i nimani ifodalaydi? A) Boshlang'ich zaxiralar nuqtalarini B) Teng taqsimot nuqtalarini C) Byudjet chiziqlari kesishgan nuqtalarni D) Pareto-samarali taqsimotlar to'plamini To'g'ri javob: D) Pareto-samarali taqsimotlar to'plamini ✔ 38. Narx 10 dan 12 ga oshganda talab miqdori 100 dan 80 ga kamaydi. O'rta nuqta (yoy) usulida hisoblangan talabning narx egiluvchanligi taxminan qancha? A) −0,82 B) −2,00 C) −1,22 D) −1,00 To'g'ri javob: C) −1,22 ✔ 39. Shartli majburiyat (contingent liability) IAS 37 bo'yicha qanday aks ettiriladi? A) Tan olinmaydi, ehtimoli kam bo'lmasa izohda ochiladi B) Daromad sifatida foyda yoki zararda C) Balansda majburiyat sifatida to'liq summada D) Kapitaldan chegirilib, rezerv sifatida To'g'ri javob: A) Tan olinmaydi, ehtimoli kam bo'lmasa izohda ochiladi ✔ 40. Chiziqli talab va taklif sharoitida birlikka solinadigan soliq stavkasi ikki baravar oshirilsa, soliqning o'lik yuk yo'qotishi (excess burden) taxminan necha marta oshadi? A) 2 marta B) O'zgarmaydi C) 1,5 marta D) 4 marta To'g'ri javob: D) 4 marta ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 137 41. Bagehot qoidasiga ko'ra inqiroz davrida markaziy bank qanday kredit berishi kerak? A) Faqat xorijiy valyutada, qisqa muddatga, kvota asosida B) Faqat davlat banklariga, imtiyozli stavkada, garovsiz C) Garovsiz, bozor stavkasidan past stavkada, cheklangan miqdorda D) Yaxshi garov evaziga, jarima (yuqori) stavkada, cheklanmagan miqdorda To'g'ri javob: D) Yaxshi garov evaziga, jarima (yuqori) stavkada, cheklanmagan miqdorda✔ 42. Ishlab chiqarish funksiyasi Q = 10 · K^0,5 · L^0,5. K = 16, L = 25 bo'lganda ishlab chiqarish hajmi nechaga teng? A) 400 B) 100 C) 410 D) 200 To'g'ri javob: D) 200 ✔ 43. Mukammal raqobat sharoitida mahsulot narxi 5, mehnatning chegaraviy mahsuloti 4 birlik. Firma ish haqi qancha bo'lgunga qadar ishchi yollaydi? A) 1,25 B) 9 C) 5 D) 20 To'g'ri javob: D) 20 ✔ 44. Firmaning umumiy xarajatlari TC = 100 + 10Q + Q² ko'rinishida. Q = 5 bo'lganda chegaraviy xarajat (MC) nechaga teng? A) 15 B) 45 C) 20 D) 35 To'g'ri javob: C) 20 ✔ 45. Bankning muammoli kreditlar (NPL) ulushi oshishi bevosita qaysi ko'rsatkichni yomonlashtiradi? A) Aktivlar sifatini B) Komission daromadlarni C) Filiallar sonini D) Depozitlar o'sishini To'g'ri javob: A) Aktivlar sifatini ✔ 46. Soliq bazasini kengaytirib, stavkalarni pasaytirish siyosatining odatdagi iqtisodiy asoslanishi nima? A) Mahalliy ishlab chiqarish o'rniga importni rag'batlantirish B) O'lik yuk yo'qotishlarini kamaytirib, bir xil tushumni olish C) Byudjet tushumlarini ongli ravishda qisqartirib, xarajatlarni kamaytirish D) Soliq ma'muriyatchiligini murakkablashtirib, nazoratni kuchaytirish To'g'ri javob: B) O'lik yuk yo'qotishlarini kamaytirib, bir xil tushumni olish ✔ 47. Bankning foiz stavkasiga sezgir aktivlari 500 mlrd so'm, sezgir passivlari 650 mlrd so'm. Stavkalar 2 foiz punktga oshsa, sof foizli daromad taxminan qanday o'zgaradi? A) 3 mlrd so'mga kamayadi B) 10 mlrd so'mga kamayadi C) 3 mlrd so'mga oshadi D) 13 mlrd so'mga oshadi To'g'ri javob: A) 3 mlrd so'mga kamayadi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 138 48. Foyda solig'i stavkasi 15%. Korxonaning soliqqa tortiladigan foydasi 800 dan 1000 ga oshdi. Soliqdan keyingi sof foyda qanchaga oshadi? A) 170 B) 150 C) 200 D) 30 To'g'ri javob: A) 170✔ 49. Repo operatsiyasida markaziy bank qimmatli qog'ozlarni qayta sotib olish sharti bilan tijorat banklaridan sotib olsa, bu qanday operatsiya hisoblanadi? A) Majburiy zaxira o'zgarishi B) Valyuta intervensiyasi C) Likvidlikni olib qo'yish D) Likvidlik taqdim etish To'g'ri javob: D) Likvidlik taqdim etish ✔ 50. Pigu solig'ining maqsadi nima? A) Monopoliya foydasini olib qo'yib, narxlarni pasaytirish B) Salbiy tashqi samarani soliqqa tortib, faoliyatni optimal darajaga keltirish C) Byudjet tushumini har qanday yo'l bilan maksimallashtirish D) Importni cheklab, mahalliy ishlab chiqaruvchini himoyalash To'g'ri javob: B) Salbiy tashqi samarani soliqqa tortib, faoliyatni optimal darajaga keltirish ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 139 18-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Auditor mijoz ombori inventarizatsiyasida ishtirok etib, zaxiralarning jismoniy mavjudligini kuzatdi. Bu qaysi turdagi audit protsedurasi? A) Uchinchi tomondan tashqi tasdiqnoma olish B) Analitik protsedura (koeffitsiyent tahlili) C) Rahbariyatga yozma so'rov yuborish D) Kuzatish va tekshirish (inspection/observation) To'g'ri javob: D) Kuzatish va tekshirish (inspection/observation)✔ 2. 2, 3, 3, 5, 7 qatori uchun o'rtacha arifmetik va mediana qanday? A) 4 va 5 B) 4 va 3 C) 3 va 4 D) 5 va 3 To'g'ri javob: B) 4 va 3 ✔ 3. 2, 4, 6 tanlamasining tanlama dispersiyasi (n − 1 ga bo'lib hisoblangan) nechaga teng? A) 2,67 B) 2 C) 4 D) 8 To'g'ri javob: C) 4 ✔ 4. Qaysi ko'rsatkich odatda iqtisodiy siklning yetakchi (oldindan ogohlantiruvchi) indikatori hisoblanadi? A) Yangi buyurtmalar va qurilishga berilgan ruxsatnomalar soni B) O'tgan yilgi iste'mol narxlari indeksi C) Bank kreditlari bo'yicha muddati o'tgan qarzlar D) Uzoq muddatli ishsizlik darajasi To'g'ri javob: A) Yangi buyurtmalar va qurilishga berilgan ruxsatnomalar soni ✔ 5. Kapital tuzilmasining «pecking order» (iyerarxiya) nazariyasiga ko'ra kompaniyalar moliyalashtirish manbalarini qanday tartibda afzal ko'radi? A) Taqsimlanmagan foyda – qarz – yangi aksiyalar B) Aksiyalar – taqsimlanmagan foyda – qarz C) Yangi aksiyalar – qarz – taqsimlanmagan foyda D) Qarz – taqsimlanmagan foyda – aksiyalar To'g'ri javob: A) Taqsimlanmagan foyda – qarz – yangi aksiyalar ✔ 6. AD–AS modelida neft narxining keskin oshishi qisqa muddatda qanday oqibatga olib keladi? A) LRAS o'ngga siljiydi, narxlar pasayadi B) SRAS o'ngga siljiydi, narxlar pasayadi C) AD o'ngga siljiydi, narxlar va ishlab chiqarish oshadi D) SRAS chapga siljiydi, narxlar oshib, ishlab chiqarish kamayadi To'g'ri javob: D) SRAS chapga siljiydi, narxlar oshib, ishlab chiqarish kamayadi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 140 7. «Dummy o'zgaruvchilar tuzog'i» qanday holatda yuzaga keladi? A) Dummy o'zgaruvchi tanlamada faqat nol qiymat qabul qilganda B) Kuzatuvlar soni regressorlar sonidan sezilarli ko'p bo'lganda C) Sifat belgisi uchun birorta ham dummy o'zgaruvchi kiritilmaganda D) Konstantali modelga har bir kategoriya uchun dummy o'zgaruvchi kiritilganda To'g'ri javob: D) Konstantali modelga har bir kategoriya uchun dummy o'zgaruvchi kiritilganda✔ 8. Markaziy limit teoremasi nimani tasdiqlaydi? A) O'rtacha qiymatning dispersiyasi tanlama hajmi oshganda o'zgarmay qoladi B) Katta tanlamada o'rtachalar taqsimoti bosh to'plam taqsimotidan qat'i nazar taxminan normal bo'ladi C) Tanlama hajmidan qat'i nazar har qanday tanlamaning o'zi normal taqsimlangan bo'ladi D) Tanlama o'rtachasi tanlama hajmidan qat'i nazar bosh to'plam o'rtachasiga aynan teng To'g'ri javob: B) Katta tanlamada o'rtachalar taqsimoti bosh to'plam taqsimotidan qat'i nazar ✔ taxminan normal bo'ladi 9. Vertikal qo'shilish deb qanday birlashuvga aytiladi? A) Bir tarmoqdagi to'g'ridan-to'g'ri raqobatchi kompaniyalarning birlashuvi B) Ishlab chiqarish-sotish zanjiridagi turli bosqichdagi kompaniyalarning birlashuvi C) Davlat korxonasi va xususiy kompaniyaning qo'shma korxona tuzishi D) O'zaro bog'liq bo'lmagan turli tarmoqlardagi kompaniyalarning birlashuvi To'g'ri javob: B) Ishlab chiqarish-sotish zanjiridagi turli bosqichdagi kompaniyalarning birlashuvi ✔ 10. Statistik tanlov (sampling) da «tanlov riski» nima? A) Auditorning noto'g'ri audit protsedurasini tanlash riski B) Tanlov xulosasi butun to'plam tekshirilgandagi xulosadan farq qilish riski C) Mijoz xodimlarining firibgarlik qilish riski D) Audit hujjatlarining yo'qolishi yoki buzilishi riski To'g'ri javob: B) Tanlov xulosasi butun to'plam tekshirilgandagi xulosadan farq qilish riski ✔ 11. Aktivlarning aylanuvchanligi 2,0 marta, sotuv rentabelligi 4 %. ROA nechaga teng? A) 8 % B) 6 % C) 2 % D) 50 % To'g'ri javob: A) 8 % ✔ 12. Operatsion dastak darajasi yuqori bo'lgan kompaniyaning xususiyati qaysi? A) Zaxiralar va debitorlik qarzlari aylanishi tez B) Xarajatlar tarkibida doimiy xarajatlar ulushi yuqori C) Kapital tuzilmasida qarz mablag'lari ulushi yuqori D) Sof foydadan dividend to'lovi ulushi yuqori To'g'ri javob: B) Xarajatlar tarkibida doimiy xarajatlar ulushi yuqori ✔ 13. Moliyaviy dastaksiz kompaniya qiymati 1 000 mln so'm. U 400 mln so'm doimiy qarz jalb qildi, foyda solig'i 20 %. Modilyani–Miller (soliqli) nazariyasiga ko'ra dastakli kompaniya qiymati qancha? A) 920 mln so'm B) 1 000 mln so'm C) 1 080 mln so'm D) 1 400 mln so'm To'g'ri javob: C) 1 080 mln so'm ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 141 14. Qisqa muddatli Fillips egri chizig'i qaysi bog'liqlikni ifodalaydi? A) Ishsizlik va YaIM o'rtasidagi to'g'ri bog'liqlikni B) Foiz stavkasi va investitsiyalar o'rtasidagi to'g'ri bog'liqlikni C) Inflyatsiya va ishsizlik o'rtasidagi teskari bog'liqlikni D) Pul massasi va narxlar o'rtasidagi proporsional bog'liqlikni To'g'ri javob: C) Inflyatsiya va ishsizlik o'rtasidagi teskari bog'liqlikni✔ 15. MPC = 0,8 bo'lganda oddiy Keyns modelidagi soliq multiplikatori nechaga teng? A) −0,8 B) −4 C) −1,25 D) −5 To'g'ri javob: B) −4 ✔ 16. Debitorlik qarzlari aylanish davrining sezilarli uzayishi qanday muammoga ishora qilishi mumkin? A) Zaxiralarning kamayishi va ombor xarajatlari qisqarishi B) Mijozlardan to'lovlarni undirishning sekinlashuvi yoki kredit siyosatining yumshashi C) Sof foydaning oshishi va rentabellik yaxshilanishi D) Kreditorlik qarzlarining kamayishi va to'lov intizomi To'g'ri javob: B) Mijozlardan to'lovlarni undirishning sekinlashuvi yoki kredit siyosatining ✔ yumshashi 17. X va Y o'rtasidagi kovariatsiya 12, X ning standart chetlanishi 3, Y niki 5. Korrelyatsiya koeffitsienti nechaga teng? A) 4 B) 0,6 C) 0,8 D) 0,48 To'g'ri javob: C) 0,8 ✔ 18. Kompaniyaning EBITDA si 500, jami qarzi 1 500, pul mablag'lari 250. Sof qarz/EBITDA koeffitsiyenti nechaga teng? A) 3,5 B) 2,5 C) 3,0 D) 0,4 To'g'ri javob: B) 2,5 ✔ 19. Bazis davrda A tovardan 10, B dan 5 birlik iste'mol qilingan. Narxlar: bazis davrda A = 2, B = 4; joriy davrda A = 3, B = 4. Laspeyres narx indeksi nechaga teng? A) 1,50 B) 1,20 C) 1,10 D) 1,25 To'g'ri javob: D) 1,25 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 142 20. 100 mln so'm yillik 12 % murakkab foiz bilan 3 yilga qo'yildi (yillik kapitallashtirish). Muddat oxiridagi summa taxminan qancha? A) 137,4 mln so'm B) 136,0 mln so'm C) 140,5 mln so'm D) 112,0 mln so'm To'g'ri javob: C) 140,5 mln so'm✔ 21. Risksiz stavka 6 %, bozor portfelining kutilayotgan daromadliligi 14 %, aksiya betasi 1,25. CAPM bo'yicha aksiyaning talab qilinadigan daromadliligi qancha? A) 23,5 % B) 10,0 % C) 16,0 % D) 17,5 % To'g'ri javob: C) 16,0 % ✔ 22. Signal nazariyasiga ko'ra kompaniyaning yangi aksiya emissiyasi e'lon qilinishiga bozor odatda qanday munosabat bildiradi? A) Aksiya narxi doimo oshadi, chunki kompaniya o'sish imkoniyatini bildiradi B) Aksiya narxi odatda pasayadi, chunki menejerlar aksiyani qimmat deb hisoblashi mumkin C) Faqat obligatsiyalar narxi pasayadi, aksiya narxi o'zgarmaydi D) Bozor reaksiyasi bo'lmaydi, chunki emissiya qiymatga ta'sir qilmaydi To'g'ri javob: B) Aksiya narxi odatda pasayadi, chunki menejerlar aksiyani qimmat deb hisoblashi ✔ mumkin 23. Amaliyotda «texnik retsessiya» deganda ko'pincha nima tushuniladi? A) Nominal YaIMning bir yil davomida o'zgarmasligi B) Ishsizlikning 10% dan oshishi C) Inflyatsiyaning ketma-ket ikki oy pasayishi D) Real YaIMning ketma-ket ikki chorak qisqarishi To'g'ri javob: D) Real YaIMning ketma-ket ikki chorak qisqarishi ✔ 24. Koeffitsient uchun p-qiymat 0,03 ga teng. 5% ahamiyatlilik darajasida qanday xulosa chiqariladi? A) Koeffitsientning haqiqiy qiymati 0,03 ga teng B) Nol gipoteza rad etiladi, koeffitsient statistik ahamiyatli C) Nol gipoteza qabul qilinadi, koeffitsient ahamiyatsiz D) Model spetsifikatsiyasi noto'g'ri tuzilgan To'g'ri javob: B) Nol gipoteza rad etiladi, koeffitsient statistik ahamiyatli ✔ 25. «Likvidlik tuzog'i» holatida qaysi tasdiq to'g'ri? A) LM egri chizig'i gorizontal bo'lib, monetar siyosat samarasiz bo'ladi B) IS egri chizig'i vertikal bo'lib, fiskal siyosat samarasiz bo'ladi C) Pulga talab foiz stavkasiga bog'liq bo'lmaydi D) LM vertikal bo'lib, fiskal siyosat to'liq siqib chiqariladi To'g'ri javob: A) LM egri chizig'i gorizontal bo'lib, monetar siyosat samarasiz bo'ladi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 143 26. Ikki mustaqil nostatsionar (birlik ildizli) qatorni bir-biriga regressiya qilganda yuqori R² va ahamiyatli t-statistikalar olinishi qanday ataladi? A) Heteroskedastiklik (dispersiya o'zgaruvchanligi) B) Multikollinearlik (regressorlar bog'liqligi) C) Soxta (yolg'on) regressiya D) Kointegratsiya (uzoq muddatli muvozanat) To'g'ri javob: C) Soxta (yolg'on) regressiya✔ 27. Nominal foiz stavkasi 12%, kutilayotgan inflyatsiya 8%. Fisher tenglamasi bo'yicha real foiz stavkasi taxminan qancha? A) 6% B) 20% C) 4% D) 1,5% To'g'ri javob: C) 4% ✔ 28. O'rtacha 100, standart chetlanish 15. X = 130 qiymati uchun z-ko'rsatkich nechaga teng? A) 1,5 B) 3,0 C) 2,0 D) 0,5 To'g'ri javob: C) 2,0 ✔ 29. Iste'molga chegaraviy moyillik MPC = 0,8 bo'lsa, oddiy Keyns modelidagi xarajatlar multiplikatori nechaga teng? A) 1,25 B) 4 C) 0,8 D) 5 To'g'ri javob: D) 5 ✔ 30. ISA 260 ga ko'ra auditor qaysi masalalarni boshqaruvga mas'ul shaxslar bilan muhokama qilishi kerak? A) Faqat audit xizmatlari narxi va to'lov shartlari B) Faqat amaldagi soliq stavkalari o'zgarishi C) Faqat mijoz xodimlarining ish haqi darajasi D) Rejalashtirilgan audit ko'lami va muddati hamda muhim topilmalar To'g'ri javob: D) Rejalashtirilgan audit ko'lami va muddati hamda muhim topilmalar ✔ 31. Eng kichik kvadratlar usuli (EKKU, OLS) qaysi mezonni minimallashtiradi? A) Qoldiqlar kvadratlari yig'indisini B) Koeffitsientlar standart xatolari yig'indisini C) Bog'liq o'zgaruvchi dispersiyasini D) Qoldiqlar mutlaq qiymatlari yig'indisini To'g'ri javob: A) Qoldiqlar kvadratlari yig'indisini ✔ 32. Kompaniyaning «beta» koeffitsiyenti 1 dan katta bo'lishi nimani bildiradi? A) Aksiya riski bozor portfeli riskiga nisbatan sezilarli darajada past B) Aksiya daromadliligi bozor bilan teskari yo'nalishda harakatlanadi C) Aksiya daromadliligi risksiz stavkaga teng va bozorga bog'liq emas D) Aksiya daromadliligi bozor o'zgarishlariga bozor o'rtachasidan kuchliroq ta'sirchan To'g'ri javob: D) Aksiya daromadliligi bozor o'zgarishlariga bozor o'rtachasidan kuchliroq ta'sirchan ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 144 33. Kompaniya EBIT o'zgarishiga nisbatan sof foydaning yuqori sezgirligi qaysi omil bilan bog'liq? A) Dividend to'lov koeffitsiyentining yuqori bo'lishi B) Foyda solig'i stavkasining nisbatan past bo'lishi C) O'zgaruvchan ishlab chiqarish xarajatlari ulushining yuqoriligi D) Doimiy moliyaviy xarajatlar (foizlar) ulushining yuqoriligi To'g'ri javob: D) Doimiy moliyaviy xarajatlar (foizlar) ulushining yuqoriligi✔ 34. Uy xo'jaliklarining ixtiyoriy daromadi 1000 dan 1200 ga, iste'moli esa 850 dan 1010 ga oshdi. Iste'molga chegaraviy moyillik (MPC) nechaga teng? A) 0,84 B) 0,85 C) 0,20 D) 0,80 To'g'ri javob: D) 0,80 ✔ 35. Kompaniya qiymatini aniqlashda Enterprise Value (EV) qanday hisoblanadi? A) Keyingi yil dividendi / talab qilinadigan daromadlilik B) Aktivlarning balans qiymati − majburiyatlarning balans qiymati C) Aksiyalar bozor kapitalizatsiyasi + qarz − pul mablag'lari D) Sof foyda × tarmoq o'rtacha P/E koeffitsiyenti To'g'ri javob: C) Aksiyalar bozor kapitalizatsiyasi + qarz − pul mablag'lari ✔ 36. ISA 700 va ISA 705 ga ko'ra moliyaviy hisobotda keng tarqalgan (pervasive) moddiy buzib ko'rsatish mavjud bo'lsa, qanday fikr bildiriladi? A) Shartli fikr B) Shartsiz fikr C) Salbiy (adverse) fikr D) Diqqatni jalb qiluvchi paragraf bilan shartsiz fikr To'g'ri javob: C) Salbiy (adverse) fikr ✔ 37. Auditor tanlab tekshirishda debitorlik qarzlari bo'yicha 50 ta hisobvaraq tekshirib, jami 2 mln so'm xato aniqladi; tekshirilgan summalar jami 40 mln so'm, butun to'plam 400 mln so'm. Nisbat (ratio) usulida bosh to'plamdagi prognoz qilingan xato qancha? A) 10 mln so'm B) 40 mln so'm C) 20 mln so'm D) 2 mln so'm To'g'ri javob: C) 20 mln so'm ✔ 38. Mamlakat YaIMi 1000. Rezidentlar chet elda 50 birlik omil daromadi olgan, norezidentlar mamlakat ichida 80 birlik omil daromadi olgan. Yalpi milliy daromad (YaMD) nechaga teng? A) 1130 B) 1030 C) 970 D) 1050 To'g'ri javob: C) 970 ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 145 39. ISA 580 bo'yicha rahbariyatning yozma taqdimnomalari (management representations) audit dalili sifatida qanday baholanadi? A) Faqat soliq auditida ishlatiladigan maxsus dalil B) Zarur, lekin boshqa dalillar o'rnini bosa olmaydigan qo'shimcha dalil C) Ahamiyatsiz va auditda hisobga olinmaydigan hujjat D) Boshqa dalillarni to'liq o'rnini bosuvchi yetarli dalil To'g'ri javob: B) Zarur, lekin boshqa dalillar o'rnini bosa olmaydigan qo'shimcha dalil✔ 40. Mehnatga layoqatli yoshdagi aholi 2000 kishi, ishchi kuchi (band va ishsizlar) 1300 kishi. Ishchi kuchining ishtirok darajasi necha foiz? A) 70% B) 153,8% C) 65% D) 35% To'g'ri javob: C) 65% ✔ 41. Rikardo ekvivalentligi g'oyasiga ko'ra, qarz bilan moliyalashtirilgan soliq kamaytirilishi iste'molga qanday ta'sir qiladi? A) Iste'mol kamayadi, chunki foiz stavkalari keskin oshadi B) Iste'mol soliq kamayishining multiplikator marta ko'p summasiga oshadi C) Iste'mol soliq kamayishiga teng summaga darhol oshadi D) Iste'mol o'zgarmaydi, chunki uy xo'jaliklari kelajakdagi soliqlar uchun jamg'aradi To'g'ri javob: D) Iste'mol o'zgarmaydi, chunki uy xo'jaliklari kelajakdagi soliqlar uchun jamg'aradi ✔ 42. Taqsimot musbat (o'ngga) asimmetriyaga ega bo'lsa, odatda qanday munosabat kuzatiladi? A) O'rtacha medianadan kichik B) O'rtacha mediana va modadan katta C) O'rtacha, mediana va moda teng D) Mediana nolga teng To'g'ri javob: B) O'rtacha mediana va modadan katta ✔ 43. Normal taqsimotda qiymatlarning taxminan qancha qismi o'rtachadan ±1,96 standart chetlanish oralig'ida joylashadi? A) 90% B) 68% C) 99% D) 95% To'g'ri javob: D) 95% ✔ 44. Audit riski modeli qaysi qatorda to'g'ri berilgan? A) Audit riski = Ajralmas risk + Nazorat riski + Biznes riski B) Audit riski = Nazorat riski / Aniqlanmaslik riski × Moddiylik C) Audit riski = Ajralmas risk × Nazorat riski × Aniqlanmaslik riski D) Audit riski = Moddiylik × Nazorat riski × Biznes riski To'g'ri javob: C) Audit riski = Ajralmas risk × Nazorat riski × Aniqlanmaslik riski ✔ 45. «Pecking order» nazariyasi qaysi iqtisodiy hodisaga asoslanadi? A) Mukammal raqobat va bitim xarajatlarining mavjud emasligiga B) Menejerlar va tashqi investorlar o'rtasidagi axborot asimmetriyasiga C) Foiz xarajatlarining soliq solinadigan bazadan chegirilishiga D) Investorlarning inflyatsiya bo'yicha kutilmalari o'zgarishiga To'g'ri javob: B) Menejerlar va tashqi investorlar o'rtasidagi axborot asimmetriyasiga ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 146 46. Kompaniyaning likvidligi va to'lovga qobiliyati o'rtasidagi farq qaysi javobda to'g'ri ifodalangan? A) Likvidlik — uzoq muddatli barqarorlik, to'lovga qobiliyat — kunlik to'lovlarni bajarish B) Likvidlik — aktivlarning umumiy hajmi, to'lovga qobiliyat — kassadagi naqd pul miqdori C) Likvidlik — joriy majburiyatlarni o'z vaqtida to'lash, to'lovga qobiliyat — jami majburiyatlarni uzoq muddatda qoplash D) Likvidlik — kompaniyaning foyda olish qobiliyati, to'lovga qobiliyat — sotuv hajmining o'sishi To'g'ri javob: C) Likvidlik — joriy majburiyatlarni o'z vaqtida to'lash, to'lovga qobiliyat — jami ✔ majburiyatlarni uzoq muddatda qoplash 47. ISA 210 bo'yicha audit topshirig'i shartlari qaysi hujjatda kelishib olinadi? A) Auditorlik hisoboti (audit xulosasi) B) Audit topshirig'i shartlari to'g'risidagi xat (engagement letter) C) Ichki audit xizmati nizomi D) Rahbariyat taqdimnomasi xati To'g'ri javob: B) Audit topshirig'i shartlari to'g'risidagi xat (engagement letter) ✔ 48. Jami majburiyatlar 1 200, o'z kapitali 1 800. Avtonomiya (mustaqillik) koeffitsiyenti — o'z kapitalining jami passivdagi ulushi nechaga teng? A) 0,67 B) 0,40 C) 0,60 D) 1,50 To'g'ri javob: C) 0,60 ✔ 49. Nominal YaIM 15% ga, YaIM deflyatori 10% ga oshdi. Real YaIM taxminan necha foizga o'sgan? A) 25% B) 10% C) 5% D) 1,5% To'g'ri javob: C) 5% ✔ 50. Yiliga 12 mln so'm to'lov abadiy (perpetuitet) davom etadi, diskont stavkasi 8 %. Ushbu oqimning joriy qiymati qancha? A) 100 mln so'm B) 160 mln so'm C) 96 mln so'm D) 150 mln so'm To'g'ri javob: D) 150 mln so'm ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 147 19-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Sug'urta shartnomasida «sug'urta qiymati» va «sug'urta summasi» o'rtasidagi farq nima? A) Ular bir xil tushuncha bo'lib, faqat atamalari farq qiladi B) Sug'urta qiymati — ob'ekt haqiqiy qiymati, sug'urta summasi — javobgarlik chegarasi C) Sug'urta summasi — mukofot, sug'urta qiymati — tovon miqdori D) Sug'urta qiymati — tovon, sug'urta summasi — franshiza miqdori To'g'ri javob: B) Sug'urta qiymati — ob'ekt haqiqiy qiymati, sug'urta summasi — javobgarlik ✔ chegarasi 2. Qimmatli qog'ozlar bozorida market-meyker qanday vazifani bajaradi? A) Faqat qimmatli qog'ozlarni saqlash va hisobini yuritadi B) Emitentlarni davlat ro'yxatidan o'tkazadi va litsenziya beradi C) Investorlarning bitimlari bo'yicha soliqlarni hisoblab undiradi D) Doimiy ravishda sotib olish va sotish kotirovkalarini e'lon qilib, likvidlikni ta'minlaydi To'g'ri javob: D) Doimiy ravishda sotib olish va sotish kotirovkalarini e'lon qilib, likvidlikni ✔ ta'minlaydi 3. Hayotni sug'urtalashda 40 yoshli shaxsning bir yil ichida vafot etish ehtimoli 0,003. Sug'urta summasi 100 mln so'm, foiz hisobga olinmaydi. Bir yillik muddatli sug'urta bo'yicha netto-mukofot qancha? A) 3 000 000 so'm B) 30 000 so'm C) 300 000 so'm D) 333 333 so'm To'g'ri javob: C) 300 000 so'm ✔ 4. Konvertatsiyalanadigan obligatsiya qanday xususiyatga ega? A) Kupon to'lovlari avtomatik ravishda boshqa valyutaga konvertatsiya qilinadi B) Belgilangan shartlarda emitentning oddiy aksiyalariga almashtirilishi mumkin C) Muddati cheklanmagan va emitent uni hech qachon so'ndirmaydi D) Kupon to'lanmaydi va obligatsiya faqat diskont bilan sotiladi To'g'ri javob: B) Belgilangan shartlarda emitentning oddiy aksiyalariga almashtirilishi mumkin ✔ 5. Markaziy bank milliy valyutani qo'llab-quvvatlash uchun valyuta bozorida xorijiy valyuta sotdi va bu operatsiyani sterilizatsiya qilmadi. Pul bazasi qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi B) Kamayadi C) Avval oshib, keyin o'zgarmaydi D) Oshadi To'g'ri javob: B) Kamayadi ✔ 6. Sug'urtaning «oliy darajadagi vijdonlilik» (uberrimae fidei) tamoyili nimani talab qiladi? A) Shartnoma faqat yozma shaklda va notarial tasdiq bilan tuzilishi B) Tomonlar risk bilan bog'liq muhim faktlarni bir-biriga to'liq oshkor qilishi C) Sug'urtalovchi har qanday holatda to'liq sug'urta summasini to'lashi D) Sug'urta mukofoti shartnoma tuzilishidan oldin to'liq to'lanishi To'g'ri javob: B) Tomonlar risk bilan bog'liq muhim faktlarni bir-biriga to'liq oshkor qilishi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 148 7. Birja indeksining kapitalizatsiyaga vaznlangan usulida qaysi kompaniyalar indeksga ko'proq ta'sir qiladi? A) Bozor kapitalizatsiyasi eng katta bo'lganlar B) Dividendi eng yuqori bo'lganlar C) Eng yangi ro'yxatga kirganlar D) Aksiya narxi eng yuqori bo'lganlar To'g'ri javob: A) Bozor kapitalizatsiyasi eng katta bo'lganlar✔ 8. Retrotsessiya nima? A) Sug'urtalanuvchining sug'urtalovchiga da'vo qilishi B) Qayta sug'urtalovchining qabul qilgan riskini boshqa qayta sug'urtalovchiga berishi C) Sug'urta shartnomasini yangi muddatga uzaytirish D) Sug'urtalanuvchiga mukofotning bir qismini qaytarish To'g'ri javob: B) Qayta sug'urtalovchining qabul qilgan riskini boshqa qayta sug'urtalovchiga ✔ berishi 9. Yevropa optsionlari uchun put-call paritet: C = 8, S = 100, K = 100, K ning joriy qiymati 95. Put- optsion narxi qancha bo'lishi kerak? A) 13 B) 3 C) 5 D) 8 To'g'ri javob: B) 3 ✔ 10. Kupon stavkasi bozor daromadliligidan yuqori bo'lgan obligatsiya qanday narxda sotiladi? A) Nominaldan past (diskont bilan) B) Narx kuponga bog'liq emas C) Nominaldan yuqori (mukofot bilan) D) Nominalga teng To'g'ri javob: C) Nominaldan yuqori (mukofot bilan) ✔ 11. Depozitlarni kafolatlash (sug'urtalash) tizimining asosiy salbiy yon ta'siri nima? A) Pul multiplikatorining birdan kichik qiymatgacha tushishi B) Depozit stavkalarining nolgacha keskin pasayib ketishi C) Banklar va omonatchilarda ma'naviy xavfga moyillik oshishi D) Bank paniklari va omonatlarni ommaviy olishning ko'payishi To'g'ri javob: C) Banklar va omonatchilarda ma'naviy xavfga moyillik oshishi ✔ 12. Obligatsiyaning modifikatsiyalangan durasiyasi 5 ga teng. Bozor daromadliligi 1 foiz punktga oshsa, uning narxi taxminan qanday o'zgaradi? A) 5% ga oshadi B) 1% ga pasayadi C) 5% ga pasayadi D) 0,5% ga pasayadi To'g'ri javob: C) 5% ga pasayadi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 149 13. Nisbiy xarid qobiliyati paritetiga ko'ra mamlakatdagi inflyatsiya 10%, xorijdagi inflyatsiya 2% bo'lsa, milliy valyuta taxminan qanchaga qadrsizlanishi kutiladi? A) 12% B) 2% C) 5% D) 8% To'g'ri javob: D) 8%✔ 14. Aksiya 40 000 so'mga sotib olindi, yil davomida 2 000 so'm dividend olindi va aksiya 44 000 so'mga sotildi. Davr uchun umumiy daromadlilik (holding period return) qancha? A) 10 % B) 15 % C) 14 % D) 5 % To'g'ri javob: B) 15 % ✔ 15. Aktuar hisob-kitoblarining asosiy vazifasi nima? A) Tariflar va rezervlarni ehtimollar nazariyasi va statistika asosida hisoblash B) Buxgalteriya yozuvlarini tuzish va hisobotlarni tayyorlash C) Yangi mijozlarni jalb qilish va sotuvni rejalashtirish D) Soliq deklaratsiyasini tayyorlash va topshirish To'g'ri javob: A) Tariflar va rezervlarni ehtimollar nazariyasi va statistika asosida hisoblash ✔ 16. Sug'urtalovchining aktivlari 1 500, majburiyatlari (shu jumladan sug'urta rezervlari) 1 200, minimal talab qilinadigan to'lov qobiliyati marjasi 200. To'lov qobiliyati koeffitsiyenti (mavjud marja / talab qilinadigan) nechaga teng? A) 1,5 B) 1,25 C) 0,67 D) 7,5 To'g'ri javob: A) 1,5 ✔ 17. Black–Scholes modelida qaysi omil oshganda call-optsion qiymati kamayadi (boshqa omillar o'zgarmaganda)? A) Bazis aktiv narxi B) Ijro narxi C) Volatillik D) Muddat To'g'ri javob: B) Ijro narxi ✔ 18. Nominal samarali valyuta kursi (NEER) qanday hisoblanadi? A) Narxlar indekslari farqiga tuzatilgan dollarga nisbatan kurs sifatida B) Savdo hamkorlari valyutalariga nisbatan kurslarning savdo ulushi bilan tortilgan o'rtachasi C) Faqat AQSh dollariga nisbatan markaziy bank belgilagan rasmiy kurs sifatida D) Milliy valyutaning jahon bozoridagi oltin narxiga nisbati sifatida To'g'ri javob: B) Savdo hamkorlari valyutalariga nisbatan kurslarning savdo ulushi bilan tortilgan ✔ o'rtachasi BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 150 19. Kargo sug'urtasi nimani qoplaydi? A) Yo'lovchilarni B) Transport vositasining o'zini C) Haydovchi javobgarligini D) Tashilayotgan yuklarni To'g'ri javob: D) Tashilayotgan yuklarni✔ 20. 10 mln so'm yillik 20% oddiy foiz stavkasida 9 oyga depozitga qo'yildi. Hisoblangan foiz summasi qancha? A) 1,5 mln so'm B) 1,2 mln so'm C) 2 mln so'm D) 1,8 mln so'm To'g'ri javob: A) 1,5 mln so'm ✔ 21. Markovits portfel nazariyasiga ko'ra diversifikatsiya qaysi riskni kamaytiradi? A) Sistematik (bozor) riskni B) Foiz riskini to'liq C) Nosistematik (spetsifik) riskni D) Inflyatsiya riskini to'liq To'g'ri javob: C) Nosistematik (spetsifik) riskni ✔ 22. Mamlakatning xalqaro zaxiralari 30 mlrd dollar, oylik importi 3 mlrd dollar. Zaxiralar necha oylik importni qoplaydi? A) 90 B) 9 C) 3 D) 10 To'g'ri javob: D) 10 ✔ 23. Mandell–Fleming modelida kapital erkin harakatlanadigan va kurs suzuvchi bo'lgan kichik ochiq iqtisodiyotda qaysi siyosat daromadga samaraliroq ta'sir qiladi? A) Ikkalasi bir xil samarali B) Ikkalasi bir xil samarasiz C) Fiskal siyosat D) Monetar siyosat To'g'ri javob: D) Monetar siyosat ✔ 24. Investor ijro narxi 100 bo'lgan put-optsionni 6 mukofot to'lab sotib oldi. Muddat oxirida aksiya narxi 88 bo'lsa, investorning sof foydasi (bir aksiyaga) qancha? A) 0 B) 12 C) 6 D) 18 To'g'ri javob: C) 6 ✔ 25. Daromadlilik egri chizig'ining «likvidlik mukofoti» nazariyasi nimani ta'kidlaydi? A) Investorlar uzoq muddatli obligatsiyalar uchun qo'shimcha mukofot talab qiladi B) Qisqa muddatli stavkalar doimo uzoq muddatlilardan yuqori bo'ladi C) Bozorlar muddatlar bo'yicha to'liq segmentlangan va o'zaro bog'liq emas D) Turli muddatlar uchun stavkalar faqat kutilmalar bilan belgilanadi To'g'ri javob: A) Investorlar uzoq muddatli obligatsiyalar uchun qo'shimcha mukofot talab qiladi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 151 26. Uch oydan keyin dollarda tushum kutayotgan eksportyor valyuta riskini qanday xejirlashi mumkin? A) Dollarni forvard shartnoma bo'yicha sotish orqali B) Dollarni forvard bo'yicha sotib olish orqali C) Milliy valyutada kredit berish orqali D) Dollar bo'yicha put opsionini sotish orqali To'g'ri javob: A) Dollarni forvard shartnoma bo'yicha sotish orqali✔ 27. Naqd pul–depozit nisbati c = 0,2, zaxira normasi rr = 0,1, pul bazasi 500. Pul massasi (M = m · MB) nechaga teng? A) 1500 B) 2500 C) 2000 D) 5000 To'g'ri javob: C) 2000 ✔ 28. 1000 birlik yillik 10% murakkab foiz bilan 3 yilga qo'yildi (yillik kapitalizatsiya). Muddat oxiridagi summa qancha? A) 1210 B) 1310 C) 1331 D) 1300 To'g'ri javob: C) 1331 ✔ 29. Ko'pchilik makroiqtisodchilar fikricha monetar siyosat uzoq muddatda nimaga ta'sir qiladi? A) Asosan real YaIM o'sish sur'atiga B) Asosan tabiiy ishsizlik darajasiga C) Asosan mehnat unumdorligiga D) Asosan narxlar darajasi va inflyatsiyaga To'g'ri javob: D) Asosan narxlar darajasi va inflyatsiyaga ✔ 30. Markaziy bank ochiq bozorda davlat qimmatli qog'ozlarini sotib olsa, qisqa muddatda qanday natija kuzatiladi? A) Bank zaxiralari kamayadi, pul taklifi qisqaradi B) Davlat byudjeti taqchilligi kamayadi C) Bank zaxiralari oshadi, pul taklifi kengayadi D) Majburiy zaxira normasi avtomatik oshadi To'g'ri javob: C) Bank zaxiralari oshadi, pul taklifi kengayadi ✔ 31. Fakultativ qayta sug'urtalash obligator qayta sug'urtalashdan nimasi bilan farq qiladi? A) Qayta sug'urtalovchi taklif qilingan riskni rad eta olmaydi B) Shartnoma bo'yicha risklar avtomatik ravishda qayta sug'urtalovchiga o'tadi C) Har bir risk alohida taklif qilinadi, qayta sug'urtalovchi qabul qilish-qilmaslikda erkin D) Qayta sug'urtalashda faqat davlat sug'urta tashkiloti ishtirok etadi To'g'ri javob: C) Har bir risk alohida taklif qilinadi, qayta sug'urtalovchi qabul qilish-qilmaslikda ✔ erkin BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 152 32. Kapital bozori chizig'i (CML) qaysi portfellar uchun qurilgan? A) Bozordagi har qanday alohida aksiya va uning betasi uchun B) Faqat derivativ instrumentlardan iborat portfellar uchun C) Risksiz aktiv va bozor portfelining samarali kombinatsiyalari uchun D) Faqat davlat va korporativ obligatsiyalar portfellari uchun To'g'ri javob: C) Risksiz aktiv va bozor portfelining samarali kombinatsiyalari uchun✔ 33. Solvency II rejimida to'lov qobiliyati kapital talabi (SCR) qanday ishonchlilik darajasiga kalibrlangan? A) 1 yil davomida 95 % VaR B) 10 kun davomida 99 % VaR C) 1 yil davomida 99,5 % VaR D) 5 yil davomida 90 % VaR To'g'ri javob: C) 1 yil davomida 99,5 % VaR ✔ 34. Markaziy bank asosiy (siyosat) stavkasini oshirsa, transmissiya mexanizmi orqali odatda qanday natija kutiladi? A) Uzoq muddatli real o'sish sur'ati barqaror oshadi B) Kreditlash kengayib, yalpi talab va bandlik oshadi C) Milliy valyuta qadrsizlanib, import qimmatlashadi D) Kredit qimmatlashib, yalpi talab va inflyatsiya pasayadi To'g'ri javob: D) Kredit qimmatlashib, yalpi talab va inflyatsiya pasayadi ✔ 35. Portfel daromadliligi 14 %, risksiz stavka 4 %, portfel standart og'ishi 20 %. Sharp koeffitsiyenti nechaga teng? A) 0,20 B) 0,70 C) 0,50 D) 2,00 To'g'ri javob: C) 0,50 ✔ 36. Har yil oxirida 3 yil davomida 100 birlik to'lanadigan annuitetning 10% stavkadagi joriy qiymati taxminan qancha? A) 231,5 B) 300,0 C) 248,7 D) 273,6 To'g'ri javob: C) 248,7 ✔ 37. XVF metodologiyasiga (BPM6) ko'ra to'lov balansining asosiy hisoblari qaysilar? A) Eksport hisobi, import hisobi, zaxiralar hisobi B) Joriy operatsiyalar hisobi, kapital hisobi, moliyaviy hisob C) Savdo balansi, byudjet balansi, pul balansi D) Davlat hisobi, xususiy hisob, bank hisobi To'g'ri javob: B) Joriy operatsiyalar hisobi, kapital hisobi, moliyaviy hisob ✔ 38. «J-egri chizig'i» samarasi nimani tasvirlaydi? A) Devalvatsiyadan so'ng savdo balansi avval yomonlashib, keyin yaxshilanishini B) Valyuta zaxiralarining inqiroz davrida tez kamayishini C) Foiz stavkasi va valyuta kursi o'rtasidagi teskari bog'liqlikni D) Devalvatsiyadan so'ng inflyatsiya avval oshib, keyin pasayishini To'g'ri javob: A) Devalvatsiyadan so'ng savdo balansi avval yomonlashib, keyin yaxshilanishini ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 153 39. Sug'urta shartnomasida sug'urtalanuvchi tomonidan riskni oshiruvchi muhim holatlar yashirilgani aniqlansa, sug'urtalovchi odatda qanday huquqqa ega? A) Hech qanday huquqqa ega emas, shartnoma o'z kuchida B) Shartnomani haqiqiy emas deb topishni yoki o'zgartirishni talab qilish C) Faqat sug'urta agentini javobgarlikka tortish D) Mukofotni ikki baravar miqdorda qaytarish majburiyati To'g'ri javob: B) Shartnomani haqiqiy emas deb topishni yoki o'zgartirishni talab qilish✔ 40. Stop-loss qayta sug'urtalashi nimani himoya qiladi? A) Bitta ob'ekt bo'yicha bitta hodisadan zararni B) Faqat mulk riskini oldindan belgilangan ulushda C) Sedentning yillik zararlilik koeffitsiyenti belgilangan darajadan oshgan qismini D) Faqat valyuta kursi tebranishidan zararni To'g'ri javob: C) Sedentning yillik zararlilik koeffitsiyenti belgilangan darajadan oshgan qismini ✔ 41. Nominal YaIM 4000, pul massasi 800. Pulning aylanish tezligi nechaga teng? A) 0,2 B) 3200 C) 5 D) 4800 To'g'ri javob: C) 5 ✔ 42. Majburiy zaxira normasi 20%. Bank tizimiga 1000 birlik yangi depozit kelib tushdi (naqd pulga oqish va ortiqcha zaxiralar yo'q). Bank tizimi qo'shimcha ravishda maksimal qancha kredit berishi mumkin? A) 5000 B) 4000 C) 800 D) 1000 To'g'ri javob: B) 4000 ✔ 43. Kredit-defolt svopi (CDS) xaridori nimaga ega bo'ladi? A) Belgilangan emitent defoltga uchraganda kompensatsiya olish huquqiga B) Emitent aksiyalarini belgilangan narxda sotib olish huquqiga C) Ikki valyutadagi nominal summalarni almashtirish huquqiga D) Qat'iy foiz to'lovlari evaziga suzuvchi foiz olish huquqiga To'g'ri javob: A) Belgilangan emitent defoltga uchraganda kompensatsiya olish huquqiga ✔ 44. Mol-mulkning haqiqiy qiymati 500 mln so'm, u 300 mln so'mga sug'urtalangan (proporsional javobgarlik tizimi). Zarar 100 mln so'm. Sug'urta tovoni qancha? A) 100 mln so'm B) 30 mln so'm C) 60 mln so'm D) 50 mln so'm To'g'ri javob: C) 60 mln so'm ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 154 45. Sterilizatsiyalangan valyuta intervensiyasi nima? A) Valyuta bozorini vaqtincha yopib, savdolarni to'xtatish chorasi B) Rasmiy valyuta zaxiralarini oltin zaxiralariga almashtirish operatsiyasi C) Intervensiyaning pul bazasiga ta'sirini teskari ochiq bozor operatsiyasi bilan neytrallash D) Xorijiy valyutani forvard shartnoma orqali bozorga sotish To'g'ri javob: C) Intervensiyaning pul bazasiga ta'sirini teskari ochiq bozor operatsiyasi bilan ✔ neytrallash 46. 2016-yildan boshlab XVF SDR (maxsus qarz olish huquqlari) savatiga qaysi valyutalar kiradi? A) Faqat AQSh dollari va yevro B) AQSh dollari, yevro, xitoy yuani, yapon iyenasi, funt sterling C) AQSh dollari, yevro, shveytsariya franki, yapon iyenasi D) AQSh dollari, yevro, rossiya rubli, funt sterling, yuan To'g'ri javob: B) AQSh dollari, yevro, xitoy yuani, yapon iyenasi, funt sterling ✔ 47. Mamlakatda xorijiy valyutadan milliy valyuta bilan birga yoki uning o'rniga keng foydalanish qanday ataladi? A) Sterilizatsiya B) Dollarlashuv C) Devalvatsiya D) Revalvatsiya To'g'ri javob: B) Dollarlashuv ✔ 48. Jahon banki guruhiga kiruvchi qaysi tashkilot xususiy sektorni moliyalashtirishga ixtisoslashgan? A) Xalqaro taraqqiyot assotsiatsiyasi (IDA) B) Xalqaro moliya korporatsiyasi (IFC) C) XTTB (IBRD) D) Investitsiya nizolarini hal qilish xalqaro markazi (ICSID) To'g'ri javob: B) Xalqaro moliya korporatsiyasi (IFC) ✔ 49. Senyoraj nima? A) Markaziy bankning valyuta operatsiyalaridan zarari B) Davlatning pul emissiyasidan oladigan daromadi C) Soliq to'lovlarini kechiktirish uchun jarima D) Tijorat banklarining komission daromadi To'g'ri javob: B) Davlatning pul emissiyasidan oladigan daromadi ✔ 50. Kurs 11 000 so'm/$ dan 12 100 so'm/$ ga o'zgardi. Dollar so'mga nisbatan necha foizga qimmatlashgan? A) 10% B) 11% C) 9,09% D) 21% To'g'ri javob: A) 10% ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 155 20-variant Mutaxassislik fani (iqtisodiyot) • bitta to'g'ri javob 1. Byudjet jarayonining to'g'ri ketma-ketligi qaysi? A) Ijro – tuzish – tasdiqlash – hisobot va nazorat B) Tuzish – ko'rib chiqish va tasdiqlash – ijro – hisobot C) Hisobot – tuzish – ijro – ko'rib chiqish D) Tasdiqlash – tuzish – ijro – audit va hisobot To'g'ri javob: B) Tuzish – ko'rib chiqish va tasdiqlash – ijro – hisobot✔ 2. Engel qonuniga ko'ra daromad oshgan sari oziq-ovqat xarajatlarining umumiy xarajatlardagi ulushi qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi B) Avval kamayib, keyin oshadi C) Oshadi D) Kamayadi To'g'ri javob: D) Kamayadi ✔ 3. Solou modelida barqaror holatga yaqinlashishning asosiy sababi nima? A) Ishlab chiqarishda ortib boruvchi masshtab samarasi B) Davlat xaridlarining tsiklga qarshi o'zgarishi C) Kapitalning chegaraviy mahsulotining kamayib borishi D) Pul taklifining barqaror sur'atda o'sishi To'g'ri javob: C) Kapitalning chegaraviy mahsulotining kamayib borishi ✔ 4. Likvidlik riskining ikki asosiy turi qaysilar? A) Moliyalashtirish likvidligi va bozor likvidligi riski B) Kredit riski va kontragent operatsion riski C) Strategik risk va reputatsiya (obro') riski D) Valyuta kursi riski va foiz stavkasi riski To'g'ri javob: A) Moliyalashtirish likvidligi va bozor likvidligi riski ✔ 5. Muayyan maqsadli tadbirlarni moliyalashtirish uchun quyi byudjetga beriladigan va maqsadli foydalanish talab qilinadigan mablag' qanday ataladi? A) Profitsit B) Dotatsiya C) Subvensiya D) Sekvestr To'g'ri javob: C) Subvensiya ✔ 6. Solou modelida aholi jon boshiga daromadning uzoq muddatli barqaror o'sishini nima belgilaydi? A) Texnologik taraqqiyot sur'ati B) Jamg'arma normasi C) Amortizatsiya normasi D) Aholi o'sish sur'ati To'g'ri javob: A) Texnologik taraqqiyot sur'ati ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 156 7. Natijaga yo'naltirilgan (dasturiy) byudjetlashtirishning an'anaviy smeta usulidan asosiy farqi nimada? A) Byudjet faqat kassa usulida yuritilib, hisoblash usuli qo'llanmaydi B) Mablag'lar xarajat moddalariga emas, dasturlar va o'lchanadigan natijalarga bog'lanadi C) Xarajatlar o'tgan yil darajasini inflyatsiyaga indeksatsiya qilib aniqlanadi D) Byudjet parlament tasdig'isiz hukumat qarori bilan qabul qilinadi To'g'ri javob: B) Mablag'lar xarajat moddalariga emas, dasturlar va o'lchanadigan natijalarga ✔ bog'lanadi 8. «Demografik dividend» nimani anglatadi? A) Mehnat migrantlarining pul o'tkazmalaridan olinadigan daromad B) Mehnatga layoqatli aholi ulushi oshishi tufayli o'sish uchun paydo bo'ladigan imkoniyat C) Aholi qarishi natijasida pensiya xarajatlarining tez oshib borishi D) Tug'ilish darajasining keskin oshishi tufayli aholining yosharishi To'g'ri javob: B) Mehnatga layoqatli aholi ulushi oshishi tufayli o'sish uchun paydo bo'ladigan ✔ imkoniyat 9. Oddiy Keyns modelida nima uchun soliq multiplikatori (mutlaq qiymatda) davlat xaridlari multiplikatoridan kichik? A) Soliq kamaysa qo'shimcha daromadning bir qismi jamg'ariladi, xarid esa to'liq talabga kiradi B) Davlat xaridlari asosan import tovarlarga yo'naltirilib, ichki talabga kirmaydi C) Soliqlar faqat firmalardan undirilib, uy xo'jaliklarining iste'moliga tegmaydi D) Soliqlar narxlar darajasiga ta'sir qilmaydi, xaridlar esa inflyatsiyani kuchaytiradi To'g'ri javob: A) Soliq kamaysa qo'shimcha daromadning bir qismi jamg'ariladi, xarid esa to'liq ✔ talabga kiradi 10. Kondorse paradoksi nimani ko'rsatadi? A) Juftlik bo'yicha ko'pchilik ovozida ijtimoiy afzalliklar sikl hosil qilishi mumkinligini B) Soliq stavkasi oshganda soliq tushumlari kamayib ketishini C) Median saylovchi afzal ko'rgan variant doimo g'olib bo'lishini D) Saylovchilarning bir qismi ovoz berishda doimo ishtirok etmasligini To'g'ri javob: A) Juftlik bo'yicha ko'pchilik ovozida ijtimoiy afzalliklar sikl hosil qilishi mumkinligini ✔ 11. Importyor kelajakda valyuta to'lashi kerak va valyuta kursining oshishidan himoyalanib, kurs pasayganda foyda olish imkoniyatini saqlamoqchi. Qaysi instrument mos keladi? A) Valyutaga put-optsion sotib olish B) Valyuta forvardini sotish C) Valyutaga call-optsion sotish D) Valyutaga call-optsion sotib olish To'g'ri javob: D) Valyutaga call-optsion sotib olish ✔ 12. Risklar reyestri (risk register) da odatda nima qayd etiladi? A) Faqat tuzilgan shartnomalar ro'yxati B) Risklar, ehtimolligi, ta'siri, egasi va javob choralari C) Loyiha xodimlari ro'yxati va ish haqi D) Faqat kompaniyaning yillik moliyaviy hisoboti To'g'ri javob: B) Risklar, ehtimolligi, ta'siri, egasi va javob choralari ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 157 13. Maastrixt mezonlariga ko'ra Yevropa Ittifoqi a'zo davlatlari uchun byudjet taqchilligi va davlat qarzining YaIMga nisbatan chegaraviy darajalari qanday? A) 3% va 60% B) 5% va 90% C) 3% va 100% D) 2% va 50% To'g'ri javob: A) 3% va 60%✔ 14. Davlat qarzi YaIMning 60% ini, real foiz stavkasi 5%, real YaIM o'sishi 3%. Qarz/YaIM nisbatini barqaror saqlash uchun taxminan qanday birlamchi byudjet profitsiti (YaIMga nisbatan) zarur? A) 0,6% B) 1,2% C) 3,0% D) 4,8% To'g'ri javob: B) 1,2% ✔ 15. Xarajat–foyda tahlili (cost-benefit analysis) da foyda/xarajat nisbati (BCR) 1 dan katta bo'lsa, bu nimani anglatadi? A) Diskontlangan foydalar xarajatlardan ko'p — loyiha maqsadga muvofiq B) Diskontlangan xarajatlar foydalardan ko'p — loyiha zararli C) Loyihaning IRR i nolga teng — loyiha neytral D) Loyiha qoplanish muddati ichida qoplanmaydi To'g'ri javob: A) Diskontlangan foydalar xarajatlardan ko'p — loyiha maqsadga muvofiq ✔ 16. Prebish–Zinger gipotezasi nimani bildiradi? A) Sanoat tovarlari narxining xom ashyoga nisbatan pasayib borishini B) Xom ashyo narxlarining sanoat tovarlariga nisbatan uzoq muddatli pasayish tendensiyasini C) Rivojlanayotgan mamlakatlar valyuta kurslarining barqarorligini D) Mamlakatlar o'rtasida ish haqi darajasining tenglashuvini To'g'ri javob: B) Xom ashyo narxlarining sanoat tovarlariga nisbatan uzoq muddatli pasayish ✔ tendensiyasini 17. «Yashil o'sish» konsepsiyasining asosiy g'oyasi nima? A) O'sishni resurs samaradorligi va atrof-muhitga zararni kamaytirish bilan uyg'unlashtirish B) Faqat qishloq xo'jaligi va o'rmonchilikni rivojlantirish C) Atrof-muhitni asrash uchun iqtisodiy o'sishni to'xtatish D) Neft va gaz eksportini ekologik usullar bilan oshirish To'g'ri javob: A) O'sishni resurs samaradorligi va atrof-muhitga zararni kamaytirish bilan ✔ uyg'unlashtirish 18. Davlat-xususiy sheriklik (DXSh) loyihalarida BOT sxemasi nimani anglatadi? A) Sotib olish – egalik qilish – o'tkazish B) Loyihalash – qurish – moliyalashtirish C) Qurish – ekspluatatsiya qilish – topshirish D) Ijaraga olish – boshqarish – sotish To'g'ri javob: C) Qurish – ekspluatatsiya qilish – topshirish ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 158 19. Shartli konvergensiya gipotezasi nimani bildiradi? A) Parametrlari o'xshash mamlakatlar barqaror holatdan uzoqroq bo'lsa tezroq o'sadi B) Mamlakatlar o'sish sur'atlari tasodifiy bo'lib, hech qanday qonuniyat yo'q C) Boy mamlakatlar kapitali ko'pligi sababli kambag'allardan tezroq o'sadi D) Mamlakatlar asosiy parametrlaridan qat'i nazar bir xil daromad darajasiga yaqinlashadi To'g'ri javob: A) Parametrlari o'xshash mamlakatlar barqaror holatdan uzoqroq bo'lsa tezroq ✔ o'sadi 20. Joriy yil boshida davlat qarzi 50, YaIM 100. Yil davomida byudjet taqchilligi 5 bo'ldi va u to'liq qarz bilan moliyalashtirildi, nominal YaIM 10% ga o'sdi. Yil oxirida qarz/YaIM nisbati qancha? A) 60% B) 45% C) 55% D) 50% To'g'ri javob: D) 50% ✔ 21. Loyiha: investitsiya 1 000 mln so'm, ikki yil davomida yiliga 600 mln so'm, diskont stavkasi 10 %. Rentabellik indeksi (PI) taxminan nechaga teng? A) 0,96 B) 1,20 C) 1,04 D) 0,04 To'g'ri javob: C) 1,04 ✔ 22. Qaror daraxti (decision tree) tahlili loyiha risklarini boshqarishda nima uchun qo'llaniladi? A) Xodimlarning ish vaqtini hisoblash va taqsimlash uchun B) Loyiha uchun Gant diagrammasini chizish uchun C) Noaniqlikda muqobil qarorlarning kutilgan qiymatini taqqoslash uchun D) Loyiha bo'yicha buxgalteriya yozuvlarini tuzish uchun To'g'ri javob: C) Noaniqlikda muqobil qarorlarning kutilgan qiymatini taqqoslash uchun ✔ 23. Solou modelida jamg'arma normasining doimiy oshishi uzoq muddatda nimaga olib keladi? A) Kapital cheksiz to'planadi B) Aholi jon boshiga daromad darajasi oshadi, ammo barqaror holatdagi o'sish sur'ati o'zgarmaydi C) Daromad darajasi pasayadi D) Aholi jon boshiga daromadning uzoq muddatli o'sish sur'ati doimiy oshadi To'g'ri javob: B) Aholi jon boshiga daromad darajasi oshadi, ammo barqaror holatdagi o'sish sur'ati ✔ o'zgarmaydi 24. DSCR = 0,9 bo'lishi kreditor uchun nimani anglatadi? A) Pul oqimi qarz to'lovlaridan 9 marta katta B) Loyiha juda xavfsiz va qarz tez qaytariladi C) Pul oqimi qarz to'lovlarini to'liq qoplamaydi D) Qarz muddatidan oldin to'liq qaytarilgan To'g'ri javob: C) Pul oqimi qarz to'lovlarini to'liq qoplamaydi ✔ 25. Jahon banki mamlakatlarni daromad guruhlariga tasniflashda qaysi ko'rsatkichdan foydalanadi? A) Atlas usulida hisoblangan aholi jon boshiga YaMD B) Davlat qarzining YaIMga nisbati C) Mamlakat aholisining umumiy soni va zichligi D) Iste'mol narxlari bo'yicha yillik inflyatsiya To'g'ri javob: A) Atlas usulida hisoblangan aholi jon boshiga YaMD ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 159 26. Kontragent kredit riskini kamaytirish uchun derivativ bitimlarda qaysi vosita keng qo'llaniladi? A) Bitimlar nominal summasini oshirish B) Shartnomalar muddatini uzaytirish C) Neting kelishuvlari va garov (marja) almashinuvi D) Optsion mukofotini bekor qilish To'g'ri javob: C) Neting kelishuvlari va garov (marja) almashinuvi✔ 27. Loyihaning riski kompaniyaning o'rtacha riskidan yuqori bo'lsa, diskont stavkasini qanday tanlash kerak? A) Kompaniyaning o'rtacha WACC iga teng stavka B) Kompaniya WACC idan yuqori, riskka moslashtirilgan stavka C) Davlat obligatsiyalari bo'yicha risksiz stavka D) Kompaniya WACC idan pastroq stavka To'g'ri javob: B) Kompaniya WACC idan yuqori, riskka moslashtirilgan stavka ✔ 28. Moliyaviy risklarning tasnifida bozor riskiga qaysi risk kirmaydi? A) Valyuta riski B) Kontragent defolt riski C) Tovar narxi riski D) Foiz stavkasi riski To'g'ri javob: B) Kontragent defolt riski ✔ 29. Loyiha muddatini qisqartirishning «crashing» usuli nimani anglatadi? A) Loyihani vaqtincha to'xtatib, qayta rejalash B) Ketma-ket ishlarni parallel bajarish orqali C) Loyiha ko'lamini qisqartirish orqali tezlashtirish D) Kritik ishlarga qo'shimcha resurs ajratib, muddatni qisqartirish To'g'ri javob: D) Kritik ishlarga qo'shimcha resurs ajratib, muddatni qisqartirish ✔ 30. Kontragentga nisbatan ekspozitsiya 300 mln so'm, u 120 mln so'mlik qimmatli qog'oz garovi bilan ta'minlangan, garovga 25 % diskont (haircut) qo'llaniladi. Sof (ta'minlanmagan) ekspozitsiya qancha? A) 210 mln so'm B) 150 mln so'm C) 270 mln so'm D) 180 mln so'm To'g'ri javob: A) 210 mln so'm ✔ 31. EVM da CPI > 1 bo'lishi nimani anglatadi? A) Bajarilgan ishlar rejadagidan kam xarajat bilan amalga oshirilgan B) Loyiha rejalashtirilgan jadvaldan kechikmoqda C) Loyiha ko'lami dastlabkiga nisbatan qisqargan D) Loyiha budjeti oshib ketgan va xarajat ko'p To'g'ri javob: A) Bajarilgan ishlar rejadagidan kam xarajat bilan amalga oshirilgan ✔ 32. Investitsiya 800 mln so'm, yillik buxgalteriya sof foydasi 120 mln so'm, investitsiyaning o'rtacha qiymati 400 mln so'm (tugatish qiymati nol, to'g'ri chiziqli amortizatsiya). O'rtacha buxgalteriya rentabelligi (ARR) o'rtacha investitsiya bo'yicha nechaga teng? A) 12 % B) 20 % C) 30 % D) 15 % To'g'ri javob: C) 30 % ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 160 33. NPV usulida oraliq pul oqimlari qaysi stavkada reinvestitsiya qilinadi deb taxmin qilinadi? A) Loyihaning ichki daromad me'yori (IRR)da B) Nol stavkada (reinvestitsiyasiz) C) Joriy inflyatsiya darajasida D) Kapital qiymati (diskont stavkasi)da To'g'ri javob: D) Kapital qiymati (diskont stavkasi)da✔ 34. A. Lyuisning ikki sektorli modeli qaysi jarayonni tavsiflaydi? A) Eksport va import o'rtasidagi tashqi savdo muvozanatini B) Ortiqcha mehnatli an'anaviy qishloq xo'jaligidan zamonaviy sanoatga ishchi kuchi o'tishini C) Banklar va nobank moliya tashkilotlari munosabatlarini D) Davlat va xususiy sektor o'rtasidagi resurslar uchun raqobatni To'g'ri javob: B) Ortiqcha mehnatli an'anaviy qishloq xo'jaligidan zamonaviy sanoatga ishchi kuchi ✔ o'tishini 35. Loyiha boshqaruvida «manfaatdor tomonlar» (stakeholders) deganda kimlar tushuniladi? A) Loyihaga ta'sir qiladigan yoki uning natijalaridan ta'sirlanadigan shaxs va tashkilotlar B) Faqat kompaniya aksiyadorlari va direktorlar kengashi C) Faqat loyiha mahsulotini sotib oluvchi mijozlar D) Faqat loyiha jamoasi a'zolari va menejeri To'g'ri javob: A) Loyihaga ta'sir qiladigan yoki uning natijalaridan ta'sirlanadigan shaxs va ✔ tashkilotlar 36. Umumiy omil unumdorligi o'sishining asosiy manbalariga nima kiradi? A) Faqat asosiy kapital zaxirasining jismoniy hajmda oshishi B) Texnologik taraqqiyot, resurslarni samaraliroq taqsimlash, institutlar sifati C) Faqat narxlar darajasining va nominal ish haqining oshishi D) Faqat band ishchilar sonining va ish soatlarining oshishi To'g'ri javob: B) Texnologik taraqqiyot, resurslarni samaraliroq taqsimlash, institutlar sifati ✔ 37. A. Gershenkronning «qoloqlik afzalligi» g'oyasi nimani anglatadi? A) Qoloq mamlakatlar ilg'or texnologiyani o'zlashtirib tezroq o'sa olishini B) Rivojlangan mamlakatlar har doim qoloqlardan tezroq o'sishini C) Qoloq mamlakatlar tashqi savdodan butunlay voz kechishi kerakligini D) Qoloqlik institutlar tufayli o'zgarmas, doimiy holat ekanini To'g'ri javob: A) Qoloq mamlakatlar ilg'or texnologiyani o'zlashtirib tezroq o'sa olishini ✔ 38. Ikki loyihaning NPV profillari kesishgan nuqtadagi diskont stavkasi qanday nomlanadi? A) Ichki daromad me'yori B) Kapital qiymati C) Fisher kesishish stavkasi D) Ekvivalent stavka To'g'ri javob: C) Fisher kesishish stavkasi ✔ 39. Eksportyor 3 oydan keyin 1 mln USD oladi va valyuta riskini forvard bilan to'liq xedjlamoqchi. U qanday pozitsiya ochishi kerak? A) Hech qanday xedj pozitsiyasini ochmaslik B) USD ni forvard bo'yicha sotish (qisqa pozitsiya) C) USD ni forvard bo'yicha sotib olish (uzun pozitsiya) D) USD ga call-optsion sotish (yozish) To'g'ri javob: B) USD ni forvard bo'yicha sotish (qisqa pozitsiya) ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 161 40. Loyiha: investitsiya 500 mln so'm, ikki yil davomida har yili 300 mln so'm pul oqimi. IRR taxminan nechaga teng? A) 10,0 % B) 20,0 % C) 16,7 % D) 13,1 % To'g'ri javob: D) 13,1 %✔ 41. Fiskal qoidalarga qaysi biri misol bo'la oladi? A) Tijorat banklari uchun majburiy zaxira normasi B) Taqchillik yoki qarzning YaIMga nisbatan qonuniy yuqori chegarasi C) Markaziy bank asosiy stavkasini belgilash tartibi D) Valyuta kursini erkin suzishga qo'yish to'g'risidagi qaror To'g'ri javob: B) Taqchillik yoki qarzning YaIMga nisbatan qonuniy yuqori chegarasi ✔ 42. Stsenariy tahlili: pessimistik NPV −50 (ehtimol 0,25), bazaviy 100 (0,5), optimistik 250 (0,25). Kutilayotgan NPV qancha? A) 125 B) 100 C) 75 D) 300 To'g'ri javob: B) 100 ✔ 43. Byudjet daromadlari muayyan xarajatlarga biriktirilmasdan, umumiy xarajatlarni qoplashga yo'naltirilishi qaysi byudjet tamoyiliga mos keladi? A) Byudjet oshkoraligi (shaffoflik) tamoyili B) Haqqoniylik (aniqlik) tamoyili C) Yalpi qoplanish (universallik) tamoyili D) Byudjet birligi (yagonaligi) tamoyili To'g'ri javob: C) Yalpi qoplanish (universallik) tamoyili ✔ 44. NPV mezoni bo'yicha mustaqil loyihani qabul qilish qoidasi qaysi? A) NPV manfiy bo'lsa, loyiha qabul qilinadi B) NPV IRR ga teng bo'lsa, loyiha qabul qilinadi C) NPV investitsiyadan katta bo'lsagina qabul qilinadi D) NPV musbat bo'lsa, loyiha qabul qilinadi To'g'ri javob: D) NPV musbat bo'lsa, loyiha qabul qilinadi ✔ 45. Diskretsion fiskal siyosatga qaysi misol mos keladi? A) Inflyatsiya tufayli nominal soliq tushumlarining oshishi B) Hukumatning maxsus qaror bilan infratuzilma xarajatlarini oshirishi C) Ishsizlik oshganda nafaqa to'lovlarining avtomatik ko'payishi D) Retsessiyada progressiv soliq tushumining avtomatik kamayishi To'g'ri javob: B) Hukumatning maxsus qaror bilan infratuzilma xarajatlarini oshirishi ✔ 46. Loyiha moliyalashtirish (project finance) ning asosiy xususiyati nima? A) Loyiha faqat davlat budjeti mablag'lari hisobidan to'liq moliyalashtiriladi B) Kredit homiy kompaniyaning umumiy balansi va reytingiga asoslanib beriladi C) Loyiha faqat aksiyalar chiqarish orqali, qarzsiz moliyalashtiriladi D) Qarz asosan loyihaning o'z pul oqimlari hisobidan qaytariladi, homiyga regress cheklangan To'g'ri javob: D) Qarz asosan loyihaning o'z pul oqimlari hisobidan qaytariladi, homiyga regress ✔ cheklangan BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 162 47. Jamoat tanlovi nazariyasi rivojiga katta hissa qo'shgani uchun 1986-yilda Nobel mukofotiga sazovor bo'lgan iqtisodchi kim? A) M. Fridman B) Dj. Stiglits C) R. Kouz D) Dj. Byukenen To'g'ri javob: D) Dj. Byukenen✔ 48. Laffer egri chizig'i qaysi bog'liqlikni tasvirlaydi? A) Davlat qarzi va foiz stavkasi o'rtasidagi B) Daromad va iste'mol o'rtasidagi C) Inflyatsiya va ishsizlik o'rtasidagi D) Soliq stavkasi va soliq tushumlari o'rtasidagi To'g'ri javob: D) Soliq stavkasi va soliq tushumlari o'rtasidagi ✔ 49. Loyiha pul oqimlarini hisoblashda foiz to'lovlari odatda nima uchun alohida chegirilmaydi? A) Foiz to'lovlari soliq solinadigan foydaga ta'sir qilmaydi B) Moliyalashtirish qiymati diskont stavkasi (WACC) orqali hisobga olinadi C) Foiz to'lovlari odatda loyiha hajmiga nisbatan juda kichik D) Foiz to'lovlari amortizatsiya ajratmalari tarkibiga kiradi To'g'ri javob: B) Moliyalashtirish qiymati diskont stavkasi (WACC) orqali hisobga olinadi ✔ 50. Asosiy risk ko'rsatkichlari (KRI) nima uchun qo'llaniladi? A) Faqat yillik sof foydani hisoblash vositasi B) Xodimlarni moddiy rag'batlantirish tizimi C) Soliq majburiyatlarini hisoblash usuli D) Risk darajasi o'zgarishi haqida oldindan signal beruvchi monitoring vositasi To'g'ri javob: D) Risk darajasi o'zgarishi haqida oldindan signal beruvchi monitoring vositasi ✔ BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 163 Javoblar kaliti Har bir variant bo'yicha: topshiriq raqami va to'g'ri javob. 1-variant 1- A 2- A 3- D 4- A 5- A 6- A 7- B 8- A 9- B 10- C 11- C 12- D 13- A 14- C 15- D 16- D 17- B 18- D 19- A 20- A 21- C 22- B 23- B 24- B 25- D 26- D 27- B 28- D 29- D 30- D 31- D 32- D 33- A 34- D 35- D 36- B 37- A 38- A 39- D 40- A 41- C 42- B 43- A 44- B 45- A 46- A 47- A 48- D 49- D 50- C 2-variant 1- D 2- D 3- B 4- B 5- D 6- C 7- A 8- B 9- C 10- C 11- A 12- B 13- A 14- D 15- B 16- D 17- B 18- D 19- B 20- A 21- D 22- B 23- B 24- C 25- A 26- A 27- A 28- D 29- B 30- D 31- B 32- A 33- B 34- B 35- D 36- C 37- B 38- C 39- A 40- A 41- C 42- B 43- D 44- C 45- A 46- B 47- B 48- A 49- D 50- A 3-variant 1- D 2- A 3- B 4- D 5- A 6- A 7- B 8- D 9- A 10- A 11- C 12- A 13- A 14- B 15- A 16- D 17- D 18- B 19- C 20- B 21- B 22- A 23- B 24- C 25- C 26- D 27- A 28- A 29- A 30- D 31- B 32- A 33- A 34- D 35- A 36- B 37- A 38- D 39- A 40- B 41- A 42- D 43- B 44- D 45- D 46- B 47- A 48- A 49- A 50- A 4-variant 1- C 2- B 3- A 4- A 5- D 6- A 7- B 8- A 9- B 10- D 11- A 12- B 13- C 14- A 15- A 16- C 17- B 18- D 19- A 20- A 21- C 22- C 23- A 24- D 25- D 26- C 27- C 28- C 29- C 30- A 31- A 32- D 33- C 34- A 35- B 36- D 37- B 38- C 39- A 40- D 41- C 42- B 43- B 44- A 45- B 46- B 47- B 48- C 49- D 50- C 5-variant 1- B 2- A 3- D 4- C 5- D 6- A 7- B 8- B 9- D 10- D 11- A 12- C 13- B 14- D 15- B 16- C 17- A 18- B 19- B 20- D 21- C 22- D 23- C 24- C 25- D 26- D 27- C 28- A 29- D 30- D 31- C 32- C 33- C 34- A 35- A 36- A 37- B 38- B 39- A 40- A 41- A 42- C 43- D 44- D 45- D 46- C 47- B 48- D 49- C 50- D 6-variant 1- C 2- B 3- B 4- B 5- A 6- C 7- A 8- C 9- D 10- B 11- D 12- C 13- C 14- D 15- C 16- A 17- A 18- A 19- B 20- C 21- D 22- B 23- D 24- C 25- D 26- C 27- D 28- D 29- C 30- C 31- D 32- A 33- B 34- A 35- B 36- B 37- C 38- A 39- B 40- B BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 164 41- C 42- A 43- A 44- B 45- C 46- C 47- D 48- D 49- D 50- A 7-variant 1- B 2- D 3- D 4- D 5- A 6- A 7- A 8- D 9- A 10- D 11- B 12- B 13- B 14- B 15- B 16- A 17- D 18- D 19- B 20- A 21- A 22- A 23- A 24- B 25- B 26- B 27- B 28- D 29- A 30- C 31- A 32- D 33- B 34- B 35- A 36- A 37- B 38- C 39- D 40- B 41- C 42- A 43- C 44- C 45- A 46- D 47- C 48- C 49- C 50- C 8-variant 1- A 2- A 3- D 4- A 5- A 6- B 7- B 8- D 9- B 10- B 11- D 12- B 13- B 14- C 15- C 16- D 17- A 18- A 19- A 20- C 21- C 22- A 23- A 24- B 25- B 26- D 27- A 28- B 29- A 30- D 31- D 32- D 33- B 34- B 35- D 36- A 37- B 38- D 39- B 40- A 41- D 42- C 43- C 44- A 45- C 46- B 47- C 48- C 49- A 50- C 9-variant 1- D 2- D 3- B 4- A 5- C 6- D 7- D 8- C 9- A 10- B 11- A 12- D 13- B 14- B 15- B 16- C 17- D 18- D 19- B 20- C 21- A 22- A 23- A 24- C 25- B 26- A 27- D 28- C 29- A 30- C 31- A 32- A 33- C 34- D 35- A 36- C 37- D 38- A 39- D 40- D 41- A 42- A 43- A 44- A 45- A 46- A 47- D 48- D 49- B 50- B 10-variant 1- B 2- B 3- C 4- C 5- C 6- D 7- C 8- D 9- D 10- C 11- D 12- A 13- C 14- B 15- A 16- D 17- B 18- C 19- C 20- D 21- B 22- D 23- C 24- C 25- A 26- C 27- B 28- D 29- A 30- C 31- B 32- D 33- A 34- C 35- B 36- C 37- A 38- D 39- C 40- D 41- B 42- B 43- C 44- C 45- C 46- D 47- B 48- A 49- C 50- C 11-variant 1- D 2- D 3- B 4- B 5- C 6- B 7- D 8- D 9- D 10- B 11- C 12- B 13- B 14- B 15- B 16- A 17- C 18- B 19- D 20- A 21- A 22- D 23- C 24- D 25- D 26- D 27- A 28- B 29- A 30- C 31- D 32- B 33- C 34- C 35- C 36- B 37- D 38- A 39- B 40- D 41- A 42- A 43- C 44- C 45- C 46- C 47- C 48- A 49- B 50- B 12-variant 1- D 2- D 3- C 4- B 5- A 6- D 7- B 8- A 9- D 10- A 11- C 12- C 13- B 14- D 15- D 16- A 17- A 18- D 19- B 20- B 21- B 22- C 23- D 24- B 25- D 26- B 27- A 28- B 29- B 30- B 31- B 32- D 33- A 34- A 35- B 36- D 37- B 38- A 39- A 40- A 41- B 42- D 43- B 44- C 45- A 46- C 47- B 48- D 49- C 50- D BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 165 13-variant 1- C 2- C 3- B 4- A 5- C 6- D 7- B 8- B 9- D 10- A 11- C 12- D 13- C 14- D 15- A 16- D 17- B 18- C 19- B 20- C 21- C 22- C 23- D 24- C 25- D 26- C 27- A 28- D 29- A 30- B 31- C 32- C 33- A 34- C 35- C 36- D 37- A 38- B 39- D 40- D 41- B 42- B 43- C 44- D 45- B 46- B 47- A 48- C 49- C 50- B 14-variant 1- D 2- D 3- D 4- A 5- B 6- C 7- A 8- B 9- A 10- B 11- B 12- B 13- D 14- B 15- B 16- A 17- B 18- D 19- B 20- D 21- A 22- A 23- C 24- D 25- A 26- B 27- D 28- B 29- B 30- B 31- B 32- C 33- C 34- B 35- A 36- A 37- B 38- A 39- B 40- B 41- C 42- D 43- C 44- B 45- C 46- D 47- B 48- C 49- D 50- B 15-variant 1- C 2- D 3- C 4- C 5- C 6- D 7- C 8- D 9- B 10- B 11- B 12- D 13- A 14- C 15- C 16- D 17- D 18- A 19- A 20- D 21- B 22- B 23- C 24- D 25- A 26- B 27- A 28- B 29- D 30- B 31- C 32- A 33- C 34- B 35- B 36- A 37- C 38- B 39- A 40- C 41- A 42- C 43- B 44- B 45- D 46- A 47- C 48- A 49- B 50- C 16-variant 1- A 2- D 3- B 4- C 5- C 6- D 7- C 8- A 9- B 10- C 11- B 12- A 13- C 14- D 15- D 16- D 17- A 18- D 19- D 20- B 21- C 22- A 23- D 24- C 25- C 26- B 27- C 28- B 29- D 30- A 31- D 32- C 33- B 34- C 35- A 36- B 37- D 38- A 39- C 40- B 41- D 42- D 43- A 44- A 45- A 46- D 47- B 48- D 49- D 50- A 17-variant 1- A 2- B 3- C 4- C 5- D 6- A 7- B 8- B 9- B 10- A 11- A 12- C 13- C 14- A 15- D 16- D 17- B 18- A 19- A 20- D 21- A 22- C 23- C 24- D 25- B 26- C 27- B 28- A 29- D 30- A 31- D 32- B 33- B 34- B 35- B 36- A 37- D 38- C 39- A 40- D 41- D 42- D 43- D 44- C 45- A 46- B 47- A 48- A 49- D 50- B 18-variant 1- D 2- B 3- C 4- A 5- A 6- D 7- D 8- B 9- B 10- B 11- A 12- B 13- C 14- C 15- B 16- B 17- C 18- B 19- D 20- C 21- C 22- B 23- D 24- B 25- A 26- C 27- C 28- C 29- D 30- D 31- A 32- D 33- D 34- D 35- C 36- C 37- C 38- C 39- B 40- C 41- D 42- B 43- D 44- C 45- B 46- C 47- B 48- C 49- C 50- D BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 166 19-variant 1- B 2- D 3- C 4- B 5- B 6- B 7- A 8- B 9- B 10- C 11- C 12- C 13- D 14- B 15- A 16- A 17- B 18- B 19- D 20- A 21- C 22- D 23- D 24- C 25- A 26- A 27- C 28- C 29- D 30- C 31- C 32- C 33- C 34- D 35- C 36- C 37- B 38- A 39- B 40- C 41- C 42- B 43- A 44- C 45- C 46- B 47- B 48- B 49- B 50- A 20-variant 1- B 2- D 3- C 4- A 5- C 6- A 7- B 8- B 9- A 10- A 11- D 12- B 13- A 14- B 15- A 16- B 17- A 18- C 19- A 20- D 21- C 22- C 23- B 24- C 25- A 26- C 27- B 28- B 29- D 30- A 31- A 32- C 33- D 34- B 35- A 36- B 37- A 38- C 39- B 40- D 41- B 42- B 43- C 44- D 45- B 46- D 47- D 48- D 49- B 50- D BMA — Iqtisodiyot — magistratura mashq variantlari | 167

BANK-MOLIYA AKADEMIYASI: IQTISODIYOT

Magistraturaga kirish test sinoviga tayyorgarlik: variantlar to'plami (2026– 2027)

20 ta variant • 1000 ta topshiriq • javoblari bilan

Mashq to'plami • 2025–2026 o'quv yili

Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma

• Bank-moliya akademiyasi magistraturasiga kirish test sinovlari Bilim va malakalarni baholash agentligi bilan hamkorlikda o'tkaziladi. 2026-yilgi qabulda test 5-sentabrda bo'lib o'tdi (3700 dan ortiq abituriyent qatnashgan).

• Test fanlari: mutaxassislikka oid iqtisodiyot fani va ingliz tili. Natija 100 ballik tizimda: mutaxassislik fani — 64 ball, ingliz tili — 36 ball. Kamida B2 darajadagi ingliz tili sertifikatiga ega abituriyentlar ingliz tili o'rniga mutaxassislik fanlaridan test topshiradi.

• Minimal o'tish bali — maksimal ballning kamida 30 foizi; eng yuqori ball to'plaganlar kvota doirasida tavsiya etiladi. Test fanlari bo'yicha rasmiy dasturlar akademiya saytida (admission.bfa.uz) test oldidan e'lon qilinadi.

• Har bir fandan savollar soni rasmiy manbada ko'rsatilmagan, shu sababli to'plam 20 ta variant × 50 ta savol ko'rinishida tuzildi. To'g'ri javob har bir savol ostida yashil rangda, hujjat oxirida javoblar kaliti bor.

• Muhim: rasmiy test savollari ochiq e'lon qilinmaydi. Bu fan dasturlari asosida tuzilgan mashq savollari.

Sotib olish