Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari. Kassir, operatsionist, kredit va mijozlarga xizmat ko‘rsatish mutaxassislari uchun tayyorgarlik to‘plami: 1020 ta mashq testi (javoblari va izohlari bilan) + 30 ta suhbat bileti, 2026

Dokument ma'lumotlari

Narxi	30000UZS
Hajmi	236.2KB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	01 Noyabr 2026
Kengaytma	docx
Bo'lim	Testlar
Fan	Iqtisodiyot

Sotuvchi

DocX Seller

Ro'yxatga olish sanasi 31 Oktyabr 2026

1 Sotish

Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari. Kassir, operatsionist, kredit va mijozlarga xizmat ko‘rsatish mutaxassislari uchun tayyorgarlik to‘plami: 1020 ta mashq testi (javoblari va izohlari bilan) + 30 ta suhbat bileti, 2026

Sotib olish

Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma
• Tijorat banklari va bank tizimidagi tashkilotlarga ishga qabul qilishda nomzodlar odatda kasbiy
bilim testi, mantiqiy savollar va bir yoki bir necha bosqichli suhbatdan o'tadi. Aniq tartib har
bir bankning vakansiya e'lonida ko'rsatiladi.
• Ushbu tayyorgarlik to'plamining birinchi qismida 1020 ta mashq testi bor: pul va bank tizimi
asoslari, Markaziy bank va pul-kredit siyosati tushunchalari, depozit va hisob-raqamlar,
kreditlash va foiz hisoblari, to'lov tizimlari va plastik kartalar, valyuta operatsiyalari, kassa ishi,
bank buxgalteriyasi asoslari, AML/KYC va bank siri, mijozlarga xizmat ko'rsatish va firibgarlikka
qarshi kurash. Har bir savolga to'g'ri javob va izoh berilgan.
• Ikkinchi qismda 30 ta suhbat bileti (har birida 5 ta savol) va namunaviy javoblar bor:
motivatsiya, kasbiy bilim, etika va komplayens, mijozlar bilan ishlash va amaliy vaziyat (keys).
• Hisob-kitob savollaridagi stavka va kurslar faqat misol uchun berilgan. Amaldagi stavkalar,
limitlar va tariflar tez-tez o'zgaradi: ularni Markaziy bank (cbu.uz) va tegishli bank saytidan
tekshiring.
• Muhim: bu mashq testlari — biror bankning rasmiy test savollari yoki ularning javoblari emas.
Bo'limlar
Bo'lim Variantlar Izoh
Test savollari 34 ta variant × 30 ta
savol Har bir savolga izoh berilgan
Suhbat biletlari 30 ta bilet × 5 ta savol Namunaviy javoblar bilan
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 2

Mundarija
№ Variant Topshiriqlar
1 1-variant 1–30
2 2-variant 31–60
3 3-variant 61–90
4 4-variant 91–120
5 5-variant 121–150
6 6-variant 151–180
7 7-variant 181–210
8 8-variant 211–240
9 9-variant 241–270
10 10-variant 271–300
11 11-variant 301–330
12 12-variant 331–360
13 13-variant 361–390
14 14-variant 391–420
15 15-variant 421–450
16 16-variant 451–480
17 17-variant 481–510
18 18-variant 511–540
19 19-variant 541–570
20 20-variant 571–600
21 21-variant 601–630
22 22-variant 631–660
23 23-variant 661–690
24 24-variant 691–720
25 25-variant 721–750
26 26-variant 751–780
27 27-variant 781–810
28 28-variant 811–840
29 29-variant 841–870
30 30-variant 871–900
31 31-variant 901–930
32 32-variant 931–960
33 33-variant 961–990
34 34-variant 991–1020
35 Suhbat bileti 1 1021–1025
36 Suhbat bileti 2 1026–1030
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 3

№ Variant Topshiriqlar
37 Suhbat bileti 3 1031–1035
38 Suhbat bileti 4 1036–1040
39 Suhbat bileti 5 1041–1045
40 Suhbat bileti 6 1046–1050
41 Suhbat bileti 7 1051–1055
42 Suhbat bileti 8 1056–1060
43 Suhbat bileti 9 1061–1065
44 Suhbat bileti 10 1066–1070
45 Suhbat bileti 11 1071–1075
46 Suhbat bileti 12 1076–1080
47 Suhbat bileti 13 1081–1085
48 Suhbat bileti 14 1086–1090
49 Suhbat bileti 15 1091–1095
50 Suhbat bileti 16 1096–1100
51 Suhbat bileti 17 1101–1105
52 Suhbat bileti 18 1106–1110
53 Suhbat bileti 19 1111–1115
54 Suhbat bileti 20 1116–1120
55 Suhbat bileti 21 1121–1125
56 Suhbat bileti 22 1126–1130
57 Suhbat bileti 23 1131–1135
58 Suhbat bileti 24 1136–1140
59 Suhbat bileti 25 1141–1145
60 Suhbat bileti 26 1146–1150
61 Suhbat bileti 27 1151–1155
62 Suhbat bileti 28 1156–1160
63 Suhbat bileti 29 1161–1165
64 Suhbat bileti 30 1166–1170
Jami topshiriqlar 1170
Javoblar kaliti (hujjat oxirida)
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 4

1-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Oddiy foiz formulasi qaysi?
A) I = P * t / (1 + r)
B) I = P * (1 + r)^t
C) I = P * r * t
D) I = r * t / P
To'g'ri javob: C) I = P * r * t✔
Izoh: Oddiy foiz: foiz summasi = asosiy summa * yillik stavka * yillar soni.
2. Imzo namunalari kartochkasi nima uchun kerak?
A) Mijozning kredit reytingini aniqlash uchun
B) Valyuta kursini hisoblash uchun
C) Mijozlar bilan reklama aloqasi uchun
D) Imzo va muhrlarning haqiqiyligini tekshirish uchun
To'g'ri javob: D) Imzo va muhrlarning haqiqiyligini tekshirish uchun
✔
Izoh: Kartochkadagi namunalar bilan solishtirish soxta hujjatlarni aniqlashga yordam beradi.
3. Kassir mijozdan naqd pul qabul qilib bo'lgach, qaysi tartib to'g'ri?
A) Hujjatni umuman imzolamaydi
B) Avval hujjatni imzolab, keyin pulni sanab chiqadi
C) Pulni mijoz ketgach sanaydi
D) Avval pulni sanab, keyin hujjatni imzolaydi
To'g'ri javob: D) Avval pulni sanab, keyin hujjatni imzolaydi
✔
Izoh: Hujjat faqat summa to'liq tekshirilgandan keyin imzolanadi.
4. PEP bilan biznes munosabatini o'rnatishda odatda nima talab qilinadi?
A) Hisob avtomatik yopiladi
B) Faqat mijozning og'zaki roziligi
C) Yuqori rahbariyat ruxsati va mablag' manbasini aniqlash
D) Hech qanday qo'shimcha chora talab qilinmaydi, oddiy tartib yetarli
To'g'ri javob: C) Yuqori rahbariyat ruxsati va mablag' manbasini aniqlash
✔
Izoh: FATF talablariga ko'ra PEP uchun kuchaytirilgan choralar qo'llanadi.
5. Moliyaviy piramida qanday tuzilmaga asoslanadi?
A) Davlat obligatsiyalari kuponini to'lash
B) Real investitsiyalardan olingan foydani taqsimlash
C) Bank depozitlariga belgilangan foizni to'lash
D) Eski ishtirokchilarga yangi ishtirokchilar pulidan to'lash
To'g'ri javob: D) Eski ishtirokchilarga yangi ishtirokchilar pulidan to'lash
✔
Izoh: Piramida real faoliyatsiz yangi qo'yilmalar hisobiga ishlaydi va oxir-oqibat qulaydi.
6. Kichik savdo korxonasi hisobida uning faoliyatiga mutlaqo mos kelmaydigan katta aylanmalar
paydo bo'ldi. Bank nima qilishi kerak?
A) Mijozga komissiyani oshirish
B) Tahlil qilib, asos bo'lsa shubhali operatsiya xabarini yuborish
C) Mijozga tekshiruv haqida darhol ogohlantirish
D) Hech narsa qilmaslik, chunki mijoz bankka pul olib kelmoqda
To'g'ri javob: B) Tahlil qilib, asos bo'lsa shubhali operatsiya xabarini yuborish
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 5

Izoh: Faoliyatga mos kelmaydigan aylanma AML monitoringida tekshirilishi lozim.
7. Korxonaning kassa limiti nimani anglatadi?
A) Korxonaning bankdan bir yil davomida oladigan kredit miqdori
B) Kun oxirida kassada qoldirish mumkin bo'lgan eng ko'p naqd pul
C) Kassirning oylik ish haqi miqdori
D) Korxona hisobvarag'idagi majburiy minimal qoldiq
To'g'ri javob: B) Kun oxirida kassada qoldirish mumkin bo'lgan eng ko'p naqd pul✔
Izoh: Kassa limitidan ortiq naqd pul belgilangan tartibda bankka topshiriladi.
8. Bank amaliyotida standart pachkada odatda nechta bir xil nominaldagi banknota bo'ladi?
A) 50 dona
B) 100 dona
C) 1000 dona
D) 250 dona
To'g'ri javob: B) 100 dona
✔
Izoh: Banknotalar odatda 100 donadan pachkalarga taxlanadi va banderol bilan bog'lanadi.
9. Yuridik shaxsning ish haqi loyihasi doirasida bank nima qiladi?
A) Xodimlarning mehnat shartnomasini tuzadi
B) Xodimlar kartalariga ish haqini o'tkazib beradi
C) Korxona xodimlarini ishga yollaydi
D) Korxonaning soliqlarini o'zi hisoblaydi
To'g'ri javob: B) Xodimlar kartalariga ish haqini o'tkazib beradi
✔
Izoh: Ish haqi loyihasida korxona bir to'lov bilan mablag' o'tkazadi, bank uni xodimlar kartalariga taqsimlaydi.
10. Risk-ga asoslangan yondashuv nimani anglatadi?
A) Faqat yirik mijozlarni tekshirish
B) Riskli mijozlarga xizmatni darhol to'xtatish
C) Nazorat choralarini risk darajasiga moslashtirish
D) Har bir mijozni bir xil chuqurlikda va bir xil tartibda tekshirish
To'g'ri javob: C) Nazorat choralarini risk darajasiga moslashtirish
✔
Izoh: Resurslar yuqori riskli yo'nalishlarga ko'proq yo'naltiriladi.
11. Seyf (depozitar yacheyka) xizmati nima?
A) Qimmatbaho buyum va hujjatlarni bank seyfida saqlash
B) Bankning o'z kassasini nazorat qilish
C) Mijozga omonat bo'yicha foiz hisoblash
D) Hisobdagi pulni masofadan turib boshqa hisobga o'tkazish
To'g'ri javob: A) Qimmatbaho buyum va hujjatlarni bank seyfida saqlash
✔
Izoh: Mijoz bankdagi alohida yacheykani ijaraga olib, unda buyumlarini saqlaydi.
12. Infraqizil (IR) detektor yordamida nima tekshiriladi?
A) IQ nurda ko'rinishi farq qiladigan bo'yoq zonalari
B) Banknotaning chop etilgan yili va yoshi
C) Banknotadagi suv belgisi va himoya ipining joylashuvi
D) Banknota qog'ozining hidi
To'g'ri javob: A) IQ nurda ko'rinishi farq qiladigan bo'yoq zonalari
✔
Izoh: Ayrim bo'yoqlar IQ nurda ko'rinadi yoki yo'qoladi; bu qalbakini aniqlashga yordam beradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 6

13. 10 000 000 so'm kredit yillik 36% stavkada 12 oyga annuitet sxemada berildi. Oylik to'lov
taxminan qancha?
A) 1 005 000 so'm
B) 1 133 000 so'm
C) 833 000 so'm
D) 1 417 000 so'm
To'g'ri javob: A) 1 005 000 so'm✔
Izoh: A = P*i/(1-(1+i)^-n), i = 3% oylik; A taxminan 1 005 000 so'm.
14. Valyuta hisob raqami nima uchun xizmat qiladi?
A) Faqat soliq va boj to'lovlari uchun
B) Faqat milliy valyutadagi ish haqi va pensiyalarni olish uchun
C) Faqat kommunal to'lovlar uchun
D) Chet el valyutasidagi mablag'larni saqlash va o'tkazish uchun
To'g'ri javob: D) Chet el valyutasidagi mablag'larni saqlash va o'tkazish uchun
✔
Izoh: Valyuta hisobida mablag'lar xorijiy valyutada yuritiladi.
15. Kredit shartnomasida «grace davri» (imtiyozli davr) nimani anglatadi?
A) Asosiy qarz to'lovi kechiktiriladigan dastlabki davr
B) Bank foizni ikki baravar oshiradigan davr
C) Kredit shartnomasi imzolanmaydigan davr
D) Kredit va hisoblangan foizlar butunlay kechib yuboriladigan davr
To'g'ri javob: A) Asosiy qarz to'lovi kechiktiriladigan dastlabki davr
✔
Izoh: Imtiyozli davrda asosiy qarz to'lanmaydi, odatda faqat foiz to'lanadi.
16. Uchinchi shaxslar nomidan ko'plab to'lovlar qilayotgan mijoz qanday xavf belgisini namoyon
qiladi?
A) Yuqori moliyaviy intizomni
B) Nominal shaxs yoki vositachi sifatida foydalanilishini
C) Kredit qobiliyatining yaxshiligini
D) Bank xizmatlaridan to'liq mamnunligi va sodiqligini
To'g'ri javob: B) Nominal shaxs yoki vositachi sifatida foydalanilishini
✔
Izoh: Boshqalar uchun to'lov qilish pul yuvish sxemalarida vositachilik belgisi bo'lishi mumkin.
17. Kartaga xarajat limitlarini o'rnatish nimaga yordam beradi?
A) Karta muddatini uzaytirishga
B) Kartani boshqa bankka o'tkazishga
C) Ruxsatsiz yoki ortiqcha xarajatlarni cheklashga
D) Kredit karta bo'yicha foiz stavkasini nolga tushirishga
To'g'ri javob: C) Ruxsatsiz yoki ortiqcha xarajatlarni cheklashga
✔
Izoh: Kunlik yoki onlayn limitlar firibgarlik va rejadan tashqari xarajatlardan himoya qiladi.
18. Depozit muddati tugagach, uni avtomatik uzaytirish (prolongatsiya) nimani anglatadi?
A) Depozitga qo'shimcha foiz bir martalik qo'shiladi
B) Depozit boshqa shaxs nomiga o'tkaziladi
C) Depozit avtomatik ravishda yopilib, butun summa bankning daromadiga o'tkazilishi
D) Depozit yangi muddatga shartnomada belgilangan shartlarda qayta joylashtiriladi
To'g'ri javob: D) Depozit yangi muddatga shartnomada belgilangan shartlarda qayta joylashtiriladi
✔
Izoh: Prolongatsiyada mijoz pulni olmasa, depozit shartnomaga ko'ra yangi muddatga davom etadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 7

19. Fishing (phishing) nima?
A) Soxta sayt yoki xabar orqali maxfiy ma'lumotlarni aldab olish
B) Bank ilovasini rasmiy do'kondan yuklash
C) Kartadagi qoldiqni SMS orqali tekshirish
D) Bank kartasini xavfsiz pochta orqali egasiga yetkazib berish xizmati
To'g'ri javob: A) Soxta sayt yoki xabar orqali maxfiy ma'lumotlarni aldab olish✔
Izoh: Firibgarlar bank nomidan soxta havola yuborib, karta raqami, kod va parollarni o'g'irlaydi.
20. Strukturalash (smurfing) nima?
A) Chegaradan qochish uchun summani kichik qismlarga bo'lish
B) Muammoli kreditni qayta tuzish va muddatini uzaytirish
C) Kompaniya tuzilmasini qayta tashkil etish
D) Hisoblarni bir bankda birlashtirish
To'g'ri javob: A) Chegaradan qochish uchun summani kichik qismlarga bo'lish
✔
Izoh: Strukturalash hisobot berish chegaralaridan qochishga qaratilgan shubhali usuldir.
21. Karta raqamining birinchi raqamlari (BIN) nimani bildiradi?
A) Kartadagi pul qoldig'ini
B) Karta PIN-kodini
C) Emitent bank va to'lov tizimini
D) Karta egasining tug'ilgan yilini
To'g'ri javob: C) Emitent bank va to'lov tizimini
✔
Izoh: BIN (IIN) - karta raqamining boshlang'ich raqamlari bo'lib, to'lov tizimi va emitentni aniqlaydi.
22. 2 000 000 so'm yillik 10% murakkab foizda (yillik kapitalizatsiya) 3 yilga qo'yildi. Yakuniy summa
qancha?
A) 2 662 000 so'm
B) 662 000 so'm
C) 2 600 000 so'm
D) 2 420 000 so'm
To'g'ri javob: A) 2 662 000 so'm
✔
Izoh: S = 2 000 000 so'm * (1 + 10%)^3 = 2 662 000 so'm; oddiy foizda 2 600 000 so'm bo'lardi.
23. Bitta to'lov tizimi kartasini boshqa tizim terminalida ishlatish imkoniyati nima deb ataladi?
A) O'zaro muvofiqlik (interoperabellik)
B) Sekyuritizatsiya
C) Kapitalizatsiya
D) Portfelni diversifikatsiya qilish
To'g'ri javob: A) O'zaro muvofiqlik (interoperabellik)
✔
Izoh: Interoperabellik turli tizimlar kartalarini umumiy infratuzilmada qabul qilish imkonini beradi.
24. 4 000 000 so'm yillik 25% murakkab foizda (yillik kapitalizatsiya) 2 yilga qo'yildi. Yakuniy summa
qancha?
A) 6 250 000 so'm
B) 2 250 000 so'm
C) 5 000 000 so'm
D) 6 000 000 so'm
To'g'ri javob: A) 6 250 000 so'm
✔
Izoh: S = 4 000 000 so'm * (1 + 25%)^2 = 6 250 000 so'm; oddiy foizda 6 000 000 so'm bo'lardi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 8

25. Kassa tushumini bankka topshirish uchun ishlatiladigan hujjat qaysi?
A) Ishonchnoma blankasi va uning nusxasi
B) Naqd pul topshirish e'lonnomasi
C) Ish haqi to'lash qaydnomasi
D) Kredit olish uchun ariza
To'g'ri javob: B) Naqd pul topshirish e'lonnomasi✔
Izoh: Naqd pulni hisobga kiritish uchun e'lonnoma yoki kirim kassa hujjati to'ldiriladi.
26. Hisob raqamiga arest (xatlov) qo'yilishi nimani anglatadi?
A) Mijozning o'zi hisobni vaqtincha yopib, kartasini bankka topshirib qo'yishi
B) Bankning omonat bo'yicha foiz to'lashni oshirishi
C) Hisobning boshqa filialga ko'chirilishi
D) Vakolatli organ qarori bilan hisobdagi mablag' harakatining cheklanishi
To'g'ri javob: D) Vakolatli organ qarori bilan hisobdagi mablag' harakatining cheklanishi
✔
Izoh: Xatlov qonuniy asosda qo'yiladi va belgilangan summa doirasida operatsiyalarni cheklaydi.
27. To'lov tizimi deganda nima tushuniladi?
A) Faqat soliq to'lovlarini hisoblash dasturi
B) Faqat valyuta kurslarini e'lon qilish tizimi
C) Pul o'tkazmalarini amalga oshiruvchi qoidalar, ishtirokchilar va texnologiyalar majmui
D) Faqat bank kassasida naqd pulni sanash, saqlash va qadoqlash tartibi
To'g'ri javob: C) Pul o'tkazmalarini amalga oshiruvchi qoidalar, ishtirokchilar va texnologiyalar
✔
majmui
Izoh: To'lov tizimi ishtirokchilar o'rtasida mablag' o'tkazishni ta'minlovchi qoidalar, infratuzilma va tashkilotlar
majmui.
28. Chargeback nima?
A) Kartani muddatidan oldin yangilash
B) Kartaga ish haqi o'tkazish
C) Karta egasiga har bir xarid uchun bank tomonidan beriladigan bonus summa
D) Nizoli karta operatsiyasi bo'yicha to'lov tizimi orqali pulni qaytarish talabi
To'g'ri javob: D) Nizoli karta operatsiyasi bo'yicha to'lov tizimi orqali pulni qaytarish talabi
✔
Izoh: Tovar yetkazilmasa yoki operatsiya ruxsatsiz bo'lsa, emitent ekvayerdan pulni qaytarishni talab qilishi
mumkin.
29. Qobiq bank (shell bank) nima?
A) Davlatga tegishli bank
B) Faqat internetda xizmat ko'rsatuvchi litsenziyali bank
C) Jismoniy mavjudligi va nazorati bo'lmagan bank
D) Faqat omonat qabul qiladigan kichik bank
To'g'ri javob: C) Jismoniy mavjudligi va nazorati bo'lmagan bank
✔
Izoh: Qobiq banklar real ofisi va nazoratsiz bo'lgani uchun yuqori risk tug'diradi.
30. Qarz oluvchining kredit riski yuqori bo'lsa, bank odatda nima qiladi?
A) Stavkani oshiradi yoki qo'shimcha ta'minot so'raydi
B) Stavkani pasaytiradi va garov talabini bekor qiladi
C) Kredit summasini va muddatini avtomatik ravishda oshiradi
D) Stavkani nolga tushiradi
To'g'ri javob: A) Stavkani oshiradi yoki qo'shimcha ta'minot so'raydi
✔
Izoh: Yuqori risk yuqori risk ustamasi yoki kuchliroq ta'minot bilan qoplanadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 9

2-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Shartli misol: sof foyda 30 mlrd so'm, o'rtacha aktivlar 1 500 mlrd so'm. ROA necha foiz?
A) 1,0 %
B) 3,0 %
C) 20,0 %
D) 2,0 %
To'g'ri javob: D) 2,0 %✔
Izoh: ROA = 30 / 1 500 x 100 = 2,0 %.
2. Inflyatsion targetlash rejimining mohiyati nima?
A) Pul massasini har yili bir xil foizga oshirish
B) Inflyatsiya bo'yicha ochiq e'lon qilingan maqsadga erishish
C) Valyuta kursini qat'iy bir darajada ushlab turish
D) Banklarga kredit limitlarini to'g'ridan-to'g'ri belgilash
To'g'ri javob: B) Inflyatsiya bo'yicha ochiq e'lon qilingan maqsadga erishish
✔
Izoh: Inflyatsion targetlashda markaziy bank inflyatsiya maqsadini e'lon qiladi va unga stavka orqali erishadi.
3. Qarz yuki ko'rsatkichi (PTI/DSTI) nimani ifodalaydi?
A) Depozitlarning kreditlarga nisbatini
B) Bank kapitalining aktivlarga nisbatini
C) Oylik qarz to'lovlarining daromadga nisbatini
D) Kredit summasining garov mulki bozor qiymatiga nisbatini
To'g'ri javob: C) Oylik qarz to'lovlarining daromadga nisbatini
✔
Izoh: Bu ko'rsatkich qarz oluvchining daromadidan qancha qismi kredit to'lovlariga ketishini ko'rsatadi.
4. Markaziy bank ichki va tashqi ta'sirlardan inflyatsiyani prognozlashda nimaga tayanadi?
A) Faqat tijorat banklari so'roviga
B) Makroiqtisodiy modellar va tahlilga
C) Faqat valyuta kursining kunlik o'zgarishiga
D) Faqat o'tgan yilgi inflyatsiyaga
To'g'ri javob: B) Makroiqtisodiy modellar va tahlilga
✔
Izoh: Prognozlar keng ma'lumotlar va makroiqtisodiy modellar asosida tuziladi.
5. SWIFT (BIC) kodi nechta belgidan iborat bo'ladi?
A) 16 ta harf va raqamdan
B) 8 yoki 11 ta belgidan
C) 20 ta raqamdan iborat
D) 4 yoki 6 ta belgidan
To'g'ri javob: B) 8 yoki 11 ta belgidan
✔
Izoh: BIC kodi 8 belgili, filial ko'rsatilsa 11 belgili bo'ladi.
6. Pulning aylanish tezligi nimani bildiradi?
A) Pul o'tkazmasining bir hisobdan boshqasiga o'tish vaqtini
B) Bir pul birligining yil davomida necha marta ishlatilishini
C) Banknotlar yangisiga almashtiriladigan davr uzunligini
D) Bank kassasidan naqd pul berish tezligini
To'g'ri javob: B) Bir pul birligining yil davomida necha marta ishlatilishini
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 10

Izoh: Aylanish tezligi bir pul birligi ma'lum davrda necha marta tovar va xizmatlar uchun to'lovda
qatnashganini ko'rsatadi.
7. Valyuta opsioni egasiga nima beradi?
A) Valyutani kelishilgan kursda almashish huquqini, majburiyatni emas
B) Valyutani kelishilgan kursda almashish bo'yicha so'zsiz majburiyatni
C) Markaziy bankdan imtiyozli kurs olish imkonini
D) Valyuta bo'yicha kafolatlangan qat'iy foiz daromadini
To'g'ri javob: A) Valyutani kelishilgan kursda almashish huquqini, majburiyatni emas✔
Izoh: Opsion xaridori mukofot to'lab, bitimni bajarish huquqini oladi, lekin majbur emas.
8. Xarajat-daromad koeffitsienti (cost-to-income) nimani ko'rsatadi?
A) Operatsion xarajatlarning operatsion daromadga nisbatini
B) Naqd pul qoldig'ining foiz keltiruvchi aktivlarga nisbatini
C) Kreditlarning depozitlarga nisbatini
D) Kapitalning jami aktivlarga nisbatini
To'g'ri javob: A) Operatsion xarajatlarning operatsion daromadga nisbatini
✔
Izoh: Past koeffitsient bankning samaraliroq ishlayotganini bildiradi.
9. Valyutaning erkin konvertatsiyalanuvchanligi nimani bildiradi?
A) Valyutani cheklovsiz boshqa valyutalarga almashtirish imkoniyatini
B) Valyuta faqat mamlakat ichida ishlatilishini
C) Valyutani faqat oltinga almashtirish mumkinligini
D) Valyuta kursining hech qachon va hech qanday o'zgarmasligini
To'g'ri javob: A) Valyutani cheklovsiz boshqa valyutalarga almashtirish imkoniyatini
✔
Izoh: Erkin konvertatsiyalanuvchi valyuta jiddiy cheklovlarsiz boshqa valyutalarga almashtiriladi.
10. Shartli misol: mijoz 500 USD ni 10 000 so'm kursida almashtiradi, bank 1 % komissiya ushlaydi.
Mijoz qo'liga necha so'm oladi?
A) 5 050 000 so'm
B) 4 950 000 so'm
C) 5 000 000 so'm
D) 49 500 000 so'm
To'g'ri javob: B) 4 950 000 so'm
✔
Izoh: 500 x 10 000 = 5 000 000; 1 % komissiya ayirilgach 4 950 000 so'm qoladi.
11. Kredit taklif qilishda mijozga qaysi ko'rsatkichni tushuntirish uning haqiqiy xarajatini yaxshiroq
ko'rsatadi?
A) Faqat birinchi oy to'lovi va undan keyingi chegirmalarni
B) Komissiya va to'lovlarni qamragan effektiv foiz stavkasini
C) Faqat kredit summasini
D) Faqat nominal oylik foizni
To'g'ri javob: B) Komissiya va to'lovlarni qamragan effektiv foiz stavkasini
✔
Izoh: Effektiv stavka komissiya va boshqa to'lovlarni qo'shib, kreditning to'liq qiymatini ko'rsatadi.
12. Mijoz yangi mahsulotdan voz kechmoqchi bo'lsa, xodim nima qiladi?
A) Qarorni hurmat qilib, voz kechish tartibini tushuntiradi
B) Mijozni bosim bilan qolishga ko'ndirishga urinadi
C) Voz kechishni imkonsiz deb aytadi
D) Mijozni e'tiborsiz qoldiradi
To'g'ri javob: A) Qarorni hurmat qilib, voz kechish tartibini tushuntiradi
✔
Izoh: Mijozning tanlov huquqi hurmat qilinishi kerak.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 11

13. Markaziy bank to'lov tizimlarida qanday rol o'ynaydi?
A) Har bir karta operatsiyasini qo'lda tasdiqlaydi
B) To'lov tizimlarida hech qanday ishtirok etmaydi
C) To'lov tizimlarini tashkil etadi va nazorat qiladi
D) Aholining kommunal to'lovlarini o'zi qabul qiladi
To'g'ri javob: C) To'lov tizimlarini tashkil etadi va nazorat qiladi✔
Izoh: Markaziy bank banklararo to'lov tizimining operatori va to'lov tizimlarining nazoratchisi hisoblanadi.
14. Likvidlik riski nima?
A) Xodimlarning xatoga yo'l qo'yish xavfi
B) Majburiyatlarni o'z vaqtida bajara olmaslik xavfi
C) Valyuta kursining keskin o'zgarishi xavfi
D) Qarz oluvchining bankrot bo'lish xavfi
To'g'ri javob: B) Majburiyatlarni o'z vaqtida bajara olmaslik xavfi
✔
Izoh: Likvidlik riski bank to'lov talablarini bajarish uchun mablag' topa olmasligi ehtimoli.
15. Pul bozori stavkalari asosiy stavkaga yaqin turishi nimani ko'rsatadi?
A) Valyuta kursi qat'iy belgilanganini
B) Banklar markaziy bank bilan ishlamasligini
C) Inflyatsiya maqsadining bekor qilinganini
D) Siyosat stavkasining bozorga samarali uzatilishini
To'g'ri javob: D) Siyosat stavkasining bozorga samarali uzatilishini
✔
Izoh: Banklararo stavkalar asosiy stavka atrofida bo'lsa, transmissiyaning birinchi bosqichi yaxshi ishlaydi.
16. Mijoz ma'lumotlarini marketing uchun ishlatishdan oldin nima kerak?
A) Qonuniy asos, odatda mijoz roziligi
B) Hech narsa kerak emas
C) Faqat xodimning xohishi
D) Faqat raqobatchi banklar va hamkorlarning ruxsati
To'g'ri javob: A) Qonuniy asos, odatda mijoz roziligi
✔
Izoh: Shaxsiy ma'lumotlar faqat qonuniy asos va mijoz huquqlariga rioya qilgan holda ishlatiladi.
17. Vishing nima?
A) Video orqali kredit olish
B) Bankomatdan pul yechish
C) Elektron pochta orqali ommaviy reklama xabarlarini yuborish
D) Telefon orqali aldab ma'lumot yoki pul olish
To'g'ri javob: D) Telefon orqali aldab ma'lumot yoki pul olish
✔
Izoh: Vishing (voice phishing) - firibgarning o'zini bank xodimi deb tanishtirib qo'ng'iroq qilishi.
18. Kapital yetarliligi ko'rsatkichi nimani baholaydi?
A) Bank naqd pulining kassalarga nisbatini
B) Bank xodimlari sonining filiallarga nisbatini
C) Bank kapitalining tavakkalli aktivlarga nisbatini
D) Bank depozitlarining kreditlarga nisbatini
To'g'ri javob: C) Bank kapitalining tavakkalli aktivlarga nisbatini
✔
Izoh: Kapital yetarliligi kapitalni tavakkalchilik darajasiga ko'ra tortilgan aktivlarga taqqoslaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 12

19. Shartli misol: bir kunda jami debet aylanmalari 3 450 mln so'm. Yozuvlar to'g'ri bo'lsa, jami kredit
aylanmalari qancha bo'ladi?
A) 6 900 mln so'm
B) 3 450 mln so'm
C) Aniqlab bo'lmaydi
D) 1 725 mln so'm
To'g'ri javob: B) 3 450 mln so'm✔
Izoh: Ikki yoqlama yozuvda debet va kredit aylanmalari teng bo'ladi.
20. Tashqi savdoda qaysi to'lov shakli eksportchi uchun eng kam riskli hisoblanadi?
A) Hujjatli inkasso
B) Ochiq hisob bo'yicha keyinroq to'lov
C) To'liq oldindan to'lov (avans)
D) Tovar sotilganidan keyin to'lov
To'g'ri javob: C) To'liq oldindan to'lov (avans)
✔
Izoh: Avans to'lovda eksportchi pulni tovar jo'natilishidan oldin oladi.
21. Oxirgi instansiyadagi kreditor vazifasini odatda kim bajaradi?
A) Eng yirik tijorat banki
B) Moliya vazirligi
C) Fond birjasi
D) Markaziy bank
To'g'ri javob: D) Markaziy bank
✔
Izoh: Markaziy bank likvidlik tanqisligiga uchragan banklarga oxirgi chora sifatida kredit beradi.
22. Bank litsenziyasini kim beradi?
A) Moliya vazirligi
B) Mahalliy hokimlik
C) Soliq qo'mitasi
D) Markaziy bank
To'g'ri javob: D) Markaziy bank
✔
Izoh: Bank faoliyatini litsenziyalash va nazorat qilish markaziy bank vakolatiga kiradi.
23. Bank xodimi mijozdan qaysi ma'lumotni hech qachon so'ramasligi kerak?
A) Murojaat sababini
B) Mijozning ismi va familiyasini
C) Aloqa uchun telefon raqami va elektron manzilini
D) Karta PIN-kodi va SMS orqali kelgan kodni
To'g'ri javob: D) Karta PIN-kodi va SMS orqali kelgan kodni
✔
Izoh: PIN va bir martalik kodlar faqat mijozga ma'lum bo'lishi kerak; bank ularni so'ramaydi.
24. Memorial order qanday hujjat?
A) Naqdsiz operatsiyalar uchun ichki hujjat
B) Mijozning kredit olish uchun yozma arizasi
C) Bank litsenziyasi
D) Naqd pul berish uchun kassa hujjati
To'g'ri javob: A) Naqdsiz operatsiyalar uchun ichki hujjat
✔
Izoh: Memorial order bank ichki naqdsiz yozuvlarini rasmiylashtirish uchun qo'llanadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 13

25. Hujjatli inkassoda bankning roli qanday?
A) Faqat valyuta kursini belgilab beradi
B) Hujjatlarni to'lov yoki aksept evaziga beradi, kafolat bermaydi
C) To'lovni o'z mablag'idan so'zsiz va qaytarib olinmaydigan tarzda kafolatlaydi
D) Tovarni sotib olib, keyin uni importchiga qayta sotadi
To'g'ri javob: B) Hujjatlarni to'lov yoki aksept evaziga beradi, kafolat bermaydi✔
Izoh: Inkassoda bank vositachi bo'lib, to'lov majburiyatini o'z zimmasiga olmaydi.
26. Kredit bo'yicha foiz daromadi hisoblanib, hali olinmagan bo'lsa, qaysi yozuv qilinadi?
A) Dt Foiz daromadi - Kt Kassa
B) Dt Olinadigan foizlar - Kt Foiz daromadi
C) Dt Foiz xarajati - Kt Hisoblangan to'lanadigan foizlar
D) Dt Kassa - Kt Foiz xarajati
To'g'ri javob: B) Dt Olinadigan foizlar - Kt Foiz daromadi
✔
Izoh: Hisoblash tamoyiliga ko'ra daromad olinadigan foiz talabi bilan birga tan olinadi.
27. Makroprudensial siyosatning vazifasi nima?
A) Butun moliya tizimi miqyosidagi tavakkallarni cheklash
B) Faqat davlat byudjeti xarajatlarini rejalash
C) Faqat valyuta ayirboshlash shoxobchalari ishini tekshirish
D) Faqat bitta bankning ichki tartibini nazorat qilish
To'g'ri javob: A) Butun moliya tizimi miqyosidagi tavakkallarni cheklash
✔
Izoh: Makroprudensial siyosat tizimli risklar, masalan kredit bumi va haddan tashqari qarzdorlikni cheklaydi.
28. Izchillik (qiyosiylik) tamoyili nimani talab qiladi?
A) Faqat bitta davr hisobotini tuzishni
B) Raqamlarni eng yaqin mingtagacha yaxlitlab yozishni
C) Har yili yangi hisob usulini tanlashni
D) Hisob siyosatini asossiz o'zgartirmaslikni
To'g'ri javob: D) Hisob siyosatini asossiz o'zgartirmaslikni
✔
Izoh: Izchil hisob siyosati turli davrlar ko'rsatkichlarini solishtirish imkonini beradi.
29. «Mis-selling» (noto'g'ri sotish) nima?
A) Ehtiyoj va imkoniyatga mos kelmaydigan mahsulotni sotish
B) Mahsulotni onlayn sotish
C) Mahsulotni bayram chegirmasi bilan arzonlashtirib sotish
D) Mahsulotni o'z vaqtida sotish
To'g'ri javob: A) Ehtiyoj va imkoniyatga mos kelmaydigan mahsulotni sotish
✔
Izoh: Noto'g'ri sotish mijozga zarar yetkazadi va bankning obro'sini pasaytiradi.
30. Mijozni bilish (KYC) tamoyilining maqsadi nima?
A) Mijozga maxsus chegirmalar va bonus dasturlarini taklif etish
B) Mijozdan qo'shimcha komissiya undirish
C) Mijozni identifikatsiya qilish va tavakkalni baholash
D) Mijozning ish joyini reklama qilish
To'g'ri javob: C) Mijozni identifikatsiya qilish va tavakkalni baholash
✔
Izoh: KYC mijoz shaxsini, faoliyati va mablag'lar manbasini aniqlash orqali noqonuniy operatsiyalarning oldini
oladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 14

3-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Bank kartalari bo'yicha «issuing» va «acquiring» faoliyatining farqi nima?
A) Birinchisi karta chiqarish, ikkinchisi to'lov qabul qilish xizmati
B) Ikkalasi ham faqat bankomat xizmatini anglatadi
C) Birinchisi savdo nuqtalarida to'lov qabul qilish, ikkinchisi karta chiqarish
D) Ikkalasi ham faqat kredit berishni anglatadi
To'g'ri javob: A) Birinchisi karta chiqarish, ikkinchisi to'lov qabul qilish xizmati✔
Izoh: Issuing - mijozlarga karta chiqarish; acquiring - savdo nuqtalariga karta to'lovlarini qabul qilish imkonini
berish.
2. To'lov tizimlarida «yakuniylik» (finality) tamoyili nimani anglatadi?
A) To'lov faqat yil oxirida bajariladi
B) To'lovni yuboruvchi uni istalgan vaqtda bekor qila olishi mumkin
C) Bajarilgan hisob-kitob qaytarib bo'lmaydigan bo'ladi
D) To'lov faqat qisman bajariladi
To'g'ri javob: C) Bajarilgan hisob-kitob qaytarib bo'lmaydigan bo'ladi
✔
Izoh: Yakuniylik - to'lov o'tkazilgandan so'ng uning qonuniy jihatdan qaytarib bo'lmasligi.
3. Bank tomonidan depozitga foiz hisoblashda kunlar soni nima uchun muhim?
A) Kunlar soni faqat komissiyani belgilaydi
B) Foiz kunlar soniga hech bog'liq emas
C) Kunlar soni faqat bank ichki ish rejasi va hisoboti uchun kerak bo'ladi
D) Foiz haqiqiy saqlangan kunlar soniga proporsional hisoblanadi
To'g'ri javob: D) Foiz haqiqiy saqlangan kunlar soniga proporsional hisoblanadi
✔
Izoh: Foiz odatda yillik stavka bo'yicha kunma-kun hisoblanadi, shuning uchun muddat uzunligi summaga
ta'sir qiladi.
4. 24 000 000 so'm kredit yillik 24% stavkada 24 oyga annuitetda olindi. Jami ortiqcha to'lov (foiz)
taxminan qancha?
A) 5 163 000 so'm
B) 11 520 000 so'm
C) 6 454 000 so'm
D) 30 454 000 so'm
To'g'ri javob: C) 6 454 000 so'm
✔
Izoh: Oylik to'lov taxminan 1 268 906 so'm; 24 oyda 30 453 752 so'm, kredit summasini ayirsak 6 453 752
so'm.
5. 6 000 000 so'm kredit yillik 12% stavkada 6 oyga annuitetda olindi. Jami ortiqcha to'lov (foiz)
taxminan qancha?
A) 360 000 so'm
B) 6 212 000 so'm
C) 169 000 so'm
D) 212 000 so'm
To'g'ri javob: D) 212 000 so'm
✔
Izoh: Oylik to'lov taxminan 1 035 290 so'm; 6 oyda 6 211 741 so'm, kredit summasini ayirsak 211 741 so'm.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 15

6. AML qisqartmasi nimani anglatadi?
A) Jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurash
B) Xalqaro kredit liniyasi
C) Avtomatlashtirilgan moliyaviy hisob va hisobot tizimi
D) Aktivlar va majburiyatlarni boshqarish
To'g'ri javob: A) Jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurash✔
Izoh: AML - Anti-Money Laundering, ya'ni pul yuvishga qarshi kurash.
7. Kredit nominal stavkasi 32%, inflyatsiya 10%. Fisher aniq formulasi bo'yicha real stavka qancha?
A) 23%
B) 20%
C) 42%
D) 32%
To'g'ri javob: B) 20%
✔
Izoh: (1 + 32%) / (1 + 10%) - 1 = 20%.
8. Effektiv yillik stavka formulasi (m marta kapitalizatsiyada) qaysi?
A) (1 + r/m)^m - 1
B) (1 + m/r)^r - 1
C) (1 + r)^m / m
D) r * m - 1
To'g'ri javob: A) (1 + r/m)^m - 1
✔
Izoh: Nominal r stavkada yiliga m marta kapitalizatsiya bo'lsa, effektiv stavka (1 + r/m)^m - 1 ga teng.
9. Avtorizatsiya karta operatsiyasida nimani anglatadi?
A) Kartaning fizik ishlab chiqarilishini
B) Mijozning bankka shikoyat yozishini
C) Emitentning operatsiyaga ruxsat berishini
D) Kartaning muddati tugashini
To'g'ri javob: C) Emitentning operatsiyaga ruxsat berishini
✔
Izoh: Avtorizatsiyada emitent mablag' yetarliligi va karta holatini tekshirib, operatsiyani tasdiqlaydi yoki rad
etadi.
10. Naqd pulsiz hisob-kitoblarning naqd pulga nisbatan afzalligi qaysi?
A) Tashish, saqlash xarajati va yo'qotish riski kamayadi
B) Mijozga to'lov uchun hujjat kerak bo'lmaydi
C) Operatsiyalar hech qayerda qayd etilmaydi va iz qolmaydi
D) Banklar daromadi butunlay yo'qoladi
To'g'ri javob: A) Tashish, saqlash xarajati va yo'qotish riski kamayadi
✔
Izoh: Naqdsiz to'lovlar tez, xavfsiz va arzon bo'lib, naqd pul muomalasi xarajatlarini kamaytiradi.
11. Banknotada seriya va raqamning vazifasi nima?
A) Chop etilgan joyning manzilini ko'rsatish
B) Nominal qiymatini ko'rsatish
C) Har bir banknotani alohida identifikatsiya qilish
D) Banknotaning amal qilish muddatini ko'rsatib turish
To'g'ri javob: C) Har bir banknotani alohida identifikatsiya qilish
✔
Izoh: Seriya va raqam banknotani yagona tarzda belgilaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 16

12. Vazifalarni taqsimlash (segregation of duties) qaysi xavfni kamaytiradi?
A) Valyuta kursi tushishi xavfini
B) Mijozlar navbati uzayishi va xizmat sekinlashishi xavfini
C) Elektr uzilishi xavfini
D) Bir xodimning operatsiyani boshlab, tasdiqlab, yashirishini
To'g'ri javob: D) Bir xodimning operatsiyani boshlab, tasdiqlab, yashirishini✔
Izoh: Asosiy vazifalarni turli xodimlarga taqsimlash firibgarlikni qiyinlashtiradi.
13. Kassa operatsiyasi bo'yicha imzolar qaysi maqsadda qo'yiladi?
A) Hujjatni chiroyli va rasmiy ko'rinishga keltirish uchun
B) Mijozni chalg'itish uchun
C) Faqat arxiv uchun ixtiyoriy
D) Bajargan va nazorat qilgan shaxslarni aniqlash uchun
To'g'ri javob: D) Bajargan va nazorat qilgan shaxslarni aniqlash uchun
✔
Izoh: Imzolar operatsiya uchun shaxsiy javobgarlikni belgilaydi.
14. Bank hisob raqami rekvizitlariga odatda nima kiradi?
A) Hisob raqami, bank kodi va oluvchi nomi
B) Bank direktori va bosh buxgalterining ism-shariflari
C) Bankning ish vaqti jadvali
D) Bankning tashkil topgan sanasi
To'g'ri javob: A) Hisob raqami, bank kodi va oluvchi nomi
✔
Izoh: Pul o'tkazish uchun oluvchining hisob raqami, bank identifikatsiya kodi va nomi kerak bo'ladi.
15. Akkreditiv nima?
A) Bankning mijozga omonat ochishi
B) Sotuvchining tovarni qarzga berish shartnomasi
C) Bankning sotuvchiga shartlar bajarilganda to'lash majburiyati
D) Xaridorning sotuvchiga tovar yetkazilishidan oldin to'liq to'lovi
To'g'ri javob: C) Bankning sotuvchiga shartlar bajarilganda to'lash majburiyati
✔
Izoh: Akkreditivda bank hujjatlar va shartlar bajarilsa, sotuvchiga to'lashni kafolatlaydi.
16. Bank sanksiya ro'yxatidagi shaxs bilan mos keladigan to'lovni aniqlasa, qanday harakat to'g'ri?
A) To'lovni boshqa nom bilan qayta yuborish
B) To'lovni tezroq o'tkazib yuborish
C) Mijozga sanksiya haqida maslahat berib, boshqa yo'l ko'rsatish
D) Operatsiyani to'xtatib, tekshirish va xabar berish
To'g'ri javob: D) Operatsiyani to'xtatib, tekshirish va xabar berish
✔
Izoh: Sanksiya mosligi tasdiqlansa, mablag'lar muzlatiladi va vakolatli organga xabar beriladi.
17. 8 000 000 so'm yillik 15% murakkab foizda (yillik kapitalizatsiya) 2 yilga qo'yildi. Yakuniy summa
qancha?
A) 10 580 000 so'm
B) 10 400 000 so'm
C) 9 200 000 so'm
D) 2 580 000 so'm
To'g'ri javob: A) 10 580 000 so'm
✔
Izoh: S = 8 000 000 so'm * (1 + 15%)^2 = 10 580 000 so'm; oddiy foizda 10 400 000 so'm bo'lardi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 17

18. Karta orqali to'lovda «offlayn» va «onlayn» avtorizatsiya farqi nimada?
A) Onlayn faqat internet do'konlarda, offlayn faqat bankomatda bo'ladi
B) Onlaynda emitentga so'rov yuboriladi, offlaynda chip o'zi qaror qabul qiladi
C) Offlaynda pul yechilmaydi, onlaynda yechiladi
D) Ular faqat komissiya miqdori bilan farq qiladi
To'g'ri javob: B) Onlaynda emitentga so'rov yuboriladi, offlaynda chip o'zi qaror qabul qiladi✔
Izoh: Ayrim kichik operatsiyalarda chip va terminal emitentga ulanmasdan cheklangan qaror qabul qilishi
mumkin.
19. Komission operatsiyalarga qaysi biri misol bo'ladi?
A) Korxonaga investitsion kredit berish
B) Muddatli depozitga mablag' jalb qilish
C) Banklararo bozordan qarz olish
D) Pul o'tkazmasi uchun haq olish
To'g'ri javob: D) Pul o'tkazmasi uchun haq olish
✔
Izoh: Komission operatsiyalarda bank o'z resursini joylashtirmay, xizmat uchun komissiya oladi.
20. Komplayens riski deganda nima tushuniladi?
A) Valyuta kursi o'zgarishi riski
B) Qarz oluvchining defolti riski
C) Bozor foiz stavkalarining kutilmagan o'zgarishidan zarar ko'rish riski
D) Qoidalarga rioya qilmaslikdan sanksiya va obro' yo'qotish ehtimoli
To'g'ri javob: D) Qoidalarga rioya qilmaslikdan sanksiya va obro' yo'qotish ehtimoli
✔
Izoh: Komplayens riski huquqiy va reputatsion oqibatlar bilan bog'liq.
21. Jismoniy shaxslar omonatlari bo'yicha foiz odatda kimdan olinadigan daromad hisoblanadi?
A) Davlat byudjetidan
B) Bankdan
C) Boshqa omonatchilardan
D) Markaziy bankdan
To'g'ri javob: B) Bankdan
✔
Izoh: Omonat foizini bank o'z daromadlari hisobidan to'laydi.
22. Kreditni muddatidan oldin qisman to'lash jami foizga qanday ta'sir qiladi?
A) Jami foizni kamaytiradi
B) Kreditni ikki baravar qimmatlashtiradi
C) Jami foizga ta'sir qilmaydi
D) Jami foizni oshiradi
To'g'ri javob: A) Jami foizni kamaytiradi
✔
Izoh: Qoldiq kamaygani uchun keyingi davrlarda kamroq foiz hisoblanadi.
23. PIN-kod bir necha marta noto'g'ri kiritilsa, odatda nima bo'ladi?
A) Karta limiti oshadi
B) Bank yangi PIN yuboradi
C) Karta muddati uzayadi
D) Karta vaqtincha bloklanadi
To'g'ri javob: D) Karta vaqtincha bloklanadi
✔
Izoh: Ketma-ket xato kiritishlar firibgarlikdan himoya uchun kartani bloklaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 18

24. Kredit karta bo'yicha minimal to'lov nimani anglatadi?
A) Qarzni kechiktirmaslik uchun har oy to'lanishi shart bo'lgan eng kam summa
B) Kartani ochish uchun bir martalik to'lanadigan va qaytarilmaydigan xizmat haqi
C) Bank karta egasiga qaytaradigan keshbek
D) Kartadan yechish mumkin bo'lgan eng kam naqd summa
To'g'ri javob: A) Qarzni kechiktirmaslik uchun har oy to'lanishi shart bo'lgan eng kam summa✔
Izoh: Faqat minimal to'lov qilinsa, qolgan qarzga foiz hisoblanaveradi.
25. Kassa xodimlari uchun qalbaki pullarni aniqlash bo'yicha muntazam treninglar nima uchun
o'tkaziladi?
A) Mijozlar sonini ko'paytirish uchun
B) Faqat rasmiyatchilik uchun
C) Qalbakilashtirish usullari o'zgarib borgani uchun
D) Kassirlarning ish vaqtini qisqartirish uchun
To'g'ri javob: C) Qalbakilashtirish usullari o'zgarib borgani uchun
✔
Izoh: Yangi qalbakilashtirish usullari kassirlardan bilimni doimiy yangilashni talab qiladi.
26. Bank kassasida haddan tashqari ko'p naqd pul saqlashning salbiy tomoni qaysi?
A) Kassirlar ish hajmining sezilarli darajada kamayishi
B) Foiz daromadining avtomatik o'sishi
C) Mijozlar sonining oshishi
D) Daromadsiz aktiv va xavfsizlik riskining oshishi
To'g'ri javob: D) Daromadsiz aktiv va xavfsizlik riskining oshishi
✔
Izoh: Naqd pul foiz keltirmaydi, saqlash esa qo'shimcha xarajat va risk talab qiladi.
27. Ishonchnoma bo'yicha hisobni boshqarish nimani anglatadi?
A) Hisob ikkita bankda bir vaqtda yuritilishi
B) Bank mijoz hisobini uning roziligisiz o'z xohishicha boshqarishi va yopishi
C) Hisob raqami bepul ochilishi
D) Mijoz boshqa shaxsga hisob bo'yicha amallarni vakolat bilan topshirishi
To'g'ri javob: D) Mijoz boshqa shaxsga hisob bo'yicha amallarni vakolat bilan topshirishi
✔
Izoh: Ishonchnomada ko'rsatilgan shaxs mijoz nomidan belgilangan amallarni bajaradi.
28. Bank kassasida naqd pul va qimmatliklar inventarizatsiyasi natijasi qanday rasmiylashtiriladi?
A) Mijozlarga e'lon bilan
B) Kassirning shaxsiy daftaridagi yozuv bilan
C) Inventarizatsiya dalolatnomasi bilan
D) Og'zaki hisobot bilan
To'g'ri javob: C) Inventarizatsiya dalolatnomasi bilan
✔
Izoh: Inventarizatsiya natijalari komissiya imzolagan dalolatnomada qayd etiladi.
29. Nominal direktor va nominal aksiyadorlardan foydalanish AML nuqtai nazaridan nima uchun
xavfli?
A) Kompaniya ishini tezlashtiradi
B) Haqiqiy egalarni yashirishi mumkin
C) Kompaniya soliqlarini kamaytiradi
D) Kompaniyani avtomatik ravishda ishonchli qiladi
To'g'ri javob: B) Haqiqiy egalarni yashirishi mumkin
✔
Izoh: Nominal shaxslar benefitsiar egani aniqlashni qiyinlashtiradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 19

30. Bank mijozni yuqori risk toifasiga kiritishda qaysi omillarni hisobga oladi?
A) Faqat mijozning yoshi
B) Faqat mijoz bankka qaysi kuni kelgani
C) Faoliyat turi, geografiya, mahsulot va operatsiyalar
D) Faqat mijozning kiyimi va tashqi ko'rinishi
To'g'ri javob: C) Faoliyat turi, geografiya, mahsulot va operatsiyalar✔
Izoh: Risk profili bir nechta omil asosida baholanadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 20

4-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. O'zbek so'mining ISO 4217 bo'yicha raqamli kodi qaysi?
A) 840
B) 643
C) 978
D) 860
To'g'ri javob: D) 860✔
Izoh: So'mning raqamli kodi 860; 840 dollar, 978 evro, 643 rubl kodlaridir.
2. Overnayt operatsiyasi qanday muddatga tuziladi?
A) Bir haftaga
B) Bir yilga
C) Bir oyga
D) Bir kunga
To'g'ri javob: D) Bir kunga
✔
Izoh: Overnayt - bir ish kuni (keyingi kungacha) muddatli operatsiya.
3. MHXS bo'yicha to'liq moliyaviy hisobotlar to'plamiga nima kiradi?
A) Faqat balans va daromad solig'i bo'yicha yillik deklaratsiya
B) Moliyaviy holat, foyda-zarar, kapital, pul oqimlari hisobotlari va izohlar
C) Faqat boshqaruv hisoboti, aksiyadorlarga murojaat va reklama materiallari
D) Faqat pul oqimlari hisoboti
To'g'ri javob: B) Moliyaviy holat, foyda-zarar, kapital, pul oqimlari hisobotlari va izohlar
✔
Izoh: To'liq to'plam asosiy hisobotlar va ularga izohlardan iborat.
4. Foiz koridori deganda nima tushuniladi?
A) Doimiy imkoniyatlar stavkalari bilan chegaralangan oraliq
B) Inflyatsiya maqsadining yuqori va quyi nuqtasi
C) Kredit va depozit stavkalari farqining chegarasi
D) Tijorat banklari depozit stavkalarining o'rtachasi
To'g'ri javob: A) Doimiy imkoniyatlar stavkalari bilan chegaralangan oraliq
✔
Izoh: Koridorning yuqori chegarasi - likvidlik berish, quyi chegarasi - mablag' jalb qilish stavkasi.
5. Joriy operatsiyalar bo'yicha konvertatsiya deganda odatda qaysi to'lovlar nazarda tutiladi?
A) Uzoq muddatli xorijiy investitsiyalar
B) Xorijiy kompaniya aksiyalarini sotib olish
C) Tovar va xizmatlar importi uchun to'lovlar
D) Xorijiy banklardan sindikatsiyalangan kredit
To'g'ri javob: C) Tovar va xizmatlar importi uchun to'lovlar
✔
Izoh: Joriy operatsiyalarga savdo, xizmatlar, daromad va joriy transfertlar kiradi.
6. Inflyatsion targetlash rejimida asosiy operatsion vosita odatda qaysi?
A) Narxlarni ma'muriy nazorat qilish
B) Kreditlarni ma'muriy taqsimlash
C) Asosiy foiz stavkasi
D) Valyuta kursining qat'iy belgilanishi
To'g'ri javob: C) Asosiy foiz stavkasi
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 21

Izoh: Bu rejimda markaziy bank asosan siyosat stavkasini o'zgartirish orqali ta'sir ko'rsatadi.
7. Faol tinglash deganda nima tushuniladi?
A) Mijoz gapirayotganda o'zining keyingi javobini tayyorlab turish
B) Mijozning gapini tez-tez to'xtatib, o'z fikrini aytish
C) Bo'lmasdan tinglash, savol berish va tushunganini tasdiqlash
D) Faqat bosh irg'ab, telefonga qarab turish
To'g'ri javob: C) Bo'lmasdan tinglash, savol berish va tushunganini tasdiqlash✔
Izoh: Faol tinglash mijoz ehtiyojini to'g'ri tushunishga yordam beradi.
8. Inflyatsiya natijasida pulning xarid qobiliyati qanday o'zgaradi?
A) Ikki baravar ortadi
B) Oshadi
C) O'zgarmaydi
D) Pasayadi
To'g'ri javob: D) Pasayadi
✔
Izoh: Narxlar oshganda bir birlik pulga avvalgidan kam tovar sotib olish mumkin bo'ladi.
9. Bank xodimi «Bu mahsulotda hech qanday risk yo'q» deb aytishi qachon noto'g'ri?
A) Hech qachon noto'g'ri emas
B) Faqat mijoz yosh bo'lsa va tajribasi bo'lmasa
C) Faqat dam olish kunlari aytilsa
D) Mahsulot aslida bozor riskiga ega bo'lsa
To'g'ri javob: D) Mahsulot aslida bozor riskiga ega bo'lsa
✔
Izoh: Risklarni yashirish mijozni chalg'itadi va noto'g'ri sotish hisoblanadi.
10. Mijoz muammosiga «egalik qilish» tamoyiliga ko'ra xodim qanday yo'l tutadi?
A) Mijozga o'zi hal qilishni aytadi
B) Muammoni boshqa bankka yo'naltiradi
C) Mijozni boshqa bo'limga yuborib, keyin bu haqda unutadi
D) Muammo hal bo'lguncha mas'uliyatni o'z zimmasiga oladi
To'g'ri javob: D) Muammo hal bo'lguncha mas'uliyatni o'z zimmasiga oladi
✔
Izoh: Mijoz muammosini «egalik qilish» xizmat sifatini oshiradi.
11. Bank xizmatlari haqidagi reklamada qanday talab muhim?
A) Raqobatchilarni haqorat qilishi
B) Kafolatlanmagan daromadni va'da qilishi
C) Faqat eng past stavkani yirik yozib, boshqa shartlarni yashirishi
D) Haqqoniy bo'lishi va shartlarni chalg'itmasdan ko'rsatishi
To'g'ri javob: D) Haqqoniy bo'lishi va shartlarni chalg'itmasdan ko'rsatishi
✔
Izoh: Chalg'ituvchi reklama iste'molchi huquqlarini buzadi.
12. Bazel standartlarida birinchi darajali (Tier 1) kapitalning asosiy qismi nimadan iborat?
A) Mijoz depozitlari
B) Kredit zaxiralarining umumiy qismi va qayta baholash
C) Oddiy aksiyalar va taqsimlanmagan foyda
D) Subordinatsiyalangan qarzlar
To'g'ri javob: C) Oddiy aksiyalar va taqsimlanmagan foyda
✔
Izoh: Tier 1 kapital eng yuqori sifatli, zararlarni qoplay oladigan kapitaldir.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 22

13. Pul massasi va pul bazasi o'rtasidagi bog'liqlik qaysi ko'rsatkich bilan ifodalanadi?
A) Kapital yetarliligi
B) Pul multiplikatori
C) Foiz spredi
D) Inflyatsiya indeksi
To'g'ri javob: B) Pul multiplikatori✔
Izoh: Pul massasi = pul bazasi ko'paytma pul multiplikatori.
14. Shartli misol: sof foyda 30 mlrd so'm, o'rtacha kapital 200 mlrd so'm. ROE necha foiz?
A) 7,5 %
B) 20 %
C) 15 %
D) 6,7 %
To'g'ri javob: C) 15 %
✔
Izoh: ROE = 30 / 200 x 100 = 15 %.
15. Pul massasi (pul agregatlari) M0 odatda nimani o'z ichiga oladi?
A) Davlat qimmatli qog'ozlarini
B) Bank kreditlari qoldig'ini
C) Muomaladagi naqd pulni
D) Faqat muddatli depozitlarni
To'g'ri javob: C) Muomaladagi naqd pulni
✔
Izoh: M0 agregati muomaladagi naqd pulni ifodalaydi; kengroq agregatlarga depozitlar qo'shiladi.
16. Shartli misol: 100 JPY = 8 000 so'm deb olaylik. 25 000 JPY necha so'mga teng?
A) 200 000 so'm
B) 3 125 000 so'm
C) 20 000 000 so'm
D) 2 000 000 so'm
To'g'ri javob: D) 2 000 000 so'm
✔
Izoh: 1 JPY = 80 so'm; 25 000 x 80 = 2 000 000 so'm.
17. Kapital bozorida asosan qanday resurslar savdosi bo'ladi?
A) Bir kunlik qarzlar
B) Faqat naqd valyuta
C) Faqat bank cheklari
D) Uzoq muddatli resurslar
To'g'ri javob: D) Uzoq muddatli resurslar
✔
Izoh: Kapital bozori aksiyalar, uzoq muddatli obligatsiyalar va investitsion kreditlarni qamraydi.
18. Rossiya rublining xalqaro harfli kodi qaysi?
A) RBL
B) RUS
C) RUB
D) RUR
To'g'ri javob: C) RUB
✔
Izoh: Amaldagi rus rubli kodi RUB; RUS esa mamlakat kodi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 23

19. Barter deganda nima tushuniladi?
A) Tovarni chet el valyutasiga sotish
B) Tovarni bo'lib-bo'lib to'lash sharti
C) Tovarni pulsiz bevosita tovarga almashtirish
D) Tovarni bank krediti hisobiga olish
To'g'ri javob: C) Tovarni pulsiz bevosita tovarga almashtirish✔
Izoh: Barter - pul ishtirokisiz bir tovarni boshqa tovarga to'g'ridan-to'g'ri almashtirish.
20. Spot valyuta operatsiyasi uchun nima xos?
A) Hisob-kitob bir yildan keyin oldindan kelishilgan kursda bajariladi
B) Valyuta faqat opsion huquqi asosida beriladi
C) Hisob-kitob qisqa muddatda, odatda ikki ish kunida bajariladi
D) Hisob-kitob faqat oltin bilan amalga oshiriladi
To'g'ri javob: C) Hisob-kitob qisqa muddatda, odatda ikki ish kunida bajariladi
✔
Izoh: Spot bitimda hisob-kitob odatda bitimdan keyingi ikki ish kuni ichida amalga oshiriladi.
21. Foiz koridorining quyi chegarasi odatda nima bilan belgilanadi?
A) Markaziy bankning overnayt depozit stavkasi
B) Markaziy bankning overnayt kredit stavkasi
C) Tijorat banklarining o'rtacha ipoteka krediti stavkasi
D) Xalqaro bozordagi o'rtacha stavka
To'g'ri javob: A) Markaziy bankning overnayt depozit stavkasi
✔
Izoh: Banklar ortiqcha mablag'ini markaziy bankka bir kunga quyi chegara stavkasida joylashtiradi.
22. Iste'mol narxlari indeksi (INI) nimani o'lchaydi?
A) Davlat byudjeti taqchilligi darajasini
B) Iste'mol savatchasi narxining o'zgarishini
C) Mamlakat yalpi ichki mahsulot hajmini
D) Bank tizimidagi depozitlar miqdorini
To'g'ri javob: B) Iste'mol savatchasi narxining o'zgarishini
✔
Izoh: INI belgilangan iste'mol tovarlari va xizmatlari to'plami narxining vaqt bo'yicha o'zgarishini ko'rsatadi.
23. Depozit bo'yicha foiz xarajati hisoblanib, hali to'lanmagan bo'lsa, qanday yozuv qilinadi?
A) Dt Kassa - Kt Foiz xarajati
B) Dt Foiz xarajati - Kt To'lanadigan foizlar
C) Dt Kapital - Kt Foiz xarajati
D) Dt Hisoblangan olinadigan foizlar - Kt Foiz daromadi
To'g'ri javob: B) Dt Foiz xarajati - Kt To'lanadigan foizlar
✔
Izoh: Xarajat davrida tan olinadi va to'lanadigan foiz majburiyati yuzaga keladi.
24. Pul-kredit siyosati inflyatsiyaga asosan qaysi tomon orqali ta'sir qiladi?
A) Faqat ishlab chiqarish texnologiyasi orqali
B) Yalpi talab orqali
C) Faqat ob-havo sharoiti orqali
D) Faqat aholi soni orqali
To'g'ri javob: B) Yalpi talab orqali
✔
Izoh: Stavka o'zgarishi iste'mol va investitsiya talabini o'zgartirib, narxlar bosimiga ta'sir qiladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 24

25. Buxgalteriya balansining asosiy tenglamasi qaysi?
A) Aktivlar = Daromadlar - Xarajatlar
B) Kapital = Aktivlar + Majburiyatlar
C) Majburiyatlar = Aktivlar + Kapital + Foyda
D) Aktivlar = Majburiyatlar + Kapital
To'g'ri javob: D) Aktivlar = Majburiyatlar + Kapital✔
Izoh: Balansda aktivlar har doim majburiyatlar va kapital yig'indisiga teng bo'ladi.
26. Kapital rentabelligi (ROE) qanday hisoblanadi?
A) O'z kapitali / sof foyda
B) Kreditlar / o'z kapitali
C) Sof foyda / o'z kapitali
D) Sof foyda / jami aktivlar
To'g'ri javob: C) Sof foyda / o'z kapitali
✔
Izoh: ROE aksiyadorlar kapitaliga to'g'ri keladigan foydani ko'rsatadi.
27. Shartli misol: mijoz 1 200 USD ni 9 500 so'm kursida almashtiradi, bank 2 % komissiya ushlaydi.
Mijoz qo'liga necha so'm oladi?
A) 11 172 000 so'm
B) 11 400 000 so'm
C) 11 628 000 so'm
D) 9 120 000 so'm
To'g'ri javob: A) 11 172 000 so'm
✔
Izoh: 1 200 x 9 500 = 11 400 000; 2 % komissiya ayirilgach 11 172 000 so'm qoladi.
28. Bank xodimi uchun maxfiylik va shaffoflik o'rtasidagi muvozanat nimani anglatadi?
A) Mijozdan ham shartlarni yashirish
B) Hamma ma'lumotni hammaga ochish
C) Faqat rahbarga ma'lumot berish, mijozga esa hech narsa aytmaslik
D) Shartlarni mijozga ochiq aytish, boshqalar ma'lumotini himoyalash
To'g'ri javob: D) Shartlarni mijozga ochiq aytish, boshqalar ma'lumotini himoyalash
✔
Izoh: Shaffoflik mijozga, maxfiylik esa uning ma'lumotlarini uchinchi shaxslardan himoya qilishga tegishli.
29. Bankning sof foiz marjasi (NIM) qanday hisoblanadi?
A) Sof foyda / xodimlar soni va filiallar soni
B) Foiz xarajati / jami depozitlar
C) Foiz daromadi / jami xususiy kapital
D) Sof foiz daromadi / foiz keltiruvchi aktivlar
To'g'ri javob: D) Sof foiz daromadi / foiz keltiruvchi aktivlar
✔
Izoh: NIM foiz keltiruvchi aktivlar qanchalik daromadli ekanini ko'rsatadi.
30. Mijozga kredit to'lovi qiyinlashganda bank xodimining to'g'ri yondashuvi qaysi?
A) Mijozning qarindoshlari va ish joyiga qarzini oshkor qilish
B) Qayta tuzish imkoniyatlari haqida xolis ma'lumot berish
C) Mijoz bilan muloqotni to'xtatish
D) Mijozni tahdid bilan qo'rqitish
To'g'ri javob: B) Qayta tuzish imkoniyatlari haqida xolis ma'lumot berish
✔
Izoh: Qarz bilan ishlashda hurmat va qonuniylik saqlanadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 25

5-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Bank kartasidagi pul qoldig'ini qanday tekshirish mumkin?
A) Mobil ilova, SMS-xabar yoki bankomat orqali
B) Faqat soliq organiga murojaat qilib
C) Faqat bank direktoriga xat yozib
D) Faqat kartani yangilatib
To'g'ri javob: A) Mobil ilova, SMS-xabar yoki bankomat orqali✔
Izoh: Qoldiqni masofaviy xizmatlar yoki bankomat orqali tez tekshirish mumkin.
2. Korrespondent bank munosabatlarini o'rnatishda respondent bank haqida nima o'rganiladi?
A) Uning AML/CFT nazorat tizimi, faoliyati va obro'si
B) Faqat logotipi, sayti va reklama materiallari
C) Faqat xodimlar soni
D) Faqat bosh ofis binosining manzili
To'g'ri javob: A) Uning AML/CFT nazorat tizimi, faoliyati va obro'si
✔
Izoh: Korrespondent bank respondentning nazorat tizimi ishonchliligiga ishonch hosil qilishi kerak.
3. Karta yo'qolsa yoki o'g'irlansa, birinchi navbatda nima qilish kerak?
A) Kartani darhol bloklash
B) Bir necha kun kutib turish
C) Yangi PIN-kod o'ylab topish
D) Ijtimoiy tarmoqda e'lon qilish
To'g'ri javob: A) Kartani darhol bloklash
✔
Izoh: Darhol ilova yoki bank qo'ng'iroq markazi orqali bloklash kartadan ruxsatsiz foydalanishning oldini oladi.
4. Kliring nima?
A) Naqd pulni bankomatlarga yuklash va kassetalarni almashtirish jarayoni
B) O'zaro talab va majburiyatlarni hisoblab, sof pozitsiyani aniqlash
C) Mijoz hisob raqamini yopish
D) Bank kartasini muomalaga chiqarish
To'g'ri javob: B) O'zaro talab va majburiyatlarni hisoblab, sof pozitsiyani aniqlash
✔
Izoh: Kliringda ishtirokchilarning o'zaro to'lovlari hisob-kitob qilinib, kim kimga qancha to'lashi aniqlanadi.
5. Manfaatlar to'qnashuvi nima?
A) Ikki bo'lim o'rtasidagi sport musobaqasi
B) Shaxsiy manfaat xizmat vazifasini xolis bajarishga ta'sir qiladigan holat
C) Mijozlar o'rtasidagi navbat bahsi
D) Bank va markaziy bank o'rtasidagi kunlik hisob-kitoblar bo'yicha kelishmovchilik
To'g'ri javob: B) Shaxsiy manfaat xizmat vazifasini xolis bajarishga ta'sir qiladigan holat
✔
Izoh: Manfaatlar to'qnashuvi oshkor qilinib, boshqarilishi kerak.
6. Annuitet sxemaning qarz oluvchi uchun asosiy qulayligi nima?
A) Jami foiz har doim eng kam bo'ladi
B) Oylik to'lov teng va rejalashtirish oson
C) Asosiy qarz birinchi oyda to'liq yopiladi
D) Birinchi to'lov eng kichik summada bo'ladi
To'g'ri javob: B) Oylik to'lov teng va rejalashtirish oson
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 26

Izoh: Teng to'lov oilaviy byudjetni rejalashtirishni osonlashtiradi.
7. Depozitlar bo'yicha foiz xarajati bank uchun nima hisoblanadi?
A) Foiz xarajati
B) Foiz daromadi
C) Kapital qo'yilmasi
D) Komission daromad
To'g'ri javob: A) Foiz xarajati✔
Izoh: Bank omonatchilarga to'laydigan foiz uning foiz xarajatlariga kiradi.
8. Hisob ko'chirmasi (vypiska) nimani ko'rsatadi?
A) Mijozning kredit tarixini
B) Bankning litsenziya raqamini
C) Hisobdagi operatsiyalar va qoldiqni
D) Bankning yillik foydasini
To'g'ri javob: C) Hisobdagi operatsiyalar va qoldiqni
✔
Izoh: Ko'chirma ma'lum davrda hisobga tushgan va chiqqan summalar hamda qoldiqni aks ettiradi.
9. Pul yuvish bilan kurashishda bank xodimining asosiy vazifasi nima?
A) Mijozlarni ommaviy ravishda rad etish
B) Qoidalarga rioya qilish va shubhani o'z vaqtida xabar qilish
C) Faqat yirik summalarni tekshirish
D) Mijozlarni mustaqil tergov qilish va ular bo'yicha hukm chiqarish
To'g'ri javob: B) Qoidalarga rioya qilish va shubhani o'z vaqtida xabar qilish
✔
Izoh: Xodim tergovchi emas, lekin shubhani aniqlash va xabar berish majburiyatiga ega.
10. Odatda qaysi depozit turiga yuqoriroq foiz to'lanadi?
A) Joriy hisob raqamidagi qoldiqqa
B) Korrespondent hisobdagi qoldiqqa
C) Uzoq muddatli depozitga
D) Talab qilib olinguncha depozitga
To'g'ri javob: C) Uzoq muddatli depozitga
✔
Izoh: Bank uzoq muddatga barqaror resurs olgani uchun yuqoriroq foiz to'laydi.
11. Nominal yillik stavka 20%, foiz choraklik kapitalizatsiya qilinadi. Effektiv yillik stavka taxminan
qancha?
A) 22,55%
B) 21,55%
C) 25%
D) 20%
To'g'ri javob: B) 21,55%
✔
Izoh: (1 + 20%/4)^4 - 1 = 21,55%; kapitalizatsiya tufayli nominaldan yuqori.
12. Mijoz hisob raqamidagi qoldiq bank balansida qayerda aks etadi?
A) Passivda (majburiyat sifatida)
B) Aktivda (berilgan kredit sifatida)
C) Bank kapitalida
D) Bankning daromadlarida
To'g'ri javob: A) Passivda (majburiyat sifatida)
✔
Izoh: Mijoz mablag'i bank uchun qaytarilishi lozim bo'lgan majburiyatdir.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 27

13. Naqd pul qabul qilinganda mijozga nima beriladi?
A) Bankning yangi omonatlari haqida reklama bukleti
B) Kassirning shaxsiy vizit kartochkasi
C) Tasdiqlovchi kvitansiya yoki hujjat nusxasi
D) Hech narsa berilmaydi
To'g'ri javob: C) Tasdiqlovchi kvitansiya yoki hujjat nusxasi✔
Izoh: Mijoz qo'lidagi tasdiqlovchi hujjat pul topshirilganini isbotlaydi.
14. Banknotalar o'rtasidagi qog'oz sifatini tekshirish nima uchun kerak?
A) Faqat banknota rangini aniqlash uchun
B) Qog'oz sifati hech qanday himoya belgisi hisoblanmaydi
C) Faqat banknota og'irligini bilish uchun
D) Haqiqiy banknota maxsus qog'ozda chop etiladi
To'g'ri javob: D) Haqiqiy banknota maxsus qog'ozda chop etiladi
✔
Izoh: Banknota qog'ozi oddiy qog'ozdan farq qiladi va qo'l bilan tekshirishda seziladi.
15. Boshqa shaxs nomidan naqd pul olish uchun odatda nima talab qilinadi?
A) Faqat hisob raqamini bilish
B) Rasmiylashtirilgan ishonchnoma va shaxsni tasdiqlovchi hujjat
C) Hisob egasining fotosurati
D) Hisob egasining og'zaki telefon qo'ng'irog'i va SMS xabari
To'g'ri javob: B) Rasmiylashtirilgan ishonchnoma va shaxsni tasdiqlovchi hujjat
✔
Izoh: Uchinchi shaxsga pul berish faqat to'g'ri rasmiylashtirilgan ishonchnoma asosida mumkin.
16. Kartadan ruxsatsiz operatsiya aniqlansa, nima qilish kerak?
A) Faqat do'stlarga aytib, ularning maslahatini kutish
B) Bir oy kutib, keyin o'ylab ko'rish
C) Yangi xarid qilib tekshirish
D) Kartani bloklab, bankka yozma murojaat qilish
To'g'ri javob: D) Kartani bloklab, bankka yozma murojaat qilish
✔
Izoh: Tezkor bloklash va bankka murojaat qilish pulni qaytarish imkoniyatini oshiradi.
17. Bir xil summa, stavka va muddatda qaysi sxemada jami ortiqcha to'lov (foiz) kamroq bo'ladi?
A) Qaysi biri ekanini aniqlab bo'lmaydi
B) Ikkalasida doimo teng
C) Annuitet sxemada
D) Differensial sxemada
To'g'ri javob: D) Differensial sxemada
✔
Izoh: Differensialda asosiy qarz tezroq kamaygani uchun jami foiz annuitetdagidan kam bo'ladi.
18. Muddatli depozitning asosiy xususiyati nima?
A) Mablag'ga hech qachon foiz to'lanmaydi
B) Mablag' kelishilgan muddatga qo'yiladi
C) Mablag' faqat chet el valyutasida qo'yiladi
D) Mablag' istalgan vaqtda cheklovsiz olinadi
To'g'ri javob: B) Mablag' kelishilgan muddatga qo'yiladi
✔
Izoh: Muddatli depozitda mablag' shartnomada belgilangan muddatga joylashtiriladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 28

19. Kassadan naqd pul berilganda qaysi hujjat asos bo'ladi?
A) Kirim kassa orderi yoki e'lonnoma
B) Mijozning og'zaki iltimosi va hisob raqami
C) Bank kafolati xati
D) Chiqim kassa hujjati (order yoki chek)
To'g'ri javob: D) Chiqim kassa hujjati (order yoki chek)✔
Izoh: Naqd pul berish chiqim kassa hujjati asosida amalga oshiriladi.
20. Banknotalarni tekshirishda eng ishonchli yondashuv qaysi?
A) Faqat bitta, eng oson ko'rinadigan belgini tekshirish
B) Faqat banknota rangiga qarash
C) Bir nechta himoya belgisini birgalikda tekshirish
D) Faqat mijozning so'ziga ishonish
To'g'ri javob: C) Bir nechta himoya belgisini birgalikda tekshirish
✔
Izoh: Qalbakilashtiruvchilar ayrim belgilarni taqlid qilishi mumkin, shuning uchun kompleks tekshiruv kerak.
21. Ikki shaxs nazorati (ikki kalit tamoyili) kassa ishida nimani bildiradi?
A) Har bir kassirda ikkita kalit nusxasi bo'lishi
B) Qimmatliklarga kirish faqat ikki mas'ul xodim ishtirokida bo'lishi
C) Kalitlarni ishonchli mijozlarga ishonib topshirish
D) Kassa bir vaqtda ikki mijozga parallel ravishda xizmat ko'rsatishi
To'g'ri javob: B) Qimmatliklarga kirish faqat ikki mas'ul xodim ishtirokida bo'lishi
✔
Izoh: Ikki shaxs nazorati bir xodimning yolg'iz qimmatliklarga kirishini oldini oladi.
22. Pul yuvishning «joylashtirish» bosqichida nima sodir bo'ladi?
A) Jinoyat haqida xabar beriladi
B) Mablag'lar qonuniy biznesga sarflanadi
C) Jinoiy naqd pul moliya tizimiga kiritiladi
D) Mablag'lar ko'p sonli o'tkazmalar bilan chalkashtiriladi
To'g'ri javob: C) Jinoiy naqd pul moliya tizimiga kiritiladi
✔
Izoh: Joylashtirish - noqonuniy daromadni birinchi marta moliya tizimiga kiritish.
23. Nega kreditlarni solishtirishda nominal emas, effektiv stavka muhimroq?
A) U har doim nominal stavkadan past bo'lib, kreditni arzon ko'rsatadi
B) U kredit muddatiga bog'liq emas
C) Unda komissiya va qo'shimcha to'lovlar ham hisobga olinadi
D) U faqat bank foydasini ko'rsatadi
To'g'ri javob: C) Unda komissiya va qo'shimcha to'lovlar ham hisobga olinadi
✔
Izoh: Ikki kredit bir xil nominal stavkali bo'lsa ham, komissiyalar tufayli real narxi har xil bo'lishi mumkin.
24. Kartadagi muddat «12/27» shaklida yozilgan bo'lsa, u nimani bildiradi?
A) Kun va oyni
B) Soat va daqiqani
C) PIN va CVV ni
D) Oy va yilni
To'g'ri javob: D) Oy va yilni
✔
Izoh: Karta muddati odatda OY/YIL formatida yoziladi; karta shu oy oxirigacha amal qiladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 29

25. «5C» tahlilidagi Character mezoni nimani anglatadi?
A) Qarz oluvchining ishonchliligi va kredit tarixini
B) Garov mulkining joylashuvi va texnik holatini
C) Bankning kapital hajmini
D) Kreditning foiz stavkasini
To'g'ri javob: A) Qarz oluvchining ishonchliligi va kredit tarixini✔
Izoh: Character qarz oluvchining majburiyatlarga sodiqligi va obro'sini baholaydi.
26. Ichki nazoratda «to'rt ko'z» tamoyili nimani anglatadi?
A) Muhim operatsiyani ikki xodim tekshirib tasdiqlashini
B) Har bir mijoz to'rt marta tekshirilishini
C) Hujjat to'rt nusxada tuzilib, to'rt bo'limga yuborilishini
D) Xodimlar ko'zoynak taqishini
To'g'ri javob: A) Muhim operatsiyani ikki xodim tekshirib tasdiqlashini
✔
Izoh: Ikki shaxs nazorati xato va suiiste'mol ehtimolini kamaytiradi.
27. Bankomatda skimmingdan himoyalanish uchun nima qilish kerak?
A) Bankomatning shubhali qismlarini e'tiborsiz qoldirish
B) Karta qabul qilgichni tekshirish va PIN terishni qo'l bilan yopish
C) Kartani boshqa odamga berib yuborish
D) PIN-kodni baland ovozda aytib terish
To'g'ri javob: B) Karta qabul qilgichni tekshirish va PIN terishni qo'l bilan yopish
✔
Izoh: Begona qo'shimcha qurilmalarni ko'zdan kechirish va klaviaturani yopish skimming xavfini kamaytiradi.
28. Operatsiyalarni avtomatik monitoring qilish tizimi nima qiladi?
A) Mijozlarning har bir operatsiyasini avtomatik ravishda bloklaydi
B) G'ayrioddiy operatsiyalarni aniqlab, ogohlantirish beradi
C) Xodimlar ish haqini hisoblaydi
D) Valyuta kurslarini belgilaydi
To'g'ri javob: B) G'ayrioddiy operatsiyalarni aniqlab, ogohlantirish beradi
✔
Izoh: Monitoring tizimi tahlilchilar ko'rib chiqadigan shubhali holatlarni ajratadi.
29. To'lov talabnomasi nima?
A) Bankning yangi hisob ochish arizasi
B) Oluvchining to'lovchi hisobidan mablag' undirish talabi
C) Mijozning karta bloklash arizasi
D) To'lovchining o'z hisobidan boshqa hisobga pul o'tkazish buyrug'i
To'g'ri javob: B) Oluvchining to'lovchi hisobidan mablag' undirish talabi
✔
Izoh: To'lov talabnomasi pul oluvchi tomonidan rasmiylashtiriladi va to'lovchi hisobidan undirishga
yo'naltiriladi.
30. Yangi kredit olib eski kreditni to'lash odati nimaga olib kelishi mumkin?
A) Qarz spiraliga tushishga
B) Moliyaviy holatning tez yaxshilanishiga
C) Kredit tarixining yaxshilanishiga
D) Foiz xarajatlarining kamayishiga
To'g'ri javob: A) Qarz spiraliga tushishga
✔
Izoh: Har yangi qarz qo'shimcha foiz keltiradi va qarz yuki tobora ortadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 30

6-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Mijozga xizmat ko'rsatishda «birinchi murojaatda hal qilish» ko'rsatkichi nimani bildiradi?
A) Kunning birinchi soatidagi operatsiyalar sonini va hajmini
B) Yangi ochilgan hisoblar sonini
C) Bankning birinchi mijozi ismini
D) Muammolarning takroriy murojaatsiz hal qilingan ulushini
To'g'ri javob: D) Muammolarning takroriy murojaatsiz hal qilingan ulushini✔
Izoh: Bu ko'rsatkich xizmat samaradorligi va mijoz mamnunligiga bog'liq.
2. IBAN nima?
A) Banklararo kredit reyting kodi
B) Valyutaning xalqaro raqamli kodi (ISO bo'yicha)
C) Xalqaro standartdagi bank hisob raqami formati
D) Bank kartasining orqasidagi himoya kodi
To'g'ri javob: C) Xalqaro standartdagi bank hisob raqami formati
✔
Izoh: IBAN - mamlakat kodi va nazorat raqamlarini o'z ichiga olgan xalqaro hisob raqami formati.
3. Shartli misol: sof foiz daromadi 40 mlrd so'm, foiz keltiruvchi o'rtacha aktivlar 800 mlrd so'm. Sof
foiz marjasi necha foiz?
A) 8 %
B) 5 %
C) 2,5 %
D) 20 %
To'g'ri javob: B) 5 %
✔
Izoh: NIM = 40 / 800 x 100 = 5 %.
4. Milliy valyuta qadrsizlansa, boshqa sharoitlar o'zgarmaganda, importchi uchun nima sodir bo'ladi?
A) Importchining to'lovlari hech qanday o'zgarmaydi
B) Import tovarlari milliy valyutada qimmatlashadi
C) Import bojlari avtomatik bekor qilinadi
D) Import tovarlari milliy valyutada arzonlashadi
To'g'ri javob: B) Import tovarlari milliy valyutada qimmatlashadi
✔
Izoh: Xorijiy valyuta qimmatlashgani uchun import uchun ko'proq milliy valyuta kerak bo'ladi.
5. Milliy valyutadagi foiz stavkasi xorijiy valyutadagidan yuqori bo'lsa, foiz paritetiga ko'ra xorijiy
valyutaning forvard kursi spotga nisbatan qanday bo'ladi?
A) Aniqlab bo'lmaydi, chunki bog'liq emas
B) Spotga aynan teng
C) Spotdan yuqori (forvard mukofot)
D) Spotdan past (forvard diskont)
To'g'ri javob: C) Spotdan yuqori (forvard mukofot)
✔
Izoh: Milliy stavka yuqori bo'lsa, xorijiy valyutaning milliy valyutadagi forvard kursi spotdan yuqori bo'ladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 31

6. Karta PIN-kodini qayerda saqlash tavsiya etiladi?
A) Hamyonda karta bilan birga
B) Kartaning orqasida
C) Telefonda ochiq eslatma sifatida, parolsiz
D) Faqat xotirada, hech qayerga yozmasdan
To'g'ri javob: D) Faqat xotirada, hech qayerga yozmasdan✔
Izoh: PIN karta bilan birga saqlansa, karta yo'qolganda hisob xavf ostida qoladi.
7. Qarzni muddatidan keyin uzishda, ish haqi va soliq to'lashda pul qaysi funksiyani bajaradi?
A) Qiymat o'lchovi
B) Muomala vositasi
C) To'lov vositasi
D) Jamg'arish vositasi
To'g'ri javob: C) To'lov vositasi
✔
Izoh: Tovar harakati bilan bir vaqtda bo'lmagan to'lovlarda pul to'lov vositasi bo'ladi.
8. Barter savdosining asosiy kamchiligi nimada?
A) Davlat tomonidan har bir tovarga narx belgilanishi
B) Bank xizmatlari uchun qo'shimcha haq olinishi
C) Tovarlarning tez buzilib qolishi va yo'qolishi
D) Ehtiyojlarning ikki tomonlama mos kelishi zarurligi
To'g'ri javob: D) Ehtiyojlarning ikki tomonlama mos kelishi zarurligi
✔
Izoh: Barterda har ikki tomon aynan bir-birining tovariga muhtoj bo'lishi kerak, bu almashuvni qiyinlashtiradi.
9. Aylanma qaydnoma (sinov balansi) to'g'ri tuzilganida qaysi tenglik bajariladi?
A) Jami debet aylanmalari jami kredit aylanmalariga teng
B) Daromadlar xarajatlarga teng
C) Debet aylanmalari har doim kredit aylanmalaridan katta bo'ladi
D) Kapital aktivlarga teng
To'g'ri javob: A) Jami debet aylanmalari jami kredit aylanmalariga teng
✔
Izoh: Ikki yoqlama yozuv tufayli jami debet va kredit aylanmalari teng bo'ladi.
10. Fiskal siyosatni odatda kim amalga oshiradi?
A) Tijorat banklari uyushmasi
B) Hukumat (Moliya vazirligi)
C) Markaziy bank boshqaruvi
D) Fond birjasi kuzatuv kengashi
To'g'ri javob: B) Hukumat (Moliya vazirligi)
✔
Izoh: Fiskal siyosat soliq va davlat xarajatlari orqali hukumat tomonidan yuritiladi.
11. Mijoz o'z huquqlarini bilmasa, xodim nima qilishi kerak?
A) Faqat bankning huquqlarini aytish
B) Huquqlari haqida gapirmaslik
C) Mijozning huquq va majburiyatlarini tushuntirish
D) Mijozni tashqi yuristga yuborish majburiy, o'zi tushuntirmaydi
To'g'ri javob: C) Mijozning huquq va majburiyatlarini tushuntirish
✔
Izoh: Mijozni xabardor qilish iste'molchi huquqlarini himoya qilishning bir qismi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 32

12. Bank sof foydasi 50 mln so'm, o'z kapitali 500 mln so'm. ROE necha foiz?
A) 10%
B) 5%
C) 1%
D) 25%
To'g'ri javob: A) 10%✔
Izoh: ROE = 50 / 500 = 0,10, ya'ni 10%.
13. Inflyatsion kutilmalar nima uchun muhim?
A) Ular amaldagi narx va ish haqi qarorlariga ta'sir qiladi
B) Ular faqat xorijiy investorlar qarorlari uchun ahamiyatli hisoblanadi
C) Ular faqat statistika hisobotida aks etadi
D) Ular soliq stavkasini avtomatik belgilaydi
To'g'ri javob: A) Ular amaldagi narx va ish haqi qarorlariga ta'sir qiladi
✔
Izoh: Odamlar inflyatsiya oshishini kutsa, narx va ish haqini oldindan oshirib, inflyatsiyani kuchaytiradi.
14. Kredit berishni mijozdan sug'urta yoki boshqa mahsulotni majburan sotib olishga bog'lash qanday
baholanadi?
A) Qonun bilan har bir kredit uchun belgilangan majburiy talab
B) Yaxshi savdo usuli
C) Mijozga g'amxo'rlik
D) Iste'molchi huquqlarini buzuvchi nomaqbul amaliyot
To'g'ri javob: D) Iste'molchi huquqlarini buzuvchi nomaqbul amaliyot
✔
Izoh: Mijozni qo'shimcha xizmatni majburan olishga undash adolatsiz amaliyotdir.
15. Oldindan olingan daromad (kelgusi davr daromadi) balansda qanday aks etadi?
A) Aktiv sifatida
B) Kassa sifatida
C) Taqsimlanmagan foyda sifatida
D) Majburiyat sifatida
To'g'ri javob: D) Majburiyat sifatida
✔
Izoh: Xizmat hali ko'rsatilmagani uchun olingan pul majburiyat hisoblanadi.
16. Telefon raqami to'satdan ishlamay qolsa va bank SMS kelmasa, mijozga qanday maslahat
beriladi?
A) Darhol mobil operator va bankka murojaat qilish
B) Hech narsa qilmaslik
C) Bir hafta kutish
D) Yangi raqam olib, eskisi haqida hech kimga xabar bermaslik
To'g'ri javob: A) Darhol mobil operator va bankka murojaat qilish
✔
Izoh: Bu SIM swap belgisi bo'lishi mumkin; tezkor murojaat zararni oldini oladi.
17. Mikromoliya tashkiloti odatda qanday xizmat ko'rsatadi?
A) Kichik hajmdagi kredit va moliyaviy xizmatlar
B) Yirik xalqaro loyihalarni moliyalash
C) Davlat byudjetining kassa ijrosi
D) Milliy valyutani muomalaga chiqarish
To'g'ri javob: A) Kichik hajmdagi kredit va moliyaviy xizmatlar
✔
Izoh: Mikromoliya tashkilotlari kichik biznes va aholiga kichik hajmdagi kreditlar beradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 33

18. Taqsimlanmagan foyda balansda qayerda aks etadi?
A) Kapital tarkibida
B) Kassa qoldig'ida
C) Aktivlar tarkibida
D) Majburiyatlar tarkibida
To'g'ri javob: A) Kapital tarkibida✔
Izoh: Taqsimlanmagan foyda aksiyadorlarga tegishli bo'lib, kapitalni ko'paytiradi.
19. Bankning passiv operatsiyalariga qaysi biri kiradi?
A) Qimmatli qog'oz sotib olish
B) Lizingga mulk berish
C) Kredit berish
D) Depozitlar jalb qilish
To'g'ri javob: D) Depozitlar jalb qilish
✔
Izoh: Passiv operatsiyalar bank resurslarini shakllantiradi; depozit jalb qilish ulardan biri.
20. Hisobot davri yakunidan keyin, lekin hisobot tasdiqlanishidan oldin yuz bergan muhim voqealar
qanday ataladi?
A) Shartli aktivlar
B) Hisobot sanasidan keyingi hodisalar
C) Kapital bilan bog'liq operatsiyalar
D) O'tgan davrlarda yo'l qo'yilgan xatolar
To'g'ri javob: B) Hisobot sanasidan keyingi hodisalar
✔
Izoh: Bunday hodisalar tuzatuvchi yoki tuzatmaydigan bo'lishi va izohlarda ochilishi mumkin.
21. Likvidlik defitsiti sharoitida markaziy bank odatda nima qiladi?
A) Majburiy zaxira normasini keskin oshiradi
B) Asosiy stavkani har kuni o'zgartiradi
C) Banklardan qo'shimcha mablag'larni depozit auksionlari orqali jalb qiladi
D) Banklarga likvidlik taqdim etish operatsiyalarini o'tkazadi
To'g'ri javob: D) Banklarga likvidlik taqdim etish operatsiyalarini o'tkazadi
✔
Izoh: Defitsitda banklarga repo yoki kredit orqali resurs beriladi.
22. Qisqa valyuta pozitsiyasi nimani anglatadi?
A) Talablar va majburiyatlar miqdori o'zaro teng ekanini
B) Valyuta bitimining muddati bir kundan qisqa ekanini
C) Valyutadagi majburiyatlar talablardan ortiq ekanini
D) Valyutadagi talablar majburiyatlardan ortiq ekanini
To'g'ri javob: C) Valyutadagi majburiyatlar talablardan ortiq ekanini
✔
Izoh: Majburiyatlar talablardan oshsa, pozitsiya qisqa (short) bo'ladi.
23. Markaziy bank nega ko'pincha nol emas, balki past ijobiy inflyatsiyani maqsad qiladi?
A) Deflyatsiya xavfidan saqlanish va moslashuvchanlik uchun
B) Aholi jamg'armalarini qadrsizlantirish uchun
C) Valyuta kursini muntazam tushirish uchun
D) Tijorat banklarining foiz daromadlarini muntazam oshirib borish uchun
To'g'ri javob: A) Deflyatsiya xavfidan saqlanish va moslashuvchanlik uchun
✔
Izoh: Biroz ijobiy inflyatsiya deflyatsiya spirali xavfini kamaytiradi va siyosatga manyovr beradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 34

24. Bank litsenziyasini chaqirib olishga odatda nima asos bo'lishi mumkin?
A) Qonunchilik va prudensial talablarning jiddiy buzilishi
B) Bank logotipi va nomining o'zgartirilishi
C) Bankning boshqa viloyatda yangi filial va mini-bank ochishi
D) Bankning reklama kampaniyasi o'tkazishi
To'g'ri javob: A) Qonunchilik va prudensial talablarning jiddiy buzilishi✔
Izoh: Jiddiy qoidabuzarlik, kapital yetishmasligi yoki to'lovga qobiliyatsizlik litsenziyani chaqirib olishga asos
bo'ladi.
25. Jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurash (AML) banklardan nimani talab qiladi?
A) Faqat naqd pul operatsiyalarini amalga oshirish
B) Har qanday mijozga kredit berishni rad etish
C) Mijozlar haqidagi ma'lumotni saqlamaslik
D) Shubhali operatsiyalarni aniqlash va xabar berish
To'g'ri javob: D) Shubhali operatsiyalarni aniqlash va xabar berish
✔
Izoh: Banklar shubhali operatsiyalarni monitoring qilib, vakolatli organga xabar berishi shart.
26. Mijoz navbatda uzoq kutib qolgan bo'lsa, xodim qanday munosabat bildiradi?
A) Navbat uchun mijozni ayblaydi
B) Kutish haqida hech narsa demaydi va mijozni shoshiradi
C) Kutgani uchun uzr so'rab, samarali xizmat ko'rsatadi
D) Mijozni boshqa kunga yuboradi
To'g'ri javob: C) Kutgani uchun uzr so'rab, samarali xizmat ko'rsatadi
✔
Izoh: Uzr va e'tibor mijozning salbiy taassurotini yumshatadi.
27. Larizatsiya (de-dollarlashuv) siyosatining maqsadi nima?
A) Valyuta ayirboshlashni taqiqlash
B) Milliy valyutani bekor qilish
C) Xorijiy valyuta rolini oshirish
D) Milliy valyuta rolini oshirish
To'g'ri javob: D) Milliy valyuta rolini oshirish
✔
Izoh: De-dollarlashuv milliy valyutadagi jamg'arma va hisob-kitoblarni rag'batlantirishga qaratiladi.
28. Shartli kurslar: xarid 10 300, sotish 10 400 so'm (1 USD uchun). Mijoz 5 200 000 so'mga necha USD
sotib oladi?
A) 500 USD
B) 510 USD
C) 504,85 USD
D) 475 USD
To'g'ri javob: A) 500 USD
✔
Izoh: Mijoz valyuta sotib olganda sotish kursi qo'llanadi: 5 200 000 / 10 400 = 500 USD.
29. Evroning xalqaro harfli kodi qaysi?
A) ERO
B) EVR
C) EUR
D) EUN
To'g'ri javob: C) EUR
✔
Izoh: Evro ISO 4217 bo'yicha EUR deb belgilanadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 35

30. Pul oqimlari to'g'risidagi hisobotda faoliyat qanday turlarga ajratiladi?
A) Ichki, tashqi va aralash faoliyat
B) Joriy, kelgusi va o'tgan davr faoliyati
C) Kassa, kredit va depozit faoliyati
D) Operatsion, investitsion va moliyaviy
To'g'ri javob: D) Operatsion, investitsion va moliyaviy✔
Izoh: Pul oqimlari uch faoliyat turi bo'yicha guruhlanadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 36

7-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Onlayn to'lovda PIN-kod so'ralsa, bu nimani bildirishi mumkin?
A) Firibgarlik belgisi bo'lishi mumkin
B) Bu chegirma olish usuli
C) Bu kartani yangilash talabi
D) Bu har bir sayt uchun majburiy talab
To'g'ri javob: A) Firibgarlik belgisi bo'lishi mumkin✔
Izoh: Odatda onlayn to'lovda PIN emas, karta rekvizitlari va SMS kod ishlatiladi; PIN so'rash shubhali.
2. Kartani bankomat «yutib» qo'ysa, nima qilish kerak?
A) Bankomatni kuch bilan ochishga urinish
B) Hech narsa qilmay ketish
C) Bankka murojaat qilib, kartani bloklash yoki qaytarishni so'rash
D) Atrofdagi notanish odamdan yordam so'rab, unga PIN-kodni aytib berish
To'g'ri javob: C) Bankka murojaat qilib, kartani bloklash yoki qaytarishni so'rash
✔
Izoh: Bunday holatda bank orqali bloklash va kartani qaytarish rasmiy tartibda hal qilinadi; begonaga ishonish
xavfli.
3. Bir xil manzil yoki telefon raqamiga ega bo'lgan ko'plab bog'liq bo'lmagan mijozlar paydo bo'lishi
nimadan dalolat berishi mumkin?
A) Soxta yoki nominal mijozlar tarmog'idan
B) Bank axborot tizimi yaqinda yangilanganidan
C) Bankning mashhurligidan
D) Mijozlarning oilaviy an'anasidan
To'g'ri javob: A) Soxta yoki nominal mijozlar tarmog'idan
✔
Izoh: Takrorlanuvchi kontakt ma'lumotlari firibgarlik yoki pul mulalari tarmog'ining belgisi bo'lishi mumkin.
4. Annuitet to'lov sxemasining asosiy belgisi nima?
A) Butun qarz muddat oxirida bir martada to'lanadi
B) Faqat foiz to'lanib, asosiy qarz to'lanmaydi
C) Har oy bir xil miqdorda to'lov
D) Har oy asosiy qarz bir xil qismda to'lanadi
To'g'ri javob: C) Har oy bir xil miqdorda to'lov
✔
Izoh: Annuitetda oylik to'lov miqdori butun muddat davomida teng bo'ladi.
5. 12 000 000 so'm kredit yillik 24% stavkada 12 oyga differensial sxemada olindi. Jami foiz qancha?
A) 1 560 000 so'm
B) 780 000 so'm
C) 2 880 000 so'm
D) 1 616 582 so'm
To'g'ri javob: A) 1 560 000 so'm
✔
Izoh: Jami foiz = P * i * (n + 1) / 2 = 12 000 000 so'm * 2% * 13 / 2 = 1 560 000 so'm.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 37

6. Kassa operatsiyalari bo'yicha hujjatlar qancha muddat saqlanishi qayerda belgilanadi?
A) Qonunchilik, arxiv qoidalari va ichki tartibda
B) Ular umuman saqlanmaydi
C) Mijozning iltimosi bilan
D) Faqat kassirning xohishi va ish yukiga qarab
To'g'ri javob: A) Qonunchilik, arxiv qoidalari va ichki tartibda✔
Izoh: Hujjatlarni saqlash muddatlari rasmiy qoidalar bilan tartibga solinadi.
7. Qobiq banklar bilan korrespondent munosabatlariga nisbatan xalqaro standart qanday?
A) Faqat rahbariyat ruxsati bilan cheklovsiz ruxsat etiladi
B) Bunday munosabatlar o'rnatish taqiqlanadi
C) Hech qanday cheklov yo'q
D) Faqat kichik summalarda ruxsat etiladi
To'g'ri javob: B) Bunday munosabatlar o'rnatish taqiqlanadi
✔
Izoh: FATF standartlari qobiq banklar bilan korrespondent munosabatlarni taqiqlaydi.
8. Kassir yangi banknota namunasi muomalaga chiqqanda nima qilishi kerak?
A) Faqat mijozlardan so'rab bilishi
B) Eski namunadagi banknotalarni ham qabul qilmasligi
C) Yangi himoya belgilari bilan tanishishi
D) Yangi banknotani umuman qabul qilmasligi
To'g'ri javob: C) Yangi himoya belgilari bilan tanishishi
✔
Izoh: Yangi namunalarning himoya elementlarini bilish qalbakini aniqlash uchun zarur.
9. Kassir ish kuni oxirida qolgan naqd pulni nima qiladi?
A) Hisob bilan xazinaga topshiradi
B) O'z stolida qulflamasdan qoldiradi
C) Ertangi kunga ochiq qoldiradi
D) Uyiga olib ketadi
To'g'ri javob: A) Hisob bilan xazinaga topshiradi
✔
Izoh: Kun oxirida qoldiq hujjat bilan xazinaga topshiriladi.
10. Kassa operatsiyalarida «operatsion kun» nimani anglatadi?
A) Mijoz hisobini ochgan kun
B) Kassirning ta'til jadvalida belgilangan dam olish kuni
C) Bankning tashkil topgan kuni
D) Operatsiyalar joriy sana bilan bajariladigan vaqt oralig'i
To'g'ri javob: D) Operatsiyalar joriy sana bilan bajariladigan vaqt oralig'i
✔
Izoh: Operatsion kun davomida qabul qilingan operatsiyalar shu kun sanasi bilan aks ettiriladi.
11. 24 000 000 so'm kredit yillik 18% stavkada 12 oyga differensial sxemada berildi. Oxirgi oylik to'lov
qancha?
A) 2 200 320 so'm
B) 2 360 000 so'm
C) 2 000 000 so'm
D) 2 030 000 so'm
To'g'ri javob: D) 2 030 000 so'm
✔
Izoh: Asosiy qarz qismi 2 000 000 so'm; foiz oxirgi qoldiqqa: 30 000 so'm, jami 2 030 000 so'm.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 38

12. Kassir mijozdan ortiqcha pul olib qolganini kun oxirida aniqladi. To'g'ri yo'l qaysi?
A) Pulni o'ziga olib qo'yish
B) Keyingi kunlardagi ehtimoliy kamomadni yopish uchun saqlab qo'yish
C) Rahbariyatga xabar berib, mijozga qaytarish choralarini ko'rish
D) Hech kimga aytmaslik
To'g'ri javob: C) Rahbariyatga xabar berib, mijozga qaytarish choralarini ko'rish✔
Izoh: Halollik va kassa intizomi ortiqcha pulni hujjatlashtirib, egasiga qaytarishni talab qiladi.
13. Bankomat (ATM) asosan qanday operatsiyalar uchun ishlatiladi?
A) Naqd pul yechish va hisob qoldig'ini ko'rish
B) Soliq deklaratsiyasini to'ldirish
C) Kredit shartnomasini notarial tasdiqlash
D) Ko'chmas mulkni ro'yxatdan o'tkazish
To'g'ri javob: A) Naqd pul yechish va hisob qoldig'ini ko'rish
✔
Izoh: Bankomat orqali naqd yechish, ba'zan naqd kiritish, qoldiq tekshirish va to'lovlar bajariladi.
14. Kartani notanish odamga vaqtincha berish xavfli bo'lishining sababi nima?
A) U kartadan karta egasi nomidan foydalanishi mumkin
B) Bank kartani avtomatik ravishda yangilaydi
C) Karta boshqa qo'lda ishlamay qoladi
D) Kartaning foiz stavkasi oshadi
To'g'ri javob: A) U kartadan karta egasi nomidan foydalanishi mumkin
✔
Izoh: Karta egasi o'z kartasi bilan bajarilgan operatsiyalar uchun javobgar bo'ladi; uni boshqaga berish
shartnomani buzishi mumkin.
15. Mijozning joriy hisobidagi qoldiqqa foiz to'lanishi haqida qaysi fikr to'g'ri?
A) Foiz faqat yil oxirida bonus sifatida beriladi
B) Qonun bo'yicha doimo eng yuqori foiz to'lanadi
C) Bunday hisoblarga hech qachon foiz to'lanmaydi
D) Bu bank va mijoz shartnomasiga bog'liq
To'g'ri javob: D) Bu bank va mijoz shartnomasiga bog'liq
✔
Izoh: Joriy hisob qoldig'iga foiz to'lash yoki to'lamaslik shartnoma shartlari bilan belgilanadi.
16. Omonatchi vafot etsa, uning omonati odatda kimga o'tadi?
A) Qonun yoki vasiyat bo'yicha merosxo'rlarga
B) Bank xodimlariga mukofot sifatida
C) Davlat byudjetiga avtomatik
D) Bankning o'ziga mulk sifatida avtomatik ravishda
To'g'ri javob: A) Qonun yoki vasiyat bo'yicha merosxo'rlarga
✔
Izoh: Omonat meros tarkibiga kiradi va merosxo'rlarga qonunda belgilangan tartibda o'tadi.
17. Karta orqali to'lovning naqd pulga nisbatan kamchiligi bo'lishi mumkin bo'lgan holat qaysi?
A) Elektr yoki aloqa uzilganda to'lov qilib bo'lmasligi
B) Karta bilan to'langanda narxlarning avtomatik ravishda oshishi
C) Kartaning naqd puldan og'ir bo'lishi
D) Karta hech qachon yo'qolmasligi
To'g'ri javob: A) Elektr yoki aloqa uzilganda to'lov qilib bo'lmasligi
✔
Izoh: Infratuzilmadagi uzilishlar naqdsiz to'lovlarni vaqtincha imkonsiz qilishi mumkin.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 39

18. Dinamik valyuta konvertatsiyasi (DCC) taklif qilinganda xaridor nimani bilishi kerak?
A) Bu to'lovni bekor qiladi
B) Bu kartani bloklaydi
C) Bu doimo eng arzon variant hisoblanadi
D) Kurs ko'pincha noqulayroq bo'lishi mumkin
To'g'ri javob: D) Kurs ko'pincha noqulayroq bo'lishi mumkin✔
Izoh: DCC da summa terminalning o'zida xaridor valyutasiga o'tkaziladi, kurs esa ko'pincha noqulayroq
bo'ladi.
19. Sanksiya tekshiruvida «soxta moslik» (false positive) nima?
A) Mijozning soxta pasporti va boshqa qalbaki hujjatlari
B) Ism o'xshashligi tufayli xato aniqlangan holat
C) Tekshiruvdan o'tmagan operatsiya
D) Haqiqiy sanksiya ostidagi shaxs
To'g'ri javob: B) Ism o'xshashligi tufayli xato aniqlangan holat
✔
Izoh: Soxta mosliklar qo'shimcha ma'lumotlar bilan tekshirilib, yopiladi.
20. Korrupsiyaga qarshi siyosat doirasida bank xodimi qanday harakat qilmasligi kerak?
A) Xizmat qarori evaziga shaxsiy manfaat olish
B) Shubhali holat haqida mas'ul xodimga xabar qilish
C) Ichki qoidalarni o'rganish
D) Mijozga xushmuomala bo'lish
To'g'ri javob: A) Xizmat qarori evaziga shaxsiy manfaat olish
✔
Izoh: Pora olish yoki berish qat'iyan taqiqlangan.
21. Xodimlarni AML bo'yicha muntazam o'qitish nima uchun kerak?
A) Xodimlarni asosiy ishdan chalg'itish uchun
B) Faqat hujjatlarni to'g'ri to'ldirishni o'rgatish uchun
C) Shubhali operatsiyalarni aniqlash ko'nikmasini oshirish uchun
D) Mijozlar sonini kamaytirish uchun
To'g'ri javob: C) Shubhali operatsiyalarni aniqlash ko'nikmasini oshirish uchun
✔
Izoh: Sxemalar o'zgarib boradi, xodimlar ularni bilishi kerak.
22. Bank omonatchi bilan tuzgan shartnomada stavkani bir tomonlama pasaytirishi haqida qaysi fikr
to'g'ri?
A) Odatda muddatli omonatda kelishilgan stavka shartnoma bo'yicha saqlanadi
B) Bank istalgan kuni stavkani omonatchiga xabar bermasdan xohlagancha pasaytira oladi
C) Stavka har kuni bankomatda avtomatik o'zgaradi
D) Stavkani faqat omonatchi bir tomonlama belgilaydi
To'g'ri javob: A) Odatda muddatli omonatda kelishilgan stavka shartnoma bo'yicha saqlanadi
✔
Izoh: Muddatli omonat shartnomasidagi stavka omonatchi roziligisiz yomonlashtirilmasligi umumiy tamoyil
hisoblanadi.
23. Kassir qalbaki banknotani bilmasdan qabul qilib qo'ysa, bu qanday oqibatga olib kelishi mumkin?
A) Mijoz avtomatik ravishda jarimaga tortiladi
B) Hech qanday oqibat bo'lmaydi, banknota baribir qoplanadi
C) Bank qo'shimcha daromad oladi
D) Kamomad yuzaga kelib, kassir javobgar bo'lishi mumkin
To'g'ri javob: D) Kamomad yuzaga kelib, kassir javobgar bo'lishi mumkin
✔
Izoh: Qalbaki banknota qiymatga ega emas, shuning uchun kassada kamomad paydo bo'ladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 40

24. Kapitalizatsiyali depozit bilan foizi alohida to'lanadigan depozitni bir xil nominal stavkada
solishtirsak, qaysi biri ko'proq daromad beradi?
A) Ikkalasi doimo aynan bir xil
B) Kapitalizatsiyali depozit
C) Foizi alohida to'lanadigan depozit
D) Muddatga qarab doimo ikkinchisi
To'g'ri javob: B) Kapitalizatsiyali depozit✔
Izoh: Kapitalizatsiyada murakkab foiz ishlaydi, foizga ham foiz hisoblanadi.
25. Oylik kredit to'lovlari daromadga nisbatan juda katta bo'lsa, qanday xavf bor?
A) Kreditning o'z-o'zidan yopilishi
B) Kredit tarixining avtomatik yaxshilanishi
C) Bankning foizni kamaytirishga majburligi
D) Qarzni to'lay olmaslik va ortiqcha qarzdorlik
To'g'ri javob: D) Qarzni to'lay olmaslik va ortiqcha qarzdorlik
✔
Izoh: Daromadning katta qismi qarzga ketsa, kutilmagan xarajatda to'lov kechikadi.
26. Depozit portfelidagi «barqaror qoldiq» tushunchasi nimani anglatadi?
A) Bank kapitalining o'zgarmaydigan qismi
B) Bank kassasida har kuni ish vaqti tugagach tunda qoladigan naqd pul
C) Faqat muddati tugagan depozitlar summasi
D) Talab qilib olinguncha hisoblarda doimiy saqlanib turadigan qism
To'g'ri javob: D) Talab qilib olinguncha hisoblarda doimiy saqlanib turadigan qism
✔
Izoh: Talab qilib olinguncha hisoblarning bir qismi amalda uzoq turadi va bank uni resurs sifatida hisobga
oladi.
27. Uch himoya chizig'i modelida uchinchi chiziq qaysi?
A) Komplayens
B) Kredit bo'limi
C) Ichki audit
D) Filial rahbarlari
To'g'ri javob: C) Ichki audit
✔
Izoh: Ichki audit birinchi va ikkinchi chiziqlar samaradorligini mustaqil baholaydi.
28. Kredit monitoringi nima?
A) Kredit arizasini birinchi marta qabul qilish va ro'yxatga olish
B) Kreditni bekor qilish jarayoni
C) Kredit uchun reklama tayyorlash
D) Kredit berilgandan keyin uning holatini kuzatib borish
To'g'ri javob: D) Kredit berilgandan keyin uning holatini kuzatib borish
✔
Izoh: Bank kredit maqsadli ishlatilishi, to'lovlar va garov holatini muntazam nazorat qiladi.
29. 6 000 000 so'm kredit yillik 12% stavkada 6 oyga annuitet sxemada berildi. Oylik to'lov taxminan
qancha?
A) 1 000 000 so'm
B) 1 325 000 so'm
C) 1 035 000 so'm
D) 1 060 000 so'm
To'g'ri javob: C) 1 035 000 so'm
✔
Izoh: A = P*i/(1-(1+i)^-n), i = 1% oylik; A taxminan 1 035 000 so'm.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 41

30. Depozitda 1 yilda 100 000 so'm foiz olish uchun yillik 10% oddiy stavkada qancha pul qo'yish
kerak?
A) 100 000 so'm
B) 1 100 000 so'm
C) 1 000 000 so'm
D) 10 000 000 so'm
To'g'ri javob: C) 1 000 000 so'm✔
Izoh: P = 100 000 / 0,10 = 1 000 000 so'm.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 42

8-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Firibgarlik haqida xabar bergan mijozga xodim qanday munosabatda bo'ladi?
A) Jiddiy qabul qilib, tezkor choralar ko'radi
B) Mijozga o'zi hal qilishni maslahat beradi
C) Mijozni aybdor deb aytadi
D) Murojaatni keyinroq, bir necha kundan so'ng ko'rib chiqishni aytadi
To'g'ri javob: A) Jiddiy qabul qilib, tezkor choralar ko'radi✔
Izoh: Tezkor harakat zararni kamaytirishi mumkin.
2. Markaziy bank kommunikatsiyasi (ochiqligi) nima uchun kerak?
A) Tijorat banklari kredit stavkalarini qonun bilan belgilash uchun
B) Tijorat sirlarini oshkor qilish uchun
C) Banklar foydasini ommaga e'lon qilish uchun
D) Kutilmalarni boshqarish va ishonchni oshirish uchun
To'g'ri javob: D) Kutilmalarni boshqarish va ishonchni oshirish uchun
✔
Izoh: Aniq va ochiq kommunikatsiya bozor kutilmalarini siyosat maqsadiga yaqinlashtiradi.
3. Shartli misol: yil boshida taqsimlanmagan foyda 80 mlrd, yillik sof foyda 25 mlrd, e'lon qilingan
dividend 10 mlrd so'm. Yil oxiridagi taqsimlanmagan foyda qancha?
A) 95 mlrd so'm
B) 65 mlrd so'm
C) 105 mlrd so'm
D) 115 mlrd so'm
To'g'ri javob: A) 95 mlrd so'm
✔
Izoh: 80 + 25 - 10 = 95 mlrd so'm.
4. Aksiya nimani tasdiqlaydi?
A) Bankdagi muddatli depozitni
B) Aksiyadorlik jamiyati kapitalidagi ulushni
C) Emitentning qat'iy qarz majburiyatini
D) Davlatning soliq imtiyozini
To'g'ri javob: B) Aksiyadorlik jamiyati kapitalidagi ulushni
✔
Izoh: Aksiya egasiga jamiyat kapitalida ulush, dividend va boshqaruvda ishtirok huquqini beradi.
5. Valyuta bitimlari tuzish (front-ofis) va ularni hisobga olish (bek-ofis) vazifalarini ajratishdan maqsad
nima?
A) Xodimlar sonini kamaytirish
B) Xatolar va suiiste'molliklarni oldini olish
C) Kurslarni mijozlardan yashirish
D) Bitimlarni tezroq bekor qilish imkoniyati
To'g'ri javob: B) Xatolar va suiiste'molliklarni oldini olish
✔
Izoh: Vazifalarni ajratish bir xodim bitimni ham tuzib, ham nazorat qilishiga yo'l qo'ymaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 43

6. Kredit riski dastlabki tan olinganidan beri sezilarli oshgan aktivlar MHXS 9 ning qaysi bosqichiga
o'tadi?
A) Kapitalga o'tkaziladi
B) 1-bosqichda qoladi, faqat 12 oylik ECL saqlanadi
C) Balansdan darhol to'liq hisobdan chiqariladi
D) 2-bosqichga, butun muddat uchun ECL hisoblanadi
To'g'ri javob: D) 2-bosqichga, butun muddat uchun ECL hisoblanadi✔
Izoh: 2-bosqichda kreditning butun qolgan muddati uchun kutilayotgan zarar tan olinadi.
7. Bank nazorati (prudensial nazorat) ning asosiy maqsadi nima?
A) Banklar o'rtasidagi raqobatni butunlay taqiqlash
B) Bank tizimi barqarorligi va omonatchilar manfaatini himoya qilish
C) Tijorat banklarining foydasini davlatga olib qo'yish
D) Banklarning reklama faoliyatini cheklash
To'g'ri javob: B) Bank tizimi barqarorligi va omonatchilar manfaatini himoya qilish
✔
Izoh: Prudensial nazorat banklarning xavfsiz va barqaror ishlashini ta'minlaydi.
8. Bank filialida xodimga notanish shaxs o'zini tekshiruvchi deb tanishtirib, tizimga kirishni so'rasa,
nima qilish kerak?
A) Darhol o'z parolini berish
B) Uni kassa xonasiga olib kirib, xazinani ko'rsatish
C) Hujjat va vakolatini tekshirib, rahbarga xabar berish
D) Uni yolg'iz kompyuterda qoldirish
To'g'ri javob: C) Hujjat va vakolatini tekshirib, rahbarga xabar berish
✔
Izoh: Ijtimoiy muhandislikdan himoyalanish uchun vakolat rasmiy tasdiqlanishi kerak.
9. Taklif shoklari (masalan hosilsizlik) inflyatsiyaga ta'sir qilganda markaziy bank uchun asosiy
qiyinchilik nima?
A) Yangi banknotlarni chop etishning texnik jihatdan imkonsizligi
B) Banklar litsenziyasini bekor qilish zarurati
C) Valyuta zaxiralarini oshirish majburiyati
D) Narxni pasaytirish va o'sishni saqlash o'rtasidagi tanlov
To'g'ri javob: D) Narxni pasaytirish va o'sishni saqlash o'rtasidagi tanlov
✔
Izoh: Taklif shokida narx oshadi va ishlab chiqarish pasayadi, shuning uchun stavkani oshirish o'sishni yanada
sekinlashtirishi mumkin.
10. Naqd xorijiy valyuta bo'yicha spred naqdsiz konvertatsiyaga nisbatan ko'pincha nima uchun
kengroq bo'ladi?
A) Naqd operatsiyalar soliqqa tortilmagani uchun
B) Naqd valyuta qonuniy to'lov vositasi bo'lmagani uchun
C) Naqdsiz operatsiyalar faqat dam olish kuni bajarilgani uchun
D) Naqd pulni saqlash, tashish va tekshirish xarajatlari sababli
To'g'ri javob: D) Naqd pulni saqlash, tashish va tekshirish xarajatlari sababli
✔
Izoh: Naqd valyuta bilan ishlash qo'shimcha logistika va xavfsizlik xarajatlarini talab qiladi.
11. Devalvatsiya deganda nima tushuniladi?
A) Valyuta almashtirish uchun komissiyaning to'liq bekor qilinishi
B) Banklarning xorijiy valyutadagi zaxiralari ko'payib borishi
C) Milliy valyutaning xorijiy valyutalarga nisbatan qadrsizlanishi
D) Milliy valyutaning xorijiy valyutalarga nisbatan qimmatlashuvi
To'g'ri javob: C) Milliy valyutaning xorijiy valyutalarga nisbatan qadrsizlanishi
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 44

Izoh: Devalvatsiya milliy valyuta qiymatining xorijiy valyutalarga nisbatan pasayishidir.
12. Mijoz bilan telefon orqali gaplashganda xodim shaxsni qanday tekshiradi?
A) Ovozi tanish bo'lsa, tekshirmaydi
B) Mijozdan PIN-kodini so'raydi
C) Mijozdan to'liq karta raqami, amal muddati va CVV kodini so'raydi
D) Belgilangan identifikatsiya tartibi (nazorat savollari) bo'yicha
To'g'ri javob: D) Belgilangan identifikatsiya tartibi (nazorat savollari) bo'yicha✔
Izoh: Identifikatsiya maxfiy kodlarni so'ramasdan, belgilangan tartibda o'tkaziladi.
13. Xodimning shaxsiy qarashlari (siyosiy, diniy) mijozga xizmat ko'rsatishga ta'sir qilishi kerakmi?
A) Yo'q, xizmat xolis va betaraf bo'lishi kerak
B) Ha, agar mijoz rozi bo'lsa
C) Faqat ish vaqtidan keyin, mijoz bilan shaxsiy suhbatda
D) Ha, bu xodimning shaxsiy huquqi
To'g'ri javob: A) Yo'q, xizmat xolis va betaraf bo'lishi kerak
✔
Izoh: Xolislik barcha mijozlarga teng munosabatni ta'minlaydi.
14. Market-meyker (bozor shakllantiruvchi) qanday vazifani bajaradi?
A) Faqat yirik bitimlarni ro'yxatdan o'tkazadi
B) Bozor ishtirokchilariga litsenziya beradi
C) Doimiy ravishda ikki tomonlama (xarid va sotish) kotirovka beradi
D) Valyuta bozorida ishtirokchilar o'rtasidagi nizolarni hal qiladi
To'g'ri javob: C) Doimiy ravishda ikki tomonlama (xarid va sotish) kotirovka beradi
✔
Izoh: Market-meyker xarid va sotish narxlarini doimiy e'lon qilib, bozorga likvidlik beradi.
15. Repo operatsiyasi nima?
A) Qimmatli qog'ozni keyinroq qaytarib sotib olish sharti bilan sotish
B) Kreditni garovsiz uzoq muddatga berish
C) Valyutani belgilangan kursda bir martalik almashtirish
D) Qimmatli qog'ozni qaytarib olmaslik sharti bilan sotish
To'g'ri javob: A) Qimmatli qog'ozni keyinroq qaytarib sotib olish sharti bilan sotish
✔
Izoh: Repoda tomonlar qimmatli qog'ozni sotib, kelishilgan muddatda qaytarib sotib olishga kelishadi; bu
garovli qarzga o'xshaydi.
16. Chargeback nima?
A) Kredit karta limitini oshirish
B) Kartaga keshbek hisoblash
C) Bankomatdan boshqa bank kartasi bilan pul yechish komissiyasi
D) Nizoli karta operatsiyasi bo'yicha mablag'ni qaytarish jarayoni
To'g'ri javob: D) Nizoli karta operatsiyasi bo'yicha mablag'ni qaytarish jarayoni
✔
Izoh: Chargeback to'lov tizimlari qoidalari doirasida nizoli operatsiyani qaytarish mexanizmi.
17. Adolatli qiymat deganda nima tushuniladi?
A) Rahbariyat belgilagan istalgan narx
B) Aktivning dastlabki sotib olish narxi
C) Aktivning soliq maqsadlari uchun belgilangan qiymati
D) Bozor ishtirokchilari o'rtasidagi odatiy bitimdagi narx
To'g'ri javob: D) Bozor ishtirokchilari o'rtasidagi odatiy bitimdagi narx
✔
Izoh: MHXS 13 adolatli qiymatni bozor nuqtai nazaridan belgilaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 45

18. Bank likvidligi nimani anglatadi?
A) Kreditlarning faqat uzoq muddatli bo'lishini
B) Bank kapitalining juda katta bo'lishini
C) Bank aksiyalarining birjada sotilishini
D) Majburiyatlarni o'z vaqtida bajara olishini
To'g'ri javob: D) Majburiyatlarni o'z vaqtida bajara olishini✔
Izoh: Likvidlik - bankning mijozlar talablarini va boshqa majburiyatlarini o'z vaqtida bajarish qobiliyati.
19. Ikki faktorli autentifikatsiya nima beradi?
A) Paroldan tashqari qo'shimcha tasdiqlash bilan himoya
B) Hisob qoldig'ini ikki baravar oshiradi
C) Kartani ikki kishiga beradi va ular navbat bilan foydalanadi
D) Parolni butunlay bekor qiladi
To'g'ri javob: A) Paroldan tashqari qo'shimcha tasdiqlash bilan himoya
✔
Izoh: Parol o'g'irlansa ham, ikkinchi omil kirishni to'xtatib qoladi.
20. Loro hisob raqami nima?
A) Bankning markaziy bankdagi zaxira hisobi
B) Boshqa bankning bizning bankda ochgan hisobi
C) Bankning kassadagi naqd pul hisobi
D) Bankning boshqa bankda ochgan o'z hisobi
To'g'ri javob: B) Boshqa bankning bizning bankda ochgan hisobi
✔
Izoh: Loro - «sizning bizdagi hisobingiz», ya'ni boshqa bankning bizning bankdagi hisobi.
21. Depozit sertifikati nima?
A) Korxona ustav kapitalidagi ulush hujjati
B) Bank omonatini tasdiqlovchi qimmatli qog'oz
C) Kredit to'lovi kechikkani haqida bildirishnoma
D) Davlat tomonidan beriladigan litsenziya
To'g'ri javob: B) Bank omonatini tasdiqlovchi qimmatli qog'oz
✔
Izoh: Depozit sertifikati bankka mablag' qo'yilganini va uni foiz bilan qaytarish huquqini tasdiqlaydi.
22. Inflyatsiya nima?
A) Narxlar umumiy darajasining barqaror o'sishi
B) Ayrim tovar narxining bir martalik o'sishi
C) Bank foiz stavkalarining pasayib ketishi
D) Milliy valyuta kursining mustahkamlanishi
To'g'ri javob: A) Narxlar umumiy darajasining barqaror o'sishi
✔
Izoh: Inflyatsiya - narxlar umumiy darajasining uzoq muddatli o'sishi, natijada pulning xarid qobiliyati
pasayadi.
23. Shartli misol: bank 1 EUR ni 13 200 so'mdan sotib oladi, 1 USD ni 12 000 so'mdan sotadi. Mijoz 500
EUR ni so'm orqali USD ga almashtirsa, necha USD oladi?
A) 454,55 USD
B) 500 USD
C) 550 USD
D) 600 USD
To'g'ri javob: C) 550 USD
✔
Izoh: 500 EUR x 13 200 = 6 600 000 so'm; 6 600 000 / 12 000 = 550 USD.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 46

24. Prudensial normativlarga qaysi biri misol bo'ladi?
A) Filial ish vaqtining uzunligi
B) Xodimlar kiyim shakli talabi
C) Bank logotipining rangi
D) Kapital yetarliligi koeffitsiyenti
To'g'ri javob: D) Kapital yetarliligi koeffitsiyenti✔
Izoh: Kapital yetarliligi, likvidlik va bitta qarz oluvchiga tavakkal chegarasi - asosiy prudensial normativlar.
25. Bankning ustav kapitali balansning qaysi bo'limiga kiradi?
A) Balansdan tashqari hisoblar
B) Kapital (xususiy kapital)
C) Majburiyatlar
D) Aktivlar
To'g'ri javob: B) Kapital (xususiy kapital)
✔
Izoh: Aksiyadorlar kiritgan ustav kapitali bankning xususiy kapitalini tashkil etadi.
26. Bankning markaziy bankdagi korrespondent hisobidagi mablag'lar qanday modda?
A) Bankning majburiyati
B) Bankning kapitali
C) Bankning aktivi
D) Bankning xarajati
To'g'ri javob: C) Bankning aktivi
✔
Izoh: Markaziy bankdagi mablag'lar bankning boshqa bankka bo'lgan talabi bo'lib, aktiv hisoblanadi.
27. Xato yozuvni tuzatishning «storno» usuli nimani anglatadi?
A) Xato yozuvni o'chirg'ich yoki korrektor bilan o'chirib, ustidan yozish
B) Butun hisobotni qaytadan yozish
C) Xato yozuvni e'tiborsiz qoldirish
D) Xato yozuvni teskari yozuv bilan bekor qilib, to'g'risini kiritish
To'g'ri javob: D) Xato yozuvni teskari yozuv bilan bekor qilib, to'g'risini kiritish
✔
Izoh: Storno izni saqlagan holda xatoni tuzatishga imkon beradi.
28. Lizing nima?
A) Mulkni bepul foydalanishga vaqtincha berish
B) Mulkni bir martalik to'lov evaziga to'liq sotish
C) Mulkni sug'urta qilish bo'yicha shartnoma
D) Mulkni uzoq muddatli ijaraga berib, keyin sotib olish imkoni
To'g'ri javob: D) Mulkni uzoq muddatli ijaraga berib, keyin sotib olish imkoni
✔
Izoh: Lizingda lizing beruvchi mulkni lizing oluvchiga to'lov evaziga foydalanishga beradi, ko'pincha keyinchalik
sotib olish imkoni bilan.
29. Kotirovkadagi «ask» (offer) narxi nimani bildiradi?
A) Kotirovka beruvchi valyutani sotib oladigan narxni
B) Oldingi kun yopilish narxini
C) Kotirovka beruvchi valyutani sotadigan narxni
D) Bitimning komissiya miqdorini
To'g'ri javob: C) Kotirovka beruvchi valyutani sotadigan narxni
✔
Izoh: Ask - kotirovka beruvchi bazaviy valyutani sotishga tayyor bo'lgan narx.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 47

30. Pul-kredit siyosati deganda nima tushuniladi?
A) Tashqi savdo bojlarini belgilash choralari
B) Ish haqi va pensiyalarni oshirish choralari
C) Davlat soliqlari va xarajatlarini rejalash choralari
D) Pul massasi va foiz stavkalariga ta'sir qilish choralari
To'g'ri javob: D) Pul massasi va foiz stavkalariga ta'sir qilish choralari✔
Izoh: Pul-kredit siyosati markaziy bank tomonidan pul taklifi va stavkalar orqali iqtisodiyotga ta'sir
ko'rsatishdir.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 48

9-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. 5 000 000 so'm yillik 12% murakkab foizda (yillik kapitalizatsiya) 2 yilga qo'yildi. Yakuniy summa
qancha?
A) 1 272 000 so'm
B) 6 200 000 so'm
C) 5 600 000 so'm
D) 6 272 000 so'm
To'g'ri javob: D) 6 272 000 so'm✔
Izoh: S = 5 000 000 so'm * (1 + 12%)^2 = 6 272 000 so'm; oddiy foizda 6 200 000 so'm bo'lardi.
2. Qalbaki pullarni bila turib muomalaga chiqarish qanday baholanadi?
A) Kichik intizomiy xato
B) Faqat bankning ichki muammosi, javobgarliksiz
C) Jinoiy javobgarlikka sabab bo'luvchi harakat
D) Huquqbuzarlik hisoblanmaydi
To'g'ri javob: C) Jinoiy javobgarlikka sabab bo'luvchi harakat
✔
Izoh: Qalbaki pul yasash va muomalaga chiqarish ko'pchilik mamlakatlarda jinoyat hisoblanadi.
3. Skimming nima?
A) Karta egasining eskirgan kartani bankka topshirib, yangisini olib ketishi
B) Bankning kartani yangilab berishi
C) Kartadan ish haqi olish jarayoni
D) Bankomat yoki terminalga qurilma o'rnatib, karta ma'lumotini o'g'irlash
To'g'ri javob: D) Bankomat yoki terminalga qurilma o'rnatib, karta ma'lumotini o'g'irlash
✔
Izoh: Skimmer qurilmasi karta ma'lumotlarini, yashirin kamera esa PIN-kodni yozib oladi.
4. Kartaning amal qilish muddati tugasa, odatda nima qilinadi?
A) Karta egasi hisobini yo'qotadi
B) Hisobdagi pul avtomatik ravishda bankka o'tib ketadi
C) Karta abadiy ishlashda davom etadi
D) Bank kartani qayta chiqaradi, hisob saqlanadi
To'g'ri javob: D) Bank kartani qayta chiqaradi, hisob saqlanadi
✔
Izoh: Muddat tugashi bilan karta yangilanadi; karta hisobidagi mablag' egasida qoladi.
5. Kassir naqd pul berishdan oldin nimani tekshiradi?
A) Hech narsani, agar mijoz kassirga tanish bo'lsa
B) Faqat mijozning tashqi ko'rinishi va kiyimini
C) Hujjat to'g'riligi va oluvchining shaxsini
D) Faqat mijoz aytgan telefon raqamini
To'g'ri javob: C) Hujjat to'g'riligi va oluvchining shaxsini
✔
Izoh: Naqd pul berishda hujjat rekvizitlari va oluvchining shaxsi tekshiriladi.
6. «5C» tahlilidagi Collateral mezoni nimani anglatadi?
A) Qarz oluvchining kapitali
B) Kredit ta'minoti (garov)
C) Bozor sharoitlari
D) Qarz oluvchining xarakteri
To'g'ri javob: B) Kredit ta'minoti (garov)
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 49

Izoh: Collateral - kreditni ta'minlovchi garov yoki boshqa ta'minot.
7. Banknotaning suv belgisi (filigran) qanday tekshiriladi?
A) Faqat magnit detektor orqali
B) Banknotani bir necha soniya suvga botirish orqali
C) Banknotani qizdirish orqali
D) Banknotani yorug'likka tutib qarash orqali
To'g'ri javob: D) Banknotani yorug'likka tutib qarash orqali✔
Izoh: Suv belgisi qog'oz qalinligi farqi tufayli yorug'likda ko'rinadi.
8. Mijoz bankka da'vo yoki shikoyat bilan murojaat qilganda bank nima qilishi kerak?
A) Belgilangan tartib va muddatda ko'rib chiqib javob berish
B) Mijoz hisobini darhol yopish
C) Mijozdan murojaat uchun jarima olish
D) Murojaatni ko'rib chiqmasdan, mijozga og'zaki rad javobini berish
To'g'ri javob: A) Belgilangan tartib va muddatda ko'rib chiqib javob berish
✔
Izoh: Banklar mijoz murojaatlarini ko'rib chiqish bo'yicha ichki tartibga ega bo'lishi va javob berishi kerak.
9. Depozit 2 000 000 so'mdan 1 yilda 2 240 000 so'mga yetdi (oddiy foiz). Yillik stavka qancha?
A) 12%
B) 11,2%
C) 10%
D) 24%
To'g'ri javob: A) 12%
✔
Izoh: (2 240 000 - 2 000 000) / 2 000 000 = 0,12, ya'ni 12%.
10. Kredit karta limiti nima?
A) Bank ruxsat bergan maksimal qarz summasi
B) Karta muddati oylar soni
C) Kartaning yillik xizmat haqi
D) Kartadan bir kunda yechiladigan eng kam naqd summa
To'g'ri javob: A) Bank ruxsat bergan maksimal qarz summasi
✔
Izoh: Limit - karta egasi foydalanishi mumkin bo'lgan eng katta kredit miqdori.
11. Bank sirini noqonuniy oshkor qilgan xodim qanday javobgarlikka tortilishi mumkin?
A) Qonunga muvofiq intizomiy, ma'muriy yoki jinoiy
B) Hech qanday javobgarlikka
C) Faqat choraklik mukofotdan mahrum qilishga, boshqa choralarsiz
D) Faqat og'zaki ogohlantirishga
To'g'ri javob: A) Qonunga muvofiq intizomiy, ma'muriy yoki jinoiy
✔
Izoh: Bank sirini buzish qonun bilan javobgarlikka sabab bo'ladi.
12. O'zbekistondagi milliy to'lov tizimlariga qaysi biri kiradi?
A) Humo
B) Mastercard
C) Visa
D) UnionPay
To'g'ri javob: A) Humo
✔
Izoh: Humo va Uzcard - O'zbekistonning milliy karta to'lov tizimlari; Visa, Mastercard, UnionPay xalqaro
tizimlar.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 50

13. Mijozning hujjatidagi fotosurat uning tashqi ko'rinishiga mos kelmasa, xodim nima qiladi?
A) Fotosuratni yangilab qo'yadi
B) Hujjatni mijozga qaytarib, noqulaylik uchun kechirim so'raydi
C) E'tibor bermasdan davom etadi
D) Qo'shimcha tekshiradi, shubha qolsa bajarmaydi
To'g'ri javob: D) Qo'shimcha tekshiradi, shubha qolsa bajarmaydi✔
Izoh: Shaxsni tasdiqlab bo'lmasa, operatsiya bajarilmasligi kerak.
14. Aylanma mablag'larni to'ldirish uchun kredit odatda qanday muddatli bo'ladi?
A) O'ttiz yillik
B) Muddatsiz
C) Faqat yuz yillik
D) Qisqa muddatli
To'g'ri javob: D) Qisqa muddatli
✔
Izoh: Aylanma mablag'lar (xom ashyo, tovar) tez aylanadi, shuning uchun bunday kreditlar odatda qisqa
muddatli.
15. Yuridik shaxsga bank hisob raqami ochish uchun odatda qaysi hujjat talab qilinadi?
A) Rahbarning tibbiy ma'lumotnomasi
B) Xodimlarning diplom nusxalari
C) Davlat ro'yxatidan o'tganlik hujjati
D) Ofis ijarasi uchun kommunal cheklar
To'g'ri javob: C) Davlat ro'yxatidan o'tganlik hujjati
✔
Izoh: Hisob ochishda korxonaning davlat ro'yxatidan o'tgani va vakolatli shaxslari tasdiqlanadi.
16. Kassir tasodifan qabul qilingan banknotani qalbaki deb kun oxirida aniqlasa, qanday yo'l tutadi?
A) Rahbariyatga xabar berib, hujjatlashtiradi
B) Uni yashirincha yo'q qiladi
C) Uni o'z puliga almashtirib, kassaga qo'yadi
D) Uni ertaga boshqa mijozga beradi
To'g'ri javob: A) Rahbariyatga xabar berib, hujjatlashtiradi
✔
Izoh: Qalbaki banknotani muomalaga qaytarish qonunga xilof; holat rasmiylashtirilishi kerak.
17. Bank tariflari haqida mijoz qayerdan ma'lumot olishi mumkin?
A) Faqat boshqa mijozlarning taxminlaridan
B) Faqat noma'lum ijtimoiy tarmoq guruhlari va forumlaridan
C) Bank rasmiy sayti, ilovasi va filiallaridan
D) Faqat bankomat ekranidagi reklamadan
To'g'ri javob: C) Bank rasmiy sayti, ilovasi va filiallaridan
✔
Izoh: Banklar tariflarini rasmiy kanallarda e'lon qiladi; ishonchli ma'lumot u yerda bo'ladi.
18. Kredit qobiliyati (kreditga layoqatlilik) deganda nima tushuniladi?
A) Qarz oluvchining ko'p kredit olgan bo'lishi
B) Qarz oluvchining kreditni o'z vaqtida qaytara olish qobiliyati
C) Bankning kredit berish uchun yetarli bo'sh resurslarga ega bo'lishi
D) Garov mulkining bozor narxi
To'g'ri javob: B) Qarz oluvchining kreditni o'z vaqtida qaytara olish qobiliyati
✔
Izoh: Bank daromad, qarz yuki va kredit tarixi asosida mijozning qaytarish qobiliyatini baholaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 51

19. 6 000 000 so'm kredit yillik 12% stavkada 6 oyga differensial sxemada berildi. Birinchi oylik to'lov
qancha?
A) 1 000 000 so'm
B) 1 035 290 so'm
C) 1 060 000 so'm
D) 1 010 000 so'm
To'g'ri javob: C) 1 060 000 so'm✔
Izoh: Asosiy qarz qismi 1 000 000 so'm; foiz butun summaga: 60 000 so'm, jami 1 060 000 so'm.
20. Naqd pul hisobini yuritishda asosiy tamoyil qaysi?
A) Har bir operatsiya hujjat bilan tasdiqlanishi
B) Yozuvlarni faqat oy oxirida kiritish
C) Kichik summalarni umuman hujjatsiz qoldirish mumkinligi
D) Faqat yirik operatsiyalarni qayd etish
To'g'ri javob: A) Har bir operatsiya hujjat bilan tasdiqlanishi
✔
Izoh: Hujjatsiz naqd pul operatsiyasi bo'lmasligi kerak.
21. O'tkazma «darhol» (instant) to'lov tizimining asosiy xususiyati nima?
A) Pul faqat keyingi oy tushadi
B) Pul bir necha soniyada oluvchiga yetib boradi
C) Pul faqat ish kunlari kechqurun, operatsion kun yopilgach tushadi
D) Pul faqat naqd ko'rinishda beriladi
To'g'ri javob: B) Pul bir necha soniyada oluvchiga yetib boradi
✔
Izoh: Tezkor to'lov tizimlari 24/7 rejimda soniyalar ichida o'tkazmani bajaradi.
22. Kredit muddatini uzaytirish oylik to'lovga va jami foizga odatda qanday ta'sir qiladi?
A) Ikkalasi ham o'zgarmaydi
B) Oylik to'lov oshadi, jami foiz kamayadi
C) Oylik to'lov ham, jami foiz ham kamayadi
D) Oylik to'lov kamayadi, jami foiz oshadi
To'g'ri javob: D) Oylik to'lov kamayadi, jami foiz oshadi
✔
Izoh: Uzoq muddatda to'lov kichrayadi, lekin qarz uzoq turgani uchun ko'proq foiz to'lanadi.
23. Xalqaro pul o'tkazmalarida jo'natuvchi va oluvchi haqidagi ma'lumotlar o'tkazma bilan birga
uzatilishi qanday talab bilan bog'liq?
A) FATF ning elektron o'tkazmalar talabi («travel rule»)
B) Kapital yetarliligi va likvidlik bo'yicha prudensial talab
C) Bank sirini oshkor qilishni taqiqlovchi qoida
D) Kassa intizomi talabi
To'g'ri javob: A) FATF ning elektron o'tkazmalar talabi («travel rule»)
✔
Izoh: Ma'lumotlar o'tkazma zanjiri bo'ylab uzatilishi pul izini kuzatish imkonini beradi.
24. Kassada ortiqcha pul aniqlansa, qanday harakat to'g'ri?
A) Ortiqcha summani kassir o'ziga oladi
B) Dalolatnoma tuzilib, summa belgilangan tartibda kirim qilinadi
C) Ortiqcha summa navbatdagi mijozlarga bo'lib beriladi
D) Ortiqcha summa keyingi kunning kamomadini yopish uchun yashiriladi
To'g'ri javob: B) Dalolatnoma tuzilib, summa belgilangan tartibda kirim qilinadi
✔
Izoh: Ortiqcha pul hujjatlashtirilib, bank daromadi yoki tegishli hisobga kirim qilinadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 52

25. Trast (ishonchli boshqaruv) operatsiyasi nima?
A) Bankning mijozga garovsiz va muddatsiz kredit berishi
B) Bankning o'z aksiyalarini sotishi
C) Bankning mijoz mulkini uning manfaatida boshqarishi
D) Bankning boshqa bankni sotib olishi
To'g'ri javob: C) Bankning mijoz mulkini uning manfaatida boshqarishi✔
Izoh: Trastda bank mijoz topshirig'i bilan uning aktivlarini boshqaradi va haq oladi.
26. Bank rahbariyatining AML sohasidagi roli qanday?
A) Faqat foyda ko'rsatkichlari va savdo rejasini nazorat qilish
B) AML siyosatini tasdiqlash va bajarilishi uchun javob berish
C) AML masalalari bilan umuman shug'ullanmaslik
D) Faqat komplayens xodimini jazolash
To'g'ri javob: B) AML siyosatini tasdiqlash va bajarilishi uchun javob berish
✔
Izoh: «Yuqoridan ohang» (tone from the top) samarali komplayens madaniyatining asosidir.
27. PIN-kodni saqlash bo'yicha qaysi tavsiya to'g'ri?
A) Uni kartaning orqasiga yozib qo'yib, doimo yonda olib yurish
B) Uni yod olish va kartadan alohida ham yozmaslik
C) Uni yaqin do'stlarga aytib qo'yish
D) Uni telefon kontaktlarida saqlash
To'g'ri javob: B) Uni yod olish va kartadan alohida ham yozmaslik
✔
Izoh: PIN-kod faqat egasining xotirasida bo'lishi kerak; yozib qo'yilgan PIN karta bilan birga o'g'irlanishi
mumkin.
28. Mijoz ko'p sonli hisoblarni turli banklarda aniq sababsiz ochib, mablag'ni ular o'rtasida aylantirsa,
bu nimaga xos?
A) Qatlamlash belgisiga
B) Oddiy jamg'arishga
C) Joylashtirishning tugashiga
D) Kassa intizomiga
To'g'ri javob: A) Qatlamlash belgisiga
✔
Izoh: Mablag'larni sababsiz aylantirish pul izini chalkashtirishga qaratilgan bo'lishi mumkin.
29. Shubhali operatsiya haqida xabar odatda kimga yuboriladi?
A) Mijozning o'ziga
B) Vakolatli davlat organiga (moliyaviy razvedka)
C) Ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlarga
D) Mijozning raqobatchisiga
To'g'ri javob: B) Vakolatli davlat organiga (moliyaviy razvedka)
✔
Izoh: Shubhali operatsiyalar to'g'risidagi xabarlar maxsus vakolatli organga yuboriladi.
30. Depozit shartnomasida qaysi ma'lumot albatta ko'rsatilishi kerak?
A) Foiz stavkasi, muddat va to'lash tartibi
B) Bank binosining qurilgan yili
C) Bank direktorining shaxsiy telefoni
D) Bank xodimlarining umumiy soni
To'g'ri javob: A) Foiz stavkasi, muddat va to'lash tartibi
✔
Izoh: Depozit shartnomasi asosiy shartlar - stavka, muddat, foizni to'lash va qaytarish tartibini belgilaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 53

10-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Milliy valyuta qadrsizlanishi eksportchiga odatda qanday ta'sir qiladi?
A) Valyuta tushumi milliy valyutada ko'proq qiymatga ega bo'ladi
B) Eksportchi kurs farqidan har doim zarar ko'radi
C) Eksport faoliyatini darhol to'xtatish majburiy bo'lib qoladi
D) Eksport tushumi milliy valyutada kamayadi
To'g'ri javob: A) Valyuta tushumi milliy valyutada ko'proq qiymatga ega bo'ladi✔
Izoh: Har bir birlik xorijiy valyuta tushumi ko'proq milliy valyutaga almashadi.
2. Markaziy bank «banklar banki» deyilishining sababi nima?
A) U korxonalarga to'g'ridan-to'g'ri kredit beradi
B) U aholidan bevosita omonat qabul qiladi
C) U tijorat banklarining aksiyalarini to'liq egallaydi
D) U banklar hisoblarini yuritadi va ularga kredit beradi
To'g'ri javob: D) U banklar hisoblarini yuritadi va ularga kredit beradi
✔
Izoh: Markaziy bank tijorat banklarining korrespondent hisoblarini yuritadi va ularni qayta moliyalaydi.
3. Likvidlikni qoplash koeffitsienti (LCR) nimani baholaydi?
A) Xodimlar unumdorligini
B) Stressda qisqa muddatli chiqimlarni likvid aktivlar bilan qoplashni
C) Kredit portfelining sifatini va muammoli kreditlarning ulushini
D) Bankning uzoq muddatli foydaliligini
To'g'ri javob: B) Stressda qisqa muddatli chiqimlarni likvid aktivlar bilan qoplashni
✔
Izoh: LCR bankning qisqa muddatli stressga bardoshliligini ko'rsatadi.
4. Bankning valyuta pozitsiyasi nimani ifodalaydi?
A) Xodimlarning xorijiy valyuta bilan ishlash vakolatlarini
B) Bank filiallarining mamlakat bo'ylab joylashuvini
C) Xorijiy valyutadagi talablar va majburiyatlar nisbatini
D) Kassadagi milliy valyuta qoldig'i va uning tarkibini
To'g'ri javob: C) Xorijiy valyutadagi talablar va majburiyatlar nisbatini
✔
Izoh: Valyuta pozitsiyasi bankning muayyan valyutadagi aktivlari va majburiyatlari o'rtasidagi farqdir.
5. Ichki audit tashqi auditdan asosan nimasi bilan farq qiladi?
A) Tashkilot ichida ichki nazorat va risklar bo'yicha ishlaydi
B) Faqat yil oxirida bir marta o'tkaziladi
C) Faqat soliq organiga hisobot beradi va undan ko'rsatma oladi
D) Mustaqil fikr bildirmaydi
To'g'ri javob: A) Tashkilot ichida ichki nazorat va risklar bo'yicha ishlaydi
✔
Izoh: Ichki audit boshqaruv va kuzatuv kengashiga ichki nazorat samaradorligi haqida axborot beradi.
6. USD/JPY juftligida kotirovka valyutasi qaysi?
A) EUR
B) USD
C) Bazaviy valyuta
D) JPY
To'g'ri javob: D) JPY
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 54

Izoh: Ikkinchi yozilgan valyuta (JPY) kotirovka valyutasi bo'lib, bazaviy valyuta narxi unda ifodalanadi.
7. Markaziy bankning moliyaviy iste'molchilar huquqlarini himoya qilishdagi roli nimadan iborat?
A) Mijozlar o'rniga kredit shartnomasini imzolash
B) Banklar daromadini mijozlarga bo'lib berish
C) Banklarning mijozlarga munosabatini nazorat qilish
D) Har bir mijozga shaxsiy kredit berish
To'g'ri javob: C) Banklarning mijozlarga munosabatini nazorat qilish✔
Izoh: Markaziy bank shaffoflik va adolatli xizmat ko'rsatish talablarini belgilab, murojaatlarni ko'rib chiqadi.
8. Forvard valyuta shartnomasining mohiyati nimada?
A) Valyuta qoldig'ini muddatli depozitga joylashtirish
B) Kelajakdagi sanada oldindan kelishilgan kursda valyuta almashish
C) Valyutani sotib olish huquqini mukofot evaziga olish
D) Valyutani shu kunning o'zida joriy bozor kursida darhol almashish
To'g'ri javob: B) Kelajakdagi sanada oldindan kelishilgan kursda valyuta almashish
✔
Izoh: Forvard shartnomada tomonlar kelgusidagi almashish kursi va sanasini bugun kelishib oladi.
9. Bank ilovasini qayerdan yuklab olish xavfsizroq?
A) SMS orqali kelgan noma'lum havoladan
B) Tanish bo'lmagan forumdan
C) Rasmiy ilovalar do'koni yoki bankning rasmiy sayti orqali
D) Ijtimoiy tarmoqdagi reklama havolasidan yoki tanishlar yuborgan fayldan
To'g'ri javob: C) Rasmiy ilovalar do'koni yoki bankning rasmiy sayti orqali
✔
Izoh: Soxta ilovalar ma'lumotlarni o'g'irlash uchun ishlatiladi.
10. Erkin suzuvchi valyuta kursi rejimida kurs qanday shakllanadi?
A) Xalqaro tashkilot tomonidan belgilanadi
B) Hukumat qarori bilan yiliga bir marta
C) Markaziy bank har kuni qat'iy belgilaydi
D) Bozordagi talab va taklif asosida
To'g'ri javob: D) Bozordagi talab va taklif asosida
✔
Izoh: Suzuvchi rejimda kurs asosan bozor kuchlari bilan aniqlanadi; markaziy bank faqat keskin tebranishlarni
yumshatishi mumkin.
11. Qat'iy (cheklovchi) pul-kredit siyosati qachon qo'llanadi?
A) Ishsizlik keskin oshganda
B) Inflyatsiya yuqori bo'lganda
C) Deflyatsiya kuzatilganda
D) Iqtisodiyot turg'unlikda bo'lganda
To'g'ri javob: B) Inflyatsiya yuqori bo'lganda
✔
Izoh: Qat'iy siyosat pul taklifini cheklab, yuqori inflyatsiyani pasaytirishga qaratiladi.
12. Quyidagilardan qaysi biri eng likvid aktiv hisoblanadi?
A) Korporativ obligatsiya
B) Naqd pul
C) Ko'chmas mulk
D) Muddatli depozit
To'g'ri javob: B) Naqd pul
✔
Izoh: Naqd pul bevosita to'lov vositasi bo'lgani uchun eng yuqori likvidlikka ega.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 55

13. Zaxira normasi 10% bo'lsa, oddiy depozit multiplikatori nechaga teng?
A) 10
B) 1
C) 0,1
D) 100
To'g'ri javob: A) 10✔
Izoh: Oddiy multiplikator: m = 1/0,10 = 10.
14. Milliy valyuta qadrsizlansa, import tovarlar narxi odatda qanday o'zgaradi?
A) Nolga tushadi
B) O'zgarmaydi
C) Oshadi
D) Pasayadi
To'g'ri javob: C) Oshadi
✔
Izoh: Bir birlik chet el valyutasi uchun ko'proq milliy valyuta to'lash kerak bo'ladi, shu sababli import
qimmatlashadi.
15. Shartli misol: 1 RUB = 130 so'm. Mijoz 15 000 RUB ni almashtirsa, necha so'm oladi (komissiyasiz)?
A) 19 500 000 so'm
B) 1 950 000 so'm
C) 2 150 000 so'm
D) 1 300 000 so'm
To'g'ri javob: B) 1 950 000 so'm
✔
Izoh: 15 000 x 130 = 1 950 000 so'm.
16. Kartaning orqa tomonidagi CVV/CVC kodi nima uchun maxfiy saqlanadi?
A) U bankning telefon raqami
B) U faqat bezak uchun
C) U internetdagi to'lovlarni tasdiqlashda ishlatiladi
D) U kartaning amal qilish muddati va chiqarilgan sanasini bildiradi
To'g'ri javob: C) U internetdagi to'lovlarni tasdiqlashda ishlatiladi
✔
Izoh: CVV karta bilan internetda to'lov qilish uchun zarur bo'lgani sababli oshkor qilinmaydi.
17. Kredit byurosining asosiy vazifasi nima?
A) Jismoniy shaxslarga to'g'ridan-to'g'ri kredit berish
B) Qarz oluvchilarning kredit tarixini to'plash va taqdim etish
C) Banklarning yillik soliqlarini hisoblash
D) Markaziy bank asosiy stavkasini belgilash
To'g'ri javob: B) Qarz oluvchilarning kredit tarixini to'plash va taqdim etish
✔
Izoh: Kredit byurosi kredit axborotini yig'ib, banklarga qarz oluvchini baholash uchun taqdim etadi.
18. Ikki pog'onali bank tizimida birinchi pog'onada kim turadi?
A) Mikromoliya tashkilotlari
B) Markaziy bank
C) Tijorat banklari
D) Sug'urta kompaniyalari
To'g'ri javob: B) Markaziy bank
✔
Izoh: Birinchi pog'ona - markaziy bank, ikkinchisi - tijorat banklari va boshqa kredit tashkilotlari.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 56

19. To'lov topshiriqnomasi nima?
A) Bankning mijozga kredit berish haqidagi kredit qo'mitasi qarori
B) Hisob egasining o'z hisobidan pul o'tkazish topshirig'i
C) Kassaga naqd pul kiritish hujjati
D) Soliq organining talabnomasi
To'g'ri javob: B) Hisob egasining o'z hisobidan pul o'tkazish topshirig'i✔
Izoh: To'lov topshiriqnomasi naqdsiz o'tkazmalarning asosiy hujjati hisoblanadi.
20. Majburiy ta'til (uzluksiz ta'til) talabi qanday maqsadga xizmat qiladi?
A) Bankning ish haqi va ta'til xarajatlarini oshirish
B) Xodim yo'qligida yashirin qoidabuzarliklar ochilishi uchun
C) Xodimlar sonini kamaytirish
D) Mijozlarga xizmatni vaqtincha to'xtatish
To'g'ri javob: B) Xodim yo'qligida yashirin qoidabuzarliklar ochilishi uchun
✔
Izoh: Ko'p firibgarliklar xodimning doimiy ishtirokini talab qiladi va ta'til paytida ochiladi.
21. Tijorat banki o'z hisobidan markaziy bankda saqlaydigan va to'lovlar uchun ishlatadigan hisob
qanday nomlanadi?
A) Ssuda hisobi
B) Depozit sertifikati
C) Korrespondent hisob
D) Kassa jurnali
To'g'ri javob: C) Korrespondent hisob
✔
Izoh: Banklar markaziy bankdagi korrespondent hisoblari orqali o'zaro hisob-kitob qiladi.
22. Kassa usuli hisoblash usulidan nimasi bilan farq qiladi?
A) Operatsiyalar faqat xorijiy valyutada va rasmiy kursda qayd etiladi
B) Kassa usulida ikki yoqlama yozuv qo'llanmaydi
C) Kassa usulida umuman balans tuzilmaydi
D) Daromad va xarajat pul olingan yoki to'langanda yoziladi
To'g'ri javob: D) Daromad va xarajat pul olingan yoki to'langanda yoziladi
✔
Izoh: Kassa usuli pul harakatiga, hisoblash usuli esa iqtisodiy voqelikka asoslanadi.
23. Nominal stavka 18%, inflyatsiya 10% bo'lsa, real stavka taxminan qancha?
A) 28%
B) 1,8%
C) 10%
D) 8%
To'g'ri javob: D) 8%
✔
Izoh: Taxminiy formula: real = nominal - inflyatsiya = 18 - 10 = 8%.
24. Importchi kompaniya uch oydan so'ng dollarda to'lov qilishi kerak. Kurs riskini kamaytirishning
odatiy usuli qaysi?
A) Dollarni forvard shartnoma bilan sotib olish
B) Dollarni forvard shartnoma bilan sotish
C) To'lovni muddatsiz kechiktirishga harakat qilish
D) Mablag'ni to'liq milliy valyutada ushlab turish
To'g'ri javob: A) Dollarni forvard shartnoma bilan sotib olish
✔
Izoh: Forvard xarid kelgusidagi to'lov kursini oldindan qotirib, kurs o'sishi riskini yo'qotadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 57

25. Bank mijozga kreditni uning joriy hisobvarag'iga berdi. Provodka qanday?
A) Dt Mijozning joriy hisobvarag'i - Kt Kredit hisobi
B) Dt Kredit hisobi - Kt Mijozning joriy hisobvarag'i
C) Dt Kassa - Kt Kredit hisobi
D) Dt Foiz daromadi - Kt Mijozning joriy hisobvarag'i (kredit)
To'g'ri javob: B) Dt Kredit hisobi - Kt Mijozning joriy hisobvarag'i✔
Izoh: Kredit aktivi ko'payadi (debet) va mijoz hisobidagi majburiyat ko'payadi (kredit).
26. MHXS 9 da kredit zararlari uchun qaysi yondashuv qo'llanadi?
A) Kutilayotgan kredit zararlari (ECL) modeli
B) Faqat soliq qoidalari bo'yicha hisoblangan zaxira
C) Faqat haqiqatda yuzaga kelgan zararlar modeli
D) Zaxira umuman yaratilmaydi
To'g'ri javob: A) Kutilayotgan kredit zararlari (ECL) modeli
✔
Izoh: IFRS 9 kelajakka yo'naltirilgan kutilayotgan zarar modelini joriy etgan.
27. Markaziy bank ochiq bozorda o'z obligatsiyalarini sotsa, nima bo'ladi?
A) Valyuta zaxiralari avtomatik ko'payadi
B) Tijorat banklari kapitali oshadi
C) Bank tizimidan likvidlik jalb qilinadi
D) Bank tizimiga likvidlik kiritiladi
To'g'ri javob: C) Bank tizimidan likvidlik jalb qilinadi
✔
Izoh: Banklar obligatsiya uchun pul to'laydi, natijada tizimdagi ortiqcha likvidlik kamayadi.
28. Mijoz xodimga qo'pollik qilsa, xodim qanday yo'l tutadi?
A) Mijozga xizmat ko'rsatishni sababsiz va ogohlantirmasdan to'xtatadi
B) Xuddi shunday qo'pollik bilan javob beradi
C) Mijozni ijtimoiy tarmoqda tanqid qiladi
D) Xotirjam qoladi, kerak bo'lsa rahbarni jalb qiladi
To'g'ri javob: D) Xotirjam qoladi, kerak bo'lsa rahbarni jalb qiladi
✔
Izoh: Professional xulq-atvor keskin vaziyatlarda ham saqlanadi.
29. Keksa mijoz notanish odam bilan kelib, katta summani shoshilinch o'tkazmoqchi bo'lsa, xodim
nima qiladi?
A) Notanish odamning ko'rsatmasiga amal qilib, operatsiyani tezlashtiradi
B) Mijozni masxara qiladi
C) Vaziyatni aniqlab, firibgarlik xavfi haqida ogohlantiradi
D) Savol bermasdan tez bajaradi
To'g'ri javob: C) Vaziyatni aniqlab, firibgarlik xavfi haqida ogohlantiradi
✔
Izoh: Keksa mijozlar ko'pincha firibgarlar nishoniga aylanadi; xodimning e'tibori ularni himoya qiladi.
30. Mijozni kutish zalida eng yaxshi kutib olish amaliyoti qaysi?
A) Ko'z bilan aloqa, salomlashish va yordam taklifi
B) Mijozni ko'rmagandek bo'lish
C) Mijozdan navbat raqamini qo'pol so'rash
D) Telefonda shaxsiy suhbatni bemalol davom ettirib turish
To'g'ri javob: A) Ko'z bilan aloqa, salomlashish va yordam taklifi
✔
Izoh: Birinchi taassurot xizmat sifatini baholashda muhim rol o'ynaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 58

11-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Bank komplayens bo'limi qaysi vazifani bajarmaydi?
A) Xodimlarni o'qitish
B) Mijozlarga savdo rejasini bajarish uchun kredit sotish
C) Me'yoriy talablarni kuzatish va ichki siyosatlarni yangilash
D) Qoidabuzarlik holatlarini tahlil qilish
To'g'ri javob: B) Mijozlarga savdo rejasini bajarish uchun kredit sotish✔
Izoh: Savdo rejasi biznes bo'linmalariga tegishli; komplayens mustaqil nazorat funksiyasidir.
2. Hujjatdagi summaning raqam va so'z bilan yozilgan qiymatlari farq qilsa, kassir nima qiladi?
A) Kattaroq summani qabul qiladi
B) Summani o'zi to'g'rilab, ustidan imzo qo'yib qo'yadi
C) Ikki summadan kichikroq bo'lganini qabul qilib qo'yadi
D) Hujjatni qabul qilmay, qayta to'ldirishni so'raydi
To'g'ri javob: D) Hujjatni qabul qilmay, qayta to'ldirishni so'raydi
✔
Izoh: Rekvizitlari mos kelmaydigan hujjat bo'yicha operatsiya bajarilmaydi.
3. Pul agregati M0 nimani o'z ichiga oladi?
A) Banklarning xorijiy aktivlarini
B) Bankdagi jami muddatli omonatlar summasini
C) Davlat obligatsiyalarini
D) Bank tizimidan tashqaridagi naqd pulni
To'g'ri javob: D) Bank tizimidan tashqaridagi naqd pulni
✔
Izoh: M0 - aholi va korxonalar qo'lidagi naqd pul.
4. Bank mijozning hisobidagi mablag'larni ishlatishiga nima asos bo'ladi?
A) Mablag' bank majburiyati sifatida qoladi va bank uni joylashtirishi mumkin
B) Bank mablag'ni faqat saqlab, hech ishlatmaydi
C) Mablag' hisobga tushgan zahoti bankning shaxsiy mulkiga to'liq aylanib ketadi
D) Bank mijoz ruxsatisiz uni sovg'a qila oladi
To'g'ri javob: A) Mablag' bank majburiyati sifatida qoladi va bank uni joylashtirishi mumkin
✔
Izoh: Bank depozitlarni kreditga joylashtiradi, lekin mijoz oldidagi qaytarish majburiyati saqlanadi.
5. 5 000 000 so'm qarz yillik 24% oddiy foizda 1,5 yilga berildi. Jami foiz summasi qancha?
A) 6 800 000 so'm
B) 1 800 000 so'm
C) 1 200 000 so'm
D) 3 600 000 so'm
To'g'ri javob: B) 1 800 000 so'm
✔
Izoh: Oddiy foiz: 5 000 000 so'm * 24% * 1,5 = 1 800 000 so'm.
6. Nominal yillik stavka 12%, foiz choraklik kapitalizatsiya qilinadi. Effektiv yillik stavka taxminan
qancha?
A) 15%
B) 12%
C) 12,55%
D) 13,55%
To'g'ri javob: C) 12,55%
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 59

Izoh: (1 + 12%/4)^4 - 1 = 12,55%; kapitalizatsiya tufayli nominaldan yuqori.
7. Kredit shartnomasida ko'rsatilgan oylik stavka 2% bo'lsa, oddiy usulda yillik nominal stavka
qancha?
A) 2%
B) 12%
C) 24%
D) 26,82%
To'g'ri javob: C) 24%✔
Izoh: Nominal yillik stavka = oylik stavka * 12 = 24%.
8. To'lov topshiriqnomasi nima?
A) Kreditorning qarzdordan to'lovni talab qilishi
B) Bankning soliq organiga hisoboti
C) Mijozning bankka o'z hisobidan pul o'tkazish buyrug'i
D) Bankning mijozga qarzni eslatish xati
To'g'ri javob: C) Mijozning bankka o'z hisobidan pul o'tkazish buyrug'i
✔
Izoh: To'lov topshiriqnomasi bilan mijoz bankka o'z hisobidan belgilangan summani o'tkazishni buyuradi.
9. Banknotaning ma'lum qismi yo'qolgan bo'lsa, uning almashtirilishi nimaga bog'liq?
A) Markaziy bank belgilagan mezonlarga
B) Hech narsaga, har qanday holatda almashtiriladi
C) Banknota egasining yoshiga
D) Kassirning shaxsiy fikriga
To'g'ri javob: A) Markaziy bank belgilagan mezonlarga
✔
Izoh: Shikastlangan banknotalar rasmiy mezonlar bo'yicha baholanadi.
10. Karta to'lov tizimi (masalan, Visa yoki Mastercard) ning vazifasi nima?
A) Karta egalariga o'z nomidan to'g'ridan-to'g'ri iste'mol kreditlari berib, foiz undirish
B) Karta egasining soliqlarini to'lash
C) Emitent va ekvayer o'rtasida avtorizatsiya va hisob-kitob qoidalarini ta'minlash
D) Savdo nuqtalarida tovar sotish
To'g'ri javob: C) Emitent va ekvayer o'rtasida avtorizatsiya va hisob-kitob qoidalarini ta'minlash
✔
Izoh: To'lov tizimi banklar o'rtasida tranzaksiyalarni uzatish va hisob-kitob qilish qoidalari va infratuzilmasini
beradi.
11. SWIFT kodi (BIC) nimani identifikatsiya qiladi?
A) Bankni
B) Mijozning karta raqamini
C) Valyuta kursini
D) Mijozning pasportini
To'g'ri javob: A) Bankni
✔
Izoh: BIC (SWIFT kod) xalqaro operatsiyalarda bankni aniqlash uchun ishlatiladi.
12. Kontaktsiz to'lov qaysi texnologiyaga asoslanadi?
A) Simli telefon liniyasi
B) Infraqizil port
C) Faks orqali uzatish
D) NFC (yaqin masofali aloqa)
To'g'ri javob: D) NFC (yaqin masofali aloqa)
✔
Izoh: Kontaktsiz kartalar va smartfonlar NFC orqali terminal bilan ma'lumot almashadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 60

13. Benefitsiar mulkdor (benefitsiar egasi) kim?
A) Yuridik shaxsning bosh buxgalteri
B) Bankning korrespondenti
C) Yuridik shaxsga oxir-oqibat egalik qiluvchi jismoniy shaxs
D) Yuridik shaxs bilan eng ko'p savdo qiladigan yirik mijoz
To'g'ri javob: C) Yuridik shaxsga oxir-oqibat egalik qiluvchi jismoniy shaxs✔
Izoh: Benefitsiar egasi - yuridik shaxs ortida turgan haqiqiy jismoniy shaxs.
14. Insayder ma'lumot deganda nima tushuniladi?
A) Mijozga beriladigan reklama bukleti
B) Oshkor qilinmagan, narxga ta'sir qiluvchi muhim ma'lumot
C) Bankning rasmiy saytida e'lon qilingan ma'lumot
D) Gazetada va saytlarda chop etilgan kunlik valyuta kursi
To'g'ri javob: B) Oshkor qilinmagan, narxga ta'sir qiluvchi muhim ma'lumot
✔
Izoh: Insayder ma'lumotdan shaxsiy manfaat uchun foydalanish taqiqlanadi.
15. Kredit qarzini muddatidan ancha oldin noma'lum uchinchi shaxs naqd pul bilan to'lab yuborsa, bu
qanday baholanadi?
A) Mablag' manbasini aniqlashni talab qiluvchi xavf belgisi
B) Oddiy va xavfsiz holat
C) Bank uchun faqat foydali holat
D) Komplayensga aloqasi yo'q, faqat kredit bo'limiga tegishli holat
To'g'ri javob: A) Mablag' manbasini aniqlashni talab qiluvchi xavf belgisi
✔
Izoh: Noma'lum manbadan erta to'lov pul yuvish usuli bo'lishi mumkin.
16. Pul mulalari (money mules) sxemasida ishtirok etish nima uchun xavfli?
A) Bunda karta qoldig'i har oy avtomatik ravishda ikki baravar oshadi
B) Bu bank tomonidan rag'batlantiriladi
C) Bu faqat soliq imtiyozi beradi
D) Jinoiy pullarni o'tkazishda sherik bo'lib qolish xavfi bor
To'g'ri javob: D) Jinoiy pullarni o'tkazishda sherik bo'lib qolish xavfi bor
✔
Izoh: O'z kartasini begonalar pulini o'tkazishga ijaraga berish jinoiy javobgarlikka olib kelishi mumkin.
17. Mijozning operatsiyasi bo'yicha shubhali operatsiya xabari yuborilgandan keyin bank xodimi nima
qilmasligi kerak?
A) Rahbarga va mas'ul xodimga xabar bermasligi kerak
B) Mijozga bu haqda aytmasligi kerak
C) Hujjatlarni saqlamasligi kerak
D) Ichki hisobot yozmasligi kerak
To'g'ri javob: B) Mijozga bu haqda aytmasligi kerak
✔
Izoh: Tipping-off taqiqi tufayli xabar berilganligi mijozdan sir tutiladi.
18. Magnit detektor banknotaning qaysi xususiyatini tekshiradi?
A) Banknota rangining yorqinligini
B) Banknotadagi mikromatnni
C) Banknotaning namligi va qog'oz zichligini
D) Magnit bo'yoq yoki ip mavjudligini
To'g'ri javob: D) Magnit bo'yoq yoki ip mavjudligini
✔
Izoh: Ayrim banknotalarda magnit bo'yoq yoki magnitli elementlar qo'llanadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 61

19. Hisob-kitob davri (billing cycle) kredit kartada nimani anglatadi?
A) PIN-kod amal qiladigan muddat
B) Plastik karta zavodda ishlab chiqariladigan muddat
C) Xarajatlar yig'ilib, ko'chirma tuziladigan davr
D) Bankomat ishlaydigan soatlar
To'g'ri javob: C) Xarajatlar yig'ilib, ko'chirma tuziladigan davr✔
Izoh: Har hisob-kitob davri oxirida bank ko'chirma tuzib, to'lanishi kerak bo'lgan summani ko'rsatadi.
20. Inkassatsiya qilingan sumkalar bankda qanday ochiladi?
A) Mas'ul xodimlar ishtirokida, videokuzatuv ostida
B) Mijoz kelganda uning oldida ko'chada
C) Inkassator tomonidan yo'lda, maxsus mashina ichida
D) Istalgan xodim tomonidan yolg'iz
To'g'ri javob: A) Mas'ul xodimlar ishtirokida, videokuzatuv ostida
✔
Izoh: Sumkalarni nazorat ostida ochish kamomad va nizolarning sababini aniqlashga yordam beradi.
21. Nominal yillik stavka 12%, foiz oylik kapitalizatsiya qilinadi. Effektiv yillik stavka taxminan
qancha?
A) 12,68%
B) 13%
C) 12%
D) 13,68%
To'g'ri javob: A) 12,68%
✔
Izoh: (1 + 12%/12)^12 - 1 = 12,68%; kapitalizatsiya tufayli nominaldan yuqori.
22. Onlayn xaridlar uchun alohida kichik limitli karta ishlatishning foydasi nima?
A) Bunday kartalarda PIN kerak bo'lmaydi
B) Ma'lumot o'g'irlansa, yo'qotish cheklangan bo'ladi
C) Bunday kartalar foiz bilan pul ko'paytiradi
D) Bunday kartalar boshqa odamga beriladi
To'g'ri javob: B) Ma'lumot o'g'irlansa, yo'qotish cheklangan bo'ladi
✔
Izoh: Asosiy mablag' boshqa hisobda tursa, firibgarlik zarari karta limiti bilan chegaralanadi.
23. Quyidagilardan qaysi biri pul yuvish bo'yicha «qizil bayroq» belgisi bo'lishi mumkin?
A) Ish haqining har oy kartaga tushishi
B) Katta naqd pul kiritilib, darhol xorijga o'tkazilishi
C) Kommunal to'lovlarni muntazam to'lash
D) Kichik summani har oy jamg'arma hisobiga qo'yib borish
To'g'ri javob: B) Katta naqd pul kiritilib, darhol xorijga o'tkazilishi
✔
Izoh: Mablag'larning tez tranzit harakati qatlamlash belgisi bo'lishi mumkin.
24. Bir xil stavka va bir yildan uzoq muddatda qaysi usul ko'proq foiz beradi?
A) Oddiy foiz
B) Ikkalasi doimo teng
C) Muddat uzaygan sari oddiy foiz
D) Murakkab foiz
To'g'ri javob: D) Murakkab foiz
✔
Izoh: Bir yildan uzoq muddatda foizga foiz hisoblangani uchun murakkab foiz ko'proq bo'ladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 62

25. Bankda hisob ochilganda mijozga qanday hujjat beriladi yoki taqdim etiladi?
A) Bankning yillik moliyaviy hisoboti
B) Markaziy bank litsenziyasi nusxasi
C) Shartnoma va hisob rekvizitlari
D) Bank aksiyalari sertifikati
To'g'ri javob: C) Shartnoma va hisob rekvizitlari✔
Izoh: Mijoz bilan bank hisobi shartnomasi tuziladi va unga hisob raqami rekvizitlari beriladi.
26. 1 000 000 so'm yillik 10% stavkada yillik kapitalizatsiya bilan 2 yilga qo'yildi. Muddat oxiridagi
summa qancha?
A) 1 200 000 so'm
B) 1 221 000 so'm
C) 1 100 000 so'm
D) 1 210 000 so'm
To'g'ri javob: D) 1 210 000 so'm
✔
Izoh: 1 000 000 * 1,1^2 = 1 210 000 so'm.
27. Depozit kapitalizatsiyasi nima?
A) Depozitning boshqa bankka o'tkazilishi
B) Foizning naqd ko'rinishda har kuni to'lanishi
C) Hisoblangan foizning asosiy summaga qo'shilishi
D) Depozit summasining bank ustav kapitaliga o'tkazilishi
To'g'ri javob: C) Hisoblangan foizning asosiy summaga qo'shilishi
✔
Izoh: Kapitalizatsiyada foiz depozit summasiga qo'shiladi va keyingi davrda foizga foiz hisoblanadi.
28. Kredit narxini asosan nima belgilaydi?
A) Faqat bank binosining joylashuvi
B) Resurs narxi, risk ustamasi va bank xarajatlari
C) Faqat qarz oluvchining yoshi
D) Faqat bank direktorining shaxsiy qarori va kayfiyati
To'g'ri javob: B) Resurs narxi, risk ustamasi va bank xarajatlari
✔
Izoh: Stavka bankka resurs qanchaga tushishi, qarz oluvchi riski va operatsion xarajatlarga bog'liq.
29. Naqd pul inkassatsiyasi nima?
A) Mijozdan naqd pulni yig'ib, bankka tashish xizmati
B) Naqd pulni soxtaligini tekshirish
C) Naqd pulni bankomatdan yechib olish
D) Naqd pulni chet el valyutasiga almashtirish
To'g'ri javob: A) Mijozdan naqd pulni yig'ib, bankka tashish xizmati
✔
Izoh: Inkassatsiya - savdo nuqtalari tushumini maxsus xizmat orqali bankka yetkazish.
30. Inkassatsiya sumkalari (qoplari) qanday himoya qilinadi?
A) Faqat oddiy tasma yoki arqon bilan bog'lanadi
B) Plomba yoki bir martalik muhr bilan
C) Faqat mijoz imzosi bilan
D) Umuman muhrlanmaydi va ochiq tashiladi
To'g'ri javob: B) Plomba yoki bir martalik muhr bilan
✔
Izoh: Plomba yoki bir martalik muhr sumka yo'lda ochilmaganini tasdiqlaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 63

12-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Moliyaviy piramidaning asosiy belgisi qaysi?
A) Daromad real biznes faoliyatidan olinadi
B) Eski ishtirokchilarga daromad yangilar pulidan to'lanadi
C) Davlat tomonidan litsenziyalangan va nazorat qilinadigan kompaniya
D) Risklar ochiq va to'liq oshkor qilinadi
To'g'ri javob: B) Eski ishtirokchilarga daromad yangilar pulidan to'lanadi✔
Izoh: Piramida yangi pul oqimi to'xtaganda qulaydi va ko'pchilik ishtirokchilar zarar ko'radi.
2. Bank mijozdan xorijiy valyutani sotib olayotganda qaysi kursni qo'llaydi?
A) Bankning sotish kursini (mijozga sotish narxini)
B) Banklararo bozorning shu kundagi eng yuqori kursini
C) Ikki kursning o'rtacha arifmetik qiymatini
D) Bankning xarid (sotib olish) kursini
To'g'ri javob: D) Bankning xarid (sotib olish) kursini
✔
Izoh: Mijoz valyuta sotganda bank uni o'zining xarid kursi bo'yicha sotib oladi.
3. Dinamik valyuta konvertatsiyasi (DCC) taklif qilinganda mijozga qanday maslahat to'g'ri?
A) Kurs va komissiyani oldindan solishtirib, ongli tanlov qilish
B) Kartani terminalda qoldirib, kassirga ishonish
C) Kartaning PIN-kodini kassirga aytib qo'yish
D) Har doim terminal taklifiga savol bermay avtomatik rozi bo'lish
To'g'ri javob: A) Kurs va komissiyani oldindan solishtirib, ongli tanlov qilish
✔
Izoh: DCC ko'pincha qimmatroq kursni anglatadi, shuning uchun mijoz shartlarni bilib tanlashi kerak.
4. Mijozga taqdim etiladigan shartnomani imzolashdan oldin xodim nima qilishi kerak?
A) Shartnomani mijozga bermaslik
B) Shoshirib imzolatish
C) Faqat imzo qo'yiladigan joyni ko'rsatib, qolganini tushuntirmaslik
D) O'qish va savol berish uchun yetarli vaqt berish
To'g'ri javob: D) O'qish va savol berish uchun yetarli vaqt berish
✔
Izoh: Mijoz shartnoma shartlarini tushunib imzolashi kerak.
5. Mijoz xodimga minnatdorchilik sifatida pul bermoqchi bo'lsa, xodim nima qiladi?
A) Undan ko'proq so'raydi
B) Xushmuomala tarzda rad etadi
C) Qabul qilib, hamkasblari bilan bo'lishadi
D) Qabul qilib, hech kimga aytmaydi
To'g'ri javob: B) Xushmuomala tarzda rad etadi
✔
Izoh: Pul sovg'alarini qabul qilish etika kodeksiga ziddir.
6. Kredit tarixi nima?
A) Qarz oluvchining kreditlar va to'lovlar bo'yicha ma'lumotlari
B) Bank xodimining ish stajiga oid ma'lumot
C) Bankning tashkil topgan yilidan boshlangan tarixi
D) Davlatning xalqaro qarzlari ro'yxati
To'g'ri javob: A) Qarz oluvchining kreditlar va to'lovlar bo'yicha ma'lumotlari
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 64

Izoh: Kredit tarixi shaxsning olgan kreditlari va ularni qanday qaytarganini aks ettiradi.
7. Bank qimmatli qog'ozlarni savdo maqsadida sotib olgan bo'lsa, MHXS 9 bo'yicha ular odatda
qanday baholanadi?
A) Nominal qiymatda, doimiy ravishda
B) Baholanmaydi
C) Adolatli qiymatda, o'zgarishlar foyda-zararda
D) Amortizatsiyalangan qiymatda, foiz usuli bilan
To'g'ri javob: C) Adolatli qiymatda, o'zgarishlar foyda-zararda✔
Izoh: Savdo uchun ushlab turilgan aktivlar FVTPL toifasiga kiradi.
8. Bank xodimi mijozning hisobidagi summani uning ruxsatisiz boshqa hisobga o'tkazishi qanday
baholanadi?
A) O'zlashtirish yoki firibgarlik - jinoiy harakat
B) Texnik xato
C) Mijozga xizmat
D) Ichki ruxsat etilgan amaliyot, agar keyin pul qaytarilsa
To'g'ri javob: A) O'zlashtirish yoki firibgarlik - jinoiy harakat
✔
Izoh: Mijoz mablag'ini ruxsatsiz tasarruf etish jiddiy jinoyat hisoblanadi.
9. Nostro hisob nima?
A) Bankning kassadagi naqd pul hisobi
B) Mijozning bankdagi omonat hisobi
C) Bankning boshqa bankda ochilgan o'z korrespondent hisobi
D) Xorijiy bankning bizning bankda ochilgan korrespondent hisobi
To'g'ri javob: C) Bankning boshqa bankda ochilgan o'z korrespondent hisobi
✔
Izoh: Nostro - «bizning sizdagi hisobimiz», ya'ni bankning boshqa bankdagi hisobi.
10. Tizimli ahamiyatli bank deganda qanday bank tushuniladi?
A) Faqat bitta viloyatda ishlaydigan bank
B) Faqat xorijiy kapitalli kichik bank
C) Ustav kapitalida faqat davlat ulushi bo'lgan har qanday bank
D) Muammosi butun moliya tizimiga ta'sir qiladigan yirik bank
To'g'ri javob: D) Muammosi butun moliya tizimiga ta'sir qiladigan yirik bank
✔
Izoh: Hajmi va bog'liqligi katta bo'lgan bank inqirozi butun tizimni xavf ostiga qo'yishi mumkin, shuning uchun
unga qo'shimcha talablar qo'yiladi.
11. Majburiy zaxira normasi oshirilsa, banklarning kredit berish imkoniyati qanday o'zgaradi?
A) Oshadi
B) O'zgarmaydi
C) Cheksiz bo'ladi
D) Kamayadi
To'g'ri javob: D) Kamayadi
✔
Izoh: Zaxiraga ko'proq mablag' ketadi, kredit uchun bo'sh resurs kamayadi.
12. Markaziy bank asosiy stavkani pasaytirsa, odatda nima kutiladi?
A) Depozitlar stavkasi albatta oshadi
B) Milliy valyuta albatta mustahkamlanadi
C) Kreditlash va iqtisodiy faollik rag'batlanadi
D) Kreditlar qimmatlashib, iste'mol talabi qisqaradi
To'g'ri javob: C) Kreditlash va iqtisodiy faollik rag'batlanadi
✔
Izoh: Stavka pasayishi kredit narxini tushiradi va iste'mol hamda investitsiyalarni rag'batlantiradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 65

13. QR-kod orqali to'lov qilishda mijoz nimaga e'tibor berishi kerak?
A) Faqat to'lov tezligiga
B) Oluvchi nomi va summani tasdiqlashdan oldin tekshirishga
C) QR-kod rangiga
D) Hech narsaga, chunki QR-kod orqali to'lov har doim to'liq xavfsiz
To'g'ri javob: B) Oluvchi nomi va summani tasdiqlashdan oldin tekshirishga✔
Izoh: Soxta QR-kodlar to'lovni firibgar hisobiga yo'naltirishi mumkin.
14. Kotirovkadagi «bid» narxi nimani bildiradi?
A) Kotirovka beruvchi valyutani sotib olishga tayyor narxni
B) Kunning eng yuqori narxini
C) Kotirovka beruvchi valyutani sotishga tayyor bo'lgan narxni
D) Markaziy bankning shu kundagi rasmiy kursini
To'g'ri javob: A) Kotirovka beruvchi valyutani sotib olishga tayyor narxni
✔
Izoh: Bid - kotirovka beruvchining xarid narxi; ask (offer) - sotish narxi.
15. Qat'iy belgilangan kurs rejimining asosiy kamchiligi nimada?
A) Tashqi savdo butunlay to'xtab qoladi
B) Kurs har kuni keskin o'zgarib turadi
C) Mustaqil pul-kredit siyosati imkoniyati cheklanadi
D) Inflyatsiya hech qachon nazorat qilinmaydi
To'g'ri javob: C) Mustaqil pul-kredit siyosati imkoniyati cheklanadi
✔
Izoh: Kursni qotirish uchun markaziy bank stavka va zaxiralarni shu maqsadga bo'ysundirishi kerak bo'ladi.
16. Bank operatsiyalarining buxgalteriya yozuvlari qaysi hujjatlarga asoslanishi kerak?
A) Boshlang'ich tasdiqlovchi hujjatlarga
B) Taxminiy hisob-kitoblar va prognozlarga
C) Xodimlarning og'zaki ma'lumotiga
D) Gazeta va saytdagi e'lonlarga
To'g'ri javob: A) Boshlang'ich tasdiqlovchi hujjatlarga
✔
Izoh: Har bir yozuv operatsiyani tasdiqlovchi boshlang'ich hujjatga asoslanadi.
17. Shartli misol: bankning spredi 1 USD uchun 100 so'm. Bank kun davomida 50 000 USD sotib olib,
shuncha USD sotgan bo'lsa, spreddan taxminiy daromadi qancha?
A) 5 000 000 so'm
B) 2 500 000 so'm
C) 10 000 000 so'm
D) 500 000 so'm
To'g'ri javob: A) 5 000 000 so'm
✔
Izoh: Teng hajmdagi xarid va sotishda daromad = hajm x spred = 50 000 x 100 = 5 000 000 so'm.
18. Kelajakdagi xarajatlar uchun pulni saqlab qo'yish pulning qaysi funksiyasiga kiradi?
A) Jamg'arish vositasi
B) Muomala vositasi
C) Qiymat o'lchovi
D) To'lov vositasi
To'g'ri javob: A) Jamg'arish vositasi
✔
Izoh: Pul xarid qobiliyatini kelajakka o'tkazish uchun saqlansa, jamg'arish vazifasini bajaradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 66

19. Mijozga ochilgan, lekin hali foydalanilmagan kredit liniyasi qanday aks ettiriladi?
A) Berilgan kredit sifatida balans aktivida
B) Balansdan tashqari shartli majburiyat
C) Kassa qoldig'i sifatida
D) Kapital sifatida
To'g'ri javob: B) Balansdan tashqari shartli majburiyat✔
Izoh: Foydalanilmagan limit bank uchun kelgusidagi majburiyat bo'lib, balansdan tashqarida hisobga olinadi.
20. Shartli misol: bank kreditlari 900 mlrd so'm, depozitlari 750 mlrd so'm. Kredit/depozit nisbati
necha foiz?
A) 120 %
B) 83 %
C) 1 650 %
D) 150 %
To'g'ri javob: A) 120 %
✔
Izoh: LDR = 900 / 750 x 100 = 120 %.
21. Xodim mijozning shaxsiy ma'lumotlarini boshqa mijozlar eshitadigan joyda ovoz chiqarib aytishi
mumkinmi?
A) Yo'q, maxfiylik saqlanishi kerak
B) Ha, agar mijoz e'tiroz bildirmasa
C) Ha, agar tez bo'lsa
D) Ha, faqat hisob qoldig'ini
To'g'ri javob: A) Yo'q, maxfiylik saqlanishi kerak
✔
Izoh: Mijoz ma'lumotlari uchinchi shaxslar eshitmaydigan tarzda muhokama qilinadi.
22. Kross-kurs nima?
A) Faqat naqd valyuta uchun qo'llanadigan maxsus kurs
B) Ikki valyuta nisbatining uchinchi valyuta orqali hisoblangan kursi
C) Kelajakdagi sana uchun oldindan kelishilgan kurs
D) Bir kun ichida o'zgarmaydigan, markaziy bank belgilagan qat'iy kurs
To'g'ri javob: B) Ikki valyuta nisbatining uchinchi valyuta orqali hisoblangan kursi
✔
Izoh: Kross-kurs ikki valyuta kursini umumiy uchinchi valyuta (masalan, AQSh dollari) orqali hisoblash
natijasidir.
23. Bankning aktiv operatsiyalariga qaysi biri kiradi?
A) Banklararo qarz olish
B) Kredit berish
C) Aksiyalar chiqarish
D) Depozit qabul qilish
To'g'ri javob: B) Kredit berish
✔
Izoh: Aktiv operatsiyalar - bank resurslarini daromad olish maqsadida joylashtirish, masalan kredit berish.
24. Fraksion (qisman) zaxiralash tizimi nimani anglatadi?
A) Banklar zaxirani faqat oltinda saqlashi
B) Banklar umuman zaxira saqlamasligi
C) Banklar depozitlarni to'liq zaxirada saqlashi
D) Banklar depozitlarning bir qismini zaxirada saqlashi
To'g'ri javob: D) Banklar depozitlarning bir qismini zaxirada saqlashi
✔
Izoh: Qisman zaxiralashda depozitning bir qismi zaxirada qoladi, qolgani kredit sifatida beriladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 67

25. Stress-test nima?
A) Bank kompyuter tizimining tezlik sinovi
B) Bankning noqulay ssenariylarga bardoshliligini baholash
C) Bank binosining zilzilaga chidamliligi sinovi
D) Bank xodimlarining psixologik testi
To'g'ri javob: B) Bankning noqulay ssenariylarga bardoshliligini baholash✔
Izoh: Stress-test inqirozli sharoitda bank kapitali va likvidligi qanday o'zgarishini modellaydi.
26. Giperinflyatsiya deganda nima tushuniladi?
A) Narxlarning juda yuqori sur'atda o'sishi
B) Narxlarning har yili sekin pasayib borishi
C) Narxlarning bir necha yil barqaror turishi
D) Faqat oziq-ovqat narxining biroz oshishi
To'g'ri javob: A) Narxlarning juda yuqori sur'atda o'sishi
✔
Izoh: Giperinflyatsiyada narxlar juda tez o'sadi va pul jamg'arish vazifasini deyarli yo'qotadi.
27. Konsolidatsiyalangan moliyaviy hisobot nima?
A) Faqat bosh ofisning alohida hisoboti
B) Soliq organiga beriladigan yillik soliq deklaratsiyasi va ilovalari
C) Bosh va sho'ba kompaniyalarni yagona subyekt sifatida ko'rsatuvchi hisobot
D) Faqat filiallar soni va ularning joylashuvi haqidagi hisobot
To'g'ri javob: C) Bosh va sho'ba kompaniyalarni yagona subyekt sifatida ko'rsatuvchi hisobot
✔
Izoh: Konsolidatsiyada guruh ichidagi operatsiyalar chiqarib tashlanadi.
28. Garovga olingan mol-mulk kredit bo'yicha qanday rol o'ynaydi?
A) Kredit riskini kamaytiruvchi ta'minot vazifasini
B) Bank kapitalini oshiradi
C) Bank aktivi sifatida kredit berilganda darhol balansga olinadi
D) Kredit foizini hisoblash bazasi bo'ladi
To'g'ri javob: A) Kredit riskini kamaytiruvchi ta'minot vazifasini
✔
Izoh: Garov qarz oluvchi to'lamasa, zararni qoplash manbai bo'ladi.
29. Tijorat bankining asosiy maqsadi nima?
A) Davlat byudjetini ijro etish
B) Bank operatsiyalari orqali foyda olish
C) Milliy valyutani emissiya qilish
D) Pul-kredit siyosatini belgilash
To'g'ri javob: B) Bank operatsiyalari orqali foyda olish
✔
Izoh: Tijorat banki mablag' jalb qilish va joylashtirish orqali foyda olishga intiladi.
30. Transmissiya mexanizmining foiz kanali qanday ishlaydi?
A) Ish haqi orqali mehnat bozoriga ta'sir qiladi
B) Soliqlar orqali korxona foydasiga ta'sir qiladi
C) Siyosat stavkasi bozor stavkalari orqali talabga ta'sir qiladi
D) Siyosat faqat valyuta kursi orqali import narxlariga ta'sir qiladi
To'g'ri javob: C) Siyosat stavkasi bozor stavkalari orqali talabga ta'sir qiladi
✔
Izoh: Foiz kanalida asosiy stavka kredit va depozit stavkalarini o'zgartirib, iste'mol va investitsiyaga ta'sir
qiladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 68

13-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Tokenizatsiya to'lovlarda nimani anglatadi?
A) Haqiqiy karta raqamini maxsus token bilan almashtirish
B) Kartani boshqa bankka o'tkazish
C) Kartani metall tangalarga almashtirish
D) Karta qoldig'ini avtomatik ravishda bonus ballariga aylantirish
To'g'ri javob: A) Haqiqiy karta raqamini maxsus token bilan almashtirish✔
Izoh: Mobil hamyonlarda karta raqami o'rniga token ishlatiladi, bu ma'lumot sizib chiqsa ham xavfni
kamaytiradi.
2. Bitta xarid uchun kartadan pul ikki marta yechilsa, mijoz nima qilishi kerak?
A) Do'konga borib, xuddi shu tovarni qayta xarid qilish
B) Chek va ko'chirma bilan bankka murojaat qilish
C) Hech narsa qilmasdan kutish
D) Kartani boshqa odamga berish
To'g'ri javob: B) Chek va ko'chirma bilan bankka murojaat qilish
✔
Izoh: Takroriy yechim nizoli operatsiya sifatida bank orqali ko'rib chiqiladi va tasdiqlansa qaytariladi.
3. Kredit berishda bir martalik komissiya olinsa, effektiv stavka nominalga nisbatan qanday bo'ladi?
A) Yuqoriroq
B) Teng
C) Nolga teng
D) Pastroq
To'g'ri javob: A) Yuqoriroq
✔
Izoh: Komissiya qarz oluvchining qo'shimcha xarajati bo'lib, kreditning real narxini oshiradi.
4. Banknotalarni qadoqlashdan oldin ularni qanday taxlash kerak?
A) Buklangan holda
B) Bir tomonga qaratib, nominal bo'yicha ajratib
C) Tasodifiy tartibda
D) Turli nominallarni aralashtirib, summasi bo'yicha
To'g'ri javob: B) Bir tomonga qaratib, nominal bo'yicha ajratib
✔
Izoh: Bir xil nominal va bir yo'nalishda taxlash sanash va nazoratni osonlashtiradi.
5. Mijozni «de-risking» (riskdan qochish uchun ommaviy rad etish) amaliyotining salbiy tomoni nima?
A) Bank foydasining oshishi
B) Moliyaviy chetlatish va norasmiy kanallarga o'tish
C) Risklarning to'liq yo'qolishi
D) Nazorat organining maqtovi va bankka imtiyozlar berilishi
To'g'ri javob: B) Moliyaviy chetlatish va norasmiy kanallarga o'tish
✔
Izoh: FATF riskni individual baholashni tavsiya etadi, butun toifalarni rad etishni emas.
6. Kreditning garovi nima uchun talab qilinadi?
A) Kredit stavkasini avtomatik nolga tushirish uchun
B) Qarz qaytmasa bank zararini qoplash uchun
C) Qarz oluvchining daromadini oshirish uchun
D) Kreditni muddatsiz qilish uchun
To'g'ri javob: B) Qarz qaytmasa bank zararini qoplash uchun
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 69

Izoh: Garov qarz to'lanmagan holatda kreditor talabini qondirish manbai bo'ladi.
7. Banklararo to'lov tizimining operatori odatda kim bo'ladi?
A) Soliq organi
B) Har bir tijorat banki alohida
C) Markaziy bank
D) Statistika agentligi
To'g'ri javob: C) Markaziy bank✔
Izoh: Ko'p mamlakatlarda banklararo to'lov tizimini markaziy bank yuritadi.
8. Naqd pulni tashishda inkassatsiya xizmatlarining asosiy talabi qaysi?
A) Pochta orqali jo'natish
B) Oddiy taksida tashish
C) Maxsus transport va qo'riqlash bilan tashish
D) Bitta xodim jamoat transportida olib borishi
To'g'ri javob: C) Maxsus transport va qo'riqlash bilan tashish
✔
Izoh: Naqd pul maxsus transportda, qo'riqlanadigan tartibda tashiladi.
9. Naqd pulning aylanish sxemasi qaysi qatorda to'g'ri ko'rsatilgan?
A) Tijorat banklari - bojxona - markaziy bank - aholi va korxonalar
B) Aholi - markaziy bank - chet el - tijorat banklari
C) Markaziy bank - tijorat banklari - aholi - banklarga qaytish
D) Korxonalar - soliq organi - aholi - chet el
To'g'ri javob: C) Markaziy bank - tijorat banklari - aholi - banklarga qaytish
✔
Izoh: Naqd pul markaziy bankdan banklar orqali muomalaga chiqadi va tushum sifatida banklarga qaytadi.
10. Internet-banking yoki mobil banking orqali mijoz odatda nima qila oladi?
A) Boshqa mijozlar hisobini ko'rish
B) Bank litsenziyasini yangilash
C) Bankning foiz siyosati va tariflarini o'z xohishicha o'zgartirish
D) Hisob qoldig'ini ko'rish va to'lovlarni amalga oshirish
To'g'ri javob: D) Hisob qoldig'ini ko'rish va to'lovlarni amalga oshirish
✔
Izoh: Masofaviy bank xizmatlari hisob boshqaruvi, o'tkazmalar va to'lovlarni bajarish imkonini beradi.
11. Kredit liniyasi nima?
A) Bank filiallari orasidagi pul o'tkazmasi
B) Bir martalik to'liq summada beriladigan kredit
C) Belgilangan limit doirasida qismlab kredit olish imkoni
D) Faqat foizsiz beriladigan davlat yordami
To'g'ri javob: C) Belgilangan limit doirasida qismlab kredit olish imkoni
✔
Izoh: Kredit liniyasida mijoz kelishilgan limit doirasida kerak paytda mablag' oladi.
12. 2 000 000 so'm yillik 15% oddiy foizda 6 oyga qo'yildi. Foiz daromadi qancha?
A) 150 000 so'm
B) 30 000 so'm
C) 75 000 so'm
D) 300 000 so'm
To'g'ri javob: A) 150 000 so'm
✔
Izoh: 2 000 000 * 0,15 * 6/12 = 150 000 so'm.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 70

13. Banklarda mijozning identifikatsiyasi nima uchun majburiy?
A) Mijozdan ko'proq komissiya olish uchun
B) Mijozga shaxsiy reklama va marketing xabarlarini yuborish uchun
C) Mijozni boshqa bankka yo'naltirish uchun
D) Noqonuniy operatsiyalar va firibgarlikning oldini olish uchun
To'g'ri javob: D) Noqonuniy operatsiyalar va firibgarlikning oldini olish uchun✔
Izoh: Identifikatsiya jinoiy daromadlarni legallashtirish va firibgarlikka qarshi kurashning asosiy talabi.
14. FATF «kulrang ro'yxati» nimani anglatadi?
A) Eng ishonchli banklar ro'yxati
B) Kredit reytingi eng yuqori mamlakatlar
C) AML/CFT kamchiliklari uchun kuchaytirilgan monitoringdagi davlatlar
D) Valyutasi erkin konvertatsiyalanadigan va barqaror davlatlar
To'g'ri javob: C) AML/CFT kamchiliklari uchun kuchaytirilgan monitoringdagi davlatlar
✔
Izoh: Kulrang ro'yxatdagi davlatlar bilan operatsiyalarda risk hisobga olinadi.
15. 12 000 000 so'm kredit yillik 24% stavkada 12 oyga annuitet sxemada berildi. Oylik to'lov
taxminan qancha?
A) 1 550 000 so'm
B) 1 000 000 so'm
C) 1 240 000 so'm
D) 1 135 000 so'm
To'g'ri javob: D) 1 135 000 so'm
✔
Izoh: A = P*i/(1-(1+i)^-n), i = 2% oylik; A taxminan 1 135 000 so'm.
16. Tijorat banki uchun AML talablarining huquqiy asosi qayerda belgilanadi?
A) Faqat bankning reklama siyosatida
B) Milliy qonunchilik va me'yoriy hujjatlarda
C) Faqat xodimlar bilan tuziladigan mehnat shartnomasida
D) Faqat xalqaro gazetalarda
To'g'ri javob: B) Milliy qonunchilik va me'yoriy hujjatlarda
✔
Izoh: Xalqaro standartlar milliy qonunchilik orqali majburiy kuchga ega bo'ladi.
17. Bankning tungi kassasi (avtomatlashgan depozit qutisi) qanday imkon beradi?
A) Ish vaqtidan tashqari tushumni muhrlangan sumkada topshirish
B) Kechasi kredit olish
C) Kechasi yangi hisob ochish va bank kartasini olish imkonini
D) Kechasi valyuta kursini o'zgartirish
To'g'ri javob: A) Ish vaqtidan tashqari tushumni muhrlangan sumkada topshirish
✔
Izoh: Tungi kassa korxonalarga kechki tushumni xavfsiz topshirish imkonini beradi.
18. Kreditning maqsadli ishlatilishi tamoyili nimani anglatadi?
A) Kredit qarz oluvchi xohlagan istalgan maqsadga erkin sarflanishi
B) Kredit faqat bank xodimlariga berilishi
C) Kredit shartnomada ko'rsatilgan maqsadga sarflanishi
D) Kredit faqat naqd ko'rinishda berilishi
To'g'ri javob: C) Kredit shartnomada ko'rsatilgan maqsadga sarflanishi
✔
Izoh: Maqsadli kreditda mablag' kelishilgan maqsad - masalan uskuna xaridi uchun ishlatiladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 71

19. Bankda AML bo'yicha mas'ul xodim (komplayens ofitser) qanday maqomga ega bo'lishi kerak?
A) Faqat tashqi maslahatchi
B) Mustaqil, yetarli vakolat va ma'lumotga kirish huquqi bilan
C) Faqat yarim stavkada ishlaydigan stajyor
D) Savdo bo'limi rahbariga to'liq bo'ysunuvchi oddiy xodim
To'g'ri javob: B) Mustaqil, yetarli vakolat va ma'lumotga kirish huquqi bilan✔
Izoh: Mas'ul xodim xolis va samarali ishlashi uchun mustaqillikka ega bo'lishi kerak.
20. Bank sirini tashkil etuvchi ma'lumot qanday hollarda oshkor qilinishi mumkin?
A) Mijozning qarindoshlari so'raganda
B) Jurnalistlar talab qilganda
C) Qonunda nazarda tutilgan hollarda yoki mijoz roziligi bilan
D) Har qanday qiziquvchiga yozma so'rov bo'yicha, sababini so'ramasdan
To'g'ri javob: C) Qonunda nazarda tutilgan hollarda yoki mijoz roziligi bilan
✔
Izoh: Bank siri faqat qonun belgilagan asoslarda yoki mijoz roziligi bilan oshkor etiladi.
21. Bank kartasidan foydalanish shartlari qaysi hujjatda belgilanadi?
A) Faqat qo'shnining tavsiyasida
B) Faqat ko'chadagi reklama bannerida
C) Bank bilan tuzilgan shartnoma va tariflarda
D) Faqat kartadagi rasm va logotipda
To'g'ri javob: C) Bank bilan tuzilgan shartnoma va tariflarda
✔
Izoh: Karta shartlari, komissiyalar va javobgarlik shartnoma va tasdiqlangan tariflarda yoziladi.
22. Banknotani egganda rangi o'zgaradigan element qanday himoya belgisi?
A) Mikroperforatsiya qilingan raqam
B) Optik o'zgaruvchan bo'yoq
C) Suv belgisi (filigran)
D) Seriya va tartib raqami
To'g'ri javob: B) Optik o'zgaruvchan bo'yoq
✔
Izoh: Optik o'zgaruvchan bo'yoq qarash burchagiga qarab rangini o'zgartiradi.
23. FATF standartlari asosan qaysi hujjatda jamlangan?
A) FATF tavsiyalarida (40 ta tavsiya)
B) Bazel III kelishuvida
C) SWIFT foydalanuvchilar qo'llanmasida
D) MHXS 9 standartida
To'g'ri javob: A) FATF tavsiyalarida (40 ta tavsiya)
✔
Izoh: FATF ning 40 ta tavsiyasi AML/CFT tizimining asosiy xalqaro standartidir.
24. Overdraft nima?
A) Hisobdagi qoldiqdan ortiq to'lov qilish imkonini beruvchi qisqa kredit
B) Hisob raqamini boshqa bankka o'tkazish tartibi
C) Bank kartasini vaqtincha bloklash xizmati
D) Muddatli depozitga muddatidan oldin qo'shimcha bonus foiz to'lash xizmati
To'g'ri javob: A) Hisobdagi qoldiqdan ortiq to'lov qilish imkonini beruvchi qisqa kredit
✔
Izoh: Overdraft - joriy hisobda mablag' yetmaganda bank beradigan qisqa muddatli kredit.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 72

25. Kredit ta'minoti sifatida sug'urta polisi qanday vazifani bajaradi?
A) Bankka qo'shimcha foyda keltiradi
B) Sug'urta hodisasida qarzni qoplash manbai bo'ladi
C) Kredit stavkasini nolga tushiradi
D) Qarz oluvchini to'lovdan butunlay ozod qiladi
To'g'ri javob: B) Sug'urta hodisasida qarzni qoplash manbai bo'ladi✔
Izoh: Masalan, garov mulki yoki qarz oluvchi hayoti sug'urtalansa, hodisa yuz berganda qarz qoplanadi.
26. To'lov kartasi bilan bog'liq hisob odatda qanday nomlanadi?
A) Byudjet hisob raqami
B) Ssuda hisob raqami
C) Karta hisob raqami
D) Korrespondent hisob raqami
To'g'ri javob: C) Karta hisob raqami
✔
Izoh: Karta bankdagi maxsus karta hisobiga bog'langan bo'lib, operatsiyalar shu hisobdan bajariladi.
27. Kassir bir vaqtning o'zida nechta mijozga xizmat ko'rsatishi to'g'ri?
A) Faqat bitta mijozga
B) Imkon qadar ko'proq mijozga
C) Ikki mijozga, ularning pullarini birlashtirib
D) Uch mijozga, navbatni tezlatish uchun
To'g'ri javob: A) Faqat bitta mijozga
✔
Izoh: Pul va hujjatlar aralashib ketmasligi uchun bir vaqtda bitta mijoz bilan ishlanadi.
28. Agar mijoz bank javobidan qoniqmasa, odatda qayerga murojaat qilishi mumkin?
A) Markaziy bankning murojaatlar xizmati yoki sudga
B) Faqat shu bankning reklama va marketing bo'limiga
C) Faqat ijtimoiy tarmoqdagi guruhga
D) Faqat boshqa tijorat bankiga
To'g'ri javob: A) Markaziy bankning murojaatlar xizmati yoki sudga
✔
Izoh: Nazorat organi sifatida markaziy bank yoki sud mijoz huquqlarini himoya qilish uchun murojaatni ko'rib
chiqadi.
29. Bank omonat stavkasini juda yuqori va'da qilsa, mijoz nimani hisobga olishi kerak?
A) Faqat bank xodimlarining kiyimini
B) Faqat bank reklama roligi sifatini
C) Bank ishonchliligi va shartnoma shartlarini
D) Faqat bank ofisining joylashuvi va qulayligini
To'g'ri javob: C) Bank ishonchliligi va shartnoma shartlarini
✔
Izoh: Yuqori stavka yuqori risk belgisi bo'lishi mumkin; bank litsenziyasi va shartlarni tekshirish kerak.
30. Korrespondent banklar xalqaro o'tkazmalarda qanday rol o'ynaydi?
A) Valyuta kurslarini davlat nomidan belgilaydi
B) Faqat ichki kommunal to'lovlarni qabul qiladi
C) Mijozlarga faqat naqd pul beradi
D) Turli mamlakat banklari o'rtasida vositachilik qiladi
To'g'ri javob: D) Turli mamlakat banklari o'rtasida vositachilik qiladi
✔
Izoh: Xalqaro o'tkazmalar ko'pincha korrespondent hisoblar orqali bir necha bank zanjiri bilan o'tadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 73

14-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Qat'iy belgilangan (fiks) kurs rejimining asosiy xususiyati qaysi?
A) Markaziy bank kursni belgilangan darajada ushlab turadi
B) Kurs faqat tijorat banklari o'rtasidagi kelishuv bilan belgilanadi
C) Kurs faqat eksportchilar uchun e'lon qilinadi
D) Kurs har soatda tasodifiy tarzda o'zgarib turadi
To'g'ri javob: A) Markaziy bank kursni belgilangan darajada ushlab turadi✔
Izoh: Fiks rejimda markaziy bank interventsiyalar orqali kursni belgilangan darajada saqlaydi.
2. Bank sof foydasi 30 mln so'm, jami aktivlari 1 500 mln so'm. ROA necha foiz?
A) 3%
B) 5%
C) 2%
D) 0,5%
To'g'ri javob: C) 2%
✔
Izoh: ROA = 30 / 1500 = 0,02, ya'ni 2%.
3. Valyuta operatsiyalarida «rezident» tushunchasi nimaga asoslanadi?
A) Shaxsning millati va pasportdagi fuqaroligiga
B) Shaxs foydalanayotgan valyuta turiga
C) Shaxsning yoshi va kasbiga
D) Doimiy yashash yoki ro'yxatdan o'tgan joyiga
To'g'ri javob: D) Doimiy yashash yoki ro'yxatdan o'tgan joyiga
✔
Izoh: Rezidentlik fuqarolik emas, doimiy yashash joyi yoki ro'yxatdan o'tish joyi bilan belgilanadi.
4. Valyuta riskini hedjlash nimani anglatadi?
A) Kurs farqidan maksimal foyda olishga intilish
B) Qarama-qarshi pozitsiya orqali kurs riskini kamaytirish
C) Valyuta operatsiyalaridan butunlay voz kechish
D) Valyuta aktivlarini darhol naqd milliy valyutaga aylantirish
To'g'ri javob: B) Qarama-qarshi pozitsiya orqali kurs riskini kamaytirish
✔
Izoh: Hedjlash kurs o'zgarishidan zararni qoplash uchun qarama-qarshi bitim (masalan, forvard) tuzishdir.
5. Shartli misol: bank aktivlari 500 mlrd so'm, majburiyatlari 440 mlrd so'm. Kapital qancha?
A) 940 mlrd so'm
B) 120 mlrd so'm
C) 60 mlrd so'm
D) 440 mlrd so'm
To'g'ri javob: C) 60 mlrd so'm
✔
Izoh: Kapital = aktivlar - majburiyatlar = 500 - 440 = 60 mlrd so'm.
6. Bank balansida mijozlarning depozitlari qayerda aks etadi?
A) Daromadlar va foyda tarkibida
B) Kapital tarkibida
C) Aktivlar tarkibida
D) Majburiyatlar tarkibida
To'g'ri javob: D) Majburiyatlar tarkibida
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 74

Izoh: Depozitlar bankning mijozlar oldidagi qarzi, ya'ni majburiyatidir.
7. Real foiz stavkasi manfiy bo'lishi nimani anglatadi?
A) Bank foizni oldindan to'laydi
B) Inflyatsiya nominal stavkadan yuqori
C) Depozit summasi nominal kamayadi
D) Bank kredit berishni to'xtatgan
To'g'ri javob: B) Inflyatsiya nominal stavkadan yuqori✔
Izoh: Inflyatsiya nominal stavkadan oshsa, jamg'armaning xarid qobiliyati pasayadi.
8. Davlat krediti qaysi holatda yuzaga keladi?
A) Bank jismoniy shaxsga karta krediti berganda
B) Ikki xususiy korxona o'zaro qarzlashganda
C) Davlat qarz oluvchi yoki qarz beruvchi bo'lganda
D) Lombard zargarlik buyumini garovga olganda
To'g'ri javob: C) Davlat qarz oluvchi yoki qarz beruvchi bo'lganda
✔
Izoh: Davlat krediti munosabatlarida davlat qarz oluvchi yoki kreditor sifatida qatnashadi.
9. MHXS 9 bo'yicha moliyaviy aktivlar qaysi baholash toifalariga bo'linadi?
A) Faqat joriy bozor qiymati bo'yicha
B) Faqat nominal qiymat va soliq qiymati bo'yicha
C) Faqat tarixiy qiymat bo'yicha
D) Amortizatsiyalangan qiymat, FVOCI va FVTPL
To'g'ri javob: D) Amortizatsiyalangan qiymat, FVOCI va FVTPL
✔
Izoh: Tasnif biznes modeli va pul oqimlari xususiyatiga bog'liq.
10. Shartli misol: spot kurs 1 USD = 10 000 so'm, bir yillik foiz stavkasi so'mda 20 %, dollarda 5 %. Foiz
paritetiga ko'ra bir yillik forvard kurs taxminan qancha?
A) 11 429 so'm
B) 8 750 so'm
C) 10 000 so'm
D) 12 500,5 so'm
To'g'ri javob: A) 11 429 so'm
✔
Izoh: F = S x (1 + so'm stavkasi) / (1 + dollar stavkasi) = 10 000 x 1,20 / 1,05 = 11 429 so'm.
11. Bankning kontakt markazi xodimi qo'ng'iroq qilgan mijozdan qaysi ma'lumotni so'rashi mumkin?
A) SMS orqali kelgan bir martalik tasdiqlash kodini
B) Belgilangan nazorat savollariga javob
C) Internet-bank parolini
D) Kartaning PIN-kodini
To'g'ri javob: B) Belgilangan nazorat savollariga javob
✔
Izoh: Maxfiy kodlar va parollar hech qachon so'ralmaydi.
12. Oddiy pul multiplikatori 1/r formulasida r nima?
A) Soliq stavkasi
B) Zaxira normasi
C) Foiz stavkasi
D) Inflyatsiya darajasi
To'g'ri javob: B) Zaxira normasi
✔
Izoh: Oddiy depozit multiplikatori zaxira normasiga teskari proporsional: m = 1/r.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 75

13. Asosiy stavka o'zgarishi depozit stavkalariga odatda qanday ta'sir qiladi?
A) Ular bir xil yo'nalishda o'zgarishga moyil
B) Ularga hech qanday ta'sir qilmaydi
C) Ular doimo aynan bir xil miqdorda o'zgaradi
D) Ular doimo teskari yo'nalishda o'zgaradi
To'g'ri javob: A) Ular bir xil yo'nalishda o'zgarishga moyil✔
Izoh: Asosiy stavka oshsa, banklar ham odatda depozit va kredit stavkalarini oshiradi.
14. Foiz koridorining yuqori chegarasi odatda nima bilan belgilanadi?
A) Markaziy bankning overnayt kredit stavkasi
B) Tijorat banklarining iste'mol krediti stavkasi
C) Davlat obligatsiyasining kupon stavkasi
D) Markaziy bankning overnayt depozit stavkasi
To'g'ri javob: A) Markaziy bankning overnayt kredit stavkasi
✔
Izoh: Banklar markaziy bankdan bir kunlik kreditni yuqori chegara stavkasida oladi.
15. Aktivlar rentabelligi (ROA) qanday hisoblanadi?
A) Jami aktivlar / sof foyda
B) Sof foyda / jami aktivlar
C) Depozitlar / jami aktivlar
D) Sof foyda / o'z kapitali
To'g'ri javob: B) Sof foyda / jami aktivlar
✔
Izoh: ROA sof foydani aktivlar hajmiga bo'lish orqali topiladi.
16. MHXS 9 ning 1-bosqichida (Stage 1) qaysi muddat uchun kutilayotgan kredit zarari hisoblanadi?
A) Hech qanday zarar hisoblanmaydi
B) Keyingi 12 oy uchun
C) Faqat keyingi 1 oy uchun
D) Kreditning butun muddati uchun
To'g'ri javob: B) Keyingi 12 oy uchun
✔
Izoh: Kredit riski sezilarli oshmagan aktivlar uchun 12 oylik ECL tan olinadi.
17. Pul-kredit siyosatining bilvosita (bozor) vositalariga qaysi biri kiradi?
A) Ochiq bozor operatsiyalari
B) Kredit limitlarini belgilash
C) Narxlarni ma'muriy muzlatish
D) Stavkalarga to'g'ridan-to'g'ri chegara qo'yish
To'g'ri javob: A) Ochiq bozor operatsiyalari
✔
Izoh: Ochiq bozor operatsiyalari bozor mexanizmi orqali likvidlikka ta'sir qiluvchi bilvosita vosita.
18. Xodim mijozga kredit olishi uchun hujjatlardagi ma'lumotlarni «to'g'rilab» berishni taklif qilsa, bu
qanday baholanadi?
A) Ruxsat etilgan amaliyot
B) Ichki firibgarlik va jiddiy qoidabuzarlik
C) Mijozga yordam
D) Savdo rejasini bajarishning maqbul usuli
To'g'ri javob: B) Ichki firibgarlik va jiddiy qoidabuzarlik
✔
Izoh: Hujjatlarni soxtalashtirish ham xodimni, ham bankni javobgarlikka tortadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 76

19. Firibgarlar mijozni masofaviy boshqaruv ilovasini o'rnatishga undashdan maqsadi nima?
A) Bank bilan aloqani yaxshilash va ilovani yangilashda yordam berish
B) Qurilmani boshqarib, bank ilovasi orqali pul o'g'irlash
C) Telefonni tezlashtirish
D) Mijozga bepul texnik yordam berish
To'g'ri javob: B) Qurilmani boshqarib, bank ilovasi orqali pul o'g'irlash✔
Izoh: Masofaviy kirish firibgarga mijoz nomidan operatsiya bajarish imkonini beradi.
20. Mijoz ehtiyojiga yo'naltirilgan (mijozga yo'naltirilgan) yondashuv nimani anglatadi?
A) Mijoz fikrini e'tiborsiz qoldirish
B) Faqat bank foydasini o'ylash
C) Mijozga faqat bitta, eng ko'p sotiladigan mahsulotni taklif qilish
D) Qarorlarda mijoz manfaatini markazga qo'yish
To'g'ri javob: D) Qarorlarda mijoz manfaatini markazga qo'yish
✔
Izoh: Mijozga yo'naltirilganlik uzoq muddatli ishonch va sodiqlikni shakllantiradi.
21. Eksportchi kelgusida evroda tushum kutmoqda. Evro arzonlashish riskidan himoyalanish uchun
nima qiladi?
A) Evroni forvard shartnoma bilan sotib oladi
B) Evrodagi tushumni rad etadi
C) Evroni forvard shartnoma bilan sotadi
D) Qo'shimcha evro kreditini oladi va sarflaydi
To'g'ri javob: C) Evroni forvard shartnoma bilan sotadi
✔
Izoh: Forvard sotish kelgusi tushumni oldindan kelishilgan kursda konvertatsiya qilishni ta'minlaydi.
22. Haddan tashqari tez kredit o'sishi markaziy bank uchun nimaning signali bo'lishi mumkin?
A) Bank tizimi barqarorligining mustahkamlanishining
B) Tizimli risklar to'planishining
C) Valyuta zaxiralarining ko'payishining
D) Inflyatsiyaning albatta pasayishining
To'g'ri javob: B) Tizimli risklar to'planishining
✔
Izoh: Kredit bumi qarzdorlik oshishi va kelajakda muammoli kreditlar ko'payishi xavfini bildiradi.
23. Bank bergan kafolatlar odatda qayerda hisobga olinadi?
A) Balansdan tashqari hisoblarda
B) Foiz daromadlari hisobvaraqlarida
C) Kassa hisobida
D) Ustav kapitali tarkibida
To'g'ri javob: A) Balansdan tashqari hisoblarda
✔
Izoh: Kafolatlar shartli majburiyat bo'lib, balansdan tashqarida aks etadi.
24. Kross-selling (qo'shimcha sotish) qachon etik hisoblanadi?
A) Mijoz rozi bo'lmasa ham mahsulot hisobiga ulansa
B) Taklif ehtiyojga mos bo'lsa va majburlanmasa
C) Asosiy xizmat qo'shimcha mahsulotsiz berilmaydigan bo'lsa
D) Mijozga shartlar aytilmasa
To'g'ri javob: B) Taklif ehtiyojga mos bo'lsa va majburlanmasa
✔
Izoh: Qo'shimcha mahsulot ixtiyoriy va mijoz manfaatiga mos bo'lishi kerak.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 77

25. Markaziy bankning asosiy maqsadi odatda qanday belgilanadi?
A) Eksport hajmini har yili oshirish
B) Davlat byudjeti daromadini ko'paytirish
C) Tijorat banklari foydasini oshirish
D) Narxlar barqarorligini ta'minlash
To'g'ri javob: D) Narxlar barqarorligini ta'minlash✔
Izoh: Zamonaviy markaziy banklarning bosh maqsadi narxlar barqarorligi, ya'ni past va barqaror inflyatsiya.
26. Xodim firibgarlikka shubha qilganda, mijoz bilan muloqotni qanday davom ettiradi?
A) Xotirjam, lekin qoidalarga qat'iy rioya qilib
B) Muloqotni to'satdan to'xtatib
C) Shubhasini oshkor qilib, mijozni qo'rqitib va ogohlantirib
D) Mijozni qattiq ayblab
To'g'ri javob: A) Xotirjam, lekin qoidalarga qat'iy rioya qilib
✔
Izoh: Xotirjamlik vaziyatni nazorat qilish va kerakli choralarni ko'rish imkonini beradi.
27. Skoring nima?
A) Qarz oluvchining to'lov qobiliyatini ballar bilan baholash
B) Bank aksiyalarining birjadagi kotirovkasi
C) Bank filiallarining ish samaradorligini ballar asosida reyting qilish
D) Kassadagi naqd pulni sanash jarayoni
To'g'ri javob: A) Qarz oluvchining to'lov qobiliyatini ballar bilan baholash
✔
Izoh: Kredit skoringi mijoz ma'lumotlari asosida uning qarzni qaytarish ehtimolini ballarda baholaydi.
28. Shartli misol: bankning dollardagi talablari 3 mln USD, majburiyatlari 7 mln USD. Valyuta
pozitsiyasi qanday?
A) 4 mln USD qisqa
B) 10 mln USD qisqa
C) Pozitsiya yopiq
D) 4 mln USD uzun
To'g'ri javob: A) 4 mln USD qisqa
✔
Izoh: Talablar - majburiyatlar = 3 - 7 = -4 mln USD, demak pozitsiya qisqa.
29. Sterilizatsiya qilingan intervensiya deganda nima tushuniladi?
A) Valyutani faqat naqd ko'rinishda sotish
B) Valyuta zaxiralarini qisqa muddat ichida to'liq ravishda oltin quymalariga almashtirish
C) Intervensiyani faqat yopiq kanallar orqali o'tkazish
D) Intervensiyaning pul massasiga ta'sirini teskari operatsiya bilan neytrallash
To'g'ri javob: D) Intervensiyaning pul massasiga ta'sirini teskari operatsiya bilan neytrallash
✔
Izoh: Valyuta sotib olishda kiritilgan pul ochiq bozor operatsiyasi bilan qayta jalb qilinadi.
30. Kredit hisobdan chiqarilganda (spisaniye) va unga oldindan to'liq zaxira yaratilgan bo'lsa, nima
sodir bo'ladi?
A) Kredit va zaxira kamayadi, foydaga qo'shimcha ta'sir yo'q
B) Mijozlar depozitlari kredit summasiga teng miqdorda kamayadi
C) Kapital ikki baravar kamayadi
D) Foyda shu summaga keskin oshadi
To'g'ri javob: A) Kredit va zaxira kamayadi, foydaga qo'shimcha ta'sir yo'q
✔
Izoh: Zaxira avval xarajatga olingani uchun hisobdan chiqarish foydaga qayta ta'sir qilmaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 78

15-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Depozit summasi 6 000 000 so'm, yillik oddiy stavka 14%, muddat 3 oy. Foiz daromadi qancha?
A) 210 000 so'm
B) 252 000 so'm
C) 840 000 so'm
D) 70 000 so'm
To'g'ri javob: A) 210 000 so'm✔
Izoh: 6 000 000 * 0,14 * 3/12 = 210 000 so'm.
2. 10 000 000 so'm qarz yillik 20% oddiy foizda 2 yilga berildi. Jami foiz summasi qancha?
A) 2 000 000 so'm
B) 4 000 000 so'm
C) 14 000 000 so'm
D) 4 400 000 so'm
To'g'ri javob: B) 4 000 000 so'm
✔
Izoh: Oddiy foiz: 10 000 000 so'm * 20% * 2 = 4 000 000 so'm.
3. Protsessing markazi nima ish qiladi?
A) Bank xodimlarini o'qitadi
B) Naqd pulni bankka tashiydi
C) Plastik kartalarni zavodda fizik ishlab chiqaradi va bezaydi
D) Karta operatsiyalarini texnik qayta ishlaydi va uzatadi
To'g'ri javob: D) Karta operatsiyalarini texnik qayta ishlaydi va uzatadi
✔
Izoh: Protsessing markazi avtorizatsiya so'rovlarini qabul qilib, emitent va ekvayer o'rtasida uzatadi.
4. Kredit arizasini ko'rib chiqishda bank odatda qaysi ma'lumotni tahlil qiladi?
A) Mijozning ijtimoiy tarmoqdagi rasmlarini
B) Mijozning sevimli taomi va hobbisini
C) Daromad, mavjud qarzlar va kredit tarixini
D) Mijoz qo'shnilarining ish joyini
To'g'ri javob: C) Daromad, mavjud qarzlar va kredit tarixini
✔
Izoh: Kredit qarori to'lov qobiliyatini ko'rsatuvchi moliyaviy ma'lumotlarga asoslanadi.
5. Kartaning old tomonida odatda qanday ma'lumot ko'rsatiladi?
A) Karta egasining PIN-kodi
B) Karta raqami va amal qilish muddati
C) Kartadagi pul qoldig'i
D) Karta egasining pasport seriyasi va raqami
To'g'ri javob: B) Karta raqami va amal qilish muddati
✔
Izoh: Old tomonda raqam, muddat, ba'zan egasi ismi va to'lov tizimi logotipi bo'ladi; PIN hech qachon
yozilmaydi.
6. Kassir ish kunini boshlashda xazinadan qimmatliklarni qanday oladi?
A) Boshqa kassirning kalitidan foydalanib
B) Faqat og'zaki kelishuv bilan
C) Hisob bilan, hujjat va imzo asosida
D) Hujjatsiz, ishonch asosida
To'g'ri javob: C) Hisob bilan, hujjat va imzo asosida
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 79

Izoh: Qimmatliklarni berish-olish har doim hujjatlashtirilib, imzo bilan tasdiqlanadi.
7. 1 000 000 so'm yillik 20% murakkab foizda (yillik kapitalizatsiya) 2 yilga qo'yildi. Yakuniy summa
qancha?
A) 1 400 000 so'm
B) 1 200 000 so'm
C) 440 000 so'm
D) 1 440 000 so'm
To'g'ri javob: D) 1 440 000 so'm✔
Izoh: S = 1 000 000 so'm * (1 + 20%)^2 = 1 440 000 so'm; oddiy foizda 1 400 000 so'm bo'lardi.
8. Bank reklamasidagi «yillik 20% gacha» iborasi nimani anglatadi?
A) Stavka shartlarga qarab 20% dan past bo'lishi mumkin
B) Stavka 20% dan yuqori bo'lishi kafolatlangan
C) Har qanday holatda stavka aynan 20%
D) 20% bu bank to'laydigan komissiya
To'g'ri javob: A) Stavka shartlarga qarab 20% dan past bo'lishi mumkin
✔
Izoh: «Gacha» maksimal stavkani bildiradi; amaldagi stavka summa, muddat va boshqa shartlarga bog'liq.
9. Bank xodimi do'stining iltimosi bilan boshqa mijozning hisobini tizimda ko'rib berishi mumkinmi?
A) Ha, ish vaqtidan tashqarida
B) Yo'q, xizmat zaruratisiz ma'lumotga kirish taqiqlanadi
C) Ha, agar do'st ishonchli bo'lsa
D) Ha, agar ma'lumot faqat og'zaki aytilsa va hech qayerga yozilmasa
To'g'ri javob: B) Yo'q, xizmat zaruratisiz ma'lumotga kirish taqiqlanadi
✔
Izoh: Ma'lumotlarga kirish faqat xizmat vazifasi doirasida bo'lishi kerak.
10. Bank mijozning hisobi bo'yicha ma'lumotni uchinchi shaxsga berishi mumkinmi?
A) Faqat mijozning qo'shnilariga
B) Faqat qonunda belgilangan hollarda yoki mijoz roziligi bilan
C) Faqat reklama kompaniyalariga
D) Ha, bank xodimiga murojaat qilgan har qanday shaxsga erkin beriladi
To'g'ri javob: B) Faqat qonunda belgilangan hollarda yoki mijoz roziligi bilan
✔
Izoh: Bank siri qoidalariga ko'ra ma'lumot faqat qonuniy asos yoki mijoz roziligi bilan beriladi.
11. Pachka banderolida odatda qaysi ma'lumotlar ko'rsatiladi?
A) Faqat pulni topshirgan mijozning ismi
B) Faqat banknotalarning seriya raqamlari ro'yxati
C) Faqat bank logotipi va filial manzili
D) Nominal, soni, summa, sana va kassir imzosi
To'g'ri javob: D) Nominal, soni, summa, sana va kassir imzosi
✔
Izoh: Banderol rekvizitlari qadoqlovchi va pachka tarkibini aniqlash imkonini beradi.
12. Mijoz shaxsini tasdiqlovchi asosiy hujjat sifatida odatda nima talab qilinadi?
A) Ish joyidan tavsifnoma
B) Ijtimoiy tarmoq profili
C) Amaldagi pasport yoki ID-karta
D) Haydovchilik guvohnomasining nusxasi
To'g'ri javob: C) Amaldagi pasport yoki ID-karta
✔
Izoh: Identifikatsiya rasmiy shaxsni tasdiqlovchi hujjat asosida amalga oshiriladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 80

13. 10 000 000 so'm yillik 10% murakkab foizda (yillik kapitalizatsiya) 2 yilga qo'yildi. Yakuniy summa
qancha?
A) 2 100 000 so'm
B) 11 000 000 so'm
C) 12 000 000 so'm
D) 12 100 000 so'm
To'g'ri javob: D) 12 100 000 so'm✔
Izoh: S = 10 000 000 so'm * (1 + 10%)^2 = 12 100 000 so'm; oddiy foizda 12 000 000 so'm bo'lardi.
14. Ssuda hisob raqami nima uchun ochiladi?
A) Berilgan kredit qarzini hisobga olish uchun
B) Mijozning muddatli omonati va jamg'armasini saqlash uchun
C) Xodimlarga ish haqi o'tkazish uchun
D) Valyuta ayirboshlash uchun
To'g'ri javob: A) Berilgan kredit qarzini hisobga olish uchun
✔
Izoh: Ssuda hisobida qarz oluvchiga berilgan kredit va uning qaytarilishi hisobga olinadi.
15. Bankning kassa bo'limida «xazina» (sejf xonasi) qanday vazifani bajaradi?
A) Xodimlar dam olish xonasi bo'ladi
B) Mijozlar bilan uchrashuv va muzokaralar xonasi sifatida ishlatiladi
C) Hujjatlarni chop etish joyi bo'ladi
D) Qimmatliklar va naqd pul zaxirasini xavfsiz saqlaydi
To'g'ri javob: D) Qimmatliklar va naqd pul zaxirasini xavfsiz saqlaydi
✔
Izoh: Xazinada bankning naqd pul va boshqa qimmatliklari saqlanadi.
16. Avtoto'lov (doimiy topshiriq) xizmati nimani anglatadi?
A) Belgilangan to'lovlarni jadval bo'yicha avtomatik bajarish
B) Kartani har oy muayyan sanada avtomatik ravishda bloklab qo'yish
C) Kartaga avtomatik kredit berish
D) Bankomatdan avtomatik naqd yechish
To'g'ri javob: A) Belgilangan to'lovlarni jadval bo'yicha avtomatik bajarish
✔
Izoh: Mijoz kommunal yoki mobil aloqa kabi muntazam to'lovlarni avtomatik bajarishga sozlaydi.
17. Kredit karta qanday karta?
A) Faqat naqd pul yechish uchun ishlatiladigan karta
B) Bank bergan kredit limiti hisobidan to'lov qilinadigan karta
C) Faqat yoqilg'i quyish uchun beriladigan karta
D) Faqat egasining o'z mablag'i doirasida ishlatiladigan debet karta
To'g'ri javob: B) Bank bergan kredit limiti hisobidan to'lov qilinadigan karta
✔
Izoh: Kredit kartada mijoz bankning qarz mablag'idan belgilangan limit doirasida foydalanadi.
18. Terrorizmni moliyalashtirish pul yuvishdan qaysi jihati bilan farq qiladi?
A) Faqat naqd pulda amalga oshiriladi
B) Hech qanday farqi yo'q
C) Mablag' qonuniy manbadan ham bo'lishi mumkin
D) Doimo faqat juda katta summalar bilan bog'liq bo'ladi
To'g'ri javob: C) Mablag' qonuniy manbadan ham bo'lishi mumkin
✔
Izoh: Terrorizmni moliyalashtirishda kichik va qonuniy manbali mablag'lar ham ishlatilishi mumkin.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 81

19. Qarz oluvchi bir necha kreditni bitta kreditga birlashtirishi qanday ataladi?
A) Qarzlarni kapitalizatsiya qilish
B) Qarzlarni sekyuritizatsiya qilish
C) Qarzlarni konsolidatsiya qilish
D) Qarzlarni diversifikatsiya qilish
To'g'ri javob: C) Qarzlarni konsolidatsiya qilish✔
Izoh: Konsolidatsiya bir necha qarzni bitta, boshqarish osonroq kreditga jamlaydi.
20. Naqd pulni mijozdan qabul qilishda kassir qanday tartibga rioya qilishi kerak?
A) Pulni sanamasdan olib, keyinroq ichki xonada qayta tekshirish
B) Pulni mijoz ko'z o'ngida sanab, hujjat bilan solishtirish
C) Pulni mijozga sanatib, o'zi tekshirmaslik
D) Faqat pachkaning ustki banknotasini tekshirish
To'g'ri javob: B) Pulni mijoz ko'z o'ngida sanab, hujjat bilan solishtirish
✔
Izoh: Pul mijoz ishtirokida sanalib, hujjatdagi summa bilan solishtiriladi.
21. Komplayens madaniyati bankda nima bilan namoyon bo'ladi?
A) Qoidalarga rioya har bir xodim amaliyotiga aylanishi bilan
B) Qoidalarning faqat qog'ozda bo'lishi bilan
C) Faqat komplayens bo'limi qoidalarga rioya qilishi bilan
D) Foyda har doim qoidalardan ustun qo'yilishi bilan
To'g'ri javob: A) Qoidalarga rioya har bir xodim amaliyotiga aylanishi bilan
✔
Izoh: Komplayens butun tashkilotning umumiy mas'uliyatidir.
22. Jismoniy shaxs bank hisob raqamini ochishda odatda nimani taqdim etadi?
A) Ish joyidan tavsifnomani
B) Uy-joy kadastr hujjatini
C) Shaxsini tasdiqlovchi hujjatni
D) Harbiy xizmat guvohnomasini
To'g'ri javob: C) Shaxsini tasdiqlovchi hujjatni
✔
Izoh: Mijozni identifikatsiya qilish uchun shaxsni tasdiqlovchi hujjat talab qilinadi.
23. Ko'p valyutali karta nima?
A) Faqat bitta mamlakat hududida ishlaydigan, cheklangan karta
B) Faqat naqd pul yechish uchun karta
C) Bir nechta valyutadagi hisoblar bilan bog'langan karta
D) Faqat milliy valyutadagi sovg'a kartasi
To'g'ri javob: C) Bir nechta valyutadagi hisoblar bilan bog'langan karta
✔
Izoh: Ko'p valyutali kartada bir necha valyuta hisoblari bo'ladi va to'lov mos hisobdan amalga oshiriladi.
24. Bankda depozit qo'yish orqali omonatchi qanday rolga ega bo'ladi?
A) Bankning kafili
B) Bankning aksiyadori
C) Bankning qarzdori
D) Bankning kreditori
To'g'ri javob: D) Bankning kreditori
✔
Izoh: Omonatchi bankka mablag' beradi va bank uning oldida qarzdor bo'ladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 82

25. Bankning kassa operatsiyalariga asosan nimalar kiradi?
A) Faqat qimmatli qog'ozlar bilan birja savdosi
B) Naqd pulni qabul qilish, berish, saqlash va tashish
C) Faqat kreditlar bo'yicha foizlarni hisoblash va undirish
D) Faqat xalqaro pul o'tkazmalarini tekshirish
To'g'ri javob: B) Naqd pulni qabul qilish, berish, saqlash va tashish✔
Izoh: Kassa operatsiyalari naqd pul va boshqa qimmatliklar harakati bilan bog'liq ishlardir.
26. Mablag'larni muzlatish nimani anglatadi?
A) Mablag'larni muddatli depozitga qo'yish
B) Mablag'larni boshqa valyutaga avtomatik almashtirish
C) Mablag'lardan foydalanishni vaqtincha taqiqlash
D) Mablag'larni darhol davlat byudjetiga o'tkazish
To'g'ri javob: C) Mablag'lardan foydalanishni vaqtincha taqiqlash
✔
Izoh: Muzlatishda mulk egasida qoladi, lekin undan foydalanish taqiqlanadi.
27. Mijoz uchun ochilgan hisobdan haqiqatda boshqa shaxs foydalanayotgani ma'lum bo'lsa, bu
nimadan dalolat beradi?
A) Mijozning ishonchliligidan
B) Bankning muvaffaqiyatli marketing siyosati va reklamasidan
C) Hisobning faolligidan
D) Hisobdan nominal sifatida foydalanilayotganidan
To'g'ri javob: D) Hisobdan nominal sifatida foydalanilayotganidan
✔
Izoh: Haqiqiy foydalanuvchini yashirish AML va firibgarlik riskini oshiradi.
28. Ochiq bank (Open Banking) tushunchasi nimani anglatadi?
A) Bankning aksiyalarini ommaga sotishi
B) Mijoz roziligi bilan bank ma'lumotlarini API orqali uchinchi tomonlarga ulashish
C) Banklarning tunu kun ochiq ishlashi
D) Bank sirining bekor qilinib, mijozlar ma'lumotlarining ommaga ochiq e'lon qilinishi
To'g'ri javob: B) Mijoz roziligi bilan bank ma'lumotlarini API orqali uchinchi tomonlarga ulashish
✔
Izoh: Open Banking mijoz roziligi asosida xavfsiz API orqali moliyaviy xizmatlar integratsiyasini ta'minlaydi.
29. Foiz yiliga bir martadan ko'p kapitalizatsiya qilinsa, effektiv yillik stavka nominaldan qanday
bo'ladi?
A) Past
B) Teng
C) Yuqori
D) Ikki baravar past
To'g'ri javob: C) Yuqori
✔
Izoh: Yil ichida foizga foiz hisoblangani uchun effektiv stavka nominaldan oshadi.
30. Naqd pul kassaga qabul qilinganda odatda qaysi hujjat rasmiylashtiriladi?
A) Kredit shartnomasi
B) Kirim kassa hujjati (order yoki e'lon)
C) Memorial order (ichki naqdsiz buxgalteriya hujjati)
D) Chiqim kassa orderi yoki pul cheki
To'g'ri javob: B) Kirim kassa hujjati (order yoki e'lon)
✔
Izoh: Naqd pulni qabul qilish kirim kassa hujjati bilan rasmiylashtiriladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 83

16-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Deflyatsiya nima?
A) Narxlar umumiy darajasining pasayishi
B) Milliy valyuta kursining tushib ketishi
C) Inflyatsiya sur'atining biroz sekinlashishi
D) Ish haqi darajasining keskin oshishi
To'g'ri javob: A) Narxlar umumiy darajasining pasayishi✔
Izoh: Deflyatsiya narxlar umumiy darajasi pasayib borishini anglatadi.
2. Bank kartasi ma'lumotlarini ijtimoiy tarmoqda «tekshirish uchun» so'ragan sahifa qanday
baholanadi?
A) Davlat organi
B) Xavfsiz so'rovnoma
C) Firibgarlik sahifasi bo'lishi ehtimoli yuqori
D) Bankning ijtimoiy tarmoqdagi rasmiy xizmati
To'g'ri javob: C) Firibgarlik sahifasi bo'lishi ehtimoli yuqori
✔
Izoh: Banklar karta ma'lumotlarini ijtimoiy tarmoq orqali so'ramaydi.
3. Smishing nima?
A) Bank kartasini bir vaqtda ikki terminalda ishlatish
B) Kredit tarixini o'zgartirish
C) SMS orqali aldov havolasi yoki ko'rsatma yuborish
D) Pul o'tkazmasini bekor qilish
To'g'ri javob: C) SMS orqali aldov havolasi yoki ko'rsatma yuborish
✔
Izoh: Smishing SMS orqali amalga oshiriladigan fishing turidir.
4. Bankning ichki firibgarligini oldini olishda qaysi chora samarali?
A) Asosiy vakolatlarni bitta tajribali xodimga jamlab berish
B) Xodimlarga maxfiy kodlarni almashishga ruxsat berish
C) Vazifalarni taqsimlash, ikki shaxs nazorati va rotatsiya
D) Nazoratni bekor qilish
To'g'ri javob: C) Vazifalarni taqsimlash, ikki shaxs nazorati va rotatsiya
✔
Izoh: Ichki nazorat choralari bir shaxsning yashirin suiiste'molini qiyinlashtiradi.
5. Markaziy bank garov (kollateral) siyosati nimani belgilaydi?
A) Aholining ipoteka krediti uchun garovga qo'yadigan uylarini
B) Fuqarolar valyuta olib chiqish tartibini
C) Banklar xodimlarining ish haqi miqdorini
D) Likvidlik operatsiyalarida qabul qilinadigan aktivlarni
To'g'ri javob: D) Likvidlik operatsiyalarida qabul qilinadigan aktivlarni
✔
Izoh: Markaziy bank banklarga resurs berishda qaysi qimmatli qog'oz va aktivlarni garovga olishini belgilaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 84

6. Xodim mijozning noto'g'ri qarorini ko'rsa (masalan, shubhali sxemaga pul o'tkazish), uning roli
qanday?
A) Mijozni masxara qilish
B) Mijoz o'rniga qaror qabul qilish
C) Ogohlantirish berish, qonuniy qaror mijozda qoladi
D) Hech narsa demaslik majburiy, chunki bu xodimga tegishli emas
To'g'ri javob: C) Ogohlantirish berish, qonuniy qaror mijozda qoladi✔
Izoh: Xodim xabardor qiladi va ogohlantiradi; qonuniy operatsiya bo'yicha qaror mijozniki.
7. Asosiy vositalarning amortizatsiyasi nima?
A) Aktivni bozor narxida qayta sotish
B) Aktiv qiymatini xizmat muddati davomida xarajatga taqsimlash
C) Aktivni ta'mirlash xarajati
D) Aktivni yong'in va o'g'irlikdan sug'urtalash uchun yillik xarajat
To'g'ri javob: B) Aktiv qiymatini xizmat muddati davomida xarajatga taqsimlash
✔
Izoh: Amortizatsiya aktivdan foydalanish davrida uning qiymatini bosqichma-bosqich xarajatga o'tkazadi.
8. Pul-kredit siyosatida «kaptarona» (dovish) pozitsiya nimani anglatadi?
A) Iqtisodiy faollikni qo'llab-quvvatlash, stavkani pasaytirishga moyillik
B) Majburiy zaxira normasini oshirishga moyillik
C) Valyuta intervensiyasini to'xtatishga moyillik
D) Inflyatsiyaga qarshi kurashda stavkani keskin oshirishga moyillik
To'g'ri javob: A) Iqtisodiy faollikni qo'llab-quvvatlash, stavkani pasaytirishga moyillik
✔
Izoh: Dovish yondashuv o'sish va bandlikni ko'proq hisobga olib, yumshoqroq siyosatni afzal ko'radi.
9. Valyuta riski nima?
A) Axborot tizimlarining ishdan chiqish ehtimoli
B) Mijoz olgan kreditni o'z vaqtida qaytarmasligi ehtimoli
C) Kurs o'zgarishi natijasida zarar ko'rish ehtimoli
D) Bankda naqd pul yetishmasligi ehtimoli
To'g'ri javob: C) Kurs o'zgarishi natijasida zarar ko'rish ehtimoli
✔
Izoh: Valyuta riski kurs tebranishlari sababli aktiv yoki majburiyatlar qiymati o'zgarishidan zarar ko'rish
ehtimolidir.
10. Moliyaviy vositachilik deganda nima tushuniladi?
A) Davlat soliqlarini yig'ib byudjetga o'tkazish
B) Bo'sh mablag'larni ularga muhtojlarga yo'naltirish
C) Milliy valyutani chet el valyutasiga almashtirish
D) Tovarlarni ishlab chiqaruvchidan sotib olish
To'g'ri javob: B) Bo'sh mablag'larni ularga muhtojlarga yo'naltirish
✔
Izoh: Banklar jamg'aruvchilardan mablag' jalb qilib, uni qarz oluvchilarga joylashtiradi.
11. Markaziy bank asosiy stavkasi va tijorat banklarining kredit stavkalari o'rtasidagi munosabat
qanday?
A) Kredit stavkalari doimo asosiy stavkaga aynan teng
B) Kredit stavkalari faqat hukumat qarori bilan belgilanadi
C) Kredit stavkalari asosiy stavkaga bog'liq emas
D) Kredit stavkalari asosiy stavka va risk ustamasini aks ettiradi
To'g'ri javob: D) Kredit stavkalari asosiy stavka va risk ustamasini aks ettiradi
✔
Izoh: Banklar resurs narxiga (asosiy stavka ta'sirida) kredit riski va xarajatlar ustamasini qo'shadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 85

12. SIM-kartani almashtirish (SIM swap) firibgarligining maqsadi nima?
A) Mijozning mobil aloqa tarifini arzonlashtirib berish
B) Mijozga yangi telefon sovg'a qilish
C) Bank kartasini yangilash
D) Raqamni egallab, SMS kodlarni qabul qilish
To'g'ri javob: D) Raqamni egallab, SMS kodlarni qabul qilish✔
Izoh: Raqam egallansa, firibgar bank SMS kodlarini olib, hisobga kira oladi.
13. Zaxira normasi 20% bo'lsa, oddiy depozit multiplikatori nechaga teng?
A) 2
B) 0,2
C) 5
D) 20
To'g'ri javob: C) 5
✔
Izoh: Oddiy multiplikator: m = 1/0,20 = 5.
14. Shartli misol: bank oy davomida 4 000 ta o'tkazma bajargan, har biri uchun 5 000 so'm komissiya
olgan. Komissiya daromadi qancha?
A) 20 mln so'm
B) 2 mln so'm
C) 9 mln so'm
D) 200 mln so'm
To'g'ri javob: A) 20 mln so'm
✔
Izoh: 4 000 x 5 000 = 20 000 000 so'm.
15. Shartli misol: 60 mln so'mlik avtomobil 5 yilga to'g'ri chiziqli usulda (tugatish qiymatisiz)
amortizatsiya qilinadi. 2 yildan keyin qoldiq qiymati qancha?
A) 12,5 mln so'm
B) 48 mln so'm
C) 36 mln so'm
D) 24 mln so'm
To'g'ri javob: C) 36 mln so'm
✔
Izoh: Yillik 12 mln; 2 yilda 24 mln; qoldiq 60 - 24 = 36 mln so'm.
16. Markaziy bankning asosiy stavkasi (siyosat stavkasi) nimani belgilaydi?
A) Pul bozoridagi stavkalar uchun mo'ljal darajasini
B) Davlat soliqlarining yillik stavkasini
C) Aholiga beriladigan har bir kredit stavkasini aniq
D) Tijorat banklari xodimlari ish haqini
To'g'ri javob: A) Pul bozoridagi stavkalar uchun mo'ljal darajasini
✔
Izoh: Asosiy stavka banklararo bozor va boshqa stavkalarga yo'nalish beruvchi asosiy vosita.
17. AQSh dollarining ISO 4217 bo'yicha harfli kodi qaysi?
A) USA
B) UDS
C) USD
D) DOL
To'g'ri javob: C) USD
✔
Izoh: AQSh dollarining xalqaro harfli kodi USD.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 86

18. Muddati o'tgan va undirilishi shubhali kreditlar ko'pincha qanday nomlanadi?
A) Kapital qo'yilmalari
B) Yuqori likvid aktivlar
C) Balansdan tashqari shartli majburiyatlar
D) Muammoli (ishlamayotgan) kreditlar
To'g'ri javob: D) Muammoli (ishlamayotgan) kreditlar✔
Izoh: Ishlamayotgan kreditlar (NPL) bank aktivlari sifatining muhim ko'rsatkichidir.
19. Dezinflyatsiya deganda nima tushuniladi?
A) Pul massasining keskin ko'payishi
B) Inflyatsiya sur'atining sekinlashishi
C) Valyuta kursining mustahkamlanishi
D) Narxlar umumiy darajasining pasayishi
To'g'ri javob: B) Inflyatsiya sur'atining sekinlashishi
✔
Izoh: Dezinflyatsiyada narxlar o'sishda davom etadi, ammo o'sish sur'ati kamayadi.
20. Firibgarlik uchburchagidagi «imkoniyat» elementini kamaytirish uchun bank nima qiladi?
A) Ichki nazorat tizimini kuchaytiradi
B) Reklama va marketing faoliyatini ko'paytiradi
C) Xodimlar maoshini yashiradi
D) Mijozlar sonini kamaytiradi
To'g'ri javob: A) Ichki nazorat tizimini kuchaytiradi
✔
Izoh: Nazorat bo'shliqlari kamaysa, firibgarlik qilish imkoniyati qisqaradi.
21. Stagflyatsiya nima?
A) Yuqori inflyatsiya va iqtisodiy turg'unlikning birga kelishi
B) Narxlar va ish haqining birga pasayishi
C) Past inflyatsiya va tez iqtisodiy o'sishning birga kelishi
D) Faqat eksport hajmining qisqarishi
To'g'ri javob: A) Yuqori inflyatsiya va iqtisodiy turg'unlikning birga kelishi
✔
Izoh: Stagflyatsiyada narxlar o'sadi, iqtisodiy o'sish esa to'xtaydi yoki ishsizlik oshadi.
22. Uzun (ochiq uzun) valyuta pozitsiyasi qachon yuzaga keladi?
A) Valyutadagi talablar majburiyatlardan ko'p bo'lganda
B) Talablar va majburiyatlar o'zaro teng bo'lib qolganda
C) Bank valyuta operatsiyalarini vaqtincha to'xtatganda
D) Valyutadagi majburiyatlar talablardan ko'p bo'lganda
To'g'ri javob: A) Valyutadagi talablar majburiyatlardan ko'p bo'lganda
✔
Izoh: Talablar majburiyatlardan oshsa, pozitsiya uzun (long) deyiladi.
23. Xitoy yuanining (renminbi) xalqaro harfli kodi qaysi?
A) RMN
B) CNY
C) CHN
D) YUA
To'g'ri javob: B) CNY
✔
Izoh: Xitoy yuani ISO 4217 bo'yicha CNY kodi bilan belgilanadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 87

24. Bank boshqa bankdan banklararo kredit oldi. Balansda nima o'zgaradi?
A) Faqat kapital oshadi
B) Aktivlar oshadi, kapital esa shu summaga kamayadi
C) Aktivlar va majburiyatlar teng summaga oshadi
D) Majburiyatlar kamayadi
To'g'ri javob: C) Aktivlar va majburiyatlar teng summaga oshadi✔
Izoh: Olingan pul aktivni, qaytarish majburiyati esa passivni oshiradi.
25. Hujjatli akkreditivda bankning asosiy majburiyati nimadan iborat?
A) Importchining qarzlarini kafolatsiz va shartsiz to'lash
B) Shartlarga mos hujjatlar taqdim etilsa to'lovni amalga oshirish
C) Tovar sifatini omborga borib shaxsan tekshirib chiqish
D) Tovarni omborda saqlashni tashkil qilish
To'g'ri javob: B) Shartlarga mos hujjatlar taqdim etilsa to'lovni amalga oshirish
✔
Izoh: Akkreditivda bank tovar bilan emas, hujjatlar bilan ishlaydi va mos hujjatlarga qarshi to'laydi.
26. Bank panikasi (bank run) nima?
A) Bank aksiyalarining birjada keskin qimmatlashishi
B) Kredit oluvchilarning qarzni muddatidan oldin uzishi
C) Bankning yangi filiallarini bir vaqtda ochishi
D) Omonatchilarning mablag'ini ommaviy ravishda qaytarib olishi
To'g'ri javob: D) Omonatchilarning mablag'ini ommaviy ravishda qaytarib olishi
✔
Izoh: Ishonch yo'qolganda omonatchilar bir vaqtda pul yechib olishga harakat qiladi, bu likvidlik inqiroziga olib
keladi.
27. Kredit riski nima?
A) Bank tizimidagi texnik nosozlik xavfi
B) Valyuta kursining o'zgarishi xavfi
C) Qarz oluvchi majburiyatni bajarmasligi xavfi
D) Foiz stavkalari o'zgarishi xavfi
To'g'ri javob: C) Qarz oluvchi majburiyatni bajarmasligi xavfi
✔
Izoh: Kredit riski qarz oluvchi qarz va foizni o'z vaqtida qaytarmasligi ehtimoli bilan bog'liq.
28. O'zbekiston Respublikasida milliy valyutani muomalaga chiqarish huquqi kimga tegishli?
A) Tijorat banklariga
B) Moliya vazirligiga
C) Markaziy bankka
D) Vazirlar Mahkamasiga
To'g'ri javob: C) Markaziy bankka
✔
Izoh: Banknot va tangalarni muomalaga chiqarish (emissiya) markaziy bankning mutlaq vakolati.
29. Shartli misol: bank 1 EUR ni 11 000 so'mdan sotib oladi, 1 USD ni 10 000 so'mdan sotadi. Mijoz 1
000 EUR ni so'm orqali USD ga almashtirsa, necha USD oladi?
A) 1 100 USD
B) 1 000 USD
C) 1 150 USD
D) 909,09 USD
To'g'ri javob: A) 1 100 USD
✔
Izoh: 1 000 EUR x 11 000 = 11 000 000 so'm; 11 000 000 / 10 000 = 1 100 USD.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 88

30. To'g'ri chiziqli amortizatsiya usulida yillik summa qanday hisoblanadi?
A) Bozor qiymati / 12
B) (Boshlang'ich qiymat + tugatish qiymati) / xizmat muddati x 2
C) Boshlang'ich qiymat x foydali xizmat muddati
D) (Boshlang'ich qiymat - tugatish qiymati) / xizmat muddati
To'g'ri javob: D) (Boshlang'ich qiymat - tugatish qiymati) / xizmat muddati✔
Izoh: To'g'ri chiziqli usulda har yili teng summa amortizatsiya qilinadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 89

17-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Depozit shartnomasidagi «to'ldirish imkoniyati» nima?
A) Depozitni boshqa shaxsga sotish
B) Foizni oldindan bir martada olish
C) Muddat davomida istalgan summani qisman yechib olish imkoni
D) Muddat davomida depozitga qo'shimcha summa qo'shish
To'g'ri javob: D) Muddat davomida depozitga qo'shimcha summa qo'shish✔
Izoh: To'ldiriladigan depozitga muddat davomida qo'shimcha mablag' kiritish mumkin.
2. Mijoz o'z hisobidagi operatsiyalar haqida xabar olish uchun qaysi xizmatdan foydalanishi mumkin?
A) Bankning yillik moliyaviy hisoboti
B) Markaziy bankning press-relizi
C) Bankning reklama bukleti
D) SMS yoki ilova orqali bildirishnoma
To'g'ri javob: D) SMS yoki ilova orqali bildirishnoma
✔
Izoh: Operatsiyalar haqida darhol xabar olish firibgarlikni tez sezishga yordam beradi.
3. Bank xodimi o'z shaxsiy pulini kassa puli bilan aralashtirishi mumkinmi?
A) Ha, kamomadni yopish uchun
B) Ha, rahbar bilmasa
C) Yo'q, shaxsiy pul kassa puli bilan saqlanmaydi
D) Ha, agar ish kuni oxirida ajratib olsa
To'g'ri javob: C) Yo'q, shaxsiy pul kassa puli bilan saqlanmaydi
✔
Izoh: Shaxsiy va bank pulini aralashtirish nazoratni buzadi va suiiste'molga yo'l ochadi.
4. Hisob-kitob (settlement) bosqichida nima sodir bo'ladi?
A) To'lov ma'lumoti faqat ro'yxatga olinib, pul hech qayerga o'tkazilmaydi
B) Mablag'lar ishtirokchilar hisoblari o'rtasida yakuniy o'tkaziladi
C) Karta PIN-kodi o'zgartiriladi
D) Mijozga reklama xabari yuboriladi
To'g'ri javob: B) Mablag'lar ishtirokchilar hisoblari o'rtasida yakuniy o'tkaziladi
✔
Izoh: Settlement - kliring natijasida aniqlangan summalarning hisoblar bo'yicha yakuniy o'tkazilishi.
5. Pul yuvishning «integratsiya» bosqichi nimani anglatadi?
A) Noqonuniy naqd pulni bankka birinchi marta kiritish
B) Mablag'larni muzlatish
C) Mijozni identifikatsiya qilish va hujjatlarini tekshirish
D) Yuvilgan mablag'larning qonuniy iqtisodiyotga qaytishi
To'g'ri javob: D) Yuvilgan mablag'larning qonuniy iqtisodiyotga qaytishi
✔
Izoh: Integratsiyada mablag'lar qonuniy ko'rinishda mulk yoki biznesga yo'naltiriladi.
6. Samarali (effektiv) foiz stavkasi nimani ko'rsatadi?
A) Faqat markaziy bank asosiy stavkasini
B) Kreditning to'liq xarajatlari hisobga olingan haqiqiy yillik narxini
C) Faqat inflyatsiya darajasini
D) Faqat shartnomada yozilgan, komissiyalar qo'shilmagan nominal stavkani
To'g'ri javob: B) Kreditning to'liq xarajatlari hisobga olingan haqiqiy yillik narxini
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 90

Izoh: Effektiv stavka foiz, komissiya, majburiy to'lovlar va to'lov jadvalini hisobga olgan real yillik qiymat.
7. Bank operatsion kuni nima?
A) Bank mijoz topshiriqlarini qabul qilib bajaradigan vaqt oralig'i
B) Bank xodimlarining dam olish kuni
C) Markaziy bank qarorlar e'lon qiladigan kun
D) Bank yangi filiallarini ochadigan va mijozlarni taklif qiladigan bayram kuni
To'g'ri javob: A) Bank mijoz topshiriqlarini qabul qilib bajaradigan vaqt oralig'i✔
Izoh: Operatsion kun davomida bank to'lov va boshqa topshiriqlarni joriy sana bilan bajaradi.
8. Kassadagi naqd pul qoldig'i buxgalteriyada qanday turdagi modda hisoblanadi?
A) Bankning aktivi
B) Bankning kapitali
C) Bankning majburiyati
D) Balansdan tashqari modda
To'g'ri javob: A) Bankning aktivi
✔
Izoh: Kassadagi naqd pul bankka tegishli resurs bo'lib, aktivda aks etadi.
9. Mijoz kassaga qalbaki banknota bilan kelganini bilmagan bo'lsa, kassir unga qanday munosabatda
bo'ladi?
A) Mijozni bankdan chiqarib yuboradi
B) Xushmuomala tushuntirib, belgilangan tartibni bajaradi
C) Banknotani hech narsa demasdan jimgina qaytarib beradi
D) Mijozni qo'pol ayblaydi
To'g'ri javob: B) Xushmuomala tushuntirib, belgilangan tartibni bajaradi
✔
Izoh: Mijoz aybsiz bo'lishi mumkin, shuning uchun hurmat bilan, lekin qoidaga muvofiq ish tutiladi.
10. Naqdsiz to'lovlarning iqtisodiyot uchun afzalligi nima?
A) Shaffoflik oshadi va naqd pul bilan bog'liq xarajatlar kamayadi
B) Banklar foiz olishni to'xtatadi
C) Narxlar avtomatik ravishda ikki baravar tushadi va inflyatsiya yo'qoladi
D) Soliqlar to'liq bekor qilinadi
To'g'ri javob: A) Shaffoflik oshadi va naqd pul bilan bog'liq xarajatlar kamayadi
✔
Izoh: Naqdsiz hisob-kitoblar tezroq, xavfsizroq va kuzatiladigan bo'lib, naqd pul muomalasi xarajatini
kamaytiradi.
11. Kassir banknotaning to'lovga yaroqliligini aniqlashda nimaga tayanadi?
A) Markaziy bank mezonlari va ichki qoidalarga
B) Mijozning iltimosiga
C) Hamkasblarining taxminiga
D) O'zining shaxsiy tajribasi va ko'z bilan chamalashiga
To'g'ri javob: A) Markaziy bank mezonlari va ichki qoidalarga
✔
Izoh: To'lovga yaroqlilik belgilari rasmiy mezonlar bilan aniqlanadi.
12. Xayriya tashkilotlari bilan operatsiyalar qaysi xavf nuqtai nazaridan e'tiborni talab qiladi?
A) Terrorizmni moliyalashtirish uchun suiiste'mol ehtimoli
B) Foiz stavkasi riski
C) Kassa intizomi va naqd pul tashish bilan bog'liq risk
D) Valyuta kursi riski
To'g'ri javob: A) Terrorizmni moliyalashtirish uchun suiiste'mol ehtimoli
✔
Izoh: FATF notijorat tashkilotlarning terrorizmni moliyalashtirishda suiiste'mol qilinishi riskiga e'tibor qaratadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 91

13. Pul yuvishning «qatlamlash» bosqichining maqsadi nima?
A) Murakkab operatsiyalar bilan mablag' manbasini yashirish
B) Mablag'ni davlatga qaytarish
C) Naqd pulni bankka birinchi marta kiritish
D) Mablag'ni rasman qonuniy daromad sifatida biznesga sarflash
To'g'ri javob: A) Murakkab operatsiyalar bilan mablag' manbasini yashirish✔
Izoh: Qatlamlash ko'p bosqichli o'tkazmalar bilan pul izini chalkashtiradi.
14. SWIFT nima?
A) Banklar o'rtasida naqd pul va qimmatliklarni tashuvchi kompaniya
B) Banklararo xalqaro moliyaviy xabarlar almashish tarmog'i
C) Xalqaro valyuta birjasi
D) Xalqaro kredit reyting agentligi
To'g'ri javob: B) Banklararo xalqaro moliyaviy xabarlar almashish tarmog'i
✔
Izoh: SWIFT banklar o'rtasida to'lov va boshqa moliyaviy xabarlarni standart formatda uzatish tarmog'i; o'zi
pul saqlamaydi.
15. To'lovni kechiktirish kredit tarixiga qanday ta'sir qiladi?
A) Kredit tarixini butunlay o'chiradi
B) Kredit tarixini yaxshilaydi
C) Kredit tarixini yomonlashtiradi
D) Kredit tarixiga hech ta'sir qilmaydi
To'g'ri javob: C) Kredit tarixini yomonlashtiradi
✔
Izoh: Kechikishlar kredit byurosida qayd etiladi va kelajakda kredit olishni qiyinlashtiradi.
16. Investitsion kredit odatda nima uchun beriladi?
A) Shaxsiy sayohat xarajatlari uchun
B) Qisqa muddatli xom ashyo xaridi uchun
C) Asosiy vositalar va loyihalarni moliyalash uchun
D) Korxona xodimlarining kundalik ish haqini to'lash uchun
To'g'ri javob: C) Asosiy vositalar va loyihalarni moliyalash uchun
✔
Izoh: Investitsion kredit uzoq muddatli bo'lib, uskunalar, qurilish va loyihalarga yo'naltiriladi.
17. Kassa xonasiga kimlar kirishi mumkin?
A) Bankning istalgan mijozi navbat bilan
B) Xodimlarning yaqin qarindoshlari va do'stlari
C) Istalgan tashrif buyuruvchi
D) Faqat ruxsati bo'lgan mas'ul xodimlar
To'g'ri javob: D) Faqat ruxsati bo'lgan mas'ul xodimlar
✔
Izoh: Kassa xonasiga kirish qat'iy cheklanadi va nazorat qilinadi.
18. Telefon orqali o'zini mijozning turmush o'rtog'i deb tanishtirgan shaxs hisob qoldig'ini so'rasa,
xodim nima qiladi?
A) Qoldiqni taxminan aytadi
B) Qoldiqni aytadi, chunki qo'ng'iroq qilgan shaxs oila a'zosi
C) Hisob raqamini aytib, qoldiqni yashiradi
D) Ma'lumot bermaydi va mijozning o'zi murojaat qilishini aytadi
To'g'ri javob: D) Ma'lumot bermaydi va mijozning o'zi murojaat qilishini aytadi
✔
Izoh: Oila a'zosi ham vakolatsiz uchinchi shaxs hisoblanadi; bank siri saqlanadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 92

19. 3-D Secure texnologiyasi nimaga xizmat qiladi?
A) Kartaga yangi PIN-kod o'rnatishga
B) Bankomatda naqd pul sanashga
C) Onlayn karta to'lovlarida qo'shimcha tasdiqlashga
D) Kartani kontaktsiz to'lovga moslashtirishga
To'g'ri javob: C) Onlayn karta to'lovlarida qo'shimcha tasdiqlashga✔
Izoh: 3-D Secure onlayn xaridda karta egasidan qo'shimcha tasdiq (masalan SMS kod) so'raydi.
20. Bank kassa operatsiyalariga nima kiradi?
A) Naqd pul qabul qilish va berish
B) Qimmatli qog'ozlar portfelini boshqarish
C) Kreditlar bo'yicha risklarni baholash
D) Bank strategiyasini ishlab chiqish
To'g'ri javob: A) Naqd pul qabul qilish va berish
✔
Izoh: Kassa operatsiyalari naqd pul bilan bog'liq qabul qilish, berish va saqlashni qamraydi.
21. Infokiosk (to'lov terminali) va bankomat o'rtasidagi asosiy farq nima?
A) Ular o'rtasida hech qanday farq yo'q
B) Bankomat faqat kommunal to'lov qabul qiladi
C) Infokiosk asosan to'lov qabul qiladi, naqd pul bermaydi
D) Infokiosk faqat naqd pul beradi, to'lov olmaydi
To'g'ri javob: C) Infokiosk asosan to'lov qabul qiladi, naqd pul bermaydi
✔
Izoh: To'lov terminallari odatda naqd qabul qilib xizmatlarga to'laydi, bankomat esa naqd pul berishga
mo'ljallangan.
22. Kun yakunida kassir nimani amalga oshiradi?
A) Qolgan naqd pulni uyiga olib ketadi
B) Hujjatlarni tekshirmasdan to'g'ridan-to'g'ri arxivga topshiradi
C) Haqiqiy qoldiqni hujjatlardagi qoldiq bilan solishtiradi
D) Faqat kompyuterni o'chiradi
To'g'ri javob: C) Haqiqiy qoldiqni hujjatlardagi qoldiq bilan solishtiradi
✔
Izoh: Kun oxirida haqiqiy qoldiq hisobdagi qoldiq bilan solishtirilib, kassa yopiladi.
23. Nominal yillik stavka 24%, foiz oylik kapitalizatsiya qilinadi. Effektiv yillik stavka taxminan
qancha?
A) 26%
B) 26,82%
C) 27,82%
D) 24%
To'g'ri javob: B) 26,82%
✔
Izoh: (1 + 24%/12)^12 - 1 = 26,82%; kapitalizatsiya tufayli nominaldan yuqori.
24. Annuitetda vaqt o'tishi bilan to'lov tarkibida asosiy qarz ulushi qanday o'zgaradi?
A) Kamayib boradi
B) O'zgarmaydi
C) Nolga tushadi
D) Oshib boradi
To'g'ri javob: D) Oshib boradi
✔
Izoh: Qoldiq kamaygan sari foiz qismi kamayadi, asosiy qarz qismi esa ortadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 93

25. Mijoz kichik summalarni bir kunda bir nechta filialda alohida kiritayotgani aniqlansa, bu nimaga
o'xshaydi?
A) Amortizatsiya qilishga
B) Strukturalashga
C) Konvertatsiyaga
D) Hedjlashga
To'g'ri javob: B) Strukturalashga✔
Izoh: Summani bo'lib, turli joylarda kiritish chegaralardan qochish belgisidir.
26. Sanksiya ro'yxatlari bo'yicha tekshirish (screening) nima uchun o'tkaziladi?
A) Valyuta kursini tekshirish uchun
B) Ishtirokchi sanksiya ro'yxatlarida yo'qligini aniqlash uchun
C) Mijozning kredit reytingini va to'lov intizomini aniqlash uchun
D) Mijozning yoshini aniqlash uchun
To'g'ri javob: B) Ishtirokchi sanksiya ro'yxatlarida yo'qligini aniqlash uchun
✔
Izoh: Sanksiya ostidagi shaxslar bilan operatsiyalar taqiqlangan yoki cheklangan bo'ladi.
27. Bank hisob raqamidagi qoldiq manfiy bo'lishi qachon mumkin?
A) Hisobga ish haqi tushgan kuni
B) Mijoz depozit ochgan har qanday holatda
C) Hisob ko'chirmasi olinganda
D) Overdraft yoki kredit limiti berilgan bo'lsa
To'g'ri javob: D) Overdraft yoki kredit limiti berilgan bo'lsa
✔
Izoh: Oddiy joriy hisobda qoldiq manfiy bo'lmaydi; faqat kredit limiti (overdraft) bo'lsa salbiy qoldiq yuzaga
keladi.
28. Depozit shartnomasidagi «qisman yechish imkoniyati» nimani anglatadi?
A) Depozitni to'liq yopib, hisoblangan foizni bir martada olish
B) Minimal qoldiqni saqlagan holda mablag'ning bir qismini olish
C) Depozitga qo'shimcha summa kiritish
D) Depozit stavkasini o'zgartirish
To'g'ri javob: B) Minimal qoldiqni saqlagan holda mablag'ning bir qismini olish
✔
Izoh: Qisman yechishda depozit yopilmay, belgilangan minimal qoldiqdan ortiq summa olinadi.
29. Interchange (almashuv) komissiyasi kimlar o'rtasida to'lanadi?
A) Savdo nuqtasi va xaridor o'rtasida
B) Ekvayer va emitent bank o'rtasida
C) Karta egasi va uning qo'shnisi o'rtasida
D) Markaziy bank va soliq organi o'rtasida
To'g'ri javob: B) Ekvayer va emitent bank o'rtasida
✔
Izoh: Interchange - har bir karta operatsiyasi uchun ekvayerdan emitentga to'lanadigan komissiya.
30. 10 000 000 so'm yillik 20% stavkada 2 yilga qo'yilsa, murakkab foiz oddiy foizdan qancha ko'p
daromad beradi?
A) 800 000 so'm
B) 2 000 000 so'm
C) 400 000 so'm
D) 200 000 so'm
To'g'ri javob: C) 400 000 so'm
✔
Izoh: Murakkab: 14 400 000 so'm, oddiy: 14 000 000 so'm, farq 400 000 so'm.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 94

18-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. «Siz yutuq yutdingiz, uni olish uchun avval to'lov qiling» mazmunidagi xabar nimaga xos?
A) Avans to'lovli firibgarlikka
B) Soliq qaytarilishiga
C) Bankning rasmiy lotereya aksiyasiga
D) Kredit tasdiqlanishiga
To'g'ri javob: A) Avans to'lovli firibgarlikka✔
Izoh: Yutuqni olish uchun oldindan to'lov so'rash klassik firibgarlik belgisidir.
2. Operatsion risk nima bilan bog'liq?
A) Ichki jarayonlar, xodimlar va tizimlardagi nosozliklar
B) Faqat davlat qarzining o'sib borishi
C) Faqat jahon bozoridagi narxlar o'zgarishi
D) Faqat qarz oluvchilarning kreditni qaytarishga qobiliyatsizligi
To'g'ri javob: A) Ichki jarayonlar, xodimlar va tizimlardagi nosozliklar
✔
Izoh: Operatsion risk xato, firibgarlik, texnik nosozlik va jarayonlar kamchiligidan kelib chiqadigan
yo'qotishlar.
3. Markaziy bank mustaqilligi nima uchun muhim hisoblanadi?
A) Siyosiy bosimsiz narx barqarorligini ta'minlash uchun
B) Valyuta kursini har kuni o'zgartirish uchun
C) Tijorat banklari ustidan prudensial nazoratni bekor qilish uchun
D) Hukumat xarajatlarini cheklovsiz moliyalash uchun
To'g'ri javob: A) Siyosiy bosimsiz narx barqarorligini ta'minlash uchun
✔
Izoh: Mustaqil markaziy bank qisqa muddatli siyosiy maqsadlar uchun pul chiqarishga majbur bo'lmaydi.
4. Valyuta ayirboshlash shoxobchasida bank sotib olish kursi odatda sotish kursiga nisbatan qanday
bo'ladi?
A) Ikki baravar yuqori
B) Pastroq
C) Yuqoriroq
D) Doimo teng
To'g'ri javob: B) Pastroq
✔
Izoh: Bank valyutani arzonroq sotib olib, qimmatroq sotadi; farq bank daromadini tashkil etadi.
5. Debitorlik qarzi bank uchun qanday modda?
A) Aktiv
B) Kapital
C) Daromad
D) Majburiyat
To'g'ri javob: A) Aktiv
✔
Izoh: Debitorlik qarzi boshqalardan olinadigan summa bo'lib, aktiv hisoblanadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 95

6. Markaziy bank hukumatning moliyaviy agenti sifatida nima qila oladi?
A) Davlat nomidan soliq stavkalarini mustaqil ravishda belgilash va o'zgartirish
B) Davlat korxonalarini mustaqil boshqarish
C) Davlat hisoblarini yuritish va qimmatli qog'ozlar chiqarishda ko'maklashish
D) Davlat byudjetini parlament o'rniga tasdiqlash
To'g'ri javob: C) Davlat hisoblarini yuritish va qimmatli qog'ozlar chiqarishda ko'maklashish✔
Izoh: Ko'p mamlakatlarda markaziy bank davlat hisob raqamlari va qarz operatsiyalari bo'yicha agent
vazifasini bajaradi.
7. Tijorat krediti nima?
A) Bankning jismoniy shaxsga uy-joy uchun bergani
B) Markaziy bankning tijorat banklariga bergani
C) Korxonalar o'zaro tovarni to'lovi kechiktirilib sotishi
D) Davlatning xorijdan olgan qarz mablag'i
To'g'ri javob: C) Korxonalar o'zaro tovarni to'lovi kechiktirilib sotishi
✔
Izoh: Tijorat kreditida sotuvchi korxona xaridorga tovarni kechiktirilgan to'lov sharti bilan beradi.
8. Mijozga mahsulot sotishda shartlarni to'liq oshkor qilish nima uchun muhim?
A) Faqat rasmiyatchilik va tekshiruvchilar talabini bajarish uchun
B) Mijozni chalg'itish uchun
C) Savdo vaqtini cho'zish uchun
D) Mijoz ongli qaror qilishi va nizolar bo'lmasligi uchun
To'g'ri javob: D) Mijoz ongli qaror qilishi va nizolar bo'lmasligi uchun
✔
Izoh: Shaffoflik iste'molchi huquqlarini himoya qiladi va ishonchni oshiradi.
9. MHXS (IFRS) qisqartmasi nimani anglatadi?
A) Moliyaviy hisobotlarni xavfsiz saqlash
B) Markaziy hisob xizmati standartlari
C) Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari
D) Milliy hisobchilarning xalqaro malaka sertifikati
To'g'ri javob: C) Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari
✔
Izoh: IFRS - International Financial Reporting Standards, ya'ni MHXS.
10. Shartli misol: bank dollarni 10 500 so'mdan sotib oladi. Mijozga 4 200 000 so'm olish uchun nechta
USD sotish kerak?
A) 440 USD
B) 400 USD
C) 4 000 USD
D) 360 USD
To'g'ri javob: B) 400 USD
✔
Izoh: Kerakli valyuta = 4 200 000 / 10 500 = 400 USD.
11. Bank balansining aktiv qismi nimani ko'rsatadi?
A) Mablag'larning joylashtirilishini
B) Faqat bank ustav kapitali hajmini
C) Faqat mijozlar depozitlari qoldig'ini
D) Mablag'larning qaysi manbadan kelganini
To'g'ri javob: A) Mablag'larning joylashtirilishini
✔
Izoh: Aktivda bank mablag'larini qayerga joylashtirgani - kreditlar, qimmatli qog'ozlar, naqd pul - aks etadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 96

12. Bankning to'lov qobiliyati (solventligi) nimani ko'rsatadi?
A) Xodimlarning kasbiy malakasi va tajribasini
B) Aktivlar majburiyatlarni qoplashga yetarliligini
C) Mijozlar sonining o'sishini
D) Kunlik naqd pul aylanmasi hajmini
To'g'ri javob: B) Aktivlar majburiyatlarni qoplashga yetarliligini✔
Izoh: Solventlik uzoq muddatli moliyaviy barqarorlikni bildiradi.
13. Valyuta arbitraji nima?
A) Valyutani uzoq muddat davomida saqlab qo'yish
B) Turli bozorlardagi kurs farqidan foyda olish
C) Valyuta kreditini qayta tuzish
D) Valyuta bo'yicha nizolarni sudda hal qilish
To'g'ri javob: B) Turli bozorlardagi kurs farqidan foyda olish
✔
Izoh: Arbitraj bir vaqtda arzon bozorda sotib olib, qimmat bozorda sotish orqali foyda olishdir.
14. Garov qiymati 500 mln so'm, kredit 350 mln so'm bo'lsa, LTV necha foiz?
A) 70%
B) 35%
C) 143%
D) 50%
To'g'ri javob: A) 70%
✔
Izoh: LTV = 350 / 500 = 0,70, ya'ni 70%.
15. Miqdoriy yumshatish (QE) nima?
A) Markaziy bankning asosiy stavkani keskin oshirishi
B) Markaziy bankning aktivlarni yirik hajmda sotib olishi
C) Banklarning kredit berishni to'xtatishi
D) Hukumatning soliqlarni kamaytirishi
To'g'ri javob: B) Markaziy bankning aktivlarni yirik hajmda sotib olishi
✔
Izoh: QE stavkalar juda past bo'lganda uzoq muddatli stavkalarni pasaytirish uchun qo'llanadigan noan'anaviy
vosita.
16. Universal bank deganda qanday bank tushuniladi?
A) Ko'p turdagi bank xizmatlarini ko'rsatuvchi bank
B) Faqat ipoteka krediti beruvchi bank
C) Faqat xorijda faoliyat yurituvchi bank
D) Faqat korxonalarga xizmat ko'rsatuvchi bank
To'g'ri javob: A) Ko'p turdagi bank xizmatlarini ko'rsatuvchi bank
✔
Izoh: Universal bank keng spektrdagi operatsiyalarni bajaradi: depozit, kredit, to'lov, valyuta va hokazo.
17. Tashqi auditning asosiy maqsadi nima?
A) Soliqlarni hisoblash va to'lash
B) Hisobotlarning ishonchliligi haqida mustaqil fikr bildirish
C) Bankning kundalik operatsion faoliyatini bevosita boshqarish
D) Bank kreditlarini berish
To'g'ri javob: B) Hisobotlarning ishonchliligi haqida mustaqil fikr bildirish
✔
Izoh: Tashqi auditor hisobotlarning barcha muhim jihatlarda to'g'riligi haqida xulosa beradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 97

18. «1 USD = X so'm» ko'rinishidagi yozuv qanday kotirovka hisoblanadi?
A) Ikki xorijiy valyuta orasidagi kross-kotirovka
B) Kelgusi sana uchun forvard kotirovka
C) So'm uchun to'g'ridan-to'g'ri kotirovka
D) So'm uchun teskari (bilvosita) kotirovka
To'g'ri javob: C) So'm uchun to'g'ridan-to'g'ri kotirovka✔
Izoh: Xorijiy valyuta birligi milliy valyutada ifodalangani uchun bu so'm nuqtai nazaridan bevosita kotirovka.
19. Mijoz pul o'tkazmasini notanish «investitsiya platformasi»ga katta foyda va'dasi bilan qilmoqchi.
Xodim nima qilishi mumkin?
A) Mijozga o'zi ham shu platformaga sarmoya qo'yishini aytib, ishontirish
B) Moliyaviy piramida va firibgarlik xavfi haqida ogohlantirish
C) Platformani maqtab, o'tkazmani tezlatish
D) Bu haqda hech narsa demaslik majburiy
To'g'ri javob: B) Moliyaviy piramida va firibgarlik xavfi haqida ogohlantirish
✔
Izoh: Kafolatlangan yuqori foyda va'dasi moliyaviy piramidalarning odatiy belgisidir.
20. Valyuta kursining volatilligi nimani bildiradi?
A) Bank spredining doimiyligini
B) Kursning rasmiy e'lon qilinish vaqtini
C) Kursning tebranish (o'zgaruvchanlik) darajasini
D) Valyutaning boshqa valyutaga konvertatsiya qilinmasligini
To'g'ri javob: C) Kursning tebranish (o'zgaruvchanlik) darajasini
✔
Izoh: Volatillik kurs qanchalik tez va kuchli o'zgarishini ko'rsatadi.
21. Mijoz xorijda so'mdagi karta bilan dollarda xarid qilsa, odatda nima sodir bo'ladi?
A) Summani karta valyutasiga konvertatsiya qilish amalga oshiriladi
B) Operatsiya har doim rad etiladi
C) Xarid summasi konvertatsiyasiz so'mda aynan yechiladi
D) Konvertatsiya faqat oy oxirida, yig'ma tarzda bajariladi
To'g'ri javob: A) Summani karta valyutasiga konvertatsiya qilish amalga oshiriladi
✔
Izoh: Tranzaksiya va karta valyutalari farq qilsa, to'lov tizimi va bank kursi bo'yicha konvertatsiya bo'ladi.
22. Xodimlar firibgarlik sxemalari haqida muntazam o'qitilishi nima uchun muhim?
A) Ish vaqtini to'ldirish va hisobotda ko'rsatish uchun
B) Firibgarlik usullari doimiy yangilanib boradi
C) Faqat rasmiyatchilik uchun
D) Xodimlarni chalg'itish uchun
To'g'ri javob: B) Firibgarlik usullari doimiy yangilanib boradi
✔
Izoh: Xabardor xodim yangi sxemalarni tezroq aniqlaydi.
23. Markaziy bankning asosiy stavkasi bevosita kim uchun belgilanadi?
A) Har bir jismoniy shaxsning iste'mol kreditlari uchun
B) Faqat xorijiy investorlar uchun
C) Markaziy bank bilan operatsiya qiluvchi banklar uchun
D) Faqat davlat korxonalari uchun
To'g'ri javob: C) Markaziy bank bilan operatsiya qiluvchi banklar uchun
✔
Izoh: Asosiy stavka markaziy bankning tijorat banklari bilan operatsiyalari orqali butun bozorga uzatiladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 98

24. Markaziy bank raqamli valyutasi (CBDC) nima?
A) Markaziy bank chiqaradigan raqamli milliy pul
B) Tijorat bankining elektron depozit sertifikati
C) Bank kartasidagi bonus ballar tizimi
D) Xususiy kompaniya chiqaradigan kriptovaluta
To'g'ri javob: A) Markaziy bank chiqaradigan raqamli milliy pul✔
Izoh: CBDC - markaziy bank majburiyati bo'lgan milliy valyutaning raqamli shakli.
25. Toza stol (clean desk) siyosati nimani talab qiladi?
A) Stolda faqat gul saqlashni
B) Stolni bo'sh qoldirib, mijozlarga hujjat to'ldirish uchun berishni
C) Stolni har soatda yuvishni
D) Maxfiy hujjat va ma'lumotlarni qarovsiz qoldirmaslikni
To'g'ri javob: D) Maxfiy hujjat va ma'lumotlarni qarovsiz qoldirmaslikni
✔
Izoh: Toza stol siyosati maxfiy ma'lumotlar tarqalishining oldini oladi.
26. Banknotlar himoya belgilarining maqsadi nima?
A) Banknot nominalini yashirish
B) Qalbakilashtirishdan himoya qilish
C) Banknotni tezroq eskirishiga olib kelish
D) Banknotni chiroyli ko'rsatish
To'g'ri javob: B) Qalbakilashtirishdan himoya qilish
✔
Izoh: Suv belgisi, himoya ipi va boshqa elementlar soxta pul yasashni qiyinlashtiradi.
27. Shartli misol: 50 000 000 so'm kredit yillik 18 % stavkada. Yilni 360 kun deb olib, 90 kunlik foiz
qancha hisoblanadi?
A) 4 500 000 so'm
B) 2 250 000 so'm
C) 9 000 000 so'm
D) 27 000 000 so'm
To'g'ri javob: B) 2 250 000 so'm
✔
Izoh: 50 000 000 x 18 % x 90 / 360 = 2 250 000 so'm.
28. Bankning ijaraga olgan binosi bo'yicha MHXS 16 da ijarachi nimani tan oladi?
A) Foydalanish huquqi aktivi va ijara majburiyatini
B) Binoni o'z mulki sifatida tarixiy qiymatda
C) Hech narsani tan olmaydi
D) Faqat ijara xarajatini, balansda hech narsa aks ettirmasdan
To'g'ri javob: A) Foydalanish huquqi aktivi va ijara majburiyatini
✔
Izoh: IFRS 16 ijarachidan aksariyat ijaralarni balansda aks ettirishni talab qiladi.
29. Shartli rasmiy kurslar: 1 USD = 10 000 so'm, 1 EUR = 11 000 so'm. Shu kurslar bo'yicha EUR/USD
kross-kursi qancha?
A) 1,05
B) 0,9091
C) 1,20
D) 1,10
To'g'ri javob: D) 1,10
✔
Izoh: EUR/USD = 11 000 / 10 000 = 1,10, ya'ni 1 evro 1,10 dollarga teng.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 99

30. «Bank xavfsizlik xizmati» deb qo'ng'iroq qilgan shaxs kartangizga hujum bo'layotganini aytib, SMS
kodni so'rasa, nima qilish kerak?
A) Qo'ng'iroqni tugatib, bankning rasmiy raqamiga o'zi qo'ng'iroq qilish
B) Kodni tezda aytib, kartani saqlab qolish
C) Karta raqamini ham aytish
D) Qo'ng'iroq qiluvchi ko'rsatgan «himoya» ilovasini darhol o'rnatish
To'g'ri javob: A) Qo'ng'iroqni tugatib, bankning rasmiy raqamiga o'zi qo'ng'iroq qilish✔
Izoh: Bu tipik vishing sxemasi; haqiqiy bank SMS kodni so'ramaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 100

19-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Keshbek (cashback) nima?
A) Xarid summasining bir qismini karta egasiga qaytarish
B) Kartani qayta chiqarish to'lovi
C) Kartadan naqd pul yechganda olinadigan qo'shimcha komissiya
D) Kredit karta bo'yicha jarima foizi
To'g'ri javob: A) Xarid summasining bir qismini karta egasiga qaytarish✔
Izoh: Keshbek - xarid uchun bank yoki hamkor qaytaradigan mukofot summasi.
2. Firibgarlar kartaga «xato» pul o'tkazib, qaytarishni so'rasa, to'g'ri harakat qaysi?
A) Darhol ular so'ragan boshqa karta raqamiga pulni qaytarib yuborish
B) Bankka murojaat qilib, holatni bank orqali hal qilish
C) Firibgarga SMS kodni aytish
D) Firibgarga karta ma'lumotlarini berish
To'g'ri javob: B) Bankka murojaat qilib, holatni bank orqali hal qilish
✔
Izoh: Bunday sxemalar ko'pincha firibgarlik; qaytarish faqat bank orqali rasmiy tartibda amalga oshiriladi.
3. Oddiy foiz qanday hisoblanadi?
A) Faqat oldingi davr foizlariga
B) Boshlang'ich summa va oldingi foizlarga
C) Faqat boshlang'ich summaga
D) Faqat qarzning qolgan qismiga oyma-oy
To'g'ri javob: C) Faqat boshlang'ich summaga
✔
Izoh: Oddiy foizda har davr foiz faqat dastlabki asosiy summaga hisoblanadi.
4. Bankomat yoki terminal chekini saqlash nima uchun foydali?
A) Chekni boshqa do'konda ishlatish uchun
B) Kartaning PIN-kodini eslab qolish uchun
C) Chekni keyinroq bank kassasida naqd pulga almashtirish uchun
D) Nizoli holatda operatsiyani tasdiqlash uchun
To'g'ri javob: D) Nizoli holatda operatsiyani tasdiqlash uchun
✔
Izoh: Chek operatsiya sanasi, summasi va natijasini ko'rsatadi; murojaatda dalil bo'ladi.
5. Agar bank AML talablarini muntazam buzsa, qanday oqibat bo'lishi mumkin?
A) Sanksiyalar, jarimalar va obro' yo'qotish
B) Hech qanday oqibat yo'q, faqat og'zaki ogohlantirish
C) Kapitalning avtomatik oshishi
D) Mijozlar ishonchining ortishi
To'g'ri javob: A) Sanksiyalar, jarimalar va obro' yo'qotish
✔
Izoh: AML talablari buzilishi jiddiy huquqiy va reputatsion oqibatlarga olib keladi.
6. Bank siri tushunchasiga odatda nimalar kiradi?
A) Markaziy bank e'lon qilgan rasmiy kurs va qayta moliyalash stavkasi
B) Mijoz hisoblari, qoldiqlari va operatsiyalari haqidagi ma'lumot
C) Bankning reklama aksiyalari
D) Bankning e'lon qilingan yillik hisoboti
To'g'ri javob: B) Mijoz hisoblari, qoldiqlari va operatsiyalari haqidagi ma'lumot
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 101

Izoh: Bank siri mijozning hisob va operatsiyalari haqidagi maxfiy ma'lumotlarni himoya qiladi.
7. Diskont usulida (foiz oldindan ushlab qolinadigan) kreditning o'ziga xosligi nima?
A) Foiz kredit berilganda summadan ushlab qolinadi
B) Foiz kredit muddati oxirida bir martada to'liq to'lanadi
C) Foiz har oy qoldiqqa qo'shiladi
D) Foiz umuman hisoblanmaydi
To'g'ri javob: A) Foiz kredit berilganda summadan ushlab qolinadi✔
Izoh: Diskont usulida qarz oluvchi nominal summadan foiz ayirilgan qismini oladi, qaytarishda esa to'liq
summani to'laydi.
8. Xalqaro sanksiya ro'yxatlariga misol qaysi?
A) BMT Xavfsizlik Kengashining sanksiya ro'yxati
B) Bankning eng yaxshi va eng sodiq mijozlari ro'yxati
C) Valyuta kurslari jadvali
D) Xodimlar ta'til jadvali
To'g'ri javob: A) BMT Xavfsizlik Kengashining sanksiya ro'yxati
✔
Izoh: BMT Xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyalari asosidagi ro'yxatlar xalqaro miqyosda qo'llanadi.
9. Ipoteka kreditida boshlang'ich badal nima?
A) Bank komissiyasining birinchi oyda to'lanadigan qismi va sug'urta haqi
B) Kredit bo'yicha jarima summasi
C) Sug'urta kompaniyasining to'lovi
D) Uy narxining qarz oluvchi o'z hisobidan to'laydigan qismi
To'g'ri javob: D) Uy narxining qarz oluvchi o'z hisobidan to'laydigan qismi
✔
Izoh: Boshlang'ich badal uy narxining kredit hisobiga emas, o'z mablag'idan to'lanadigan ulushi.
10. Bank ilovasini qayerdan o'rnatish xavfsiz?
A) Notanish forumdagi arxiv fayldan
B) Noma'lum shaxs messenjer orqali yuborgan havola yoki fayldan
C) Rasmiy ilovalar do'konidan yoki bank saytidagi havoladan
D) Ijtimoiy tarmoqdagi reklama faylidan
To'g'ri javob: C) Rasmiy ilovalar do'konidan yoki bank saytidagi havoladan
✔
Izoh: Soxta ilovalar ma'lumotlarni o'g'irlashi mumkin; faqat rasmiy manbalardan o'rnatish kerak.
11. Depozitga 3 000 000 so'm yillik 12% stavkada har oylik foiz to'lash sharti bilan qo'yildi (oddiy foiz).
Bir oylik foiz qancha?
A) 36 000 so'm
B) 360 000 so'm
C) 3 000 so'm
D) 30 000 so'm
To'g'ri javob: D) 30 000 so'm
✔
Izoh: 3 000 000 * 0,12 / 12 = 30 000 so'm.
12. Soddalashtirilgan tekshirish qachon qo'llanishi mumkin?
A) Risk past deb asosli baholangan hollarda
B) Mijoz hujjatini uyda unutib qoldirgan bo'lsa
C) Mijoz katta summa olib kelsa
D) Mijoz shoshayotgan va navbat uzun bo'lsa
To'g'ri javob: A) Risk past deb asosli baholangan hollarda
✔
Izoh: Risk-ga asoslangan yondashuvda past riskda soddalashtirilgan choralar qo'llanadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 102

13. Uchinchi shaxs tomonidan amalga oshirilgan KYC ga tayanilganda yakuniy javobgarlik kimda
qoladi?
A) Mijozda
B) Nazorat organida
C) Unga tayangan bankda
D) Faqat uchinchi shaxsda
To'g'ri javob: C) Unga tayangan bankda✔
Izoh: FATF standartlariga ko'ra tayanuvchi moliya muassasasi yakuniy javobgar bo'lib qoladi.
14. Shubhali operatsiya to'g'risidagi xabarni yaxshi niyatda yuborgan bank xodimi odatda qanday
himoyaga ega?
A) Ishdan bo'shatilishi shart
B) Bank sirini oshkor qilganlik uchun javobgarlikdan ozod
C) Hech qanday himoyaga ega emas
D) Mijozga zarar uchun kompensatsiya to'lashi shart
To'g'ri javob: B) Bank sirini oshkor qilganlik uchun javobgarlikdan ozod
✔
Izoh: FATF standartlari yaxshi niyatda xabar beruvchilarni javobgarlikdan himoya qilishni talab qiladi.
15. Annuitet to'lovida dastlabki oylarda to'lovning katta qismi nimaga ketadi?
A) Asosiy qarzga
B) Bank komissiyasiga
C) Sug'urtaga
D) Foizlarga
To'g'ri javob: D) Foizlarga
✔
Izoh: Boshida qarz qoldig'i katta bo'lgani uchun annuitet to'lovining katta qismi foizga ketadi.
16. EMV chipli kartaning magnit tasmali kartadan afzalligi nima?
A) Chipli karta PIN talab qilmaydi
B) Chipli karta faqat chet eldagi terminallarda ishlaydi
C) Nusxa ko'chirishdan yaxshiroq himoyalangan
D) Chipli karta hech qachon eskirmaydi
To'g'ri javob: C) Nusxa ko'chirishdan yaxshiroq himoyalangan
✔
Izoh: Chip har bir tranzaksiyada noyob kriptografik ma'lumot hosil qiladi, magnit tasmani esa oson nusxalash
mumkin.
17. PIN-kod nima uchun ishlatiladi?
A) Karta egasini terminal yoki bankomatda tasdiqlash uchun
B) Kartaning amal qilish muddatini uzaytirish uchun
C) Karta raqamini qayta tiklash uchun
D) Karta dizaynini tanlash uchun
To'g'ri javob: A) Karta egasini terminal yoki bankomatda tasdiqlash uchun
✔
Izoh: PIN - karta egasi shaxsini tasdiqlovchi maxfiy kod.
18. Kassa operatsiyasi bajarilgach, hujjatlarga qo'yiladigan kassa shtampi nimani tasdiqlaydi?
A) Hujjat qalbaki ekanini
B) Mijozning kredit tarixi ijobiy ekanini
C) Bank litsenziyasining amal qilishini
D) Operatsiya kassada haqiqatda bajarilganini
To'g'ri javob: D) Operatsiya kassada haqiqatda bajarilganini
✔
Izoh: Shtamp va imzo operatsiya bajarilganini rasmiy tasdiqlaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 103

19. Bankning o'z mablag'lari hisobidan qimmatli qog'ozlar sotib olishi qaysi operatsiyaga kiradi?
A) Kassa operatsiyasiga
B) Passiv operatsiyaga
C) Aktiv operatsiyaga
D) Inkasso operatsiyasiga
To'g'ri javob: C) Aktiv operatsiyaga✔
Izoh: Bu bank resurslarini daromad olish maqsadida joylashtirish, ya'ni aktiv operatsiya.
20. Mamlakatda qonuniy to'lov vositasi sifatida majburiy qabul qilinadigan pul qaysi?
A) Kriptovalyutalar
B) Milliy valyutadagi banknota va tangalar
C) Do'kon chegirma kuponlari
D) Mamlakatda muomalada bo'lgan istalgan xorijiy valyuta
To'g'ri javob: B) Milliy valyutadagi banknota va tangalar
✔
Izoh: Qonuniy to'lov vositasi - markaziy bank chiqargan milliy valyutadagi banknota va tangalar.
21. Forfeyting nima?
A) Bank kartalarini muomalaga chiqarish
B) Qimmatbaho metallarni saqlash
C) Aholiga kichik iste'mol kreditlarini soddalashtirilgan tartibda onlayn berish
D) Eksportyorning uzoq muddatli talablarini regress huquqisiz sotib olish
To'g'ri javob: D) Eksportyorning uzoq muddatli talablarini regress huquqisiz sotib olish
✔
Izoh: Forfeytingda bank eksport bo'yicha veksel yoki talablarni eksportyorga qaytarish huquqisiz sotib oladi.
22. Sindikatlashgan kredit nima?
A) Bir necha bank birgalikda beradigan yirik kredit
B) Kasaba uyushmasiga beriladigan kredit
C) Faqat jismoniy shaxslarga beriladigan kredit
D) Faqat bitta kichik bank beradigan kredit
To'g'ri javob: A) Bir necha bank birgalikda beradigan yirik kredit
✔
Izoh: Yirik loyihalarni moliyalash uchun banklar sindikat tuzib, kreditni birgalikda beradi va riskni taqsimlaydi.
23. Kassir ish joyidan qisqa vaqtga ketganda nima qilishi kerak?
A) Kalitni hamkasbiga qoldirishi
B) Pulni stolda qoldirib, navbatdagi mijozdan qarab turishni so'rashi
C) Kompyuter seansini ochiq qoldirishi
D) Pul va hujjatlarni yopiq joyga qo'yib, kassani qulflashi
To'g'ri javob: D) Pul va hujjatlarni yopiq joyga qo'yib, kassani qulflashi
✔
Izoh: Qarovsiz qolgan naqd pul va ochiq tizim o'g'irlik va firibgarlik xavfini tug'diradi.
24. Inkassator tushumni qabul qilayotganda nimaga e'tibor beradi?
A) Sumka ichidagi pulni shu joyning o'zida ochib sanashga
B) Mijozning ish faoliyatiga
C) Faqat sumkaning rangi va o'lchamiga
D) Muhr butunligi va hujjat ma'lumotlari mosligiga
To'g'ri javob: D) Muhr butunligi va hujjat ma'lumotlari mosligiga
✔
Izoh: Inkassator muhrlangan sumkani ochmasdan, muhr va hujjat rekvizitlarini tekshiradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 104

25. Bank tomonidan mijozga beriladigan hisob raqami nima uchun noyob bo'ladi?
A) Hisob raqami mijozni chiroyli ko'rsatishi uchun
B) Hisobni tez-tez almashtirib turish uchun
C) To'lovlar aniq oluvchiga yetib borishi uchun
D) Bank xodimlari uni yodlab olishi uchun
To'g'ri javob: C) To'lovlar aniq oluvchiga yetib borishi uchun✔
Izoh: Har bir hisob raqami yagona bo'lib, mablag'ning to'g'ri hisobga tushishini ta'minlaydi.
26. Inkassatsiya nima?
A) Naqd pulni yig'ish va bankka xavfsiz tashish
B) Mijozning hisobini rasmiy yopish
C) Valyutani boshqa valyutaga almashtirish
D) Muddati o'tgan qarzni sud orqali majburan undirish
To'g'ri javob: A) Naqd pulni yig'ish va bankka xavfsiz tashish
✔
Izoh: Inkassatsiya - tushumni mijozdan yig'ib, bank kassasiga xavfsiz yetkazish xizmati.
27. Bank kafolati (garantiya) nima?
A) Bankning mijoz majburiyatini bajarmasa, to'lash yozma majburiyati
B) Mijozning bankka garov qo'yishi
C) Bankning mijozga omonat bo'yicha belgilangan stavkani kafolatlashi
D) Davlatning bankni bankrotlikdan himoya qilishi
To'g'ri javob: A) Bankning mijoz majburiyatini bajarmasa, to'lash yozma majburiyati
✔
Izoh: Bank kafolatida bank benefitsiarga mijoz majburiyati buzilsa, belgilangan summani to'lashni zimmasiga
oladi.
28. Qayta tiklanadigan (revolver) kredit liniyasining xususiyati nima?
A) Limit bir marta to'liq ishlatilgach liniya butunlay yopiladi
B) Kredit faqat garovsiz beriladi
C) Kredit faqat bir kunga beriladi
D) Qarz qaytarilgach limit yana ishlatilishi mumkin
To'g'ri javob: D) Qarz qaytarilgach limit yana ishlatilishi mumkin
✔
Izoh: Revolver liniyada to'langan summa limitni qayta tiklaydi.
29. Eskirgan va shikastlangan banknotalar muomaladan qanday chiqariladi?
A) Kassir ularni o'zi yoqib yuboradi
B) Banklar orqali markaziy bankka topshiriladi
C) Ular saralanmay mijozlarga qayta beriladi
D) Ular chet eldagi kollektsionerlarga sotiladi
To'g'ri javob: B) Banklar orqali markaziy bankka topshiriladi
✔
Izoh: Yaroqsiz banknotalar banklar orqali markaziy bankka qaytarilib, yo'q qilinadi.
30. Inkasso operatsiyasi nima?
A) Mijoz topshirig'i bilan to'lovni undirib, hisobga o'tkazish
B) Mijozga valyuta kursini taklif qilish
C) Mijozga kredit kartasi chiqarish va unga limit belgilash jarayoni
D) Mijoz omonatini muddatli hisobga o'tkazish
To'g'ri javob: A) Mijoz topshirig'i bilan to'lovni undirib, hisobga o'tkazish
✔
Izoh: Inkassoda bank mijoz nomidan to'lovchidan mablag'ni olib, uning hisobiga o'tkazadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 105

20-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Valyuta svopi nima?
A) Xorijiy valyutada beriladigan uzoq muddatli kredit
B) Bir vaqtda tuziladigan ikki qarama-qarshi valyuta bitimi
C) Faqat naqd valyutani bir kassadan boshqa kassaga o'tkazish
D) Bankning valyuta zaxirasini oltinga almashtirishi
To'g'ri javob: B) Bir vaqtda tuziladigan ikki qarama-qarshi valyuta bitimi✔
Izoh: Svop valyutani bir sanada sotib olib, boshqa sanada qayta sotishni (yoki aksincha) birlashtiradi.
2. Xodim mijoz bilan muloqotda qaysi xulq-atvordan qochishi kerak?
A) Millati, yoshi yoki ijtimoiy holatiga qarab kamsitish
B) Xushmuomalalik
C) Aniq va tushunarli tushuntirish
D) Mijozning shaxsiy ma'lumotlarini uchinchi shaxslardan himoya qilish
To'g'ri javob: A) Millati, yoshi yoki ijtimoiy holatiga qarab kamsitish
✔
Izoh: Barcha mijozlarga teng va hurmat bilan munosabatda bo'lish etik talabdir.
3. Xodimga «rahbar» nomidan shoshilinch pul o'tkazish haqida g'ayrioddiy elektron xat kelsa, nima
qilish kerak?
A) Ko'rsatmani mustaqil rasmiy kanal orqali tasdiqlash
B) Darhol bajarish
C) Xatda ko'rsatilgan telefon raqamiga qo'ng'iroq qilib tasdiqlash
D) Xatni boshqalarga tarqatish
To'g'ri javob: A) Ko'rsatmani mustaqil rasmiy kanal orqali tasdiqlash
✔
Izoh: Bu «rahbar nomidan firibgarlik» (CEO fraud) usuliga o'xshaydi.
4. Bankda hisob siyosatini kim tasdiqlaydi?
A) Mijozlar umumiy yig'ilishi
B) Tashqi auditor
C) Bankning vakolatli boshqaruv organi
D) Har bir buxgalter o'zi uchun alohida
To'g'ri javob: C) Bankning vakolatli boshqaruv organi
✔
Izoh: Hisob siyosati tashkilot rahbariyati tomonidan qabul qilinadi va qo'llanadi.
5. Markaziy bankning inflyatsiya maqsadi odatda qaysi ko'rsatkich bo'yicha belgilanadi?
A) Ish haqi indeksi bo'yicha
B) Eksport narxlari indeksi bo'yicha
C) Fond indeksi bo'yicha
D) Iste'mol narxlari indeksi bo'yicha
To'g'ri javob: D) Iste'mol narxlari indeksi bo'yicha
✔
Izoh: Ko'pchilik markaziy banklar maqsadni iste'mol narxlarining yillik o'zgarishi bo'yicha belgilaydi.
6. Buyuk Britaniya funt sterlingining harfli kodi qaysi?
A) UKP
B) GBP
C) FST
D) GBR
To'g'ri javob: B) GBP
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 106

Izoh: Funt sterling ISO 4217 bo'yicha GBP deb yoziladi.
7. Foyda yoki zarar hisoboti qanday ma'lumot beradi?
A) Ma'lum sanadagi aktivlar va majburiyatlar tarkibini
B) Davr daromadlari, xarajatlari va moliyaviy natijani
C) Faqat kassa qoldig'ini
D) Faqat aksiyadorlar ro'yxatini va ularning ulushini
To'g'ri javob: B) Davr daromadlari, xarajatlari va moliyaviy natijani✔
Izoh: Foyda-zarar hisoboti davr natijasini ko'rsatadi.
8. Kredit kanali transmissiya mexanizmida qanday ishlaydi?
A) Siyosat faqat davlat byudjetining soliq tushumlari hajmiga ta'sir qiladi
B) Siyosat banklarning kredit berish hajmi va shartlariga ta'sir qiladi
C) Siyosat faqat ko'chmas mulk narxini belgilaydi
D) Siyosat faqat banknotlar dizayniga ta'sir qiladi
To'g'ri javob: B) Siyosat banklarning kredit berish hajmi va shartlariga ta'sir qiladi
✔
Izoh: Qat'iy siyosatda banklar resursi qimmatlashib, kredit shartlarini kuchaytiradi va kredit hajmi qisqaradi.
9. Kredit deganda nima tushuniladi?
A) Korxona ustav kapitaliga qo'shilgan ulush
B) Davlat tomonidan beriladigan va qaytarilmaydigan maqsadli subsidiya
C) Mablag'ni qaytarmaslik sharti bilan bepul va muddatsiz berish
D) Qaytarishlik, muddatlilik va to'lovlilik asosida mablag' berish
To'g'ri javob: D) Qaytarishlik, muddatlilik va to'lovlilik asosida mablag' berish
✔
Izoh: Kredit - qaytarish, muddat va haq to'lash shartlari asosida qarzga berilgan qiymat.
10. Iste'mol krediti asosan kimga va nima uchun beriladi?
A) Jismoniy shaxslarga shaxsiy ehtiyojlar uchun
B) Banklarga likvidlikni qo'llab-quvvatlash uchun
C) Davlatga byudjet taqchilligini qoplash uchun
D) Korxonalarga aylanma mablag'larni to'ldirish uchun
To'g'ri javob: A) Jismoniy shaxslarga shaxsiy ehtiyojlar uchun
✔
Izoh: Iste'mol krediti aholiga tovar, xizmat va boshqa shaxsiy ehtiyojlar uchun beriladi.
11. Shartli misol: bankning dollar sotish kursi 11 640 so'm. Mijozga 250 USD sotib olish uchun necha
so'm kerak?
A) 291 000 so'm
B) 3 026 400 so'm
C) 2 910 000 so'm
D) 2 885 000 so'm
To'g'ri javob: C) 2 910 000 so'm
✔
Izoh: Kerakli summa = 250 x 11 640 = 2 910 000 so'm.
12. Pulning qaysi funksiyasi tovarlar qiymatini o'lchashga xizmat qiladi?
A) Jahon puli
B) Jamg'arish vositasi
C) Qiymat o'lchovi
D) To'lov vositasi
To'g'ri javob: C) Qiymat o'lchovi
✔
Izoh: Pul tovar va xizmatlar qiymatini yagona birlikda ifodalaganda qiymat o'lchovi vazifasini bajaradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 107

13. Dividend e'lon qilinganda bank kapitali qanday o'zgaradi?
A) O'zgarmaydi
B) Oshadi
C) Kamayadi
D) Ikki baravar oshadi
To'g'ri javob: C) Kamayadi✔
Izoh: Dividend taqsimlanmagan foydani kamaytiradi, demak kapital kamayadi.
14. Pul miqdoriy nazariyasidagi ayirboshlash tenglamasi qaysi?
A) MV = PQ
B) M = PQV
C) MP = VQ
D) MQ = PV
To'g'ri javob: A) MV = PQ
✔
Izoh: Fisher tenglamasi: pul massasi ko'paytma aylanish tezligi narxlar darajasi va real mahsulot
ko'paytmasiga teng.
15. Markaziy bank qarorlari bo'yicha press-relizda odatda nima tushuntiriladi?
A) Har bir tijorat bankining foydasi
B) Qaror sabablari va iqtisodiy holat bahosi
C) Xodimlarning ish haqi miqdori
D) Banknot chop etish texnologiyasi
To'g'ri javob: B) Qaror sabablari va iqtisodiy holat bahosi
✔
Izoh: Press-reliz stavka qarori va unga asos bo'lgan inflyatsiya hamda iqtisodiy omillarni tushuntiradi.
16. Shartli misol: uskuna 120 000 000 so'mga olingan, tugatish qiymati 20 000 000 so'm, foydali
muddati 5 yil. To'g'ri chiziqli usulda yillik amortizatsiya qancha?
A) 40 000 000 so'm
B) 100 000 000 so'm
C) 20 000 000 so'm
D) 24 000 000 so'm
To'g'ri javob: C) 20 000 000 so'm
✔
Izoh: (120 000 000 - 20 000 000) / 5 = 20 000 000 so'm.
17. Bank balansida qaysi tenglik doimo bajariladi?
A) Aktivlar = majburiyatlar + kapital
B) Kapital = aktivlar + majburiyatlar
C) Majburiyatlar = aktivlar + kapital
D) Aktivlar = kapital - majburiyatlar
To'g'ri javob: A) Aktivlar = majburiyatlar + kapital
✔
Izoh: Balans tenglamasi: aktivlar majburiyatlar va o'z kapitali yig'indisiga teng.
18. Shartli rasmiy kurslar: 1 USD = 12 500 so'm, 1 EUR = 13 500 so'm. Shu kurslar bo'yicha EUR/USD
kross-kursi qancha?
A) 1,18
B) 1,03
C) 1,08
D) 0,9259
To'g'ri javob: C) 1,08
✔
Izoh: EUR/USD = 13 500 / 12 500 = 1,08, ya'ni 1 evro 1,08 dollarga teng.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 108

19. Mijoz ehtiyojini aniqlashda qaysi turdagi savollar ko'proq ma'lumot beradi?
A) Ritorik savollar
B) Mijozni noqulay ahvolga soluvchi savollar
C) Faqat «ha» yoki «yo'q» deb javob beriladigan yopiq savollar
D) Ochiq savollar (masalan, «Qanday maqsadda...?»)
To'g'ri javob: D) Ochiq savollar (masalan, «Qanday maqsadda...?»)✔
Izoh: Ochiq savollar mijozni batafsil javob berishga undaydi.
20. Valyuta fyuchersining forvarddan asosiy farqi nimada?
A) Fyuchers birjada standart shartlar bilan savdo qilinadi
B) Fyuchers faqat ikki bank o'rtasida yakka shartlar bilan tuziladi
C) Fyuchersda hisob-kitob doim shu kunning o'zida bo'ladi
D) Fyuchers faqat jismoniy shaxslar uchun mo'ljallangan
To'g'ri javob: A) Fyuchers birjada standart shartlar bilan savdo qilinadi
✔
Izoh: Fyucherslar birjada standartlashtirilgan, forvardlar esa birjadan tashqari individual tuziladi.
21. Transmissiya mexanizmining valyuta kurs kanali qanday ishlaydi?
A) Stavka o'zgarishi faqat ish haqiga ta'sir qiladi
B) Stavka o'zgarishi faqat aksiyalar narxiga ta'sir qiladi
C) Stavka o'zgarishi soliqlarni avtomatik o'zgartiradi
D) Stavka o'zgarishi kursga, kurs esa narxlarga ta'sir qiladi
To'g'ri javob: D) Stavka o'zgarishi kursga, kurs esa narxlarga ta'sir qiladi
✔
Izoh: Yuqori stavka milliy valyutaga talabni oshirib, kursni mustahkamlaydi va import narxlarini pasaytiradi.
22. Xodim savdo rejasini bajarish uchun mijoz roziligisiz unga xizmat ulasa, bu qanday baholanadi?
A) Ichki qoidalarga to'liq mos keladigan odatiy savdo amaliyoti
B) Samarali savdo
C) Mijozga g'amxo'rlik
D) Mijoz huquqlarini buzuvchi va etikaga zid harakat
To'g'ri javob: D) Mijoz huquqlarini buzuvchi va etikaga zid harakat
✔
Izoh: Har qanday xizmat faqat mijozning ongli roziligi bilan ulanadi.
23. Pul bazasi (yuqori quvvatli pul) tarkibiga nima kiradi?
A) Aholining muddatli omonatlari va jamg'arma depozitlari qoldig'i
B) Faqat davlat obligatsiyalari
C) Muomaladagi naqd pul va banklarning markaziy bankdagi zaxiralari
D) Korxonalar hisob raqamlaridagi barqaror mablag'lar
To'g'ri javob: C) Muomaladagi naqd pul va banklarning markaziy bankdagi zaxiralari
✔
Izoh: Pul bazasi markaziy bank majburiyatlari: naqd pul va bank zaxiralaridan iborat.
24. Moliyaviy savodxonlik nimani anglatadi?
A) Faqat soliq deklaratsiyasini to'ldira olishni
B) Faqat bank xodimlari egallashi kerak bo'lgan maxsus kasbni
C) Faqat buxgalteriya hisobini yuritish qoidalarini bilishni
D) Moliyaviy qarorlarni ongli qabul qilish bilim va ko'nikmasini
To'g'ri javob: D) Moliyaviy qarorlarni ongli qabul qilish bilim va ko'nikmasini
✔
Izoh: Moliyaviy savodxonlik jamg'arish, qarz olish, investitsiya va xatarlarni to'g'ri baholash ko'nikmasidir.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 109

25. Markaziy bank odatda qaysi operatsiyani bajarmaydi?
A) Xalqaro zaxiralarni boshqarish
B) Aholiga iste'mol krediti berish
C) Banklarni litsenziyalash
D) Pul emissiyasini amalga oshirish
To'g'ri javob: B) Aholiga iste'mol krediti berish✔
Izoh: Markaziy bank odatda jismoniy shaxslar bilan chakana kredit operatsiyalarini bajarmaydi.
26. Xizmat ko'rsatishda «empatiya» deganda nima tushuniladi?
A) Qoidalarni mijoz uchun buzish
B) Mijozning his-tuyg'ularini tushunish va buni bildirish
C) Mijozga har doim va har qanday masalada rozi bo'lish
D) Mijoz bilan do'stlashish
To'g'ri javob: B) Mijozning his-tuyg'ularini tushunish va buni bildirish
✔
Izoh: Empatiya mijozni tushunishga yordam beradi, lekin qoidalarni bekor qilmaydi.
27. Mijozning bank kartasini do'konda ko'zdan uzoqlashtirmaslik maslahati nima uchun beriladi?
A) Karta ko'proq keshbek va bonus ballar berishi uchun
B) Karta ma'lumotlari ko'chirib olinmasligi uchun
C) Karta muddati tugamasligi uchun
D) Karta tezroq ishlashi uchun
To'g'ri javob: B) Karta ma'lumotlari ko'chirib olinmasligi uchun
✔
Izoh: Karta ko'zdan uzoqlashsa, ma'lumotlari skimmer yoki suratga olish orqali o'g'irlanishi mumkin.
28. Bankning likvidligi deganda nima tushuniladi?
A) Bankning yillik reklama va marketing byudjeti
B) Bank filiallari va bankomatlari soni
C) Majburiyatlarni o'z vaqtida bajarish qobiliyati
D) Bankning birjadagi bozor qiymati
To'g'ri javob: C) Majburiyatlarni o'z vaqtida bajarish qobiliyati
✔
Izoh: Likvidlik bankning to'lov majburiyatlarini muddatida bajara olishidir.
29. Mamlakatda inflyatsiya savdo hamkorlariga nisbatan uzoq vaqt yuqori bo'lsa, milliy valyuta
odatda qanday o'zgaradi?
A) Avtomatik ravishda oltinga bog'lanadi
B) Kursi o'zgarmay qoladi
C) Qadrsizlanishga moyil bo'ladi
D) Doimiy qimmatlashadi
To'g'ri javob: C) Qadrsizlanishga moyil bo'ladi
✔
Izoh: Xarid qobiliyati pariteti mantiqiga ko'ra yuqori inflyatsiya valyutani uzoq muddatda qadrsizlantiradi.
30. Bazel standartlari kim tomonidan ishlab chiqiladi?
A) Bazel bank nazorati qo'mitasi
B) Jahon savdo tashkiloti
C) Xalqaro valyuta jamg'armasi
D) Xalqaro buxgalterlar federatsiyasi
To'g'ri javob: A) Bazel bank nazorati qo'mitasi
✔
Izoh: Bazel qo'mitasi bank kapitali va nazorati bo'yicha xalqaro standartlarni ishlab chiqadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 110

21-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Ommaviy Wi-Fi tarmoqda bank ilovasidan foydalanishning xavfi nima?
A) Ma'lumotlar ushlab olinishi mumkin
B) Telefon batareyasi odatdagidan tez to'lib qoladi
C) Bank foiz stavkasi oshadi
D) Kartaning muddati qisqaradi
To'g'ri javob: A) Ma'lumotlar ushlab olinishi mumkin✔
Izoh: Himoyalanmagan tarmoqda trafik kuzatilishi va ma'lumot o'g'irlanishi xavfi bor.
2. 12 000 000 so'm kredit yillik 24% stavkada 12 oyga annuitetda olindi. Jami ortiqcha to'lov (foiz)
taxminan qancha?
A) 1 617 000 so'm
B) 1 293 000 so'm
C) 13 617 000 so'm
D) 2 880 000 so'm
To'g'ri javob: A) 1 617 000 so'm
✔
Izoh: Oylik to'lov taxminan 1 134 715 so'm; 12 oyda 13 616 582 so'm, kredit summasini ayirsak 1 616 582
so'm.
3. Bankning depozit siyosatiga nima ta'sir qiladi?
A) Faqat bank xodimlarining soni
B) Resurslarga ehtiyoj, bozor stavkalari va raqobat
C) Faqat bank binosining kattaligi, joylashuvi va ko'rinishi
D) Faqat bank reklamasi byudjeti
To'g'ri javob: B) Resurslarga ehtiyoj, bozor stavkalari va raqobat
✔
Izoh: Bank depozit stavka va shartlarini resurs talabi, asosiy stavka va raqobatga qarab belgilaydi.
4. Bank mablag' jalb qilish uchun depozit sertifikatlari chiqarishi qaysi operatsiyaga kiradi?
A) Aktiv operatsiyaga
B) Passiv operatsiyaga
C) Inkasso operatsiyasiga
D) Komission operatsiyaga
To'g'ri javob: B) Passiv operatsiyaga
✔
Izoh: Sertifikat chiqarish orqali bank resurs jalb qiladi, bu passiv operatsiya.
5. Bankomatga naqd pul yuklash (inkassatsiya) qanday tashkil etilishi kerak?
A) Bitta xodim tomonidan istalgan qulay vaqtda, hech qanday hujjatsiz
B) Hujjatsiz, tezroq bo'lishi uchun
C) Ikki mas'ul xodim ishtirokida, hujjatlashtirilgan holda
D) Mijozlardan birining yordamida
To'g'ri javob: C) Ikki mas'ul xodim ishtirokida, hujjatlashtirilgan holda
✔
Izoh: Bankomatlarni yuklashda ikki shaxs nazorati va hisobot hujjatlari talab qilinadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 111

6. Savdo nuqtasi (merchant) karta to'lovlari uchun odatda kimga komissiya to'laydi?
A) Ekvayer bankka
B) Karta egasiga
C) Markaziy bankka
D) Emitentning mijoziga
To'g'ri javob: A) Ekvayer bankka✔
Izoh: Savdo nuqtasi ekvayerga merchant komissiyasini to'laydi, uning bir qismi emitentga interchange sifatida
o'tadi.
7. Wolfsberg guruhi nima?
A) Moliyaviy jinoyatlar riski bo'yicha tamoyillar ishlab chiquvchi banklar guruhi
B) Xalqaro valyuta birjasi
C) Xalqaro auditorlik kompaniyasi
D) Markaziy banklar va moliya vazirliklarining xalqaro muvofiqlashtiruvchi kengashi
To'g'ri javob: A) Moliyaviy jinoyatlar riski bo'yicha tamoyillar ishlab chiquvchi banklar guruhi
✔
Izoh: Wolfsberg guruhi KYC va AML bo'yicha sanoat standartlarini ishlab chiqadi.
8. Xodim qoidabuzarlik haqida xabar berish (whistleblowing) kanaliga murojaat qilsa, unga nisbatan
bank qanday yondashishi kerak?
A) Maxfiylikni ta'minlash va ta'qibdan himoya qilish
B) Xodim ismini jamoaning boshqa xodimlariga e'lon qilish
C) Xabarni e'tiborsiz qoldirish
D) Xodimni darhol intizomiy jazoga tortish
To'g'ri javob: A) Maxfiylikni ta'minlash va ta'qibdan himoya qilish
✔
Izoh: Xabar beruvchini himoya qilish qoidabuzarliklarni erta aniqlashga yordam beradi.
9. Kassir PIN-kod yoki parolini hamkasbiga aytishi mumkinmi?
A) Ha, rahbar og'zaki ruxsat bersa
B) Yo'q, kirish ma'lumotlari hech kimga berilmaydi
C) Ha, agar hamkasb ishonchli va tajribali bo'lsa
D) Ha, faqat ta'tilga chiqqanda
To'g'ri javob: B) Yo'q, kirish ma'lumotlari hech kimga berilmaydi
✔
Izoh: Har bir operatsiya muallifi aniq bo'lishi uchun kirish ma'lumotlari shaxsiy bo'ladi.
10. Karta raqami to'g'riligini tekshirish uchun keng qo'llaniladigan algoritm qaysi?
A) Evklid algoritmi
B) Luhn algoritmi
C) Dijkstra algoritmi
D) Huffman algoritmi
To'g'ri javob: B) Luhn algoritmi
✔
Izoh: Luhn algoritmi karta raqamidagi tasodifiy xatolarni nazorat raqami orqali aniqlaydi.
11. Xazina kalitlari va kodlari bilan bog'liq to'g'ri qoida qaysi?
A) Kalit va kodlar faqat mas'ul shaxslarda saqlanadi
B) Kalitlar kassa stolida qoldiriladi
C) Kalitlar xodimlar o'rtasida erkin almashiladi
D) Kodlar qulaylik uchun xazina eshigiga yozib qo'yiladi
To'g'ri javob: A) Kalit va kodlar faqat mas'ul shaxslarda saqlanadi
✔
Izoh: Kalit va kodlarni oshkor qilish yoki boshqalarga berish qimmatliklar xavfsizligiga tahdid soladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 112

12. To'lov tashkiloti (masalan, to'lov ilovasi operatori) va bank o'rtasidagi asosiy farq nima?
A) To'lov tashkiloti depozit va kredit operatsiyalarini bajarmaydi
B) To'lov tashkiloti pul emissiya qila oladi
C) Bank to'lovlarni umuman bajarmaydi
D) To'lov tashkiloti markaziy bank vazifasini bajaradi
To'g'ri javob: A) To'lov tashkiloti depozit va kredit operatsiyalarini bajarmaydi✔
Izoh: To'lov tashkilotlari faqat to'lov xizmatlarini ko'rsatadi; omonat qabul qilish va kredit berish bank
faoliyati.
13. Kuchaytirilgan tekshirish (EDD) qachon qo'llanadi?
A) Yuqori riskli mijozlar va operatsiyalar bo'yicha
B) Faqat bank xodimlariga
C) Faqat past riskli mijozlarga
D) Bankning har bir mijoziga bir xil tarzda, istisnosiz
To'g'ri javob: A) Yuqori riskli mijozlar va operatsiyalar bo'yicha
✔
Izoh: Risk yuqori bo'lsa, qo'shimcha ma'lumot va chuqurroq tekshiruv talab qilinadi.
14. «Tipping-off» (mijozni ogohlantirish) nima va unga munosabat qanday?
A) Mijozga xabar berilganini oshkor qilish; bu taqiqlangan
B) Mijozga yangi xizmatlar haqida xabar berish; bu tavsiya etiladi
C) Mijozni bayram bilan tabriklash; ruxsat etilgan
D) Mijozga kurs o'zgarishini aytish; majburiy
To'g'ri javob: A) Mijozga xabar berilganini oshkor qilish; bu taqiqlangan
✔
Izoh: Xabar berilganini mijozga oshkor qilish tekshiruvni barbod qilishi mumkin va taqiqlanadi.
15. Mijozni identifikatsiya qilish va verifikatsiya qilish o'rtasidagi farq nima?
A) Verifikatsiya faqat operatsiyadan keyin bir yil o'tib qilinadi
B) Ular bir xil tushuncha
C) Identifikatsiya - ma'lumot olish, verifikatsiya - uni tasdiqlash
D) Identifikatsiya faqat yuridik shaxslar uchun o'tkaziladi
To'g'ri javob: C) Identifikatsiya - ma'lumot olish, verifikatsiya - uni tasdiqlash
✔
Izoh: Avval mijoz haqida ma'lumot to'planadi, so'ng hujjatlar orqali tekshiriladi.
16. Bankda «hisob raqamini muzlatish» mijoz tashabbusi bilan nima uchun qilinishi mumkin?
A) Hisob raqamini boshqa shaxsga sotish uchun
B) Karta yoki ma'lumot yo'qolganda mablag'ni himoya qilish uchun
C) Hisobdagi qoldiqqa odatdagidan ko'proq foiz va bonus olish uchun
D) Soliq to'lashdan qochish uchun
To'g'ri javob: B) Karta yoki ma'lumot yo'qolganda mablag'ni himoya qilish uchun
✔
Izoh: Mijoz xavf sezganda operatsiyalarni vaqtincha to'xtatib, mablag'ni himoya qiladi.
17. Bankning to'lov xizmatlari xavfsizligi uchun mijoz ham nima qilishi kerak?
A) Har bir qurilma va ilovada eslab qolish oson bo'lgan bir xil oddiy parol ishlatish
B) Antivirusni o'chirib qo'yish
C) Qurilma va ilovalarni yangilab, maxfiy ma'lumotni oshkor qilmaslik
D) SMS kodlarni ijtimoiy tarmoqda ulashish
To'g'ri javob: C) Qurilma va ilovalarni yangilab, maxfiy ma'lumotni oshkor qilmaslik
✔
Izoh: Xavfsizlik bank va mijozning umumiy mas'uliyati; dasturiy yangilanishlar va maxfiylik muhim.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 113

18. Qayta moliyalash (refinanslash) qarz oluvchi uchun nimani anglatadi?
A) Kredit summasini bank roziligisiz ikki baravar oshirish
B) Eski kreditni yangi, qulayroq kredit bilan yopish
C) Kreditni to'lamay qo'yish
D) Garovni bankka sovg'a qilish
To'g'ri javob: B) Eski kreditni yangi, qulayroq kredit bilan yopish✔
Izoh: Refinanslashda arzonroq stavkali yangi kredit hisobidan avvalgi qarz uziladi.
19. Hisob raqamini yopishda bank odatda nima qiladi?
A) Qoldiqni davlat byudjetiga yo'naltiradi
B) Qoldiqni xizmat haqi sifatida bankning o'z daromadiga o'tkazadi
C) Qoldiqni mijoz ko'rsatmasiga ko'ra beradi yoki o'tkazadi
D) Qoldiqni markaziy bankka qaytaradi
To'g'ri javob: C) Qoldiqni mijoz ko'rsatmasiga ko'ra beradi yoki o'tkazadi
✔
Izoh: Hisob yopilganda qoldiq mijozga beriladi yoki u ko'rsatgan hisobga o'tkaziladi.
20. Nominal yillik stavka 10%, foiz yarim yillik kapitalizatsiya qilinadi. Effektiv yillik stavka taxminan
qancha?
A) 11,25%
B) 10,25%
C) 15%
D) 10%
To'g'ri javob: B) 10,25%
✔
Izoh: (1 + 10%/2)^2 - 1 = 10,25%; kapitalizatsiya tufayli nominaldan yuqori.
21. Bo'rtma (intaglio) bosma qanday aniqlanadi?
A) Barmoq bilan ushlab, bo'rtiqlikni sezish orqali
B) Faqat banknotani aniq tarozida tortib ko'rish orqali
C) Banknotani hidlash orqali
D) Faqat ultrabinafsha nurli detektor ostida qarab
To'g'ri javob: A) Barmoq bilan ushlab, bo'rtiqlikni sezish orqali
✔
Izoh: Intaglio bosmada bo'yoq qatlami qalin bo'lib, qo'l bilan seziladi.
22. Visa kartalari raqami odatda qaysi raqam bilan boshlanadi?
A) 4
B) 7
C) 1
D) 9
To'g'ri javob: A) 4
✔
Izoh: Visa kartalari raqami 4 bilan boshlanadi.
23. 3 000 000 so'm yillik 20% murakkab foizda (yillik kapitalizatsiya) 3 yilga qo'yildi. Yakuniy summa
qancha?
A) 4 800 000 so'm
B) 2 184 000 so'm
C) 5 184 000 so'm
D) 4 320 000 so'm
To'g'ri javob: C) 5 184 000 so'm
✔
Izoh: S = 3 000 000 so'm * (1 + 20%)^3 = 5 184 000 so'm; oddiy foizda 4 800 000 so'm bo'lardi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 114

24. Hawala tizimi nima?
A) Markaziy bankning banklararo kliring va hisob-kitob tizimi
B) Islom banklarining muddatli depozit mahsuloti
C) Xalqaro karta to'lov tizimi
D) Bank tizimidan tashqaridagi norasmiy pul o'tkazish tizimi
To'g'ri javob: D) Bank tizimidan tashqaridagi norasmiy pul o'tkazish tizimi✔
Izoh: Norasmiy o'tkazmalar kuzatuvdan tashqarida bo'lgani uchun yuqori AML riskiga ega.
25. 5 000 000 so'm yillik 10% oddiy foizda 2 yilga qo'yildi (kapitalizatsiyasiz). Jami foiz qancha?
A) 2 000 000 so'm
B) 1 000 000 so'm
C) 500 000 so'm
D) 1 050 000 so'm
To'g'ri javob: B) 1 000 000 so'm
✔
Izoh: 5 000 000 * 0,10 * 2 = 1 000 000 so'm.
26. 7 500 000 so'm qarz yillik 20% oddiy foizda 4 yilga berildi. Jami foiz summasi qancha?
A) 8 052 000 so'm
B) 13 500 000 so'm
C) 6 000 000 so'm
D) 1 500 000 so'm
To'g'ri javob: C) 6 000 000 so'm
✔
Izoh: Oddiy foiz: 7 500 000 so'm * 20% * 4 = 6 000 000 so'm.
27. Kassa hujjatlarida tuzatishlarga nisbatan qanday talab mavjud?
A) Tuzatishni mijoz o'zi kiritadi
B) O'chirish va tuzatishlarga yo'l qo'yilmaydi
C) Tuzatishlar korrektor yordamida bemalol qilinadi
D) Summani oddiy qalam bilan yozish mumkin
To'g'ri javob: B) O'chirish va tuzatishlarga yo'l qo'yilmaydi
✔
Izoh: Xato hujjat bekor qilinib, yangisi to'ldiriladi; tuzatilgan kassa hujjati qabul qilinmaydi.
28. Tangalar bank amaliyotida odatda qanday qadoqlanadi?
A) Nominal bo'yicha belgilangan sonda qop yoki o'ramlarga
B) Qadoqlanmasdan, ochiq idishda
C) Banknotalar bilan birga pachkalarda
D) Turli nominallarni aralash holda bitta katta qopga solib
To'g'ri javob: A) Nominal bo'yicha belgilangan sonda qop yoki o'ramlarga
✔
Izoh: Tangalar nominal bo'yicha ajratilib, belgilangan sonda qadoqlanadi.
29. Bolalar uchun depozit ochishda odatda kim ishtirok etadi?
A) Faqat bankning bosh direktori
B) Ota-ona yoki qonuniy vakil
C) Faqat mahalla raisi
D) Faqat maktab o'qituvchisi
To'g'ri javob: B) Ota-ona yoki qonuniy vakil
✔
Izoh: Voyaga yetmaganlar nomidan omonat odatda qonuniy vakillar ishtirokida ochiladi va boshqariladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 115

30. Kredit shartnomasini imzolashdan oldin qarz oluvchi nimani albatta tekshirishi kerak?
A) Faqat bank ofisining manzili va ish vaqtini
B) Faqat menejerning ismini
C) Faqat bank logotipini
D) Effektiv stavka, to'lov jadvali va jarimalarni
To'g'ri javob: D) Effektiv stavka, to'lov jadvali va jarimalarni✔
Izoh: Shartnomadagi barcha xarajatlar va majburiyatlarni oldindan tushunish ortiqcha qarzdan saqlaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 116

22-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Shartli misol: 10 000 000 so'm kredit yillik 24 % stavkada. Yilni 360 kun deb olib, 30 kunlik foiz
qancha hisoblanadi?
A) 400 000 so'm
B) 200 000 so'm
C) 2 400 000 so'm
D) 100 000 so'm
To'g'ri javob: B) 200 000 so'm✔
Izoh: 10 000 000 x 24 % x 30 / 360 = 200 000 so'm.
2. Valyuta sotish va xarid kurslari orasidagi farq qanday ataladi?
A) Marja qo'yilmasi
B) Spred
C) Kross-kurs
D) Valyuta pozitsiyasi
To'g'ri javob: B) Spred
✔
Izoh: Sotish va xarid kurslari orasidagi farq spred deb ataladi.
3. Valyuta kursining milliy valyuta mustahkamlanishi tomon o'zgarishi inflyatsiyaga odatda qanday
ta'sir qiladi?
A) Import narxlari orqali uni sezilarli darajada oshiradi
B) Inflyatsiyaga mutlaqo ta'sir qilmaydi
C) Faqat eksport narxlarini oshiradi
D) Import narxlari orqali uni pasaytiradi
To'g'ri javob: D) Import narxlari orqali uni pasaytiradi
✔
Izoh: Kuchliroq milliy valyuta import tovarlarni arzonlashtiradi va narx bosimini kamaytiradi.
4. Nogironligi bo'lgan mijozga xizmat ko'rsatishda to'g'ri yondashuv qaysi?
A) U bilan faqat hamrohi orqali, o'ziga murojaat qilmasdan gaplashish
B) Uni navbat oxiriga qo'yish
C) Unga xizmatni rad etish
D) Hurmat bilan, ehtiyojiga mos qulay sharoit yaratish
To'g'ri javob: D) Hurmat bilan, ehtiyojiga mos qulay sharoit yaratish
✔
Izoh: Inklyuziv xizmat barcha mijozlarga teng imkoniyat yaratadi.
5. Valyuta kursi deganda nima tushuniladi?
A) Markaziy bank tomonidan belgilanadigan asosiy foiz stavkasi
B) Valyuta almashtirish uchun olinadigan qat'iy to'lov
C) Bankning xorijiy valyutadagi umumiy aktivlari va zaxiralari hajmi
D) Bir valyuta birligining boshqa valyutada ifodalangan narxi
To'g'ri javob: D) Bir valyuta birligining boshqa valyutada ifodalangan narxi
✔
Izoh: Valyuta kursi bir valyuta birligining boshqa valyutadagi bahosini bildiradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 117

6. Bankning o'z kapitaliga qaysi biri kiradi?
A) Mijozlar depozitlari
B) Chiqarilgan depozit sertifikatlari
C) Banklararo kreditlar
D) Ustav kapitali
To'g'ri javob: D) Ustav kapitali✔
Izoh: Ustav kapitali bank aksiyadorlari mablag'i bo'lib, o'z kapitali tarkibiga kiradi.
7. Pul-kredit siyosati qarorlari jadvali oldindan e'lon qilinishi nimaga xizmat qiladi?
A) Valyuta kursini qat'iy belgilashga
B) Soliq stavkalarini o'zgartirishga
C) Bozor ishtirokchilari uchun bashorat qilish imkoniyatiga
D) Banklar faoliyatini jamoatchilikdan yashirin tarzda boshqarishga
To'g'ri javob: C) Bozor ishtirokchilari uchun bashorat qilish imkoniyatiga
✔
Izoh: Oldindan e'lon qilingan jadval siyosatning shaffofligi va oldindan bashorat qilinishini oshiradi.
8. Foiz marjasi (spred) deganda nima tushuniladi?
A) Sotish va sotib olish hajmi o'rtasidagi farq
B) Bank kapitali va aktivlari o'rtasidagi farq
C) Kredit va depozit stavkalari o'rtasidagi farq
D) Naqd va naqdsiz pul o'rtasidagi farq
To'g'ri javob: C) Kredit va depozit stavkalari o'rtasidagi farq
✔
Izoh: Spred - bank joylashtirgan va jalb qilgan mablag'lar stavkalari farqi, bank daromadining asosiy manbai.
9. Bank yangi aksiyalar chiqarib, pulni korrespondent hisobiga oldi. Natijada nima bo'ladi?
A) Aktivlar ham, kapital ham oshadi
B) Faqat majburiyatlar oshadi
C) Kapital oshadi, aktivlar kamayadi
D) Aktivlar oshadi, majburiyatlar kamayadi
To'g'ri javob: A) Aktivlar ham, kapital ham oshadi
✔
Izoh: Pul (aktiv) va ustav kapitali bir vaqtda ko'payadi.
10. Kredit arizasida daromad haqidagi ma'lumotni oshirib ko'rsatish qanday baholanadi?
A) Kredit firibgarligi belgisi va huquqbuzarlik
B) Bank uchun foydali holat, chunki kredit summasi oshadi
C) Mijozning huquqi
D) Odatiy amaliyot
To'g'ri javob: A) Kredit firibgarligi belgisi va huquqbuzarlik
✔
Izoh: Soxta ma'lumot bilan kredit olish firibgarlik hisoblanadi.
11. To'g'ridan-to'g'ri (bevosita) kotirovka qanday ko'rinishda bo'ladi?
A) Milliy valyuta birligi xorijiy valyuta birliklarida ifodalanadi
B) Kurs faqat foizdagi o'zgarish ko'rinishida beriladi
C) Xorijiy valyuta birligi milliy valyutada ifodalanadi
D) Ikki xorijiy valyuta oltin orqali taqqoslanadi
To'g'ri javob: C) Xorijiy valyuta birligi milliy valyutada ifodalanadi
✔
Izoh: Bevosita kotirovkada 1 birlik xorijiy valyuta necha birlik milliy valyutaga tengligi ko'rsatiladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 118

12. Byudjet taqchilligini markaziy bank pul emissiyasi bilan moliyalashtirish nimaga olib kelishi
mumkin?
A) Narxlarning barqaror pasayishiga
B) Inflyatsiyaning tezlashishiga
C) Milliy valyutaning mustahkamlanishiga
D) Bank kreditlari stavkasining pasayishiga
To'g'ri javob: B) Inflyatsiyaning tezlashishiga✔
Izoh: Byudjet xarajatlari uchun yangi pul chiqarish pul massasini oshirib, inflyatsiyani kuchaytiradi.
13. Pul-kredit siyosatida «likvidlik tuzog'i» nimani anglatadi?
A) Banklarning kassalarida naqd pulning butunlay tugab qolishi
B) Valyuta zaxiralarining tez qisqarishi
C) Bank litsenziyalarining ommaviy chaqirilishi
D) Juda past stavkalarda pul-kredit rag'batining samarasizligi
To'g'ri javob: D) Juda past stavkalarda pul-kredit rag'batining samarasizligi
✔
Izoh: Stavkalar nolga yaqin bo'lganda qo'shimcha pul talabni deyarli oshirmaydi.
14. Majburiy zaxira talablari nimani anglatadi?
A) Banklar har bir kredit uchun albatta garov olishini
B) Banklar jalb qilgan mablag'larning bir qismini markaziy bankda saqlashini
C) Banklar foydasining bir qismini har chorakda davlat byudjetiga to'lashini
D) Banklar kassada faqat valyuta saqlashini
To'g'ri javob: B) Banklar jalb qilgan mablag'larning bir qismini markaziy bankda saqlashini
✔
Izoh: Majburiy zaxira - banklar majburiyatlarining belgilangan ulushini markaziy bankda saqlash talabi.
15. Bankning sof foiz daromadi qanday aniqlanadi?
A) Jami daromaddan soliq ayiriladi
B) Depozitlar summasidan kreditlar ayiriladi
C) Foiz daromadlaridan foiz xarajatlari ayiriladi
D) Foiz daromadlariga komissiya daromadlari qo'shib hisoblanadi
To'g'ri javob: C) Foiz daromadlaridan foiz xarajatlari ayiriladi
✔
Izoh: Sof foiz daromadi = olingan foizlar - to'langan foizlar.
16. Mijozdan fikr-mulohaza (feedback) yig'ish nima uchun foydali?
A) Kamchiliklarni aniqlab, xizmatni yaxshilash uchun
B) Xodimlarni ayblash uchun
C) Reklama yuborish uchun mijozlar ro'yxatini to'ldirish maqsadida
D) Mijozlarni bezovta qilish uchun
To'g'ri javob: A) Kamchiliklarni aniqlab, xizmatni yaxshilash uchun
✔
Izoh: Fikr-mulohaza xizmat sifatini oshirish manbaidir.
17. ROE (kapital rentabelligi) qanday hisoblanadi?
A) Sof foyda / o'rtacha jami aktivlar summasi
B) Sof foyda / o'rtacha xususiy kapital
C) Kapital / majburiyatlar
D) Foiz daromadi / depozitlar
To'g'ri javob: B) Sof foyda / o'rtacha xususiy kapital
✔
Izoh: ROE aksiyadorlar kapitali qanchalik foyda keltirayotganini o'lchaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 119

18. Seniorazh nima?
A) Bank kreditidan olinadigan foiz
B) Pul chiqarishdan olinadigan daromad
C) Valyuta almashtirishdagi komissiya
D) Soliq to'lovlaridagi imtiyoz
To'g'ri javob: B) Pul chiqarishdan olinadigan daromad✔
Izoh: Seniorazh - pul nominali va uni ishlab chiqarish xarajati o'rtasidagi farqdan emitent oladigan daromad.
19. Shartli misol: regulyativ kapital 150 mlrd so'm, riskka tortilgan aktivlar 1 000 mlrd so'm. Kapital
yetarliligi koeffitsienti necha foiz?
A) 15 %
B) 7,5 %
C) 30 %
D) 19 %
To'g'ri javob: A) 15 %
✔
Izoh: 150 / 1 000 x 100 = 15 %.
20. Boshqa sharoitlar o'zgarmaganda, eksport tushumining sezilarli o'sishi milliy valyutaga qanday
ta'sir qiladi?
A) Mustahkamlanishiga yordam beradi
B) Qadrsizlanishiga olib keladi
C) Faqat foiz stavkalarining oshishiga olib keladi
D) Hech qanday ta'sir qilmaydi
To'g'ri javob: A) Mustahkamlanishiga yordam beradi
✔
Izoh: Eksport tushumi xorijiy valyuta taklifini oshirib, milliy valyutani mustahkamlaydi.
21. Kredit yo'qotishlari uchun zaxira (rezerv) balansda qanday aks etadi?
A) Kreditlarni kamaytiruvchi kontr-aktiv sifatida
B) Kapitalni oshiruvchi alohida zaxira fondi sifatida
C) Kassa qoldig'i sifatida
D) Mijozlar oldidagi depozit majburiyati sifatida
To'g'ri javob: A) Kreditlarni kamaytiruvchi kontr-aktiv sifatida
✔
Izoh: Zaxira kreditlarning sof balans qiymatini kamaytiradi.
22. Shartli misol: bankning 100 000 USD uzun pozitsiyasi bor. Dollar kursi 10 000 so'mdan 10 100
so'mga ko'tarildi. Pozitsiya natijasi qanday?
A) 100 000 000 so'm foyda
B) 10 000 000 so'm foyda
C) 10 000 000 so'm zarar
D) 1 000 000 so'm foyda
To'g'ri javob: B) 10 000 000 so'm foyda
✔
Izoh: Uzun pozitsiyada kurs o'sishi foyda beradi: 100 000 x 100 = 10 000 000 so'm.
23. Kressi «firibgarlik uchburchagi» qaysi uch elementdan iborat?
A) Bosim (motiv), imkoniyat, oqlash
B) Kassa, kredit va depozit
C) Mijoz, bank va davlat
D) Daromad, xarajat va sof foyda
To'g'ri javob: A) Bosim (motiv), imkoniyat, oqlash
✔
Izoh: Firibgarlik odatda bosim, imkoniyat va o'zini oqlash birgalikda bo'lganda sodir bo'ladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 120

24. Bank etika kodeksining asosiy maqsadi nima?
A) Xodimlar ish haqini belgilash
B) Reklama byudjetini filiallar va bo'limlar o'rtasida taqsimlash
C) Xodimlar xulq-atvori uchun qadriyat va qoidalarni belgilash
D) Valyuta kurslarini tasdiqlash
To'g'ri javob: C) Xodimlar xulq-atvori uchun qadriyat va qoidalarni belgilash✔
Izoh: Etika kodeksi halollik, xolislik va professionallik me'yorlarini belgilaydi.
25. Shartli misol: xarid kursi 10 000, sotish kursi 10 150 so'm. Spred xarid kursiga nisbatan necha
foizni tashkil qiladi?
A) 2,5 %
B) 3,0 %
C) 1,5 %
D) 0,75 %
To'g'ri javob: C) 1,5 %
✔
Izoh: (10 150 - 10 000) / 10 000 x 100 = 1,5 %.
26. Uzluksizlik (going concern) tamoyili nimani nazarda tutadi?
A) Tashkilot hech qachon zarar ko'rmaydi
B) Hisobotlar uzluksiz ravishda har soatda tuzilib boriladi
C) Tashkilot yaqin kelajakda faoliyatini davom ettiradi
D) Tashkilot har yili qayta tashkil etiladi
To'g'ri javob: C) Tashkilot yaqin kelajakda faoliyatini davom ettiradi
✔
Izoh: Hisobot tashkilot tugatilmasligi faraziga asoslanib tuziladi.
27. Fisher aniq formulasiga ko'ra nominal stavka 21%, inflyatsiya 10% bo'lsa, real stavka qancha?
A) 10%
B) 2,1%
C) 11%
D) 31%
To'g'ri javob: A) 10%
✔
Izoh: (1 + 0,21) / (1 + 0,10) - 1 = 1,1 - 1 = 0,10, ya'ni 10%.
28. Makroprudensial vositalarga qaysi biri misol bo'ladi?
A) Banklarning ish vaqtini belgilash
B) Aholiga moliyaviy maslahat berish
C) Qarz yukining daromadga nisbati chegarasi
D) Banknotlar dizaynini yangilash
To'g'ri javob: C) Qarz yukining daromadga nisbati chegarasi
✔
Izoh: Qarz yuki ko'rsatkichiga chegara qo'yish aholining haddan tashqari qarzga botishining oldini oladi.
29. Inflyatsiya kutilganidan yuqori bo'lsa, odatda kim yutadi?
A) Naqd pul jamg'arib qo'yganlar
B) Qat'iy stavkada qarz olganlar
C) Qat'iy daromad oluvchi nafaqaxo'rlar
D) Qat'iy stavkada qarz berganlar
To'g'ri javob: B) Qat'iy stavkada qarz olganlar
✔
Izoh: Qarz qadrsizlangan pul bilan qaytariladi, shu sababli qarzdor real ma'noda kamroq to'laydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 121

30. Hujjat qalbakilashtirilganining belgisi bo'lishi mumkin bo'lgan holat qaysi?
A) Shrift, muhr yoki imzodagi notekislik va nomuvofiqlik
B) Hujjatning toza va tekis bo'lishi
C) Hujjatda kerakli rekvizitlarning to'liq bo'lishi
D) Hujjatning rasmiy blankada, muhr bilan tasdiqlangan bo'lishi
To'g'ri javob: A) Shrift, muhr yoki imzodagi notekislik va nomuvofiqlik✔
Izoh: Rekvizitlardagi nomuvofiqliklar qo'shimcha tekshiruv uchun asos bo'ladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 122

23-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. POS-terminal nima?
A) Savdo nuqtasida karta orqali to'lov qabul qiluvchi qurilma
B) Mijozning shaxsiy kompyuteri
C) Bank kassasida naqd pulni sanaydigan va saralaydigan mashina
D) Karta chiqaradigan zavod uskunasi
To'g'ri javob: A) Savdo nuqtasida karta orqali to'lov qabul qiluvchi qurilma✔
Izoh: POS-terminal kartadan ma'lumot o'qib, operatsiyani avtorizatsiyaga yuboradi.
2. Differensial to'lov sxemasining asosiy belgisi nima?
A) To'lov miqdori har oy oshib boradi
B) Har oy umumiy to'lov miqdori bir xil
C) Asosiy qarz muddat oxirida bir martada to'liq hajmda to'lanadi
D) Asosiy qarz teng qismlarda, to'lov kamayib boradi
To'g'ri javob: D) Asosiy qarz teng qismlarda, to'lov kamayib boradi
✔
Izoh: Differensial sxemada asosiy qarz teng bo'linadi, foiz qoldiqqa hisoblangani uchun to'lov kamayadi.
3. Nega muddatli depozit stavkasi odatda talab qilib olinguncha depozitnikidan yuqori bo'ladi?
A) Bu depozitlar faqat yuridik shaxslarga ochiladi
B) Bank bunday depozitni saqlashga ko'p xarajat qiladi
C) Bank mablag'dan uzoqroq va barqarorroq foydalanadi
D) Bu depozitlar sug'urta qilinmaydi
To'g'ri javob: C) Bank mablag'dan uzoqroq va barqarorroq foydalanadi
✔
Izoh: Muddat davomida pul yechilmasligi bankka uni kreditga joylashtirish imkonini beradi.
4. Oddiy qog'ozga printerda chop etilgan qalbaki banknotalarning tipik belgisi qaysi?
A) Suv belgisining yaqqol ko'rinishi
B) Bo'rtma bosmaning barmoq bilan aniq sezilishi
C) Himoya ipining qog'oz ichida bo'lishi
D) UV nurida qog'ozning kuchli porlashi
To'g'ri javob: D) UV nurida qog'ozning kuchli porlashi
✔
Izoh: Oddiy oqartirilgan qog'oz UV nurida yorqin porlaydi, haqiqiy banknota qog'ozi esa odatda porlamaydi.
5. Boshlang'ich badal ko'p bo'lsa, kredit qanday o'zgaradi?
A) Jami foiz albatta oshadi
B) Kredit summasi va jami foiz kamayadi
C) Kredit summasi va oylik to'lov ko'payadi
D) Kredit muddati uzayadi
To'g'ri javob: B) Kredit summasi va jami foiz kamayadi
✔
Izoh: O'z hissasi katta bo'lsa, kamroq qarz olinadi va foiz ham kam to'lanadi.
6. Kassa operatsiyalarida videokuzatuvning asosiy maqsadi nima?
A) Kassir ish haqini hisoblash
B) Mijozlarning shaxsiy hayotini yashirincha kuzatib borish
C) Xavfsizlik va nizolarni holis hal qilish
D) Reklama roliklari tayyorlash
To'g'ri javob: C) Xavfsizlik va nizolarni holis hal qilish
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 123

Izoh: Video yozuvlar e'tirozlar va hodisalarni tekshirishda dalil bo'lib xizmat qiladi.
7. Bank depozit bo'yicha e'lon qiladigan yillik samarali stavka nimani ko'rsatadi?
A) Bankning kredit stavkasini
B) Kapitalizatsiyani hisobga olgan real yillik daromadlilikni
C) Faqat bir oylik foiz summasini
D) Inflyatsiya darajasini chiqarib tashlagan real foiz stavkasini
To'g'ri javob: B) Kapitalizatsiyani hisobga olgan real yillik daromadlilikni✔
Izoh: Samarali stavka foiz kapitalizatsiyasi chastotasini hisobga olgan holda yillik daromadni ko'rsatadi.
8. Naqd pulga bo'lgan talabni prognoz qilish (kassa rejasi) bankka nima uchun kerak?
A) Banknotalarni yo'q qilish uchun
B) Xodimlar sonini aniqlash uchun
C) Yetarli, lekin ortiqcha bo'lmagan naqd pul zaxirasi uchun
D) Mijozlarga naqd pul berishni vaqtincha to'xtatib turish uchun
To'g'ri javob: C) Yetarli, lekin ortiqcha bo'lmagan naqd pul zaxirasi uchun
✔
Izoh: Ortiqcha naqd pul daromad keltirmaydi, yetishmasligi esa mijozlarga xizmatni buzadi.
9. M1 pul agregati M0 dan nimasi bilan farq qiladi?
A) Unga talab qilib olinguncha depozitlar qo'shiladi
B) Unda naqd pul hisobga olinmaydi
C) Unga faqat markaziy bankning oltin zaxiralari qo'shiladi
D) Unga davlatning xorijiy qarzlari qo'shiladi
To'g'ri javob: A) Unga talab qilib olinguncha depozitlar qo'shiladi
✔
Izoh: M1 = naqd pul + talab qilib olinguncha (joriy) depozitlar.
10. Komplayens nazoratining asosiy maqsadi nima?
A) Faoliyatning qonun va qoidalarga muvofiqligini ta'minlash
B) Bank foydasini har qanday yo'l bilan va har qanday narxda oshirish
C) Mijozlar sonini ko'paytirish
D) Xodimlarning ish vaqtini kamaytirish
To'g'ri javob: A) Faoliyatning qonun va qoidalarga muvofiqligini ta'minlash
✔
Izoh: Komplayens qonunbuzarlik natijasida yuzaga keladigan sanksiya va obro' yo'qotish riskini kamaytiradi.
11. Jamg'arma depoziti asosan nima maqsadda ochiladi?
A) Mablag'ni asta-sekin to'plash va foiz olish uchun
B) Soliqlarni avtomatik to'lash uchun
C) Banklararo hisob-kitoblarni yuritish uchun
D) Har kungi tijorat to'lovlarini amalga oshirish uchun
To'g'ri javob: A) Mablag'ni asta-sekin to'plash va foiz olish uchun
✔
Izoh: Jamg'arma depozitiga odatda muntazam to'ldirish imkoni bilan mablag' yig'iladi.
12. Korxona hisob raqamidagi mablag'larni boshqarish uchun banking imzo namunalari kartochkasi
nima uchun kerak?
A) Korxona xodimlarini ishga qabul qilish uchun
B) To'lov hujjatlaridagi imzolarni tekshirish uchun
C) Korxonaning choraklik soliq hisobotini topshirish uchun
D) Korxonaning reklamasini tasdiqlash uchun
To'g'ri javob: B) To'lov hujjatlaridagi imzolarni tekshirish uchun
✔
Izoh: Bank hujjatlardagi imzo va muhrni namuna bilan solishtirib, vakolatli shaxs buyrug'ini tekshiradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 124

13. Naqd valyuta qabul qilishda kassir qaysi banknotalarga alohida e'tibor beradi?
A) Faqat yangi chiqqan, kassirga hali tanish bo'lmagan banknotalarga
B) Faqat bir xil seriyali banknotalarga
C) Shikastlangan, yozuvli yoki shubhali belgili banknotalarga
D) Faqat kichik nominaldagi banknotalarga
To'g'ri javob: C) Shikastlangan, yozuvli yoki shubhali belgili banknotalarga✔
Izoh: Shikastlangan yoki shubhali xorijiy banknotalar to'lovga yaroqlilik va haqiqiylik bo'yicha qo'shimcha
tekshiriladi.
14. 12 000 000 so'm kredit yillik 24% stavkada 12 oyga differensial sxemada berildi. Oxirgi oylik to'lov
qancha?
A) 1 134 715 so'm
B) 1 240 000 so'm
C) 1 020 000 so'm
D) 1 000 000 so'm
To'g'ri javob: C) 1 020 000 so'm
✔
Izoh: Asosiy qarz qismi 1 000 000 so'm; foiz oxirgi qoldiqqa: 20 000 so'm, jami 1 020 000 so'm.
15. Bank xodimi mijozga qanday qilib hisobot chegarasidan pastda operatsiya qilishni maslahat bersa,
bu qanday baholanadi?
A) Mijozlar bilan ishlashning yaxshi va tavsiya etilgan amaliyoti
B) Odatiy maslahat
C) AML qoidalarini aylanib o'tishga ko'maklashish
D) Mijozga g'amxo'rlik
To'g'ri javob: C) AML qoidalarini aylanib o'tishga ko'maklashish
✔
Izoh: Strukturalashga yordam berish xodimning o'zini ham javobgarlikka tortishi mumkin.
16. 4 000 000 so'm yillik 30% stavkada 2 yilga qo'yilsa, murakkab foiz oddiy foizdan qancha ko'p
daromad beradi?
A) 1 200 000 so'm
B) 360 000 so'm
C) 180 000 so'm
D) 720 000 so'm
To'g'ri javob: B) 360 000 so'm
✔
Izoh: Murakkab: 6 760 000 so'm, oddiy: 6 400 000 so'm, farq 360 000 so'm.
17. SMS orqali kelgan tasdiq kodini (OTP) kimga aytish mumkin?
A) Hech kimga
B) Bankdan qo'ng'iroq qilgan xodimga
C) Yutuq va'da qilgan noma'lum shaxsga
D) Xaridor bo'lib chiqqan sotuvchiga
To'g'ri javob: A) Hech kimga
✔
Izoh: Bir martalik kod operatsiyani tasdiqlaydi; uni aytish firibgarga pulingizni o'tkazishga ruxsat berish
demakdir.
18. FATF qanday tashkilot?
A) Banklarga kredit beruvchi xalqaro bank
B) Xalqaro buxgalteriya standartlari kengashi
C) Pul yuvishga qarshi xalqaro standartlar belgilovchi tashkilot
D) Xalqaro valyuta kurslarini belgilovchi va e'lon qiluvchi tashkilot
To'g'ri javob: C) Pul yuvishga qarshi xalqaro standartlar belgilovchi tashkilot
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 125

Izoh: FATF - Financial Action Task Force, AML/CFT bo'yicha xalqaro standartlarni ishlab chiqadi.
19. KYC tamoyili nimani anglatadi?
A) «Kreditingni yig'» - muddati o'tgan qarzni undirish tartibi
B) «Mijozingni bil» - mijozni aniqlash va o'rganish
C) «Kassangni yop» - kun oxiri tartibi
D) «Kursni kuzat» - valyuta monitoringi
To'g'ri javob: B) «Mijozingni bil» - mijozni aniqlash va o'rganish✔
Izoh: KYC (Know Your Customer) mijozni aniqlash, tekshirish va uning faoliyatini tushunishni o'z ichiga oladi.
20. Magnit tasma kartada qanday ma'lumot saqlaydi?
A) Karta rekvizitlari kabi ma'lumotlarni
B) Bankning yillik hisobotini
C) Kartadagi pul naqd shaklida
D) Karta egasining fotosurati va imzosini
To'g'ri javob: A) Karta rekvizitlari kabi ma'lumotlarni
✔
Izoh: Magnit tasmada karta raqami, muddati va boshqa xizmat ma'lumotlari yozilgan bo'ladi.
21. Ish haqi kartasining asosiy vazifasi nima?
A) Faqat valyuta ayirboshlash
B) Ish beruvchidan ish haqini qabul qilish va ishlatish
C) Faqat kredit tarixi yaratish
D) Faqat korxona nomidan soliq va boj to'lovlarini amalga oshirish
To'g'ri javob: B) Ish beruvchidan ish haqini qabul qilish va ishlatish
✔
Izoh: Ish haqi loyihasi bo'yicha korxona xodimlarga ish haqini ularning kartalariga o'tkazadi.
22. Firibgarlar «bank xodimi» nomidan qo'ng'iroq qilib karta ma'lumotini so'rasa, to'g'ri harakat
qaysi?
A) Firibgarga qo'shimcha karta raqamini yuborish
B) Suhbatni to'xtatib, bankning rasmiy raqamiga o'zi qo'ng'iroq qilish
C) Qo'ng'iroq qilgan shaxsga ishonib, so'ralgan SMS kodlarni tezda aytib berish
D) Kartani boshqa odamga vaqtincha berib turish
To'g'ri javob: B) Suhbatni to'xtatib, bankning rasmiy raqamiga o'zi qo'ng'iroq qilish
✔
Izoh: Bank xodimlari kod va parol so'ramaydi; shubhali qo'ng'iroqni bankning rasmiy liniyasi orqali tekshirish
kerak.
23. Xorijda milliy valyutadagi karta bilan to'lov qilinganda nima sodir bo'ladi?
A) Summa to'lov tizimi va bank kursi bo'yicha konvertatsiya qilinadi
B) Karta avtomatik ravishda yopiladi
C) To'lov albatta bepul, komissiyasiz va hech qanday kurs farqisiz bajariladi
D) To'lov faqat naqd pulda qabul qilinadi
To'g'ri javob: A) Summa to'lov tizimi va bank kursi bo'yicha konvertatsiya qilinadi
✔
Izoh: Xorijiy valyutadagi xarid konvertatsiya qilinadi va kurs farqi hamda komissiya qo'llanishi mumkin.
24. Differensial sxemada har oyning foiz qismi qanday hisoblanadi?
A) Faqat birinchi oy qoldig'iga
B) Qarzning qolgan qismiga
C) Dastlabki kredit summasiga
D) Oylik to'lovning yarmiga
To'g'ri javob: B) Qarzning qolgan qismiga
✔
Izoh: Foiz har oy qarzning amaldagi qoldig'iga hisoblanadi, shuning uchun u kamayib boradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 126

25. Kredit karta bilan bankomatdan naqd pul yechish odatda qanday oqibatga ega bo'ladi?
A) Komissiya va foiz ko'pincha darhol hisoblanadi
B) Imtiyozli davr doimo ikki baravar uzayadi
C) Bank qo'shimcha bonus to'laydi
D) Kredit limiti avtomatik oshadi
To'g'ri javob: A) Komissiya va foiz ko'pincha darhol hisoblanadi✔
Izoh: Ko'p banklarda kredit kartadan naqd yechishga imtiyozli davr tatbiq etilmaydi va komissiya olinadi.
26. Naqd pulni bankka topshirishdan oldin korxona kassiri nima qiladi?
A) Hujjatsiz inkassatorga beradi
B) Pulni taxlab, sanab, topshirish hujjatini to'ldiradi
C) Pulni aralash holda qopga solib, sanamasdan topshiradi
D) Pulni sanamasdan topshiradi
To'g'ri javob: B) Pulni taxlab, sanab, topshirish hujjatini to'ldiradi
✔
Izoh: Tayyorlangan va hujjatlashtirilgan tushum tez va aniq qabul qilinadi.
27. Bank hisobidan pul yechilganda bank tomonidan olingan komissiya qanday aniqlanadi?
A) Mijozning yoshiga qarab
B) Har bir kassir o'z fikri bilan
C) Mijoz o'zi xohlagan summa bilan
D) Bank tariflari va shartnoma bilan
To'g'ri javob: D) Bank tariflari va shartnoma bilan
✔
Izoh: Komissiyalar bankning tasdiqlangan tariflari va mijoz bilan shartnomada belgilanadi.
28. Xodim shubhali operatsiyani aniqlasa, odatda kimga birinchi navbatda xabar beradi?
A) Ijtimoiy tarmoqqa
B) Mijozning o'ziga
C) Raqobatchi bankning xavfsizlik bo'limiga
D) Bankning AML bo'yicha mas'ul xodimiga
To'g'ri javob: D) Bankning AML bo'yicha mas'ul xodimiga
✔
Izoh: Ichki tartibda mas'ul xodim holatni tahlil qilib, tashqi xabar berish to'g'risida qaror qabul qiladi.
29. Siyosiy ta'sirga ega shaxs (PEP) kim?
A) Muhim davlat yoki siyosiy lavozimdagi (yoki bo'lgan) shaxs
B) Faqat chet el fuqarosi
C) Har qanday davlat xizmatchisi
D) Siyosiy partiya a'zosi bo'lgan har qanday fuqaro
To'g'ri javob: A) Muhim davlat yoki siyosiy lavozimdagi (yoki bo'lgan) shaxs
✔
Izoh: PEP - yuqori davlat lavozimidagi shaxslar; ular korrupsiya riski tufayli kuchaytirilgan nazoratda.
30. Murakkab foizda yakuniy summa formulasi qaysi?
A) S = P * (1 + r * n)
B) S = P * (1 + r) ning n-darajasi
C) S = P * (1 + n) ning r-darajasi
D) S = P * r * n
To'g'ri javob: B) S = P * (1 + r) ning n-darajasi
✔
Izoh: Har davr summa (1 + r) ga ko'paytiriladi, n davrdan keyin P * (1 + r)^n hosil bo'ladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 127

24-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. TOM shartli valyuta bitimida hisob-kitob qachon bajariladi?
A) Mijoz o'zi xohlagan istalgan kunda
B) Bitimdan keyingi birinchi ish kunida
C) Bitimdan bir hafta o'tgandan keyin
D) Bitim tuzilgan kunning o'zida
To'g'ri javob: B) Bitimdan keyingi birinchi ish kunida✔
Izoh: TOM (tomorrow) - hisob-kitob keyingi ish kunida.
2. Bank nomidan kelgan elektron xatdagi havolani bosishdan oldin nima tekshiriladi?
A) Hech narsa, bank logotipi bo'lsa xat albatta haqiqiy
B) Jo'natuvchi manzili va havola domeni rasmiyligi
C) Faqat xat sarlavhasi
D) Faqat xatdagi logotip
To'g'ri javob: B) Jo'natuvchi manzili va havola domeni rasmiyligi
✔
Izoh: Soxta xatlar bank logotipini ko'chirib oladi, lekin manzil va domen farq qiladi.
3. Shartli misol: bankning foiz daromadlari 85 mlrd, foiz xarajatlari 47 mlrd so'm. Sof foiz daromadi
qancha?
A) 19 mlrd so'm
B) 132 mlrd so'm
C) 38 mlrd so'm
D) 85 mlrd so'm
To'g'ri javob: C) 38 mlrd so'm
✔
Izoh: Sof foiz daromadi = 85 - 47 = 38 mlrd so'm.
4. Valyuta kursi deganda nima tushuniladi?
A) Muomaladagi naqd pulning umumiy hajmi
B) Davlat byudjeti daromadlarining hajmi
C) Bank kredit stavkasining yillik darajasi
D) Bir valyutaning boshqa valyutadagi narxi
To'g'ri javob: D) Bir valyutaning boshqa valyutadagi narxi
✔
Izoh: Valyuta kursi bir pul birligining boshqa valyutada ifodalangan bahosi.
5. Shartli misol: defolt ehtimoli 2 %, defoltdagi yo'qotish ulushi 50 %, riskdagi summa 100 mln so'm.
Kutilayotgan kredit zarari (PD x LGD x EAD) qancha?
A) 1 mln so'm
B) 0,5 mln so'm
C) 2 mln so'm
D) 50 mln so'm
To'g'ri javob: A) 1 mln so'm
✔
Izoh: ECL = 0,02 x 0,5 x 100 = 1 mln so'm.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 128

6. Markaziy bankning oltin-valyuta zaxiralari nima uchun kerak?
A) Aholiga bepul valyuta tarqatish uchun
B) Hukumatning joriy xarajatlarini qoplash uchun
C) Tijorat banklarining xodimlariga ish haqi to'lash uchun
D) Tashqi to'lovlar va valyuta bozori barqarorligi uchun
To'g'ri javob: D) Tashqi to'lovlar va valyuta bozori barqarorligi uchun✔
Izoh: Xalqaro zaxiralar to'lov balansini qo'llab-quvvatlash va valyuta bozoridagi keskin tebranishlarni
yumshatish uchun xizmat qiladi.
7. MV = PQ tenglamasida V va Q o'zgarmas bo'lsa, M ning ikki baravar oshishi nimaga olib keladi?
A) Real mahsulotning ikki baravar oshishiga
B) Narxlarning ikki baravar oshishiga
C) Narxlarning o'zgarmay qolishiga
D) Narxlarning ikki baravar kamayishiga
To'g'ri javob: B) Narxlarning ikki baravar oshishiga
✔
Izoh: V va Q o'zgarmasa, P pul massasiga proporsional o'zgaradi.
8. Bankning komissiya daromadiga misol qaysi?
A) Depozit bo'yicha foiz
B) Aksiyadorlar kiritgan qo'shimcha kapital
C) Berilgan kredit bo'yicha foiz
D) Pul o'tkazmasi uchun olingan to'lov
To'g'ri javob: D) Pul o'tkazmasi uchun olingan to'lov
✔
Izoh: Xizmatlar uchun olinadigan to'lovlar komissiya (foizsiz) daromadga kiradi.
9. Xodim mijoz bilan shaxsiy moliyaviy munosabatga (masalan, undan qarz olishga) kirishishi qanday
baholanadi?
A) Mijozga yordam
B) Manfaatlar to'qnashuvi va etikaning buzilishi
C) Ruxsat etilgan amaliyot, agar summa kichik bo'lsa
D) Do'stona munosabat belgisi
To'g'ri javob: B) Manfaatlar to'qnashuvi va etikaning buzilishi
✔
Izoh: Bunday munosabatlar xolislikka ta'sir qilishi mumkin va odatda taqiqlanadi.
10. Mijoz xatosi bilan noto'g'ri hisobga pul o'tkazgan bo'lsa, bank qanday yordam beradi?
A) Hech qanday yordam bermaydi
B) Oluvchi bank bilan aloqa qilib, qaytarishga ko'maklashadi
C) Oluvchining shaxsiy ma'lumotlari va telefonini mijozga oshkor qiladi
D) Pulni darhol o'z hisobidan qaytaradi
To'g'ri javob: B) Oluvchi bank bilan aloqa qilib, qaytarishga ko'maklashadi
✔
Izoh: Bank qonun doirasida ko'maklashadi, lekin uchinchi shaxs ma'lumotlarini oshkor qilmaydi.
11. Pul tovar ayirboshlashda vositachi bo'lganda qaysi funksiyani bajaradi?
A) Jamg'arish vositasi
B) Muomala vositasi
C) Hisob birligi
D) Qiymat o'lchovi
To'g'ri javob: B) Muomala vositasi
✔
Izoh: Tovar-pul-tovar ayirboshlashida pul muomala vositasi sifatida ishtirok etadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 129

12. Markaziy bank asosiy stavkani oshirsa, odatda nima kutiladi?
A) Depozit stavkalari darhol pasayadi
B) Kreditlar arzonlashib, inflyatsiya tezlashadi
C) Kreditlar qimmatlashib, inflyatsiya sekinlashadi
D) Pul massasi keskin ko'payadi
To'g'ri javob: C) Kreditlar qimmatlashib, inflyatsiya sekinlashadi✔
Izoh: Stavka oshishi qarz olishni qimmatlashtiradi, talabni pasaytiradi va inflyatsiyani jilovlaydi.
13. Islomiy moliya tamoyillarida qaysi biri taqiqlanadi?
A) Savdo-sotiq qilish
B) Sheriklikda ishlash
C) Ribo (foiz olish)
D) Ijaraga mol berish
To'g'ri javob: C) Ribo (foiz olish)
✔
Izoh: Islomiy moliyada belgilangan foiz (ribo) taqiqlanadi, daromad sheriklik va savdo orqali olinadi.
14. Ipoteka krediti nimaning garovi ostida beriladi?
A) Ko'chmas mulk
B) Avtomobil
C) Oltin buyumlar
D) Bank kartasi
To'g'ri javob: A) Ko'chmas mulk
✔
Izoh: Ipoteka - ko'chmas mulk garovi bilan ta'minlangan kredit.
15. Nostro hisob raqami nima?
A) Bankning ichki xarajatlar hisobi
B) Boshqa bankning bizning bankdagi hisobi
C) Mijozning bankdagi joriy hisobi
D) Bankning boshqa bankda ochgan o'z hisobi
To'g'ri javob: D) Bankning boshqa bankda ochgan o'z hisobi
✔
Izoh: Nostro - «bizning sizdagi hisobimiz», ya'ni bankning boshqa bankdagi hisobi.
16. Mijozga onlayn to'lovlar uchun alohida, limiti cheklangan karta ishlatish maslahati nima uchun
beriladi?
A) O'g'irlik bo'lsa ham zararni cheklash uchun
B) Asosiy kartani bloklash uchun
C) Ko'proq komissiya to'lash uchun
D) Bank qoidalari buni har bir mijoz uchun majburiy qilgani uchun
To'g'ri javob: A) O'g'irlik bo'lsa ham zararni cheklash uchun
✔
Izoh: Cheklangan mablag'li karta onlayn firibgarlik zararini kamaytiradi.
17. Dividendlar qaysi manbadan to'lanadi?
A) Mijozlar depozitlaridan
B) Taqsimlanmagan foydadan
C) Ustav kapitalidan doimiy ravishda
D) Kredit zaxiralaridan
To'g'ri javob: B) Taqsimlanmagan foydadan
✔
Izoh: Dividendlar aksiyadorlarga foydani taqsimlash shaklidir.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 130

18. Pul-kredit siyosati qarorlarining ta'siri odatda qanday namoyon bo'ladi?
A) Bir necha oy yoki chorak kechikish bilan
B) Darhol, qaror kunining o'zida to'liq
C) Hech qachon iqtisodiyotga ta'sir qilmaydi
D) Faqat o'n yildan keyin
To'g'ri javob: A) Bir necha oy yoki chorak kechikish bilan✔
Izoh: Transmissiya mexanizmi tufayli stavka qarorlarining to'liq ta'siri vaqt o'tib seziladi.
19. Ikki yoqlama yozuv tamoyilining mohiyati nima?
A) Operatsiyalar ikki xil valyutada yoziladi
B) Har bir operatsiyani ikki buxgalter bir-biridan mustaqil yozadi
C) Har bir operatsiya bir hisob debeti va boshqa hisob kreditida teng summada yoziladi
D) Har bir operatsiya ikki marta bir xil hisobga, bir xil summada qayta-qayta yoziladi
To'g'ri javob: C) Har bir operatsiya bir hisob debeti va boshqa hisob kreditida teng summada
✔
yoziladi
Izoh: Ikki yoqlama yozuvda debet va kredit summalari doimo teng bo'ladi.
20. Bitta qarz oluvchiga to'g'ri keladigan maksimal tavakkal normativi nima uchun belgilanadi?
A) Kredit stavkalarini tenglashtirish uchun
B) Kreditlar haddan tashqari bir joyga to'planishining oldini olish uchun
C) Har bir mijozga bir xil summada va bir xil muddatga kredit berish uchun
D) Kredit muddatini qisqartirish uchun
To'g'ri javob: B) Kreditlar haddan tashqari bir joyga to'planishining oldini olish uchun
✔
Izoh: Bu normativ bitta mijoz bankrot bo'lganda bank jiddiy zarar ko'rmasligi uchun xizmat qiladi.
21. Shartli kurslar: GBP/USD = 1,25, USD/JPY = 150. GBP/JPY kross-kursi qancha?
A) 1 875,00
B) 151,25
C) 120,00
D) 187,50
To'g'ri javob: D) 187,50
✔
Izoh: GBP/JPY = GBP/USD x USD/JPY = 1,25 x 150 = 187,50.
22. Bankning valyuta pozitsiyasiga limitlar qo'yilishidan asosiy maqsad nima?
A) Kurs o'zgarishidan zarar riskini cheklash
B) Kassirlarning ish vaqtini qisqartirish
C) Kreditlar bo'yicha foiz stavkalarini pasaytirish
D) Mijozlar sonini ko'paytirish
To'g'ri javob: A) Kurs o'zgarishidan zarar riskini cheklash
✔
Izoh: Pozitsiya limitlari bankni kurs tebranishlaridan ortiqcha zarar ko'rishdan himoya qiladi.
23. Forward guidance (kelajak yo'nalishi signali) nima?
A) Birjaning kelgusi savdo jadvali
B) Markaziy bankning kelgusi siyosat yo'nalishi haqidagi bayonoti
C) Tijorat bankining kelgusi yil uchun tuzgan ichki kredit rejasi
D) Hukumatning kelgusi yil byudjet loyihasi
To'g'ri javob: B) Markaziy bankning kelgusi siyosat yo'nalishi haqidagi bayonoti
✔
Izoh: Markaziy bank kelajakdagi stavka yo'nalishi haqida signal berib, kutilmalarga ta'sir qiladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 131

24. Shartli misol: operatsion xarajatlar 60 mlrd, operatsion daromadlar 120 mlrd so'm. Xarajat-
daromad koeffitsienti necha foiz?
A) 60 %
B) 200 %
C) 30 %
D) 50 %
To'g'ri javob: D) 50 %✔
Izoh: 60 / 120 x 100 = 50 %.
25. Xodim ijtimoiy tarmoqlarda bank mijozlari haqida ma'lumot e'lon qilishi mumkinmi?
A) Ha, agar mijoz mashhur bo'lsa
B) Ha, ism-familiyasiz bo'lsa ham tafsilotlar bilan
C) Yo'q, bu maxfiylik va etika qoidalarini buzadi
D) Ha, dam olish kunlari
To'g'ri javob: C) Yo'q, bu maxfiylik va etika qoidalarini buzadi
✔
Izoh: Mijoz haqidagi xizmat ma'lumotlarini oshkor qilish taqiqlanadi.
26. Internet-do'konda juda arzon narx va faqat kartadan kartaga oldindan o'tkazma talab qilinsa, bu
nimaning belgisi?
A) Bankning mavsumiy chegirma aksiyasining belgisi
B) Ishonchli sotuvchining
C) Firibgarlik ehtimoli yuqori ekanining
D) Davlat subsidiyasining
To'g'ri javob: C) Firibgarlik ehtimoli yuqori ekanining
✔
Izoh: Haddan tashqari arzon narx va himoyalanmagan to'lov usuli firibgarlik belgilaridir.
27. Bank mijozga xorijiy valyuta sotayotganda qaysi kurs qo'llaniladi?
A) Mijoz taklif qilgan kurs
B) Bankning xarid kursi
C) Bankning sotish kursi
D) Kecha amalda bo'lgan kurs
To'g'ri javob: C) Bankning sotish kursi
✔
Izoh: Mijoz valyuta sotib olganda bank o'zining sotish kursini qo'llaydi.
28. Bank uzun dollar pozitsiyasiga ega bo'lsa, qaysi holatda zarar ko'radi?
A) Dollar kursi uzoq vaqt umuman o'zgarmay tursa
B) Dollar kursi milliy valyutaga nisbatan oshsa
C) Dollar kursi milliy valyutaga nisbatan tushsa
D) Bank mijozlardan yangi dollar depoziti qabul qilsa
To'g'ri javob: C) Dollar kursi milliy valyutaga nisbatan tushsa
✔
Izoh: Uzun pozitsiyada valyuta aktivlari ko'p; valyuta arzonlashsa, ularning qiymati pasayadi.
29. Markaziy bank asosiy stavkani o'zgartirmay qoldirsa, bu odatda nimani anglatadi?
A) Markaziy bank pul-kredit siyosati yuritishdan butunlay voz kechganini
B) Barqarorlikka hech qanday xavf yo'qligini
C) Joriy siyosat holati maqsadga mos deb baholanganini
D) Inflyatsiya maqsadi bekor qilinganini
To'g'ri javob: C) Joriy siyosat holati maqsadga mos deb baholanganini
✔
Izoh: Stavkani saqlab qolish joriy shart-sharoit inflyatsiya maqsadiga erishishga yetarli ekanini bildiradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 132

30. Shartli misol: valyuta kursi 12 000 so'mdan 11 400 so'mga o'zgardi. Kurs necha foizga o'zgargan?
A) 5 % kamaygan
B) 5 % oshgan
C) 10 % kamaygan
D) 2,5 % kamaygan
To'g'ri javob: A) 5 % kamaygan✔
Izoh: O'zgarish = (11 400 - 12 000) / 12 000 x 100 = -5 %.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 133

25-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Bank xodimi mijozdan qimmat sovg'a olsa, bu qanday riskni keltirib chiqaradi?
A) Manfaatlar to'qnashuvi va korrupsiya riskini
B) Faqat valyuta riskini
C) Faqat daromad solig'i bilan bog'liq riskni
D) Hech qanday riskni
To'g'ri javob: A) Manfaatlar to'qnashuvi va korrupsiya riskini✔
Izoh: Sovg'alar xodimning xolisligiga ta'sir qilishi mumkin; ichki qoidalar ularni cheklaydi.
2. Foiz diskont usulida oldindan ushlab qolinsa, real stavka nominalga nisbatan qanday bo'ladi?
A) Nolga teng
B) Teng
C) Pastroq
D) Yuqoriroq
To'g'ri javob: D) Yuqoriroq
✔
Izoh: Qarz oluvchi kamroq pul olib, foizni to'liq summaga to'laydi, shuning uchun haqiqiy narx yuqoriroq.
3. Mijozga pulni kassa oldidan ketmasdan sanab tekshirish nima uchun tavsiya etiladi?
A) Navbatni ataylab sekinlashtirish uchun
B) Banknotalarni yangisiga almashtirib olish uchun
C) Keyinchalik e'tirozni isbotlash qiyin bo'lgani uchun
D) Kassirning ish vaqtini rasmiy ravishda uzaytirish uchun
To'g'ri javob: C) Keyinchalik e'tirozni isbotlash qiyin bo'lgani uchun
✔
Izoh: Kassadan uzoqlashgandan keyin kamomad haqidagi e'tirozni tasdiqlash juda qiyinlashadi.
4. Kassani to'satdan tekshirish (taftish) nima uchun o'tkaziladi?
A) Kassa xonasini ta'mirlash uchun
B) Mijozlar sonini hisoblash uchun
C) Kassirning dam olishini va ta'tilini o'z vaqtida ta'minlash uchun
D) Qimmatliklar mavjudligini ogohlantirmasdan aniqlash uchun
To'g'ri javob: D) Qimmatliklar mavjudligini ogohlantirmasdan aniqlash uchun
✔
Izoh: Kutilmagan taftish kamomadni vaqtincha yashirish imkoniyatini yo'qotadi.
5. Avtokredit odatda nimaning garovi bilan beriladi?
A) Qarz oluvchining ish haqi kartasi
B) Sotib olinayotgan avtomobil
C) Bankning o'z binosi
D) Qarz oluvchining diplomi
To'g'ri javob: B) Sotib olinayotgan avtomobil
✔
Izoh: Avtokreditda xarid qilinayotgan avtomobil odatda garov sifatida rasmiylashtiriladi.
6. Ikki bosqichli autentifikatsiya nima?
A) Ikkita alohida bankda hisob ochish
B) Bir hisobga ikki kishi teng huquq bilan egalik qilishi tartibi
C) Parolni ikki marta kiritish
D) Kirishda parol bilan birga qo'shimcha tasdiqlash usuli
To'g'ri javob: D) Kirishda parol bilan birga qo'shimcha tasdiqlash usuli
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 134

Izoh: Parol va SMS kod yoki biometriya kabi ikki omil hisobga kirishni xavfsizroq qiladi.
7. Kriptoaktivlar bilan bog'liq operatsiyalar AML nuqtai nazaridan nima uchun yuqori riskli
hisoblanadi?
A) Ular faqat naqd pul ko'rinishida bo'lgani sababli
B) Ular hech qachon hech qanday qiymatga ega emasligi sababli
C) Anonimlik va transchegaraviy tez harakat sababli
D) Ular faqat davlat tomonidan chiqarilgani sababli
To'g'ri javob: C) Anonimlik va transchegaraviy tez harakat sababli✔
Izoh: Anonimlik va tezlik mablag' izini kuzatishni qiyinlashtiradi.
8. Kassirning moddiy javobgarligi odatda qanday rasmiylashtiriladi?
A) Kassir hech qanday javobgar bo'lmaydi
B) Mijoz bilan tuziladigan xizmat shartnomasi bilan
C) Faqat og'zaki kelishuv va rahbar ko'rsatmasi bilan
D) Moddiy javobgarlik to'g'risidagi shartnoma bilan
To'g'ri javob: D) Moddiy javobgarlik to'g'risidagi shartnoma bilan
✔
Izoh: Kassir unga ishonib topshirilgan qimmatliklar uchun to'liq moddiy javobgar shaxs hisoblanadi.
9. P2P o'tkazma nima?
A) Korxonaning soliq to'lashi
B) Bankomatga pul yuklash jarayoni
C) Bankning markaziy bankka kunlik hisobot yuborishi
D) Bir jismoniy shaxs kartasidan boshqasiga pul o'tkazish
To'g'ri javob: D) Bir jismoniy shaxs kartasidan boshqasiga pul o'tkazish
✔
Izoh: P2P (person-to-person) o'tkazmalar shaxslar o'rtasida karta raqami yoki telefon orqali amalga oshiriladi.
10. 12 000 000 so'm kredit yillik 24% stavkada 12 oyga differensial sxemada berildi. Birinchi oylik
to'lov qancha?
A) 1 020 000 so'm
B) 1 240 000 so'm
C) 1 134 715 so'm
D) 1 000 000 so'm
To'g'ri javob: B) 1 240 000 so'm
✔
Izoh: Asosiy qarz qismi 1 000 000 so'm; foiz butun summaga: 240 000 so'm, jami 1 240 000 so'm.
11. Real vaqt rejimida yalpi hisob-kitob tizimi (RTGS) qanday ishlaydi?
A) Har bir to'lovni alohida va darhol yakuniy o'tkazadi
B) Faqat naqd pul bilan hisob-kitob qiladi
C) To'lovlarni faqat oyiga bir marta o'tkazadi
D) To'lovlarni kun oxirida yig'ib, sof summada o'tkazadi
To'g'ri javob: A) Har bir to'lovni alohida va darhol yakuniy o'tkazadi
✔
Izoh: RTGS tizimida har bir to'lov alohida (yalpi) va real vaqtda amalga oshiriladi; odatda yirik to'lovlar uchun
ishlatiladi.
12. 4 000 000 so'm 9 oyga yillik 16% oddiy foizda qo'yildi. Foiz daromadi qancha?
A) 360 000 so'm
B) 640 000 so'm
C) 540 000 so'm
D) 480 000 so'm
To'g'ri javob: D) 480 000 so'm
✔
Izoh: 4 000 000 * 0,16 * 9/12 = 480 000 so'm.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 135

13. Virtual karta nima?
A) Faqat kompyuter o'yinlarida ishlatiladigan, haqiqiy pulga bog'lanmagan karta
B) Plastikdan yasalgan sovg'a kartasi
C) Fizik ko'rinishi bo'lmagan, onlayn to'lovlar uchun karta rekvizitlari
D) Bankomatga kiritiladigan maxsus kalit
To'g'ri javob: C) Fizik ko'rinishi bo'lmagan, onlayn to'lovlar uchun karta rekvizitlari✔
Izoh: Virtual karta raqam, muddat va CVV dan iborat bo'lib, internetda xavfsizroq to'lov uchun qulay.
14. Omonat bankda saqlanishining naqd pul uyda saqlanishiga nisbatan afzalligi nima?
A) Xavfsizlik va foiz daromadi olish imkoni
B) Pulni hech qachon yo'qotmaslik kafolati
C) Soliqlardan butunlay ozod bo'lish
D) Har qanday holatda kafolatsiz yuqori foyda
To'g'ri javob: A) Xavfsizlik va foiz daromadi olish imkoni
✔
Izoh: Bankda pul o'g'irlik va yo'qolishdan himoyalangan bo'ladi va foiz daromad keltiradi.
15. Nega omonatchi uchun real daromadlilikni bilish muhim?
A) Real daromad bank foydasiga teng bo'ladi
B) Real daromad faqat valyuta depozitlariga xos
C) Real daromad doimo nominal daromaddan yuqori bo'lib chiqadi
D) Inflyatsiya omonat xarid qobiliyatini kamaytirishi mumkin
To'g'ri javob: D) Inflyatsiya omonat xarid qobiliyatini kamaytirishi mumkin
✔
Izoh: Agar inflyatsiya stavkadan yuqori bo'lsa, omonatning real qiymati kamayadi.
16. 12 000 000 so'm qarz yillik 15% oddiy foizda 2 yilga berildi. Jami foiz summasi qancha?
A) 15 600 000 so'm
B) 3 600 000 so'm
C) 1 800 000 so'm
D) 3 870 000 so'm
To'g'ri javob: B) 3 600 000 so'm
✔
Izoh: Oddiy foiz: 12 000 000 so'm * 15% * 2 = 3 600 000 so'm.
17. Kafillik (poruchitelstvo) nima?
A) Uchinchi shaxs qarzdor majburiyati uchun javob berishi
B) Qarzdorning o'z mulkini qarz evaziga bankka to'liq sotib berishi
C) Qarzdor kreditni sug'urta qilishi
D) Bank qarzdorga qo'shimcha kredit berishi
To'g'ri javob: A) Uchinchi shaxs qarzdor majburiyati uchun javob berishi
✔
Izoh: Kafil qarzdor to'lamasa, uning majburiyati bo'yicha kreditor oldida javob beradi.
18. Mijoz operatsiyani amalga oshirish uchun bank xodimiga pul taklif qilsa, xodim qanday yo'l
tutadi?
A) Pulni olib, operatsiyani bajarmaydi
B) Pulni olib, hamkasbi bilan teng bo'lishadi
C) Rad etib, ichki tartibda xabar qiladi
D) Pulni olib, operatsiyani bajaradi
To'g'ri javob: C) Rad etib, ichki tartibda xabar qiladi
✔
Izoh: Pora taklifi rad etilishi va xabar qilinishi kerak.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 136

19. Yuridik shaxs mijozning benefitsiar egasini aniqlash nima uchun muhim?
A) Xodimlar sonini bilish uchun
B) Kompaniya logotipini va savdo belgisini bilish uchun
C) Soliq stavkasini aniqlash uchun
D) Yuridik shaxslar ortiga yashirinishning oldini olish uchun
To'g'ri javob: D) Yuridik shaxslar ortiga yashirinishning oldini olish uchun✔
Izoh: Qobiq kompaniyalar haqiqiy egalarni yashirish uchun ishlatilishi mumkin.
20. 6 000 000 so'm kredit yillik 12% stavkada 6 oyga differensial sxemada olindi. Jami foiz qancha?
A) 105 000 so'm
B) 210 000 so'm
C) 211 741 so'm
D) 360 000 so'm
To'g'ri javob: B) 210 000 so'm
✔
Izoh: Jami foiz = P * i * (n + 1) / 2 = 6 000 000 so'm * 1% * 7 / 2 = 210 000 so'm.
21. Plastik karta emitenti kim?
A) Kartani qabul qilgan savdo nuqtasi
B) Karta egasining ish beruvchisi
C) Karta egasining kafili
D) Kartani chiqargan bank
To'g'ri javob: D) Kartani chiqargan bank
✔
Izoh: Emitent - kartani chiqargan va karta hisobini yurituvchi bank.
22. Masofaviy bank xizmatida xavfsizlik uchun qaysi harakat to'g'ri?
A) Tasdiq kodini bank xodimiga telefonda aytish
B) Parol va tasdiq kodlarini hech kimga bermaslik
C) Parolni ijtimoiy tarmoqda saqlash
D) Hamma qurilmada bir xil oddiy parol ishlatish
To'g'ri javob: B) Parol va tasdiq kodlarini hech kimga bermaslik
✔
Izoh: Bank xodimlari hech qachon parol yoki SMS kodni so'ramaydi; ularni oshkor qilish hisobni xavf ostiga
qo'yadi.
23. Mikromatn qanday tekshiriladi?
A) Banknotani kuchli yorug'likka tutib qarab
B) Lupa (kattalashtiruvchi oyna) yordamida
C) Banknotani bir necha marta buklab
D) Banknotani aniq elektron tarozida tortib ko'rib
To'g'ri javob: B) Lupa (kattalashtiruvchi oyna) yordamida
✔
Izoh: Mikromatn juda mayda bo'lib, faqat kattalashtirganda o'qiladi.
24. Offshor yurisdiksiyalardagi kompaniyalar bilan operatsiyalar nima uchun qo'shimcha e'tibor talab
qiladi?
A) Ular har doim va istisnosiz noqonuniy hisoblanadi
B) Ular faqat davlat kompaniyalari
C) Ular hech qachon tekshirilmaydi
D) Egalik shaffofligi past va risk yuqori bo'lishi mumkin
To'g'ri javob: D) Egalik shaffofligi past va risk yuqori bo'lishi mumkin
✔
Izoh: Offshor tuzilmalar benefitsiar egalarni yashirish uchun ishlatilishi mumkin.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 137

25. Mijozga ish haqi uchun yirik naqd summani bergan kassir hujjatga kim imzo qo'yganini tekshiradi?
A) Imzolar tekshirilmaydi
B) Faqat kassirning o'z imzosini
C) Imzolar bankdagi namunalarga mosligini
D) Mijozning tasodifiy hamrohining imzosini
To'g'ri javob: C) Imzolar bankdagi namunalarga mosligini✔
Izoh: Hujjatdagi imzolar bankdagi imzo namunalari kartochkasi bilan solishtiriladi.
26. Pul o'tkazma tizimlari (masalan, xalqaro o'tkazmalar) orqali odatda nima qilinadi?
A) Kredit tarixini o'chirish
B) Davlat obligatsiyalarini chiqarish
C) Xorijiy korxonalar aksiyalarini birjada sotib olish
D) Jismoniy shaxslar o'rtasida pul jo'natish va olish
To'g'ri javob: D) Jismoniy shaxslar o'rtasida pul jo'natish va olish
✔
Izoh: Pul o'tkazma tizimlari shaxslarga boshqa shahar yoki mamlakatga tez pul yuborish imkonini beradi.
27. Mijoz kassaga hujjatdagi summadan kam pul topshirsa, kassir nima qiladi?
A) Pulni keyinroq, mijoz ketgandan so'ng sanashni va'da qiladi
B) Hujjatdagi summani o'zgartirmasdan qabul qiladi
C) Farqni o'z hisobidan to'ldirib qo'yadi
D) Hujjatni haqiqiy summaga mos qayta to'ldirishni so'raydi
To'g'ri javob: D) Hujjatni haqiqiy summaga mos qayta to'ldirishni so'raydi
✔
Izoh: Kassa hujjatidagi summa haqiqiy qabul qilingan pulga aniq mos kelishi kerak.
28. Uch himoya chizig'i modelida birinchi chiziq kim?
A) Markaziy bank
B) Ichki audit xizmati
C) Riskni bevosita yuzaga keltiruvchi biznes bo'linmalari
D) Bankning tashqi auditori va bank nazorati organi
To'g'ri javob: C) Riskni bevosita yuzaga keltiruvchi biznes bo'linmalari
✔
Izoh: Birinchi chiziq - mijozlar bilan ishlovchi va riskni kundalik boshqaruvchi bo'linmalar.
29. Kartaning orqasidagi imzo maydoni nima uchun kerak?
A) Bank telefonini yozish uchun
B) Kartadagi qoldiqni yozish uchun
C) Karta egasining imzosini solishtirish uchun
D) PIN-kodni unutib qo'ymaslik uchun uni yozib qo'yishga
To'g'ri javob: C) Karta egasining imzosini solishtirish uchun
✔
Izoh: Imzo maydoni kassir imzolarni solishtirishi uchun mo'ljallangan; PIN yozish xavfli.
30. Bank majburiyatlari ichida eng katta ulushni odatda nima tashkil qiladi?
A) Bank binosi va asbob-uskunalari qiymati
B) Mijozlar depozitlari va hisoblaridagi mablag'lar
C) Bankning soliq to'lovlari
D) Bankning ustav kapitali va zaxira fondlari
To'g'ri javob: B) Mijozlar depozitlari va hisoblaridagi mablag'lar
✔
Izoh: Tijorat banklari uchun asosiy resurs manbai - mijozlar mablag'lari.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 138

26-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Pul-kredit siyosatining oraliq maqsadi sifatida tarixan ko'pincha nima tanlangan?
A) Davlat tashqi qarzi hajmi
B) Pul massasi yoki valyuta kursi
C) Soliq tushumlarining hajmi
D) Bank xodimlari umumiy soni
To'g'ri javob: B) Pul massasi yoki valyuta kursi✔
Izoh: Oraliq mo'ljal sifatida pul agregatlari yoki kurs qo'llangan, keyin ko'p mamlakatlar inflyatsion
targetlashga o'tgan.
2. Pul-kredit siyosatining yakuniy maqsadi va operatsion mo'ljali o'rtasidagi farq nima?
A) Yakuniy maqsad - inflyatsiya, operatsion mo'ljal - qisqa muddatli stavka
B) Ikkalasi ham faqat byudjet taqchilligini anglatadi
C) Ikkalasi ham faqat valyuta kursini anglatadi
D) Yakuniy maqsad - qisqa stavka, operatsion mo'ljal - inflyatsiya
To'g'ri javob: A) Yakuniy maqsad - inflyatsiya, operatsion mo'ljal - qisqa muddatli stavka
✔
Izoh: Markaziy bank kundalik ish sifatida qisqa muddatli bozor stavkasini boshqaradi, yakuniy maqsad esa
narx barqarorligi.
3. O'zbek so'mining ISO 4217 bo'yicha harfli kodi qaysi?
A) SUM
B) UZS
C) UZB
D) UZK
To'g'ri javob: B) UZS
✔
Izoh: O'zbekiston so'mining xalqaro kodi UZS; UZB esa mamlakat kodi.
4. Bank sirining asosiy mazmuni nima?
A) Bank xodimlarining ism-shariflarini oshkor qilmaslik
B) Bankning ish vaqtini e'lon qilmaslik
C) Bankning foiz stavkalari va tariflarini mijozlardan yashirib saqlash
D) Mijoz hisoblari va operatsiyalari haqidagi ma'lumotni himoya qilish
To'g'ri javob: D) Mijoz hisoblari va operatsiyalari haqidagi ma'lumotni himoya qilish
✔
Izoh: Bank siri mijozlarning hisob raqamlari, qoldiqlari va operatsiyalari haqidagi ma'lumotlarni qonunga ko'ra
himoya qiladi.
5. Norozi mijoz bilan muloqotda xodimning birinchi qadami qaysi?
A) Mijozni darhol rahbarga yuborish
B) Mijoz bilan bahslashib, o'zining haqligini dalillar bilan isbotlash
C) Xotirjam tinglab, his-tuyg'ularini tan olish
D) Mijozni e'tiborsiz qoldirish
To'g'ri javob: C) Xotirjam tinglab, his-tuyg'ularini tan olish
✔
Izoh: Avval tinglash va hamdardlik bildirish keskinlikni pasaytiradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 139

6. Erkin suzuvchi valyuta kursi rejimida kurs asosan qanday shakllanadi?
A) Hukumat qarori bilan har yili bir marta
B) Tijorat banklari kelishuvi bilan qat'iy
C) Faqat oltin zaxirasi hajmiga qarab
D) Bozordagi talab va taklif asosida
To'g'ri javob: D) Bozordagi talab va taklif asosida✔
Izoh: Suzuvchi rejimda kurs bozordagi talab va taklif nisbatiga qarab o'zgaradi.
7. Nominal foiz stavkasi va real foiz stavkasi o'rtasidagi farqni nima belgilaydi?
A) Bank filiallari soni
B) Inflyatsiya darajasi
C) Kredit garovining turi
D) Bank xodimlari soni
To'g'ri javob: B) Inflyatsiya darajasi
✔
Izoh: Real stavka taxminan nominal stavkadan inflyatsiyani ayirish orqali topiladi.
8. Kredit yo'qotishlari uchun zaxira ko'paytirilsa, foyda-zarar hisobotida nima bo'ladi?
A) Daromad tan olinib, foyda oshadi
B) Faqat kapital oshadi, foyda o'zgarmaydi
C) Hech qanday o'zgarish bo'lmaydi
D) Xarajat tan olinib, foyda kamayadi
To'g'ri javob: D) Xarajat tan olinib, foyda kamayadi
✔
Izoh: Zaxira ajratmasi davr xarajati hisoblanadi.
9. Shartli misol: bankning dollardagi talablari 8 mln USD, majburiyatlari 5 mln USD. Valyuta pozitsiyasi
qanday?
A) 3 mln USD uzun
B) 3 mln USD qisqa
C) Pozitsiya yopiq
D) 13 mln USD uzun
To'g'ri javob: A) 3 mln USD uzun
✔
Izoh: Talablar - majburiyatlar = 8 - 5 = 3 mln USD, demak pozitsiya uzun.
10. Markaziy bankning muomaladagi naqd pulni boshqarish vazifasiga nima kiradi?
A) Fuqarolarga pensiya to'lash
B) Korxonalarning ish haqi fondini rejalash va taqsimlash
C) Banknot va tangalarni chiqarish, almashtirish va yo'q qilish
D) Do'konlardagi chakana narxlarni nazorat qilish
To'g'ri javob: C) Banknot va tangalarni chiqarish, almashtirish va yo'q qilish
✔
Izoh: Markaziy bank naqd pul muomalasini tashkil etadi, yaroqsiz banknotlarni almashtiradi va yo'q qiladi.
11. Bank tizimi odatda necha pog'onali tuzilishga ega?
A) To'rt pog'onali
B) Ikki pog'onali
C) Besh pog'onali
D) Bir pog'onali
To'g'ri javob: B) Ikki pog'onali
✔
Izoh: Zamonaviy bank tizimi markaziy bank va tijorat banklaridan iborat ikki pog'onali tuzilishga ega.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 140

12. Hisoblar rejasi nima?
A) Kassirlar ish jadvali
B) Bankning yillik biznes rejasi va moliyaviy budjeti
C) Buxgalteriya hisoblarining tizimlashtirilgan ro'yxati
D) Berilgan kreditlarni to'lash grafigi va jadvali
To'g'ri javob: C) Buxgalteriya hisoblarining tizimlashtirilgan ro'yxati✔
Izoh: Hisoblar rejasi operatsiyalarni bir xil tartibda aks ettirish uchun hisoblar tuzilmasini belgilaydi.
13. Valyuta intervensiyasi nima?
A) Hukumatning chet eldan uzoq muddatli qarz olishi
B) Markaziy bankning kursga ta'sir qilish uchun valyuta oldi-sotdisi
C) Tijorat bankining mijozga xorijiy valyutada kredit berish operatsiyasi
D) Aholining valyutani xorijga olib chiqishi
To'g'ri javob: B) Markaziy bankning kursga ta'sir qilish uchun valyuta oldi-sotdisi
✔
Izoh: Intervensiyada markaziy bank valyuta sotib olib yoki sotib, kurs tebranishlarini yumshatadi.
14. Mijoz bank xizmatidan noroziligini ijtimoiy tarmoqda e'lon qilsa, bankning to'g'ri munosabati
qaysi?
A) Mijozning shaxsiy ma'lumotlari va hisob tarixini javobda oshkor qilish
B) Mijozni ommaviy ravishda ayblash
C) Muloyim javob berib, shaxsiy kanalda hal qilishni taklif qilish
D) E'tiborsiz qoldirish
To'g'ri javob: C) Muloyim javob berib, shaxsiy kanalda hal qilishni taklif qilish
✔
Izoh: Ommaviy kanalda mijoz ma'lumotlari muhokama qilinmaydi.
15. Ilk ogohlantirish (erta aralashuv) choralari nimaga qaratilgan?
A) Bank muammolarini jiddiylashmasdan oldin bartaraf etishga
B) Bankni darhol tugatish va aktivlarini sotishga
C) Bank foydasini taqsimlashga
D) Bankka cheklovsiz va garovsiz kredit berishga
To'g'ri javob: A) Bank muammolarini jiddiylashmasdan oldin bartaraf etishga
✔
Izoh: Nazoratchi muammo belgilarini ko'rganda bankdan tuzatish rejasini talab qiladi.
16. Xodim xato qilib mijozga noto'g'ri ma'lumot berganini tushunib qolsa, qanday yo'l tutadi?
A) Xatoni yashiradi
B) Mijozni aybdor qiladi
C) Mijoz o'zi bilib olishini va qayta murojaat qilishini kutadi
D) Mijozga tezda murojaat qilib, xatoni tuzatadi
To'g'ri javob: D) Mijozga tezda murojaat qilib, xatoni tuzatadi
✔
Izoh: Xatoni tan olish va tuzatish mijoz ishonchini saqlaydi.
17. Shartli misol: bank balansida 50 000 USD aktiv bor. Rasmiy kurs 11 500 so'mdan 11 300 so'mga
o'zgardi. Qayta baholash natijasi qanday?
A) 100 000 000 so'm kurs farqi xarajat
B) 10 000 000 so'm kurs farqi daromad
C) 10 000 000 so'm kurs farqi xarajat
D) 200 so'm kurs farqi xarajat
To'g'ri javob: C) 10 000 000 so'm kurs farqi xarajat
✔
Izoh: 50 000 x (11 300 - 11 500) = -10 000 000 so'm; aktiv bo'lgani uchun bu xarajat.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 141

18. Mijozdan kredit bo'yicha asosiy qarz qaytarilganda qaysi provodka to'g'ri?
A) Dt Kredit hisobi - Kt Mijozning hisobvarag'i
B) Dt Foiz daromadi - Kt Kredit hisobi
C) Dt Mijozning hisobvarag'i - Kt Kredit hisobi
D) Dt Kassa - Kt Kapital va taqsimlanmagan foyda
To'g'ri javob: C) Dt Mijozning hisobvarag'i - Kt Kredit hisobi✔
Izoh: Mijoz hisobidan pul yechilib (majburiyat kamayadi), kredit aktivi kamayadi.
19. Firibgarlar ko'pincha qaysi psixologik usuldan foydalanadi?
A) Bankka o'zi borib tekshirishni maslahat berish
B) Shoshiltirish va qo'rquv uyg'otish
C) Mijozga o'ylab ko'rish uchun ko'p vaqt berish
D) Har bir ma'lumotni yozma ravishda tasdiqlashni talab qilish
To'g'ri javob: B) Shoshiltirish va qo'rquv uyg'otish
✔
Izoh: Shoshilinchlik mijozni tanqidiy fikrlashdan chalg'itadi.
20. Sof barqaror moliyalashtirish koeffitsienti (NSFR) nimaga qaratilgan?
A) Aktivlarni barqaror manbalar bilan moliyalashtirishga
B) Foyda taqsimotiga
C) Kunlik kassa qoldig'ini nazorat qilishga
D) Valyuta kursining o'zgarishini oldindan prognoz qilishga
To'g'ri javob: A) Aktivlarni barqaror manbalar bilan moliyalashtirishga
✔
Izoh: NSFR muddatlar nomuvofiqligi riskini cheklaydi.
21. ROA (aktivlar rentabelligi) qanday hisoblanadi?
A) Daromadlar / xarajatlar
B) Aktivlar / kapital
C) Sof foyda / o'rtacha aktivlar
D) Sof foyda / o'rtacha xususiy kapital
To'g'ri javob: C) Sof foyda / o'rtacha aktivlar
✔
Izoh: ROA aktivlarning qanchalik samarali foyda keltirayotganini ko'rsatadi.
22. Sintetik hisob analitik hisobdan nimasi bilan farq qiladi?
A) Analitik hisob faqat yil oxirida yuritiladi va yopiladi
B) Ular o'rtasida farq yo'q
C) Sintetik hisob umumlashgan, analitik esa batafsil
D) Sintetik hisob faqat xorijiy valyutada yuritiladi
To'g'ri javob: C) Sintetik hisob umumlashgan, analitik esa batafsil
✔
Izoh: Masalan, «mijozlar depozitlari» sintetik hisob, har bir mijoz hisobi esa analitik.
23. Mijozning shaxsiy ma'lumotlarini o'g'irlab, uning nomidan kredit olish qanday firibgarlik turi?
A) Hedjlash
B) Shaxsni o'g'irlash (identity theft)
C) Arbitraj va kurs spekulyatsiyasi
D) Skimming
To'g'ri javob: B) Shaxsni o'g'irlash (identity theft)
✔
Izoh: Firibgar boshqa shaxs ma'lumotlaridan foydalanib, uning nomidan majburiyat oladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 142

24. Banklararo kredit bozorida kim qatnashadi?
A) Faqat davlat xorijdan qarz oladi
B) Banklar bir-biriga qisqa muddatli qarz beradi
C) Faqat jismoniy shaxslar o'zaro qarzlashadi
D) Faqat korxonalar tovar krediti beradi
To'g'ri javob: B) Banklar bir-biriga qisqa muddatli qarz beradi✔
Izoh: Banklararo bozorda banklar likvidlikni boshqarish uchun bir-biriga mablag' joylashtiradi.
25. Ochiq hisob bo'yicha hisob-kitob (tovar yetkazilgach to'lov) qaysi tomon uchun qulayroq?
A) Eksportchi uchun
B) Importchi uchun
C) Korrespondent bank uchun
D) Bojxona organi uchun
To'g'ri javob: B) Importchi uchun
✔
Izoh: Ochiq hisobda importchi tovarni olgach to'laydi, risk eksportchida qoladi.
26. Pul-kredit siyosati ishonchliligi nima bilan mustahkamlanadi?
A) E'lon qilingan maqsadlarga izchil amal qilish bilan
B) Maqsadlarni har oy o'zgartirib turish bilan
C) Qarorlar sababini yashirish bilan
D) Faqat valyuta zaxiralarini ko'paytirish bilan
To'g'ri javob: A) E'lon qilingan maqsadlarga izchil amal qilish bilan
✔
Izoh: Markaziy bank aytganini bajarsa, bozor uning maqsadlariga ishonadi va kutilmalar barqarorlashadi.
27. Lombard qanday faoliyat yuritadi?
A) Davlat qimmatli qog'ozlarini muomalaga chiqaradi
B) Korxonalarga eksport operatsiyalari uchun kredit beradi
C) Ko'chmas mulk qurilishiga uzoq muddatli kredit beradi
D) Ko'char mulk garovi evaziga qisqa muddatli qarz beradi
To'g'ri javob: D) Ko'char mulk garovi evaziga qisqa muddatli qarz beradi
✔
Izoh: Lombard zargarlik buyumlari kabi ko'char mulkni garovga olib qisqa muddatli qarz beradi.
28. Elektron pul deganda nima tushuniladi?
A) Faqat qimmatbaho metalldan zarb qilingan tangalar
B) Markaziy bank oltin zaxirasidagi quymalar
C) Elektron tarzda saqlanadigan va to'lovga ishlatiladigan pul qiymati
D) Faqat qog'oz shaklda chop etilib, kassada saqlanadigan pul belgilari
To'g'ri javob: C) Elektron tarzda saqlanadigan va to'lovga ishlatiladigan pul qiymati
✔
Izoh: Elektron pul elektron hamyon yoki tizimda saqlanib, to'lovlarda ishlatiladigan pul qiymati.
29. Xodim mijoz muammosini o'zi hal qila olmasa, to'g'ri harakat qaysi?
A) Mijozga muammo hal bo'lmasligini aytish
B) Mijozni bir necha bo'lim o'rtasida aylantirib, javobsiz qoldirish
C) Vakolatli mutaxassisga yo'naltirib, jarayondan xabardor qilish
D) Taxminiy javob berib, uni yuborish
To'g'ri javob: C) Vakolatli mutaxassisga yo'naltirib, jarayondan xabardor qilish
✔
Izoh: Eskalatsiya mijozni yolg'iz qoldirmasdan muammoni hal qilish imkonini beradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 143

30. Valyuta interventsiyasi nima?
A) Markaziy bankning kursga ta'sir qilish uchun valyuta sotishi yoki xaridi
B) Hukumatning xalqaro bozorda xorijiy qarz olishi
C) Tijorat bankining mijozga xorijiy valyutada kredit berishi
D) Valyuta almashtirish shoxobchalarini rejali tekshirish
To'g'ri javob: A) Markaziy bankning kursga ta'sir qilish uchun valyuta sotishi yoki xaridi✔
Izoh: Interventsiya - markaziy bankning bozorda valyuta sotish yoki sotib olish orqali kursga ta'siri.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 144

27-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Bank hisobida «kredit» yozuvi mijoz joriy hisobi uchun odatda nimani bildiradi?
A) Mablag'ning hisobga tushishini
B) Mablag'ning hisobdan chiqishini
C) Mijozga qarz berilganini
D) Hisobning muzlatilganini
To'g'ri javob: A) Mablag'ning hisobga tushishini✔
Izoh: Passiv hisob bo'lgan mijoz hisobining krediti mablag' kelib tushganini ko'rsatadi.
2. Uch himoya chizig'i modelida ikkinchi chiziqqa kimlar kiradi?
A) Risk-menejment va komplayens
B) Ichki audit va tashqi auditorlar
C) Aksiyadorlar
D) Kassirlar va operatsionistlar
To'g'ri javob: A) Risk-menejment va komplayens
✔
Izoh: Ikkinchi chiziq risk va komplayens siyosatini belgilaydi va nazorat qiladi.
3. Qat'iy (fiks) foiz stavkasining qarz oluvchi uchun afzalligi nima?
A) Stavkalar tushsa to'lov albatta kamayadi
B) Stavkalar oshsa ham to'lov o'zgarmaydi
C) Garov talab qilinmaydi
D) Kredit muddati avtomatik qisqaradi
To'g'ri javob: B) Stavkalar oshsa ham to'lov o'zgarmaydi
✔
Izoh: Fiks stavka foiz riskini bankka o'tkazadi va to'lovni oldindan aniq qiladi.
4. Mijoz depozitni ochishdan oldin nimani solishtirishi foydali?
A) Turli banklar stavkasi, muddati va shartlarini
B) Faqat bank logotipining rangini
C) Faqat bank xodimlarining yoshini
D) Faqat bank binosining tashqi ko'rinishini
To'g'ri javob: A) Turli banklar stavkasi, muddati va shartlarini
✔
Izoh: Ongli tanlov uchun stavka, kapitalizatsiya, muddatidan oldin yechish va to'ldirish shartlari solishtiriladi.
5. 5 000 000 so'm yillik 10% stavkada 3 yilga qo'yilsa, murakkab foiz oddiy foizdan qancha ko'p
daromad beradi?
A) 155 000 so'm
B) 500 000 so'm
C) 310 000 so'm
D) 77 500 so'm
To'g'ri javob: A) 155 000 so'm
✔
Izoh: Murakkab: 6 655 000 so'm, oddiy: 6 500 000 so'm, farq 155 000 so'm.
6. Biometrik autentifikatsiyaga misol qaysi?
A) Karta rangini tanlash
B) Karta raqamini yoddan kiritish
C) Barmoq izi yoki yuzni tanish
D) Uy manzilini kiritish
To'g'ri javob: C) Barmoq izi yoki yuzni tanish
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 145

Izoh: Biometriya shaxsning noyob jismoniy belgilari asosida tasdiqlaydi.
7. Kassa xodimlarining ish joylarini davriy almashtirish (rotatsiya) nima uchun foydali?
A) Kassa hujjatlarini kamaytiradi
B) Yashirin qoidabuzarliklarni aniqlashga yordam beradi
C) Mijozlarni chalg'itadi
D) Kassirlarning kasbiy malakasini sezilarli pasaytiradi
To'g'ri javob: B) Yashirin qoidabuzarliklarni aniqlashga yordam beradi✔
Izoh: Rotatsiya bir xodim tomonidan uzoq vaqt yashirib kelingan xatolarni ochishga imkon beradi.
8. Bank mijoz ma'lumotlarini tashqi xizmat ko'rsatuvchi kompaniyaga (autsorsing) berganda nimani
ta'minlashi kerak?
A) Hech narsani, chunki javobgarlik to'liq kompaniyaga o'tadi
B) Maxfiylik va ma'lumot himoyasi talablarini
C) Faqat narxni kelishishni
D) Faqat kompaniya logotipini
To'g'ri javob: B) Maxfiylik va ma'lumot himoyasi talablarini
✔
Izoh: Autsorsing bankni mijoz ma'lumotlari uchun javobgarlikdan ozod qilmaydi.
9. Banknota qalbaki deb tan olinsa, odatda unga kompensatsiya to'lanadimi?
A) Ha, to'liq qiymatida doim qoplanadi
B) Ha, agar mijoz yozma iltimos qilsa
C) Yo'q, qalbaki banknota qoplanmaydi
D) Ha, bank yarim qiymatini qoplab beradi
To'g'ri javob: C) Yo'q, qalbaki banknota qoplanmaydi
✔
Izoh: Qalbaki banknota to'lov vositasi emas, shuning uchun uning qiymati qoplanmaydi.
10. Naqd pul bilan ko'p ishlaydigan biznes (masalan, ko'ngilochar muassasalar) AML nuqtai nazaridan
qanday baholanadi?
A) Faqat soliq bo'yicha riskli
B) Odatda yuqoriroq riskli
C) Riskdan butunlay xoli
D) Har doim past riskli
To'g'ri javob: B) Odatda yuqoriroq riskli
✔
Izoh: Katta naqd aylanma noqonuniy pulni aralashtirish imkonini beradi.
11. Bankomatdan pul yechishda mijozga qaysi maslahat to'g'ri?
A) Begona odamdan yordam so'rash
B) PIN-kodni kiritishda klaviaturani qo'l bilan to'sish
C) Kartani bankomatda qoldirib ketish
D) PIN-kodni unutmaslik uchun uni kartaning orqasiga yozish
To'g'ri javob: B) PIN-kodni kiritishda klaviaturani qo'l bilan to'sish
✔
Izoh: Klaviaturani to'sish yashirin kamera yoki atrofdagilar PIN-kodni ko'rishiga to'sqinlik qiladi.
12. Karta raqami odatda necha xonali bo'ladi?
A) Doimo 4 xonali
B) Ko'pincha 16 xonali
C) Doimo 30 xonali
D) Doimo 3 xonali
To'g'ri javob: B) Ko'pincha 16 xonali
✔
Izoh: Ko'p to'lov kartalarida raqam 16 xonali; ayrim tizimlarda boshqa uzunlik ham uchraydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 146

13. Bankomat ekrani yoki karta tirqishida g'ayrioddiy qurilma ko'rilsa, mijoz nima qilishi kerak?
A) Qurilmani o'zi sug'urib olish
B) PIN-kodni ikki marta tez kiritib ko'rish
C) Foydalanmasdan, bankka xabar berish
D) Kartani baribir kiritib ko'rish
To'g'ri javob: C) Foydalanmasdan, bankka xabar berish✔
Izoh: Shubhali qurilma skimmer bo'lishi mumkin, uni bankka xabar qilish kerak.
14. Talab qilib olinguncha depozitning asosiy xususiyati nima?
A) Mablag'ni umuman qaytarib olib bo'lmaydi
B) Mablag'ni istalgan vaqtda olish mumkin
C) Mablag'ni faqat merosxo'rlar oladi
D) Mablag'ni faqat muddat oxirida olish mumkin
To'g'ri javob: B) Mablag'ni istalgan vaqtda olish mumkin
✔
Izoh: Talab qilib olinguncha depozitdan mijoz mablag'ni birinchi talabi bilan oladi.
15. Muddati o'tgan kredit qarzi bo'yicha odatda nima sodir bo'ladi?
A) Penya yoki jarima foizi hisoblanishi mumkin
B) Qarz oluvchiga qo'shimcha kredit beriladi
C) Qarz avtomatik ravishda kechib yuboriladi
D) Bank qarzga foiz hisoblashni to'xtatadi
To'g'ri javob: A) Penya yoki jarima foizi hisoblanishi mumkin
✔
Izoh: Kechiktirilgan to'lovlar uchun shartnomada nazarda tutilgan jarima va penya qo'llanadi; kredit tarixi
ham yomonlashadi.
16. Karta hisobidagi mablag'ni bloklash (xold) nima uchun sodir bo'ladi?
A) Kartani karta egasining arizasisiz va ogohlantirmasdan doimiy ravishda yopib qo'yish uchun
B) Avtorizatsiyadan keyin yakuniy hisobdan chiqarishgacha summani band qilish uchun
C) Mijozga qo'shimcha kredit berish uchun
D) Karta raqamini o'zgartirish uchun
To'g'ri javob: B) Avtorizatsiyadan keyin yakuniy hisobdan chiqarishgacha summani band qilish
✔
uchun
Izoh: Masalan, mehmonxona yoki ijara xizmatlarida summa avval band qilinadi, keyin yakuniy hisobdan
chiqariladi.
17. Pul o'tkazmasida oluvchi rekvizitlarini xato kiritish natijasi nima bo'lishi mumkin?
A) Bank o'tkazma summasini ikki baravar oshirib yuboradi
B) O'tkazma avtomatik kreditga aylanadi
C) Pul avtomatik ravishda bankda qoladi
D) Pul boshqa hisobga tushib, qaytarish qiyinlashadi
To'g'ri javob: D) Pul boshqa hisobga tushib, qaytarish qiyinlashadi
✔
Izoh: To'lov oldidan rekvizitlarni tekshirish xatolarni oldini oladi; noto'g'ri o'tkazmani qaytarish vaqt talab
qiladi.
18. 8 000 000 so'm qarz yillik 18% oddiy foizda 3 yilga berildi. Jami foiz summasi qancha?
A) 12 320 000 so'm
B) 5 144 256 so'm
C) 1 440 000 so'm
D) 4 320 000 so'm
To'g'ri javob: D) 4 320 000 so'm
✔
Izoh: Oddiy foiz: 8 000 000 so'm * 18% * 3 = 4 320 000 so'm.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 147

19. Kredit xodimi qarindoshining kredit arizasini ko'rib chiqishi kerak bo'lsa, to'g'ri harakat qaysi?
A) Arizani hech kimga aytmasdan o'zi ko'rib chiqish
B) Arizani boshqalardan oldin, tezroq ma'qullash
C) Qarindoshga shartlarni yengillatish
D) Manfaatlar to'qnashuvini oshkor qilib, chetlashish
To'g'ri javob: D) Manfaatlar to'qnashuvini oshkor qilib, chetlashish✔
Izoh: Shaxsiy manfaat bo'lganda qarorni boshqa xodim qabul qilishi kerak.
20. Shubhali operatsiya haqida xabar berish uchun bank xodimiga nima kerak?
A) Politsiya va prokuraturaning oldindan yozma ruxsati kerak
B) Jinoyat sud tomonidan isbotlangan bo'lishi shart
C) Mijozning yozma iqrori kerak
D) Jinoyatni isbotlash shart emas, asosli shubha yetarli
To'g'ri javob: D) Jinoyatni isbotlash shart emas, asosli shubha yetarli
✔
Izoh: Xabar berish uchun asosli shubha kifoya; tergov vakolatli organlar ishi.
21. Bank hisob raqami shartnomasi bo'yicha bank nimaga majbur?
A) Mijozga istalgan vaqtda garovsiz kredit berish
B) Mijozning daromadini kafolatli ravishda har yili oshirib borish
C) Mijoz topshiriqlarini bajarish va mablag'ini hisobga olish
D) Mijoz biznesini o'zi boshqarish
To'g'ri javob: C) Mijoz topshiriqlarini bajarish va mablag'ini hisobga olish
✔
Izoh: Bank hisobga tushgan mablag'ni qabul qiladi, mijoz topshirig'i bilan o'tkazadi va qoldiqni hisobga oladi.
22. Muammoli kredit (NPL) odatda qanday kredit?
A) Qarz oluvchi muddatidan oldin to'liq yopgan kredit
B) To'lovlari uzoq muddat kechiktirilgan kredit
C) Foizsiz berilgan kredit
D) Endigina berilgan yangi kredit
To'g'ri javob: B) To'lovlari uzoq muddat kechiktirilgan kredit
✔
Izoh: Muammoli kreditlarda qarz oluvchi to'lovlarni uzoq vaqt kechiktiradi yoki to'lamaydi.
23. Himoya ipi banknotada qanday joylashadi?
A) Banknotaga keyinchalik bosilgan oddiy bo'yoq chiziq shaklida
B) Banknotaning faqat chetiga yopishtirilgan yupqa qog'oz shaklida
C) Banknotaga tikilgan oddiy ip shaklida
D) Qog'oz ichiga kiritilgan yoki qisman sirtga chiqqan tasma shaklida
To'g'ri javob: D) Qog'oz ichiga kiritilgan yoki qisman sirtga chiqqan tasma shaklida
✔
Izoh: Himoya ipi qog'oz ishlab chiqarish jarayonida uning ichiga kiritiladi.
24. Mijoz shubhali deb topilsa, bank xodimi unga qanday munosabatda bo'lishi kerak?
A) Unga tekshiruv haqida batafsil aytib
B) Odatdagidek xushmuomala, shubhani oshkor qilmasdan
C) Uni boshqa mijozlar oldida bankdan chiqarib yuborib
D) Qo'pol va ayblovchi ohangda
To'g'ri javob: B) Odatdagidek xushmuomala, shubhani oshkor qilmasdan
✔
Izoh: Xodim professional muomalani saqlab, tipping-off ga yo'l qo'ymaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 148

25. Depozitni muddatidan oldin qaytarib olishda odatda nima sodir bo'ladi?
A) Bank qo'shimcha bonus foiz to'laydi
B) Foiz kamaytirilgan stavkada qayta hisoblanishi mumkin
C) Qolgan mablag' avtomatik ravishda iste'mol kreditiga aylanadi
D) Depozit summasi ikki baravar oshadi
To'g'ri javob: B) Foiz kamaytirilgan stavkada qayta hisoblanishi mumkin✔
Izoh: Ko'p shartnomalarda muddatidan oldin yechishda foiz pastroq stavkada hisoblanadi; aniq shart
shartnomada beriladi.
26. Muddatli depozit ochishda omonatchining asosiy tavakkali nima bo'lishi mumkin?
A) Depozit avtomatik ravishda kreditga aylanishi
B) Bank hech qachon foiz to'lamasligi
C) Depozit summasi o'z-o'zidan yo'qolishi
D) Mablag'ga muddatidan oldin ehtiyoj tug'ilishi
To'g'ri javob: D) Mablag'ga muddatidan oldin ehtiyoj tug'ilishi
✔
Izoh: Kutilmagan ehtiyoj tufayli muddatidan oldin yechish foiz yo'qotishga olib kelishi mumkin.
27. Ultrabinafsha (UV) detektor banknotada nimani tekshirishga yordam beradi?
A) Banknotaning bo'rtma bosmasini
B) UV nurda yorituvchi himoya elementlarini
C) Banknota og'irligi va qalinligini
D) Banknota o'lchamining standartga mosligini
To'g'ri javob: B) UV nurda yorituvchi himoya elementlarini
✔
Izoh: Haqiqiy banknotalarda UV nurda ko'rinadigan maxsus tolalar va bo'yoqlar bo'ladi.
28. Kredit karta bo'yicha yillik xizmat haqi nima?
A) Kartaga yuklangan bonus summa
B) Kartaga xizmat ko'rsatish uchun bank tarifi bo'yicha olinadigan haq
C) Har bir xaridga beriladigan keshbek
D) Kredit bo'yicha muddati o'tgan qarz uchun har oy hisoblanadigan jarima foizi
To'g'ri javob: B) Kartaga xizmat ko'rsatish uchun bank tarifi bo'yicha olinadigan haq
✔
Izoh: Ayrim kartalar uchun banklar tarifga muvofiq yillik xizmat haqini oladi.
29. S = P * (1 + r)^n formulasida P nimani bildiradi?
A) Yillik foiz stavkasini
B) Kapitalizatsiya davrlari sonini
C) Muddat oxiridagi yakuniy summani
D) Boshlang'ich (asosiy) summani
To'g'ri javob: D) Boshlang'ich (asosiy) summani
✔
Izoh: P - dastlab qo'yilgan yoki qarzga berilgan asosiy summa.
30. Debet karta qanday karta?
A) Faqat bir martalik sovg'a kartasi
B) Faqat chegirma ballari yig'iladigan karta
C) Bank bergan kredit limiti hisobidan ishlatiladigan karta
D) Karta egasining o'z mablag'i doirasida to'lov qilinadigan karta
To'g'ri javob: D) Karta egasining o'z mablag'i doirasida to'lov qilinadigan karta
✔
Izoh: Debet kartada egasi o'z hisobidagi pul doirasida xarid qiladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 149

28-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. «Mijozni bilish» va xushmuomalalikni birga qo'llash nimani anglatadi?
A) Mijozni tekshiruv bilan qo'rqitish
B) Tekshiruvni xushmuomalalik uchun o'tkazib yuborish
C) Tekshiruv talablarini hurmatli tarzda bajarish
D) Faqat yoqimli va xushmuomala mijozlarni tekshirish
To'g'ri javob: C) Tekshiruv talablarini hurmatli tarzda bajarish✔
Izoh: Talablarni bajarish va xizmat sifatini saqlash bir-biriga zid emas.
2. Ehtiyotkorlik (prudensiallik) tamoyili nimani talab qiladi?
A) Har doim eng optimistik prognozni asos qilib olish
B) Zararlarni hisobotda iloji boricha kamaytirib, yumshatib ko'rsatish
C) Faqat foydali operatsiyalarni aks ettirish
D) Aktiv va daromadni oshirib, xarajatni kamaytirib ko'rsatmaslik
To'g'ri javob: D) Aktiv va daromadni oshirib, xarajatni kamaytirib ko'rsatmaslik
✔
Izoh: Ehtiyotkorlik noaniqlik sharoitida mulohazali baholashni talab qiladi.
3. Xodimning tashqi ko'rinishi va muomala madaniyati nimaga ta'sir qiladi?
A) Markaziy bank stavkasiga
B) Kredit foiz stavkasi va komissiyalar miqdoriga
C) Mijozning ishonchi va taassurotiga
D) Bankning valyuta pozitsiyasiga
To'g'ri javob: C) Mijozning ishonchi va taassurotiga
✔
Izoh: Professional ko'rinish va muomala bank imidjining bir qismidir.
4. MHXS 9 standarti asosan nimaga bag'ishlangan?
A) Asosiy vositalar, ularning amortizatsiyasi va qayta baholanishi
B) Moliyaviy instrumentlar tasnifi, baholanishi va qadrsizlanishi
C) Daromad solig'i va kechiktirilgan soliqlar hisobi
D) Ijara shartnomalarining hisobi
To'g'ri javob: B) Moliyaviy instrumentlar tasnifi, baholanishi va qadrsizlanishi
✔
Izoh: IFRS 9 moliyaviy instrumentlar va kutilayotgan kredit zararlari modelini belgilaydi.
5. Passiv hisoblarda qoldiq qanday ko'payadi?
A) Kredit yozuvi bilan
B) Faqat inventarizatsiyada
C) Faqat qayta baholashda
D) Debet yozuvi bilan
To'g'ri javob: A) Kredit yozuvi bilan
✔
Izoh: Passiv (majburiyat va kapital) hisoblar kredit bo'yicha ko'payadi.
6. Xodim ish joyidan ketganda kompyuterni qanday holatda qoldirishi kerak?
A) Ekranni bloklab
B) Tizimga kirgan holda ochiq
C) Hamkasbining nomi bilan kirgan holda
D) Parolni ekranga yopishtirib
To'g'ri javob: A) Ekranni bloklab
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 150

Izoh: Ochiq qolgan seans ruxsatsiz kirish imkonini beradi.
7. Kredit bo'yicha foiz daromadi qaysi hisobotda aks etadi?
A) Pul oqimlari hisobotining faqat investitsion qismida
B) Foyda yoki zarar hisobotida
C) Kapitaldagi o'zgarishlar hisobotida
D) Balansdan tashqari hisoblarda
To'g'ri javob: B) Foyda yoki zarar hisobotida✔
Izoh: Daromad va xarajatlar foyda yoki zarar hisobotida aks ettiriladi.
8. Vostro (loro) hisob nima?
A) Boshqa bankning bizning bankda ochilgan korrespondent hisobi
B) Bankning xorijiy bankda ochilgan o'z korrespondent hisobi
C) Markaziy bankdagi majburiy zaxiralar hisobi
D) Mijozning bank kartasi hisobvarag'i
To'g'ri javob: A) Boshqa bankning bizning bankda ochilgan korrespondent hisobi
✔
Izoh: Vostro/loro - «sizning bizdagi hisobingiz», ya'ni boshqa bankning bizdagi hisobi.
9. Xarajatlar inflyatsiyasiga nima sabab bo'ladi?
A) Davlat xaridlarining ko'payib ketishi
B) Aholi daromadlari va iste'mol talabining keskin oshishi
C) Ishlab chiqarish xarajatlarining oshishi
D) Iste'mol kreditlarining tez o'sishi
To'g'ri javob: C) Ishlab chiqarish xarajatlarining oshishi
✔
Izoh: Xom ashyo, energiya yoki ish haqi qimmatlashsa, ishlab chiqaruvchilar narxni oshiradi.
10. Mijoz ma'lumotlari sizib chiqqanini xodim aniqlasa, nima qilishi kerak?
A) Darhol axborot xavfsizligi va rahbariyatga xabar berish
B) Ma'lumotlarni o'chirib, izni yo'qotish
C) Mijozlarga o'zi qo'ng'iroq qilib, bo'lgan voqea uchun kechirim so'rash
D) Hech kimga aytmaslik
To'g'ri javob: A) Darhol axborot xavfsizligi va rahbariyatga xabar berish
✔
Izoh: Tezkor xabar berish zararni cheklash choralarini ko'rish imkonini beradi.
11. Pul-kredit siyosati qarori odatda markaziy bankning qaysi organi tomonidan qabul qilinadi?
A) Tijorat banklari aksiyadorlarining umumiy yig'ilishi
B) Statistika agentligi hay'ati
C) Boshqaruv yoki pul-kredit siyosati qo'mitasi
D) Fond birjasi kuzatuv kengashi
To'g'ri javob: C) Boshqaruv yoki pul-kredit siyosati qo'mitasi
✔
Izoh: Siyosat stavkasi bo'yicha qarorlar markaziy bankning kollegial boshqaruv organi tomonidan qabul
qilinadi.
12. Shartli misol: bankning 40 000 EUR qisqa pozitsiyasi bor. Evro kursi 12 000 so'mdan 12 250 so'mga
oshdi. Natija qanday?
A) 10 000 000 so'm foyda
B) 1 000 000 so'm zarar
C) 10 000 000 so'm zarar
D) 100 000 000 so'm zarar
To'g'ri javob: C) 10 000 000 so'm zarar
✔
Izoh: Qisqa pozitsiyada valyuta qimmatlashsa zarar: 40 000 x 250 = 10 000 000 so'm.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 151

13. «Imkonsiz uchlik» (trilemma) nimani anglatadi?
A) Eksport, import va zaxirani bir vaqtda oshirib bo'lmaydi
B) Inflyatsiya, ishsizlik va iqtisodiy o'sishni bir vaqtning o'zida nolga tushirib bo'lmaydi
C) Qat'iy kurs, erkin kapital oqimi va mustaqil siyosatni birga ta'minlab bo'lmaydi
D) Soliq, xarajat va qarzni bir vaqtda kamaytirib bo'lmaydi
To'g'ri javob: C) Qat'iy kurs, erkin kapital oqimi va mustaqil siyosatni birga ta'minlab bo'lmaydi✔
Izoh: Mamlakat uch maqsaddan faqat ikkitasini bir vaqtda tanlashi mumkin.
14. Ixtisoslashgan bank qanday bank?
A) Muayyan soha yoki xizmat turiga yo'naltirilgan bank
B) Pul emissiya qilish huquqiga ega bank
C) Faqat davlat mulkida bo'lgan va davlat buyurtmalariga ishlaydigan bank
D) Har qanday xizmatni teng ko'rsatuvchi bank
To'g'ri javob: A) Muayyan soha yoki xizmat turiga yo'naltirilgan bank
✔
Izoh: Ixtisoslashgan bank faoliyatini muayyan yo'nalish, masalan ipoteka yoki eksportga qaratadi.
15. Moliyaviy bozorning pul bozori segmentida qanday mablag'lar aylanadi?
A) Faqat aksiyalar bo'yicha mablag'lar
B) Faqat ko'chmas mulk bo'yicha mablag'lar
C) Faqat o'n yildan uzoq muddatli mablag'lar
D) Qisqa muddatli (odatda bir yilgacha) mablag'lar
To'g'ri javob: D) Qisqa muddatli (odatda bir yilgacha) mablag'lar
✔
Izoh: Pul bozori qisqa muddatli resurslar, kapital bozori esa uzoq muddatli resurslar bozoridir.
16. Bankda kunlik balans tuzilishining asosiy sababi nima?
A) Aksiyadorlar har kuni umumiy yig'ilish o'tkazgani uchun
B) Bu faqat an'ana
C) Operatsiyalar ko'p va likvidlik kundalik nazorat qilinadi
D) Soliq har kuni to'langani uchun
To'g'ri javob: C) Operatsiyalar ko'p va likvidlik kundalik nazorat qilinadi
✔
Izoh: Banklar mablag'lar harakatini va likvidlikni har kuni nazorat qiladi.
17. Markaziy bank ochiq bozorda davlat qimmatli qog'ozlarini sotib olsa, nima bo'ladi?
A) Bank tizimi likvidligi kamayadi
B) Majburiy zaxira normasi oshadi
C) Bank tizimi likvidligi oshadi
D) Asosiy stavka avtomatik oshadi
To'g'ri javob: C) Bank tizimi likvidligi oshadi
✔
Izoh: Sotib olishda markaziy bank banklarga pul to'laydi va tizimga likvidlik kiritadi.
18. Ochiq bozor operatsiyalari uchun markaziy bank ko'pincha qanday aktivlardan foydalanadi?
A) Qishloq xo'jaligi mahsulotlari
B) Ko'chmas mulk va yer uchastkalari
C) Xususiy korxona aksiyalari
D) Davlat va markaziy bank qimmatli qog'ozlari
To'g'ri javob: D) Davlat va markaziy bank qimmatli qog'ozlari
✔
Izoh: Ochiq bozor operatsiyalari odatda yuqori likvid davlat qimmatli qog'ozlari yoki markaziy bank
obligatsiyalari bilan o'tkaziladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 152

19. Bank tavakkalchiliklarini kamaytirish usullaridan biri qaysi?
A) Garov talab qilishdan butunlay voz kechish
B) Butun kreditni bitta mijozga berish
C) Zaxira fondlarini butunlay bekor qilish
D) Kredit portfelini diversifikatsiya qilish
To'g'ri javob: D) Kredit portfelini diversifikatsiya qilish✔
Izoh: Diversifikatsiya mablag'larni turli mijoz va tarmoqlarga taqsimlab, yo'qotish xavfini kamaytiradi.
20. Fillips egri chizig'i qaysi ikki ko'rsatkich o'rtasidagi qisqa muddatli bog'liqlikni ifodalaydi?
A) Soliq va byudjet xarajati
B) Foiz stavkasi va kurs
C) Eksport va import
D) Inflyatsiya va ishsizlik
To'g'ri javob: D) Inflyatsiya va ishsizlik
✔
Izoh: Qisqa muddatda past ishsizlik ko'pincha yuqoriroq inflyatsiya bilan birga kuzatiladi.
21. Milliy valyuta devalvatsiyasi nimani anglatadi?
A) Uning ichki narxlar bilan bog'liqligining yo'qolishini
B) Banknotlarning yangi dizaynga almashtirilishini
C) Uning boshqa valyutalarga nisbatan qimmatlashishini
D) Uning boshqa valyutalarga nisbatan qadrsizlanishini
To'g'ri javob: D) Uning boshqa valyutalarga nisbatan qadrsizlanishini
✔
Izoh: Devalvatsiyada milliy valyutaning chet el valyutalariga nisbatan qiymati pasayadi.
22. Bank valyuta kurslarini mijozlar uchun qanday e'lon qilishi kerak?
A) Xarid va sotish kurslarini ko'rinadigan joyda aniq ko'rsatib
B) Faqat bir oyda bir marta saytda e'lon qilib
C) Faqat mijoz so'raganda og'zaki, taxminiy ko'rinishda aytib
D) Faqat bankning ichki hujjatlarida saqlab
To'g'ri javob: A) Xarid va sotish kurslarini ko'rinadigan joyda aniq ko'rsatib
✔
Izoh: Shaffoflik uchun xarid va sotish kurslari mijozga oldindan aniq ko'rinishi lozim.
23. Xodim mijozni tanlashda shaxsiy yoqtirish yoki yoqtirmaslikka asoslansa, bu qanday baholanadi?
A) Kamsitish va professional etikaning buzilishi
B) Ruxsat etilgan amaliyot, agar rahbar bunga e'tiroz bildirmasa
C) Shaxsiy huquq
D) Xizmat sifatini oshirish usuli
To'g'ri javob: A) Kamsitish va professional etikaning buzilishi
✔
Izoh: Xizmat ob'ektiv mezonlar asosida barcha mijozlarga teng ko'rsatiladi.
24. Shartli misol: bankda dollar xarid kursi 12 150 so'm, sotish kursi 12 270 so'm. Spred necha so'mni
tashkil qiladi?
A) 60 so'm
B) 140 so'm
C) 1 200 so'm
D) 120 so'm
To'g'ri javob: D) 120 so'm
✔
Izoh: Spred = sotish kursi - xarid kursi = 12 270 - 12 150 = 120 so'm.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 153

25. Yuqori dollarlashuv pul-kredit siyosatiga qanday ta'sir qiladi?
A) Pul-kredit siyosatiga hech ta'sir qilmaydi
B) Inflyatsiyani avtomatik ravishda nolga tushiradi
C) Siyosat samaradorligini pasaytiradi
D) Siyosat samaradorligini keskin oshiradi
To'g'ri javob: C) Siyosat samaradorligini pasaytiradi✔
Izoh: Mablag'larning katta qismi chet el valyutasida bo'lsa, milliy stavka o'zgarishi kamroq ta'sir qiladi.
26. Xalqaro zaxira aktivlari (oltin-valyuta zaxiralari) asosan kimning tasarrufida bo'ladi?
A) Tijorat banklari va ularning aksiyadorlari
B) Markaziy bank yoki vakolatli monetar organ
C) Xalqaro to'lov tizimlari
D) Valyuta almashtirish shoxobchalari tarmog'i
To'g'ri javob: B) Markaziy bank yoki vakolatli monetar organ
✔
Izoh: Xalqaro zaxiralar monetar organlar, odatda markaziy bank tomonidan boshqariladi.
27. Mijozga xizmat ko'rsatishni boshlashda bank xodimi birinchi navbatda nima qiladi?
A) Darhol bankning eng qimmat va eng foydali mahsulotini taklif qiladi
B) Mijozdan ish joyi va maoshini so'raydi
C) Xushmuomala kutib olib, murojaat maqsadini aniqlaydi
D) Mijozni boshqa xodimga yo'naltiradi
To'g'ri javob: C) Xushmuomala kutib olib, murojaat maqsadini aniqlaydi
✔
Izoh: Xizmat samimiy kutib olish va ehtiyojni aniqlashdan boshlanadi.
28. Bank tomonidan berilgan kreditlar balansda qayerda ko'rsatiladi?
A) Majburiyatlar tarkibida
B) Kapital tarkibida
C) Aktivlar tarkibida
D) Xarajatlar tarkibida
To'g'ri javob: C) Aktivlar tarkibida
✔
Izoh: Berilgan kredit bankning qarz oluvchiga bo'lgan talabi, ya'ni aktividir.
29. Shartli misol: bank balansida 20 000 USD aktiv bor. Rasmiy kurs 10 000 so'mdan 10 200 so'mga
o'zgardi. Qayta baholash natijasi qanday?
A) 4 000 000 so'm kurs farqi xarajat
B) 200 so'm kurs farqi daromad
C) 40 000 000 so'm kurs farqi daromad
D) 4 000 000 so'm kurs farqi daromad
To'g'ri javob: D) 4 000 000 so'm kurs farqi daromad
✔
Izoh: 20 000 x (10 200 - 10 000) = 4 000 000 so'm; aktiv bo'lgani uchun bu daromad.
30. Bank filiali va sho'ba bankning asosiy farqi nimada?
A) Sho'ba bank alohida yuridik shaxs, filial esa emas
B) Filial alohida yuridik shaxs, sho'ba bank esa emas
C) Filial faqat xorijda, sho'ba bank faqat ichkarida bo'ladi
D) Ikkalasi ham alohida yuridik shaxs hisoblanmaydi
To'g'ri javob: A) Sho'ba bank alohida yuridik shaxs, filial esa emas
✔
Izoh: Sho'ba bank mustaqil yuridik shaxs; filial esa bosh bankning bo'linmasi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 154

29-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Kassa operatsiyalarida chek (pul cheki) nima uchun ishlatiladi?
A) Valyuta kursini aniqlash va hujjatda qayd etish uchun
B) Yuridik shaxs hisobidan naqd pul olish uchun
C) Bankdan kredit olish uchun
D) Hisobga naqd pul kiritish uchun
To'g'ri javob: B) Yuridik shaxs hisobidan naqd pul olish uchun✔
Izoh: Pul cheki hisob egasining bankka naqd pul berish haqidagi topshirig'idir.
2. Kassir uchun «shubhali operatsiya» belgisi bo'lishi mumkin bo'lgan holat qaysi?
A) Pensionerning pensiya olishi
B) Talabaning stipendiya olishi
C) Faoliyatiga mos kelmaydigan katta naqd summalarni kiritishi
D) Mijozning maosh kartasidan har oy kichik summa yechib turishi
To'g'ri javob: C) Faoliyatiga mos kelmaydigan katta naqd summalarni kiritishi
✔
Izoh: Faoliyatga mos kelmaydigan naqd aylanmalar AML nuqtai nazaridan qo'shimcha tekshiruv talab qiladi.
3. Kredit nominal stavkasi 15,5%, inflyatsiya 5%. Fisher aniq formulasi bo'yicha real stavka qancha?
A) 20,5%
B) 11,5%
C) 10%
D) 15,5%
To'g'ri javob: C) 10%
✔
Izoh: (1 + 15,5%) / (1 + 5%) - 1 = 10%.
4. Valyuta depozitida qo'shimcha qaysi risk mavjud?
A) Depozitni ochib bo'lmasligi riski
B) Foiz hech qachon to'lanmasligi riski
C) Valyuta kursi o'zgarishi riski
D) Bank kartasi chiqarilmasligi riski
To'g'ri javob: C) Valyuta kursi o'zgarishi riski
✔
Izoh: Daromad milliy valyutada hisoblanganda kurs o'zgarishi natijani o'zgartiradi.
5. 1 000 000 so'm yillik 10% murakkab foizda (yillik kapitalizatsiya) 3 yilga qo'yildi. Yakuniy summa
qancha?
A) 1 300 000 so'm
B) 1 331 000 so'm
C) 1 210 000 so'm
D) 331 000 so'm
To'g'ri javob: B) 1 331 000 so'm
✔
Izoh: S = 1 000 000 so'm * (1 + 10%)^3 = 1 331 000 so'm; oddiy foizda 1 300 000 so'm bo'lardi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 155

6. Depozit foizi har oy kapitalizatsiya qilinadi, nominal yillik stavka bir xil bo'lsa, samarali stavka
nominaldan qanday bo'ladi?
A) Teng
B) Nolga teng
C) Yuqori
D) Past
To'g'ri javob: C) Yuqori✔
Izoh: Har oy foizga foiz qo'shilgani uchun samarali stavka nominaldan biroz yuqori bo'ladi.
7. Yangi bank mahsuloti ishga tushirilishidan oldin AML nuqtai nazaridan nima qilinadi?
A) Faqat reklama tayyorlanadi
B) Faqat narxi va tariflari belgilanadi
C) Mahsulotning pul yuvish va TM riski baholanadi
D) Hech narsa, mahsulot darhol sotuvga chiqariladi
To'g'ri javob: C) Mahsulotning pul yuvish va TM riski baholanadi
✔
Izoh: Yangi mahsulot va texnologiyalar riski oldindan baholanishi kerak.
8. Bank operatsiyalarining asosiy guruhlari qaysilar?
A) Faqat kredit va lizing operatsiyalari
B) Faqat naqd pul, valyuta va qimmatbaho metall operatsiyalari
C) Faqat soliq va bojxona operatsiyalari
D) Passiv, aktiv va komission (vositachilik) operatsiyalar
To'g'ri javob: D) Passiv, aktiv va komission (vositachilik) operatsiyalar
✔
Izoh: Bank operatsiyalari resurs jalb qilish, joylashtirish va xizmat ko'rsatish (komission) guruhlariga bo'linadi.
9. Shaxsga doir ma'lumotlarni himoya qilishning asosiy tamoyili qaysi?
A) Ma'lumot faqat qog'ozda saqlanadi
B) Ma'lumot iloji boricha ko'proq yig'iladi va erkin tarqatiladi
C) Ma'lumot qonuniy maqsadda, zarur hajmda yig'iladi va himoyalanadi
D) Ma'lumot uchinchi shaxslarga sotilishi mumkin
To'g'ri javob: C) Ma'lumot qonuniy maqsadda, zarur hajmda yig'iladi va himoyalanadi
✔
Izoh: Ma'lumotlarni minimallashtirish va himoya qilish asosiy tamoyillardir.
10. Valyuta bitimida «valyutalash sanasi» (value date) nimani anglatadi?
A) Shartnoma arxivga topshirilgan sana
B) Bitim bo'yicha muzokara boshlangan sana
C) Mablag'lar haqiqatda hisob-kitob qilinadigan sana
D) Valyuta kursi rasman e'lon qilingan sana
To'g'ri javob: C) Mablag'lar haqiqatda hisob-kitob qilinadigan sana
✔
Izoh: Valyutalash sanasi - tomonlar mablag'larni haqiqatda o'tkazadigan kun.
11. 3 000 000 so'm qarz yillik 22% oddiy foizda 3 yilga berildi. Jami foiz summasi qancha?
A) 660 000 so'm
B) 2 447 544 so'm
C) 4 980 000 so'm
D) 1 980 000 so'm
To'g'ri javob: D) 1 980 000 so'm
✔
Izoh: Oddiy foiz: 3 000 000 so'm * 22% * 3 = 1 980 000 so'm.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 156

12. Kassir qo'liga berilgan pachkani to'liq qayta sanashi nima uchun kerak?
A) Ichida kamomad yoki qalbaki banknota bo'lishi mumkin
B) Faqat ish vaqtini o'tkazish uchun
C) Mijoz buni hech qachon talab qilmagani uchun
D) Pachkalar har doim aniq bo'lgani uchun bu umuman keraksiz
To'g'ri javob: A) Ichida kamomad yoki qalbaki banknota bo'lishi mumkin✔
Izoh: Pachkani butun holda ishonch bilan qabul qilish yashirin kamomadga olib kelishi mumkin.
13. Bankning likvidligi uchun qaysi depozitlar barqarorroq resurs hisoblanadi?
A) Kartadagi kunlik qoldiqlar
B) Uzoq muddatli muddatli depozitlar
C) Bir kunlik banklararo qarzlar
D) Talab qilib olinguncha depozitlar
To'g'ri javob: B) Uzoq muddatli muddatli depozitlar
✔
Izoh: Uzoq muddatli depozitlar bankda uzoq turadi va resurs bazasini barqarorlashtiradi.
14. Naqd pul qoldig'ini kun davomida ham nazorat qilish nima uchun kerak?
A) Kassirni dam oldirish uchun
B) Mijozlarga naqd pul berishni rad etish uchun
C) Hujjatlarni kamaytirish uchun
D) Qoldiq limitidan oshmaslik va xavfsizlik uchun
To'g'ri javob: D) Qoldiq limitidan oshmaslik va xavfsizlik uchun
✔
Izoh: Ortiqcha naqd pul o'z vaqtida xazinaga topshirilib, risk kamaytiriladi.
15. Fintex (FinTech) deganda nima tushuniladi?
A) Faqat qog'oz pul chop etish texnologiyasi
B) Faqat bank xodimlarini yollash tizimi
C) Faqat bank binolarini loyihalash va qurishda ishlatiladigan texnologiya
D) Moliyaviy xizmatlarda innovatsion texnologiyalarni qo'llash
To'g'ri javob: D) Moliyaviy xizmatlarda innovatsion texnologiyalarni qo'llash
✔
Izoh: Fintex mobil to'lovlar, onlayn kreditlash va boshqa raqamli moliyaviy yechimlarni qamraydi.
16. Mijoz mablag' manbasi haqida tushuntirish berishdan bosh tortsa, bu nimani anglatishi mumkin?
A) Bank qoidalariga mos odatiy holatni
B) Operatsiyaning to'liq xavfsizligini
C) Qo'shimcha tekshiruv talab qiluvchi xavf belgisini
D) Mijozning yuqori moliyaviy savodxonligi va ehtiyotkorligini
To'g'ri javob: C) Qo'shimcha tekshiruv talab qiluvchi xavf belgisini
✔
Izoh: Manba haqida ma'lumot bermaslik shubhali operatsiya belgilaridan biri.
17. Bank hisobida «debet» yozuvi joriy hisob uchun odatda nimani bildiradi?
A) Mablag'ning hisobdan chiqishini
B) Hisobga foiz qo'shilishini
C) Mablag'ning hisobga tushishini
D) Hisobning yopilishini
To'g'ri javob: A) Mablag'ning hisobdan chiqishini
✔
Izoh: Mijoz joriy hisobi bank uchun passiv hisob; uning debeti mablag' yechilishini bildiradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 157

18. Kredit portfelining sifati nimani anglatadi?
A) Bank filiallari sonini
B) Kredit shartnomalari qog'ozining sifatini
C) Berilgan kreditlar umumiy summasining kattaligi va o'sishini
D) Kreditlarning o'z vaqtida qaytarilish darajasini
To'g'ri javob: D) Kreditlarning o'z vaqtida qaytarilish darajasini✔
Izoh: Sifatli portfelda muammoli va muddati o'tgan kreditlar ulushi past bo'ladi.
19. Bankomatda naqd pul berilmay, hisobdan yechilgan bo'lsa, qanday harakat qilinadi?
A) Boshqa bankomatdan yana yechib ko'rish
B) Bankka ariza berib, tekshiruv o'tkazishni so'rash
C) Bankomatni urib yoki silkitib, pulni o'zi chiqarishga urinish
D) Bu summani unutish
To'g'ri javob: B) Bankka ariza berib, tekshiruv o'tkazishni so'rash
✔
Izoh: Bank bankomat inkassatsiya hisobini tekshirib, tasdiqlansa pulni qaytaradi.
20. Bank xodimi ishdan bo'shaganidan keyin bank sirini saqlash majburiyati qanday bo'ladi?
A) Saqlanib qoladi
B) Avtomatik bekor bo'ladi
C) Faqat bir oy amal qiladi
D) Faqat rahbarlar uchun saqlanadi
To'g'ri javob: A) Saqlanib qoladi
✔
Izoh: Xizmat davomida olingan sir ishdan ketgandan keyin ham oshkor qilinmasligi kerak.
21. Bankning naqd pul bilan bog'liq operatsion riskiga misol qaysi?
A) Kassir xatosi tufayli pulni ortiqcha berish
B) Qarz oluvchining bankrot bo'lishi
C) Valyuta kursining o'sishi
D) Markaziy bank foiz stavkalarining o'zgarishi
To'g'ri javob: A) Kassir xatosi tufayli pulni ortiqcha berish
✔
Izoh: Xodim xatosi, o'g'irlik va firibgarlik operatsion riskka kiradi.
22. CVV/CVC kodi qayerda joylashgan va nima uchun xizmat qiladi?
A) Kartaning old tomonida, bankomatga kirish uchun
B) Chipning ichida, kartani isitish uchun
C) Magnit tasmada, karta rangini belgilash uchun
D) Kartaning orqasida, onlayn to'lovni tasdiqlash uchun
To'g'ri javob: D) Kartaning orqasida, onlayn to'lovni tasdiqlash uchun
✔
Izoh: CVV/CVC odatda kartaning orqa tomonidagi uch xonali kod bo'lib, karta mavjudligini tasdiqlaydi.
23. Joriy (hisob-kitob) hisob raqami asosan nima uchun ochiladi?
A) Faqat valyuta ayirboshlash uchun
B) Uzoq muddatli jamg'arma to'plash va yuqori foiz olish uchun
C) Markaziy bankdagi majburiy zaxirani saqlash uchun
D) Kundalik to'lov va tushumlarni amalga oshirish uchun
To'g'ri javob: D) Kundalik to'lov va tushumlarni amalga oshirish uchun
✔
Izoh: Joriy hisob orqali korxona tushumlarni qabul qiladi va to'lovlarni amalga oshiradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 158

24. Mijoz haqidagi KYC ma'lumotlari qanday yuritiladi?
A) Bir marta olinib, hech qachon yangilanmaydi
B) Davriy va risk o'zgarganda yangilanadi
C) Faqat hisob yopilganda yangilanadi
D) Faqat mijozning yozma iltimosi bilan yangilanadi
To'g'ri javob: B) Davriy va risk o'zgarganda yangilanadi✔
Izoh: Ma'lumotlarning dolzarbligi doimiy monitoringning sharti hisoblanadi.
25. FATF tavsiyalariga ko'ra mijoz va operatsiyalar bo'yicha yozuvlar kamida qancha muddat
saqlanishi kerak?
A) Faqat operatsiya kuni
B) Kamida 6 oy
C) Kamida 1 yil
D) Kamida 5 yil
To'g'ri javob: D) Kamida 5 yil
✔
Izoh: FATF 11-tavsiyasi yozuvlarni kamida besh yil saqlashni talab qiladi.
26. Elektron hamyon nima?
A) Elektron pulni saqlash va to'lov qilish uchun dasturiy hisob
B) Bankomatdagi naqd pul kassetasi
C) Charm hamyonning elektron chip o'rnatilgan zamonaviy nusxasi
D) Bank xodimlarining ish haqi qaydnomasi
To'g'ri javob: A) Elektron pulni saqlash va to'lov qilish uchun dasturiy hisob
✔
Izoh: Elektron hamyon foydalanuvchiga elektron pul bilan to'lov va o'tkazmalar qilish imkonini beradi.
27. Netting (o'zaro hisobga olish) tizimining afzalligi nima?
A) Kamroq likvidlik bilan ko'p to'lovni bajarish
B) Har bir to'lovning darhol bajarilishi
C) To'lovlarni bekor qilishning imkonsizligi
D) Faqat yirik summalarni qayta ishlash
To'g'ri javob: A) Kamroq likvidlik bilan ko'p to'lovni bajarish
✔
Izoh: O'zaro talablar hisobga olingach, faqat sof farq to'lanadi va kam mablag' talab qilinadi.
28. Naqd pul emissiyasi huquqi kimga tegishli?
A) Markaziy bankka
B) Yirik korxonalarga
C) Moliya vazirligi filiallariga
D) Har bir tijorat bankiga
To'g'ri javob: A) Markaziy bankka
✔
Izoh: Banknota va tangalarni muomalaga chiqarish markaziy bankning mutlaq vakolatidir.
29. 24 000 000 so'm kredit yillik 18% stavkada 12 oyga differensial sxemada berildi. Birinchi oylik
to'lov qancha?
A) 2 000 000 so'm
B) 2 030 000 so'm
C) 2 360 000 so'm
D) 2 200 320 so'm
To'g'ri javob: C) 2 360 000 so'm
✔
Izoh: Asosiy qarz qismi 2 000 000 so'm; foiz butun summaga: 360 000 so'm, jami 2 360 000 so'm.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 159

30. Murakkab foiz qanday hisoblanadi?
A) Faqat oxirgi davr foiziga
B) Faqat bank komissiyasiga
C) Asosiy summa va qo'shilgan foizlarga
D) Faqat dastlabki asosiy summaga
To'g'ri javob: C) Asosiy summa va qo'shilgan foizlarga✔
Izoh: Murakkab foizda hisoblangan foiz asosiy summaga qo'shilib, keyingi davrda unga ham foiz hisoblanadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 160

30-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. TOD shartli valyuta bitimida hisob-kitob qachon amalga oshadi?
A) Bitimdan bir oy o'tib
B) Bitimdan ikki ish kuni o'tib
C) Bitimdan keyingi birinchi ish kunida
D) Bitim tuzilgan kunning o'zida
To'g'ri javob: D) Bitim tuzilgan kunning o'zida✔
Izoh: TOD (today) - hisob-kitob bitim kunining o'zida.
2. Zaxira normasi oshirilsa, pul multiplikatori qanday o'zgaradi?
A) O'zgarmaydi
B) Oshadi
C) Nolga teng bo'ladi
D) Kamayadi
To'g'ri javob: D) Kamayadi
✔
Izoh: Multiplikator 1/r bo'lgani uchun r oshganda u kamayadi.
3. Bankrotlik riskini kamaytirish uchun depozitlarni kafolatlash tizimining asosiy maqsadi nima?
A) Bank aksiyalari narxini qo'llab-quvvatlash
B) Bank foydasini kafolatli oshirish
C) Omonatchilar mablag'ini himoya qilish
D) Kredit stavkalarini belgilab berish
To'g'ri javob: C) Omonatchilar mablag'ini himoya qilish
✔
Izoh: Kafolatlash tizimi bank to'lovga qobiliyatsiz bo'lsa omonatchilarga mablag' qaytarilishini ta'minlaydi.
4. Mijoz bilan muloqotda va'da berilgan muddatga rioya qilish nimani ta'minlaydi?
A) Mijozning e'tiborsizligini
B) Bank xarajatlarining oshishini
C) Faqat xodimning shaxsiy qulayligini
D) Ishonchlilik va mijoz sodiqligini
To'g'ri javob: D) Ishonchlilik va mijoz sodiqligini
✔
Izoh: Va'daning bajarilishi mijozning bankka ishonchini mustahkamlaydi.
5. LTV ko'rsatkichi nimani bildiradi?
A) Kredit summasining garov qiymatiga nisbatini
B) Bank foydasining kapitalga nisbatini
C) Kredit muddatining yillardagi uzunligini
D) Oylik kredit to'lovining qarz oluvchi daromadiga nisbatini
To'g'ri javob: A) Kredit summasining garov qiymatiga nisbatini
✔
Izoh: LTV (loan-to-value) kredit hajmini garov qiymatiga taqqoslaydi; u qancha past bo'lsa, risk shuncha kam.
6. Ochiq bozor operatsiyalari nimani anglatadi?
A) Markaziy bankning qimmatli qog'ozlarni oldi-sotdisini
B) Tijorat banklarining yangi filial ochishini
C) Hukumatning soliq stavkalari va imtiyozlarini o'zgartirishini
D) Aholining valyuta ayirboshlashini
To'g'ri javob: A) Markaziy bankning qimmatli qog'ozlarni oldi-sotdisini
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 161

Izoh: Markaziy bank qimmatli qog'ozlarni sotib olib yoki sotib bank tizimi likvidligini o'zgartiradi.
7. Asosiy inflyatsiya (bazaviy inflyatsiya) nima?
A) Tez o'zgaruvchan narxlar chiqarib tashlangan inflyatsiya
B) Faqat import tovarlar narxi o'sishi
C) Faqat oziq-ovqat va kommunal xizmatlar narxlarining o'sishi
D) Ish haqining yillik o'sish sur'ati
To'g'ri javob: A) Tez o'zgaruvchan narxlar chiqarib tashlangan inflyatsiya✔
Izoh: Bazaviy inflyatsiya mavsumiy va ma'muriy tartibga solinadigan narxlarni chiqarib, barqaror tendensiyani
ko'rsatadi.
8. Muammoli kreditlar uchun bank nima shakllantiradi?
A) Depozit stavkasini oshirish dasturi
B) Qo'shimcha ustav kapitali emissiyasi
C) Ehtimoliy yo'qotishlar uchun zaxira
D) Yangi filiallar ochish rejasi
To'g'ri javob: C) Ehtimoliy yo'qotishlar uchun zaxira
✔
Izoh: Bank kreditlar bo'yicha kutilayotgan yo'qotishlarni qoplash uchun zaxira (rezerv) ajratadi.
9. Mijozga murakkab moliyaviy atamani tushuntirishda qanday yondashish kerak?
A) Ko'proq maxsus atamalar bilan yanada murakkablashtirib tushuntirish
B) Oddiy tilda, misollar bilan tushuntirib, tekshirish
C) Mijozni internetdan o'qishga yuborish
D) Tushuntirmasdan imzolatish
To'g'ri javob: B) Oddiy tilda, misollar bilan tushuntirib, tekshirish
✔
Izoh: Tushunarli tushuntirish mijozning ongli qaror qilishiga yordam beradi.
10. Real samarali valyuta kursi nimani hisobga oladi?
A) Faqat bitta valyutaga nisbatan nominal kursni
B) Faqat oltin narxining o'zgarishini
C) Faqat bank komissiyalari miqdorini
D) Savdo hamkorlari valyutalari va narxlar farqini
To'g'ri javob: D) Savdo hamkorlari valyutalari va narxlar farqini
✔
Izoh: Real samarali kurs nominal kurslarni savdo ulushi bo'yicha tortib, inflyatsiya farqiga tuzatadi.
11. Pul bazasi 100 mlrd, pul multiplikatori 3 bo'lsa, pul massasi qancha?
A) 103 mlrd
B) 97 mlrd
C) 33 mlrd
D) 300 mlrd
To'g'ri javob: D) 300 mlrd
✔
Izoh: M = 100 * 3 = 300 mlrd.
12. Moliyaviy holat to'g'risidagi hisobot nimani ko'rsatadi?
A) Ma'lum sanadagi aktivlar, majburiyatlar va kapitalni
B) Davr davomidagi pul harakatini
C) Davr davomidagi daromad, xarajat va sof foyda summasini
D) Xodimlar sonining o'zgarishini
To'g'ri javob: A) Ma'lum sanadagi aktivlar, majburiyatlar va kapitalni
✔
Izoh: Balans muayyan sanadagi moliyaviy holat suratidir.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 162

13. Xarid qobiliyati pariteti nazariyasining asosiy g'oyasi qaysi?
A) Kurs uzoq muddatda narxlar darajasi nisbatiga intiladi
B) Kurs faqat markaziy bank qarori bilan belgilanib turadi
C) Kurs har doim oltinning jahon narxiga teng bo'ladi
D) Foiz stavkalari kursga mutlaqo ta'sir qilmaydi
To'g'ri javob: A) Kurs uzoq muddatda narxlar darajasi nisbatiga intiladi✔
Izoh: Xarid qobiliyati pariteti bir xil tovarlar savatining turli valyutalardagi narxi tenglashishini nazarda tutadi.
14. Sof foiz daromadi qanday hisoblanadi?
A) Foiz daromadlari plus komissiya daromadlari
B) Foiz daromadlari minus foiz xarajatlari
C) Jami daromadlar minus soliqlar
D) Foiz xarajatlari minus operatsion xarajatlar
To'g'ri javob: B) Foiz daromadlari minus foiz xarajatlari
✔
Izoh: Sof foiz daromadi bankning asosiy faoliyatidan olinadigan foiz marjasini ko'rsatadi.
15. Mijoz mamnunligini o'lchashda ko'p qo'llanadigan NPS ko'rsatkichi nimani o'lchaydi?
A) Xodimlar sonini
B) Mijozning bankni tavsiya qilish ehtimolini
C) Bankning sof foydasini
D) Berilgan kreditlar hajmi va ularning o'sish sur'atini
To'g'ri javob: B) Mijozning bankni tavsiya qilish ehtimolini
✔
Izoh: NPS (Net Promoter Score) mijoz sodiqligini tavsiya qilish tayyorligi orqali baholaydi.
16. Talab inflyatsiyasi qanday vaziyatda yuzaga keladi?
A) Yalpi talab taklifdan tez o'sganda
B) Aholining jamg'armalari ko'payganda
C) Import tovarlar arzonlashib ketganda
D) Ishlab chiqarish xarajatlari oshganda
To'g'ri javob: A) Yalpi talab taklifdan tez o'sganda
✔
Izoh: Talab inflyatsiyasi yalpi talabning ishlab chiqarish imkoniyatidan ortib ketishidan kelib chiqadi.
17. Valyuta riski nima bilan bog'liq?
A) Kassadagi naqd pul yetishmasligi
B) Valyuta kurslarining o'zgarishi
C) Kredit qaytarilmasligi ehtimoli
D) Bank dasturidagi xatolar
To'g'ri javob: B) Valyuta kurslarining o'zgarishi
✔
Izoh: Valyuta riski chet el valyutasidagi aktiv va majburiyatlar qiymatining kurs o'zgarishi tufayli o'zgarishi.
18. Shartli kurslar: EUR/USD = 1,10, USD/CHF = 0,90. EUR/CHF kross-kursi qancha?
A) 1,22
B) 0,82
C) 0,99
D) 2,00
To'g'ri javob: C) 0,99
✔
Izoh: EUR/CHF = EUR/USD x USD/CHF = 1,10 x 0,90 = 0,99.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 163

19. Valyuta almashtirish shoxobchasida operatsiya bajarilgach mijozga nima beriladi?
A) Operatsiyani tasdiqlovchi hujjat (kvitansiya yoki chek)
B) Kassirning shaxsiy telefon raqami yozilgan qog'oz
C) Bankning ichki hisobot nusxasi
D) Keyingi kun uchun kurs prognozi varaqasi
To'g'ri javob: A) Operatsiyani tasdiqlovchi hujjat (kvitansiya yoki chek)✔
Izoh: Mijozga operatsiya summasi va kursini tasdiqlovchi hujjat berilishi kerak.
20. Effektiv foiz stavkasi usuli nima uchun qo'llanadi?
A) Foiz daromad yoki xarajatini instrument muddati bo'yicha taqsimlash uchun
B) Faqat valyuta kursini aniqlash uchun
C) Xodimlarning ish haqi va mukofotlarini oylik hisoblash uchun
D) Kassa qoldig'ini hisoblash uchun
To'g'ri javob: A) Foiz daromad yoki xarajatini instrument muddati bo'yicha taqsimlash uchun
✔
Izoh: Effektiv stavka komissiya va boshqa to'lovlarni ham hisobga olib, daromadni muddat bo'yicha
taqsimlaydi.
21. Shikoyat bilan ishlashning to'g'ri ketma-ketligi qaysi?
A) Tinglash - aniqlashtirish - qayd etish - yechim - natijani xabar qilish
B) Qayd etish - arxivlash - mijozga hech qanday javob bermasdan yopish
C) Rad etish - kutish - unutish
D) Bahslashish - ayblash - yopish
To'g'ri javob: A) Tinglash - aniqlashtirish - qayd etish - yechim - natijani xabar qilish
✔
Izoh: Shikoyat tizimli qayd etilib, belgilangan muddatda hal qilinishi kerak.
22. Mijoz kontakt markaziga qo'ng'iroq qilganda suhbat yozib olinsa, bu haqda nima qilinadi?
A) Yashirin saqlanadi
B) Mijoz oldindan ogohlantiriladi
C) Mijozga yozuv nusxasi pullik xizmat sifatida sotiladi
D) Faqat rahbarga aytiladi
To'g'ri javob: B) Mijoz oldindan ogohlantiriladi
✔
Izoh: Yozib olish haqida xabardor qilish shaffoflik va ma'lumot himoyasi talabi.
23. Ijtimoiy muhandislik (social engineering) nima?
A) Bank binolarini loyihalash
B) Xodimlar uchun jamoaviy tadbirlar
C) Ijtimoiy tarmoqlarda bankning rasmiy sahifasi orqali reklama qilish
D) Ishonch va his-tuyg'ulardan foydalanib, maxfiy ma'lumotga undash
To'g'ri javob: D) Ishonch va his-tuyg'ulardan foydalanib, maxfiy ma'lumotga undash
✔
Izoh: Firibgarlar texnik zaiflikdan ko'ra inson omilidan foydalanadi.
24. Shartli misol: spot kurs 1 USD = 10 000 so'm, bir yillik foiz stavkasi so'mda 15 %, dollarda 4 %. Foiz
paritetiga ko'ra bir yillik forvard kurs taxminan qancha?
A) 9 043 so'm
B) 11 058 so'm
C) 10 000 so'm
D) 11 900 so'm
To'g'ri javob: B) 11 058 so'm
✔
Izoh: F = S x (1 + so'm stavkasi) / (1 + dollar stavkasi) = 10 000 x 1,15 / 1,04 = 11 058 so'm.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 164

25. Monetar qoida (masalan Teylor qoidasi) nimani tavsiflaydi?
A) Stavkani inflyatsiya va ishlab chiqarish uzilishiga bog'lash tartibini
B) Valyuta kursini oltin narxiga bog'lashni
C) Pul massasini har yili oldindan belgilangan qat'iy foizga oshirish tartibini
D) Banklar sonini iqtisodiyot hajmiga bog'lashni
To'g'ri javob: A) Stavkani inflyatsiya va ishlab chiqarish uzilishiga bog'lash tartibini✔
Izoh: Teylor qoidasi inflyatsiya maqsaddan va ishlab chiqarish potensialdan og'ishiga qarab stavkani
o'zgartirishni tavsiya qiladi.
26. Kredit ta'minlanganligi tamoyili nimani anglatadi?
A) Kredit faqat davlat korxonalari va muassasalariga berilishini
B) Kredit faqat naqd pulda berilishini
C) Kredit foizsiz va muddatsiz berilishini
D) Qaytarilishi garov yoki kafillik bilan kafolatlanishini
To'g'ri javob: D) Qaytarilishi garov yoki kafillik bilan kafolatlanishini
✔
Izoh: Ta'minlanganlik qarz qaytmasa, bank garov yoki kafil hisobidan zararni qoplashini bildiradi.
27. Shartli misol: uskuna 90 000 000 so'mga olingan, tugatish qiymati 6 000 000 so'm, foydali muddati
6 yil. To'g'ri chiziqli usulda yillik amortizatsiya qancha?
A) 28 000 000 so'm
B) 140 000 000 so'm
C) 14 000 000 so'm
D) 15 000 000 so'm
To'g'ri javob: C) 14 000 000 so'm
✔
Izoh: (90 000 000 - 6 000 000) / 6 = 14 000 000 so'm.
28. Skimming nima?
A) Bankomatga naqd pul yuklashning maxsus tezkor usuli
B) Kartani masofadan bloklash xizmati
C) Naqd pulni qadoqlash usuli
D) Karta ma'lumotlarini qurilma bilan yashirincha ko'chirish
To'g'ri javob: D) Karta ma'lumotlarini qurilma bilan yashirincha ko'chirish
✔
Izoh: Skimmerlar bankomat yoki terminalga o'rnatilib, karta va PIN ma'lumotlarini o'g'irlaydi.
29. Aktiv hisoblarda qoldiq qanday ko'payadi?
A) Kredit yozuvi bilan
B) Faqat yil oxirida
C) Debet yozuvi bilan
D) Faqat storno yozuvi bilan
To'g'ri javob: C) Debet yozuvi bilan
✔
Izoh: Aktiv hisoblar debet bo'yicha ko'payib, kredit bo'yicha kamayadi.
30. Bank xodimlariga ish haqi hisoblanganda (hali to'lanmagan) qanday yozuv qilinadi?
A) Dt Kassa - Kt Xodimlar xarajatlari
B) Dt Ish haqi majburiyati - Kt Xodimlar xarajatlari
C) Dt Kapital - Kt Kassa va ish haqi majburiyati
D) Dt Xodimlar xarajatlari - Kt Ish haqi majburiyati
To'g'ri javob: D) Dt Xodimlar xarajatlari - Kt Ish haqi majburiyati
✔
Izoh: Xarajat tan olinadi va xodimlar oldidagi majburiyat paydo bo'ladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 165

31-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Bankda «yetim» (harakatsiz) hisob deganda nima tushuniladi?
A) Faqat voyaga yetmaganlar uchun ochilgan hisob
B) Uzoq vaqt davomida operatsiya bo'lmagan hisob
C) Faqat davlat tashkilotlari hisobi
D) Bankning o'z xarajatlari hisobi
To'g'ri javob: B) Uzoq vaqt davomida operatsiya bo'lmagan hisob✔
Izoh: Uzoq muddat harakatsiz hisoblar bo'yicha banklar maxsus tartib va nazorat qo'llaydi.
2. Mobil hamyon (masalan, telefon orqali to'lash) qanday ishlaydi?
A) Telefon fotosuratini terminalga ko'rsatib to'lov
B) Telefon SIM kartasidan pul yechib to'lov
C) Telefonni bankomatga kiritib to'lov
D) Telefonga bog'langan karta tokeni orqali NFC to'lov
To'g'ri javob: D) Telefonga bog'langan karta tokeni orqali NFC to'lov
✔
Izoh: Mobil hamyon kartani tokenlashtirib, telefon NFC moduli orqali kontaktsiz to'lov qiladi.
3. Bir xil seriya va raqamli bir nechta banknota uchrasa, bu nimadan dalolat berishi mumkin?
A) Qalbakilashtirish ehtimolidan
B) Banknotalar yangi chiqqanidan
C) Bank xatosi bilan bog'liq emasligidan
D) Banknotalar to'lovga yaroqli ekanidan
To'g'ri javob: A) Qalbakilashtirish ehtimolidan
✔
Izoh: Haqiqiy banknotalar raqami takrorlanmaydi, bir xil raqamlar qalbakilik belgisi bo'lishi mumkin.
4. 15 000 000 so'm qarz yillik 14% oddiy foizda 2 yilga berildi. Jami foiz summasi qancha?
A) 4 494 000 so'm
B) 19 200 000 so'm
C) 2 100 000 so'm
D) 4 200 000 so'm
To'g'ri javob: D) 4 200 000 so'm
✔
Izoh: Oddiy foiz: 15 000 000 so'm * 14% * 2 = 4 200 000 so'm.
5. Nominal yillik stavka 16%, foiz yarim yillik kapitalizatsiya qilinadi. Effektiv yillik stavka taxminan
qancha?
A) 16,64%
B) 24%
C) 16%
D) 17,64%
To'g'ri javob: A) 16,64%
✔
Izoh: (1 + 16%/2)^2 - 1 = 16,64%; kapitalizatsiya tufayli nominaldan yuqori.
6. AML maqsadida yozuvlarni saqlashning asosiy vazifasi nima?
A) Operatsiyani qayta tiklash va dalil bo'lishini ta'minlash
B) Hisobot sonini oshirish
C) Mijozlarga reklama yuborish uchun ma'lumot bazasini yaratish
D) Arxiv xonasini to'ldirish
To'g'ri javob: A) Operatsiyani qayta tiklash va dalil bo'lishini ta'minlash
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 166

Izoh: Saqlangan yozuvlar vakolatli organlarga operatsiyalarni tahlil qilish imkonini beradi.
7. Mijoz identifikatsiyadan o'tish uchun zarur hujjatlarni taqdim etmasa, bank odatda qanday yo'l
tutadi?
A) Boshqa mijoz hujjatidan foydalanadi
B) Hisob ochib, hujjatlarni keyinroq taqdim etishni so'raydi
C) Hujjatsiz hisob ochadi
D) Munosabat o'rnatish yoki operatsiyadan bosh tortadi
To'g'ri javob: D) Munosabat o'rnatish yoki operatsiyadan bosh tortadi✔
Izoh: CDD bajarib bo'lmasa, biznes munosabati o'rnatilmaydi.
8. Suzuvchi foiz stavkasi nima?
A) Bank xohlaganicha o'zgartiradigan stavka
B) Faqat birinchi oy uchun amal qiladigan stavka
C) Bozor ko'rsatkichiga bog'lab davriy qayta ko'riladigan stavka
D) Butun kredit muddati davomida mutlaqo o'zgarmaydigan qat'iy stavka
To'g'ri javob: C) Bozor ko'rsatkichiga bog'lab davriy qayta ko'riladigan stavka
✔
Izoh: Suzuvchi stavka asosiy stavka kabi bazaviy ko'rsatkich va ustamaga bog'lanadi.
9. Differensial sxemaning qarz oluvchi uchun asosiy noqulayligi nima?
A) Jami foiz har doim ko'proq bo'ladi
B) Dastlabki to'lovlar yuqori bo'ladi
C) Qarzni muddatidan oldin to'lab bo'lmaydi
D) Oxirgi to'lovlar eng yuqori bo'ladi
To'g'ri javob: B) Dastlabki to'lovlar yuqori bo'ladi
✔
Izoh: Differensialda birinchi oylarda to'lov eng katta bo'ladi, bu daromad yetarli bo'lishini talab qiladi.
10. Bankning ichki nazorat qoidalari (AML dasturi) qaysi elementlarni o'z ichiga olishi kerak?
A) Faqat xodimlar ish jadvali va ta'til grafigi
B) Faqat reklama strategiyasi
C) Siyosat, mas'ul xodim, o'qitish, monitoring va mustaqil tekshiruv
D) Faqat ofis xavfsizligi, yong'in xavfsizligi va qo'riqlash qoidalari
To'g'ri javob: C) Siyosat, mas'ul xodim, o'qitish, monitoring va mustaqil tekshiruv
✔
Izoh: Samarali AML dasturi tizimli va hujjatlashtirilgan bo'lishi kerak.
11. «Mijozning mijozini bilish» (KYCC) tushunchasi asosan qaysi munosabatlarda dolzarb?
A) Korrespondent bank va to'lov vositachilari bilan
B) Xodimlar bilan mehnat munosabatlarida va ishga qabul qilishda
C) Bank binosini ijaraga olishda
D) Kassadagi naqd pul almashtirishda
To'g'ri javob: A) Korrespondent bank va to'lov vositachilari bilan
✔
Izoh: Korrespondent bank respondentning mijozlari keltiradigan riskni ham tushunishi kerak.
12. Bankda bir mijozga bir nechta hisob raqami ochish mumkinmi?
A) Yo'q, har bir shaxsga faqat bitta hisob
B) Ha, turli maqsadlar va valyutalar uchun mumkin
C) Faqat korxona rahbari ruxsat bersa
D) Faqat bankning o'z xodimlariga mumkin
To'g'ri javob: B) Ha, turli maqsadlar va valyutalar uchun mumkin
✔
Izoh: Mijoz ehtiyojiga ko'ra joriy, depozit, valyuta va boshqa hisoblar ochishi mumkin.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 167

13. Bankning resurs bazasini diversifikatsiya qilish nimani anglatadi?
A) Butun mablag'ni bitta yirik va ishonchli mijozdan jalb qilish
B) Faqat bank aksiyalarini sotish
C) Faqat markaziy bankdan qarz olish
D) Mablag'larni turli manbalar va mijozlardan jalb qilish
To'g'ri javob: D) Mablag'larni turli manbalar va mijozlardan jalb qilish✔
Izoh: Turli manbalardan resurs jalb qilish bitta manba yo'qolganda likvidlik riskini kamaytiradi.
14. Bank omonatchiga foizni depozit muddati oxirida bir martada to'lasa, bu qanday sxema?
A) Foiz har oy kapitalizatsiya qilinadigan sxema
B) Foiz oldindan to'lanadigan sxema
C) Foiz har kuni naqd to'lanadigan sxema
D) Foiz muddat oxirida to'lanadigan sxema
To'g'ri javob: D) Foiz muddat oxirida to'lanadigan sxema
✔
Izoh: Bunday depozitda foiz hisoblanib boradi, ammo to'lov muddat tugaganda amalga oshiriladi.
15. Mijoz o'z hisobini noma'lum shaxsga «ijaraga» berishni so'rasa, bank xodimi qanday
munosabatda bo'ladi?
A) Rozilik beradi, chunki hisob mijozning o'ziga tegishli
B) Hisobni boshqa shaxs nomiga yozadi
C) Rad etadi va xavfini tushuntiradi
D) Komissiya evaziga ruxsat beradi
To'g'ri javob: C) Rad etadi va xavfini tushuntiradi
✔
Izoh: Hisobni boshqalarga berish pul mulasi sxemasiga aylanishi mumkin.
16. Kredit kartadagi imtiyozli davr (grace period) nimani anglatadi?
A) Qarz shu muddatda to'lansa foiz hisoblanmaydigan davr
B) Karta muddati tugagandan keyin uni yangilash uchun beriladigan davr
C) Bank karta chiqarmaydigan davr
D) Karta bloklangan davr
To'g'ri javob: A) Qarz shu muddatda to'lansa foiz hisoblanmaydigan davr
✔
Izoh: Imtiyozli davr ichida xarid summasini to'liq qaytarsa, mijoz foiz to'lamaydi; shartlar bank bo'yicha farq
qiladi.
17. Faktoring nima?
A) Debitorlik qarzini bankka sotish orqali moliyalash
B) Ko'chmas mulkni sotib olish huquqi bilan uzoq muddatli ijaraga berish
C) Omonat bo'yicha foizni oldindan to'lash
D) Tovarni chet elga eksport qilish
To'g'ri javob: A) Debitorlik qarzini bankka sotish orqali moliyalash
✔
Izoh: Faktoringda bank sotuvchining xaridorlardan oladigan qarzini sotib olib, unga darhol mablag' beradi.
18. Naqd pul muomalasini kamaytirish siyosati nimaga qaratilgan?
A) Aholining to'lov imkoniyatini cheklashga
B) Mamlakatdagi tijorat banklari sonini kamaytirishga
C) Shaffoflikni oshirish va xarajatlarni kamaytirishga
D) Inflyatsiyani sun'iy oshirishga
To'g'ri javob: C) Shaffoflikni oshirish va xarajatlarni kamaytirishga
✔
Izoh: Naqdsiz to'lovlar ulushining oshishi yashirin iqtisodiyotni qisqartiradi va xarajatlarni kamaytiradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 168

19. Kassada kamomad aniqlansa, odatda nima qilinadi?
A) Kamomad hisobga olinmay unutiladi
B) Kamomad tasodifiy mijozlar hisobvaraqlaridan yechib olinadi
C) Dalolatnoma tuzilib, sababi va javobgar shaxs aniqlanadi
D) Kamomad keyingi oy tushumi bilan yopiladi
To'g'ri javob: C) Dalolatnoma tuzilib, sababi va javobgar shaxs aniqlanadi✔
Izoh: Kamomad rasmiy qayd etiladi, sababi tekshiriladi va moddiy javobgar shaxs masalasi hal qilinadi.
20. Foizlar «qoldiqqa» hisoblanishi nimani anglatadi?
A) Foiz faqat oxirgi to'lovga qo'shiladi
B) Foiz har oy dastlabki summaga hisoblanadi
C) Foiz bank xohlagan summaga hisoblanadi
D) Foiz faqat qaytarilmagan qarz qismiga hisoblanadi
To'g'ri javob: D) Foiz faqat qaytarilmagan qarz qismiga hisoblanadi
✔
Izoh: Qoldiqqa hisoblashda qarz kamaygan sari foiz ham kamayadi.
21. 1 000 000 so'm yillik 12% oddiy foizli depozitga 1 yilga qo'yildi. Yil oxirida foiz daromadi qancha?
A) 1 200 000 so'm
B) 12 000 so'm
C) 112 000 so'm
D) 120 000 so'm
To'g'ri javob: D) 120 000 so'm
✔
Izoh: 1 000 000 * 0,12 = 120 000 so'm.
22. Tranzit hisob nima uchun ishlatiladi?
A) Kassa limitini oshirish va naqd pul qoldig'ini ko'paytirish uchun
B) Mablag'ni yakuniy hisobga o'tkazilguncha vaqtincha aks ettirish uchun
C) Kapitalni doimiy saqlash uchun
D) Daromadni hisobotdan vaqtincha yashirish uchun
To'g'ri javob: B) Mablag'ni yakuniy hisobga o'tkazilguncha vaqtincha aks ettirish uchun
✔
Izoh: Tranzit hisoblar aniqlanishi kutilayotgan summalarni vaqtincha hisobga oladi.
23. Qalbaki deb gumon qilingan banknota kassada aniqlansa, kassir nima qiladi?
A) Banknotani mijoz oldida darhol yirtib tashlaydi
B) Banknotani boshqa pullar orasida qabul qiladi
C) Qaytarmasdan, dalolatnoma tuzib, ekspertizaga yuboradi
D) Banknotani mijozga qaytarib, undan boshqa banknota so'raydi
To'g'ri javob: C) Qaytarmasdan, dalolatnoma tuzib, ekspertizaga yuboradi
✔
Izoh: Shubhali banknota muomaladan chiqariladi, hujjatlashtiriladi va tekshiruvga yuboriladi.
24. Muddatidan oldin qisman to'lovdan keyin qarz oluvchi odatda nimani tanlashi mumkin?
A) Garovni bankka sotishni
B) Kredit stavkasini o'zi mustaqil ravishda belgilashni
C) Qarzni boshqa shaxsga o'tkazishni
D) Oylik to'lovni yoki muddatni kamaytirishni
To'g'ri javob: D) Oylik to'lovni yoki muddatni kamaytirishni
✔
Izoh: Odatda qisman to'lovdan keyin yo to'lov summasi, yo kredit muddati qisqartiriladi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 169

25. CVV kodni kimga aytish mumkin?
A) Do'kon kassiriga xarid paytida
B) Ijtimoiy tarmoqdagi tanishga
C) Bank xodimi telefonda so'rasa
D) Hech kimga, hatto bank xodimiga ham
To'g'ri javob: D) Hech kimga, hatto bank xodimiga ham✔
Izoh: CVV maxfiy ma'lumot; uni oshkor qilish kartadan onlayn pul yechilishiga olib kelishi mumkin.
26. Kassir mijozdan naqd pul qabul qilishda chalg'ituvchi harakatlar (shoshirish, gapga solish) sezsa,
qanday yo'l tutadi?
A) Sanashni to'xtatib, pulni sanamasdan qabul qilib qo'yadi
B) Pulni mijozning o'ziga sanatadi
C) Mijoz aytgan summani yozib qo'yadi
D) Xotirjam, odatdagi tartibda sanashni davom ettiradi
To'g'ri javob: D) Xotirjam, odatdagi tartibda sanashni davom ettiradi
✔
Izoh: Firibgarlar kassirni chalg'itishga urinishi mumkin; tartibni buzmaslik muhim.
27. Bank xodimi mijoz ma'lumotlarini shaxsiy elektron pochtasiga yuborishi mumkinmi?
A) Ha, agar xatga parol qo'yilgan bo'lsa
B) Yo'q, bu ma'lumot xavfsizligini buzadi
C) Ha, uyda ishlash uchun
D) Ha, agar mijoz bilmasa
To'g'ri javob: B) Yo'q, bu ma'lumot xavfsizligini buzadi
✔
Izoh: Mijoz ma'lumotlari faqat bankning himoyalangan tizimlarida qayta ishlanadi.
28. Oldindan to'lov qilingan (prepaid) karta nima?
A) Faqat valyuta ayirboshlash kartasi
B) Oldindan yuklangan summa doirasida ishlatiladigan karta
C) Bank kredit limiti beradigan va qarzga foiz hisoblanadigan karta
D) Faqat korxona rahbarlari uchun karta
To'g'ri javob: B) Oldindan yuklangan summa doirasida ishlatiladigan karta
✔
Izoh: Prepaid kartaga avval pul yuklanadi va faqat shu summa sarflanadi.
29. Bitta karta hisobiga qo'shimcha karta chiqarish nima uchun qulay?
A) Kartani boshqa bankka o'tkazish uchun
B) Oila a'zosi umumiy hisobdan limit bilan foydalanishi uchun
C) Hisobdagi pul qoldig'ini avtomatik ravishda ikki baravar ko'paytirish uchun
D) Kreditni foizsiz olish uchun
To'g'ri javob: B) Oila a'zosi umumiy hisobdan limit bilan foydalanishi uchun
✔
Izoh: Qo'shimcha karta asosiy hisobga bog'lanadi va egasi uning limitlarini boshqaradi.
30. QR-kod orqali to'lovning afzalligi nima?
A) Faqat naqd pul bilan ishlashi
B) Kartani terminalga tekkizmay, telefon orqali tez to'lash
C) Hech qanday internet aloqasini talab qilmasligi
D) To'lov summasini avtomatik nolga tushirishi
To'g'ri javob: B) Kartani terminalga tekkizmay, telefon orqali tez to'lash
✔
Izoh: Xaridor QR-kodni skanerlab, mobil ilova orqali to'lovni tasdiqlaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 170

32-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Bazel qo'mitasi standartlari asosan nimaga bag'ishlangan?
A) Bank nazorati va kapital talablariga
B) Xalqaro savdo bojlariga
C) Soliq ma'muriyatchiligi qoidalariga
D) Buxgalteriya hisobi shakllariga
To'g'ri javob: A) Bank nazorati va kapital talablariga✔
Izoh: Bazel standartlari (Bazel I, II, III) bank kapitali, likvidligi va nazoratiga oid xalqaro tavsiyalar.
2. Hisoblash (accrual) tamoyili nimani anglatadi?
A) Xarajatlar faqat yil oxirida yoziladi
B) Faqat naqd operatsiyalar hisobga olinadi
C) Daromad va xarajat pul harakatidan qat'i nazar, tegishli davrda tan olinadi
D) Daromad faqat pul haqiqatda bank kassasiga yoki hisobiga kelib tushganda tan olinadi
To'g'ri javob: C) Daromad va xarajat pul harakatidan qat'i nazar, tegishli davrda tan olinadi
✔
Izoh: Hisoblash usulida operatsiya amalga oshgan davr muhim, pul to'langan vaqt emas.
3. Foiz stavkalari paritetiga ko'ra forvard kurs nimaga bog'liq?
A) Birjadagi kunlik savdo hajmiga
B) Faqat bankning ichki spred va komissiya siyosatiga
C) Mamlakatlar aholisi soniga
D) Spot kurs va ikki valyutadagi foiz stavkalari farqiga
To'g'ri javob: D) Spot kurs va ikki valyutadagi foiz stavkalari farqiga
✔
Izoh: Forvard kurs spot kursdan ikki valyuta foiz stavkalari farqi miqdorida farq qiladi.
4. Shartli misol: valyuta kursi 10 000 so'mdan 10 500 so'mga o'zgardi. Kurs necha foizga o'zgargan?
A) 5 % kamaygan
B) 2,5 % oshgan
C) 5 % oshgan
D) 10 % oshgan
To'g'ri javob: C) 5 % oshgan
✔
Izoh: O'zgarish = (10 500 - 10 000) / 10 000 x 100 = 5 %.
5. Moliyaviy hisobotga izohlarning vazifasi nima?
A) Hisobot raqamlarini foydalanuvchilardan yashirish
B) Faqat auditor imzosi va muhri uchun joy
C) Hisob siyosati va moddalar tarkibini tushuntirish
D) Reklama materiallarini joylashtirish
To'g'ri javob: C) Hisob siyosati va moddalar tarkibini tushuntirish
✔
Izoh: Hisobotga ilova qilingan izohlar asosiy hisobotlardagi raqamlarni tushunish uchun zarur ma'lumot
beradi.
6. Mijoz kartasini yo'qotsa, birinchi navbatda nima qilishi kerak?
A) Yangi karta ochib, eskisini unutish
B) Ijtimoiy tarmoqda karta raqamini topganlar uchun e'lon qilish
C) Bir necha kun kutib, kartani qidirish
D) Ilova yoki rasmiy aloqa markazi orqali darhol bloklash
To'g'ri javob: D) Ilova yoki rasmiy aloqa markazi orqali darhol bloklash
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 171

Izoh: Tez bloklash ruxsatsiz operatsiyalar xavfini kamaytiradi.
7. Pul-kredit siyosati va fiskal siyosatning asosiy farqi nimada?
A) Ikkalasi ham faqat valyuta kursini boshqaradi
B) Birinchisini hukumat, ikkinchisini markaziy bank yuritadi
C) Birinchisi pul va stavkalar, ikkinchisi soliq va xarajatlar orqali ishlaydi
D) Birinchisi soliqlar va bojlar, ikkinchisi esa foiz stavkalari orqali ta'sir qiladi
To'g'ri javob: C) Birinchisi pul va stavkalar, ikkinchisi soliq va xarajatlar orqali ishlaydi✔
Izoh: Pul-kredit siyosati markaziy bank vositalariga, fiskal siyosat davlat byudjetiga tayanadi.
8. Dasturiy ta'minot litsenziyasi bank balansida qanday aktivga kiradi?
A) Nomoddiy aktivlar
B) Berilgan kreditlar
C) Asosiy vositalar
D) Kassa
To'g'ri javob: A) Nomoddiy aktivlar
✔
Izoh: Moddiy shaklga ega bo'lmagan, foydalaniladigan resurslar nomoddiy aktivlar hisoblanadi.
9. SWIFT tizimi asosan nima uchun xizmat qiladi?
A) Banknotalarni bir mamlakatdan boshqasiga xavfsiz tashish uchun
B) Banklararo standart moliyaviy xabarlarni uzatish uchun
C) Kredit reytinglarini berish uchun
D) Valyuta kurslarini qonuniy belgilash uchun
To'g'ri javob: B) Banklararo standart moliyaviy xabarlarni uzatish uchun
✔
Izoh: SWIFT pulni o'zi o'tkazmaydi, balki banklar o'rtasida xavfsiz to'lov xabarlarini uzatadi.
10. Mijoz shikoyati asossiz bo'lib chiqsa ham, unga qanday javob berish kerak?
A) Mijoz hisobini yopish
B) Javob bermaslik
C) Hurmat bilan, sabablarni tushuntirib javob berish
D) Mijozni asossiz shikoyat qilgani uchun ayblash va ogohlantirish
To'g'ri javob: C) Hurmat bilan, sabablarni tushuntirib javob berish
✔
Izoh: Har bir shikoyatga asosli va xushmuomala javob berilishi mijoz bilan munosabatni saqlaydi.
11. Qarzni undirishda qaysi harakat nomaqbul hisoblanadi?
A) To'lov jadvali va qarz qoldig'i haqida ma'lumot berish
B) Qayta tuzish imkoniyatini taklif qilish
C) Haqoratlash, tahdid qilish yoki qarzni boshqalarga oshkor qilish
D) Qarz haqida yozma eslatma yuborish
To'g'ri javob: C) Haqoratlash, tahdid qilish yoki qarzni boshqalarga oshkor qilish
✔
Izoh: Undirish qonuniy va hurmatli usullarda olib borilishi kerak.
12. Jinoiy daromadlarni legallashtirishning klassik uch bosqichi qaysi qatorda to'g'ri?
A) Rejalashtirish, nazorat, audit
B) Identifikatsiya, verifikatsiya, monitoring
C) Yig'ish, saqlash, tashish
D) Joylashtirish, qatlamlash, integratsiya
To'g'ri javob: D) Joylashtirish, qatlamlash, integratsiya
✔
Izoh: Pul yuvish odatda joylashtirish, qatlamlash va integratsiya bosqichlaridan iborat.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 172

13. Mijoz o'z hisobiga naqd pul kiritdi. Bank buxgalteriyasida qaysi provodka to'g'ri?
A) Dt Kapital - Kt Mijozning hisobvarag'i
B) Dt Mijozning hisobvarag'i - Kt Kassa
C) Dt Kassa - Kt Mijozning hisobvarag'i
D) Dt Foiz xarajati - Kt Kassa
To'g'ri javob: C) Dt Kassa - Kt Mijozning hisobvarag'i✔
Izoh: Kassa (aktiv) ko'payadi - debet; mijoz oldidagi majburiyat ko'payadi - kredit.
14. Bank xodimi mijozga kafolatlanmagan yuqori daromadni va'da qilishi qanday baholanadi?
A) Qonun bilan har bir xodimga yuklangan majburiyat
B) Yaxshi savdo usuli
C) Mijozga g'amxo'rlik
D) Mijozni chalg'ituvchi va etikaga zid harakat
To'g'ri javob: D) Mijozni chalg'ituvchi va etikaga zid harakat
✔
Izoh: Mijozga real bo'lmagan va'dalar berish noto'g'ri sotishning bir ko'rinishi.
15. Bank sanatsiyasi nima?
A) Bank xodimlarini malaka oshirish kurslariga ommaviy yuborish
B) Bankni yangi binoga ko'chirish jarayoni
C) Muammoli bankni moliyaviy sog'lomlashtirish choralari
D) Bank aksiyalarini birjaga chiqarish
To'g'ri javob: C) Muammoli bankni moliyaviy sog'lomlashtirish choralari
✔
Izoh: Sanatsiya bankni bankrotlikdan qutqarish uchun qo'llanadigan qayta tiklash choralari.
16. Kreditning asosiy tamoyillariga qaysi biri kirmaydi?
A) Qaytarishlik
B) To'lovlilik
C) Qaytarmaslik
D) Muddatlilik
To'g'ri javob: C) Qaytarmaslik
✔
Izoh: Kredit albatta qaytarilishi kerak; qaytarmaslik kreditning emas, grant yoki subsidiyaning belgisi.
17. Korrespondent bank qanday vazifani bajaradi?
A) Faqat jismoniy shaxslarga omonat ochadi
B) Valyuta kursini qonun bilan belgilaydi
C) Mamlakatda naqd pul emissiyasini va uning muomalasini amalga oshiradi
D) Boshqa bank nomidan to'lov va hisob-kitoblarni amalga oshiradi
To'g'ri javob: D) Boshqa bank nomidan to'lov va hisob-kitoblarni amalga oshiradi
✔
Izoh: Korrespondent bank o'zida hisob ochgan banklarning to'lovlarini ijro etadi.
18. Muhimlik (materiality) tushunchasi nimani anglatadi?
A) Muhim ma'lumot faqat rahbariyat uchun alohida tayyorlanadi
B) Faqat eng katta summalar hisobga olinadi
C) Kichik operatsiyalar umuman yozilmaydi
D) Qarorga ta'sir qila oladigan ma'lumot muhim hisoblanadi
To'g'ri javob: D) Qarorga ta'sir qila oladigan ma'lumot muhim hisoblanadi
✔
Izoh: Ma'lumotni tushirib qoldirish qarorlarga ta'sir qilsa, u muhimdir.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 173

19. Dollarlashuv deganda nima tushuniladi?
A) Valyuta kursining qat'iy belgilanishi
B) Ichki iqtisodiyotda xorijiy valyuta ulushining yuqoriligi
C) Banklarning faqat so'mda kredit berishi
D) Milliy valyutaning xorijiy mamlakatlarda keng ishlatila boshlashi
To'g'ri javob: B) Ichki iqtisodiyotda xorijiy valyuta ulushining yuqoriligi✔
Izoh: Yuqori dollarlashuvda depozit, kredit va hisob-kitoblarda xorijiy valyuta ulushi katta bo'ladi.
20. Teskari repo markaziy bank uchun odatda nimani anglatadi?
A) Soliq undirish vositasini
B) Likvidlikni jalb qilish vositasini
C) Likvidlik kiritish vositasini
D) Valyuta kursini qotirish vositasini
To'g'ri javob: B) Likvidlikni jalb qilish vositasini
✔
Izoh: Markaziy bank tomonidan qo'llanganda teskari repo banklardan ortiqcha pulni vaqtincha jalb qiladi.
21. O'zbekiston Respublikasining milliy valyutasi qanday nomlanadi?
A) Tenge
B) Tanga
C) Manat
D) So'm
To'g'ri javob: D) So'm
✔
Izoh: O'zbekiston milliy valyutasi - so'm.
22. Bankning jalb qilingan mablag'lariga qaysi biri kiradi?
A) Mijozlar depozitlari
B) Zaxira kapitali
C) Taqsimlanmagan foyda
D) Ustav kapitali
To'g'ri javob: A) Mijozlar depozitlari
✔
Izoh: Depozitlar bank boshqalardan jalb qilgan, ya'ni qaytariladigan mablag'lardir.
23. Kuchli parolga qo'yiladigan talab qaysi?
A) Yetarli uzunlik, aralash belgilar va oshkor etilmaslik
B) Tug'ilgan sana kabi eslab qolish oson
C) Hamma tizimlar uchun bitta umumiy parol
D) Stol ustida yoki monitor chetida yozib qo'yilgan bo'lishi
To'g'ri javob: A) Yetarli uzunlik, aralash belgilar va oshkor etilmaslik
✔
Izoh: Murakkab va shaxsiy parol ruxsatsiz kirish xavfini kamaytiradi.
24. Pul-kredit siyosatining uzatish (transmissiya) mexanizmi nima?
A) Siyosat qarorlarining iqtisodiyot va narxlarga yetib borish yo'li
B) Markaziy bankdan banklarga naqd pulni tashib berish tartibi
C) Banknotlarni viloyatlarga tarqatish tizimi
D) Tijorat banklari orasida pul o'tkazish uchun ishlatiladigan dastur
To'g'ri javob: A) Siyosat qarorlarining iqtisodiyot va narxlarga yetib borish yo'li
✔
Izoh: Transmissiya mexanizmi stavka o'zgarishi bozor stavkalari, kredit, talab va inflyatsiyaga qanday ta'sir
qilishini tushuntiradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 174

25. Valyutadagi aktivlarni qayta baholash natijasida yuzaga keladigan farq qanday ataladi?
A) Amortizatsiya ajratmasi
B) Kassadagi kamomad summasi
C) Kursdagi farq (kurs farqi)
D) Sof foiz marjasi
To'g'ri javob: C) Kursdagi farq (kurs farqi)✔
Izoh: Rasmiy kurs o'zgarganda valyutadagi moddalarni qayta hisoblashdan kurs farqi (daromad yoki xarajat)
paydo bo'ladi.
26. Pul-kredit siyosatida «yastrebona» (hawkish) pozitsiya nimani anglatadi?
A) Inflyatsiyaga qarshi qat'iyroq, stavkani oshirishga moyillik
B) Iqtisodiy o'sishni rag'batlantirish uchun stavkani pasaytirish
C) Valyuta kursini qat'iy belgilashga moyillik
D) Siyosat qarorlarini e'lon qilmaslik
To'g'ri javob: A) Inflyatsiyaga qarshi qat'iyroq, stavkani oshirishga moyillik
✔
Izoh: Hawkish yondashuv inflyatsiya xavfiga ko'proq e'tibor berib, qat'iy siyosatni afzal ko'radi.
27. Qimmatli qog'oz sifatida obligatsiya nimani tasdiqlaydi?
A) Korxona mulkidagi ulushni
B) Emitentning qarz majburiyatini
C) Tovarga egalik huquqini
D) Sug'urta qoplamasini
To'g'ri javob: B) Emitentning qarz majburiyatini
✔
Izoh: Obligatsiya egasi emitentga qarz bergan bo'ladi va nominal hamda foizni olish huquqiga ega.
28. Kredit kartasining imtiyozli davri (grace period) haqida mijozga nimani aniq tushuntirish kerak?
A) Faqat karta dizaynini
B) Faqat karta rangi va uni yetkazib berish muddatini
C) Faqat limit miqdorini
D) Foiz hisoblanmaslik shartlari va muddat buzilsa oqibatini
To'g'ri javob: D) Foiz hisoblanmaslik shartlari va muddat buzilsa oqibatini
✔
Izoh: Imtiyozli davr shartlarini bilmaslik mijozni kutilmagan foizlarga olib keladi.
29. Valyuta kotirovkasidagi «punkt» (pips) nimani bildiradi?
A) Bankning valyuta operatsiyalaridan olgan umumiy foydasini
B) Bir kunlik maksimal kurs farqini
C) Bitim hajmining foizdagi ulushini
D) Kursning eng kichik standart o'zgarish birligini
To'g'ri javob: D) Kursning eng kichik standart o'zgarish birligini
✔
Izoh: Pips - kotirovkadagi minimal standart o'zgarish, ko'p juftliklarda to'rtinchi kasr xonasi.
30. Bank balansining passiv qismi nimani ko'rsatadi?
A) Mablag'larning joylashtirilishini
B) Faqat bankning asosiy vositalarini
C) Mablag'larning manbalarini
D) Faqat berilgan kreditlar qoldig'ini
To'g'ri javob: C) Mablag'larning manbalarini
✔
Izoh: Passiv bank mablag'lari qayerdan kelganini (kapital va majburiyatlar) ko'rsatadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 175

33-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Masofaviy identifikatsiyada biometrik tekshiruvning vazifasi nima?
A) Hujjat egasi va murojaat qiluvchi bir shaxs ekanini tasdiqlash
B) Mijozning manzilini topish
C) Mijozning kredit reytingini hisoblash
D) Mijozning oylik daromadi, ish joyi va lavozimini aniqlash
To'g'ri javob: A) Hujjat egasi va murojaat qiluvchi bir shaxs ekanini tasdiqlash✔
Izoh: Biometriya o'zgalar hujjatidan foydalanib hisob ochish riskini kamaytiradi.
2. Mijoz yirik summa naqd pul olishni oldindan bildirishi nima uchun foydali?
A) Bank kerakli naqd pulni tayyorlab qo'yishi uchun
B) Komissiya bekor qilinishi uchun
C) Shaxsni tasdiqlovchi hujjatlar talab qilinmasligi uchun
D) Bank operatsiyani oldindan rad etishi uchun
To'g'ri javob: A) Bank kerakli naqd pulni tayyorlab qo'yishi uchun
✔
Izoh: Oldindan buyurtma qilish filialda yetarli naqd pul bo'lishini ta'minlaydi.
3. Masofaviy hisob ochishda mijoz shaxsi odatda qanday tasdiqlanadi?
A) Ishonchli elektron identifikatsiya vositalari orqali
B) Faqat mijoz ism-sharifi va tug'ilgan sanasini yozishi orqali
C) Faqat qo'shnining tavsiyasi orqali
D) Faqat ijtimoiy tarmoqdagi profil orqali
To'g'ri javob: A) Ishonchli elektron identifikatsiya vositalari orqali
✔
Izoh: Masofaviy xizmatlarda biometrik yoki boshqa ishonchli elektron identifikatsiya qo'llanadi.
4. Kreditni qayta tuzish (restrukturizatsiya) nima?
A) Kreditni to'liq kechib yuborish
B) Kreditni boshqa bankka sotish
C) Garov mulkini qarz oluvchiga darhol qaytarish
D) Qarz to'lash shartlarini o'zgartirish
To'g'ri javob: D) Qarz to'lash shartlarini o'zgartirish
✔
Izoh: Restrukturizatsiyada muddat, to'lov jadvali yoki stavka qarz oluvchining imkoniyatiga moslashtiriladi.
5. Omonatchi uchun foizni oldindan olish sxemasining o'ziga xosligi nima?
A) Foiz har kuni asosiy summaga qo'shiladi
B) Foiz depozit ochilganda darhol to'lanadi
C) Foiz faqat yil oxirida kapitalizatsiya qilinadi
D) Foiz faqat muddat oxirida beriladi
To'g'ri javob: B) Foiz depozit ochilganda darhol to'lanadi
✔
Izoh: Ayrim depozitlarda foiz ochilish paytida beriladi, odatda stavkasi pastroq bo'ladi.
6. Banknotalarni qayta sanash va saralash mashinalarining asosiy vazifasi nima?
A) Sanash, saralash va shubhali banknotalarni ajratish
B) Eskirgan banknotalarni yangisiga avtomatik almashtirish
C) Banknotalarni yo'q qilish
D) Banknota seriyasini o'zgartirish
To'g'ri javob: A) Sanash, saralash va shubhali banknotalarni ajratish
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 176

Izoh: Saralash mashinalari tezlik va aniqlikni oshiradi hamda shubhali banknotalarni ajratadi.
7. Bankda kunning operatsion vaqti tugagandan keyin qabul qilingan to'lov odatda qachon
o'tkaziladi?
A) Keyingi operatsion kunda
B) Hech qachon o'tkazilmaydi
C) O'sha kuni avvalgi sana bilan
D) Bir oy o'tgach
To'g'ri javob: A) Keyingi operatsion kunda✔
Izoh: Operatsion kundan keyin kelgan topshiriqlar odatda keyingi ish kunida bajariladi.
8. To'lov tizimidagi tizimli risk nima?
A) Bir ishtirokchining muammosi boshqalarga zanjir bo'ylab tarqalishi
B) Bitta bankomatda qog'oz tugashi
C) Bitta mijozning PIN-kodni unutib, kartasini bir kunga bloklab qo'yishi
D) Bitta kartaning muddati tugashi
To'g'ri javob: A) Bir ishtirokchining muammosi boshqalarga zanjir bo'ylab tarqalishi
✔
Izoh: Bir bank to'lay olmasa, kutayotgan boshqa ishtirokchilar ham to'lov qila olmay qolishi mumkin.
9. Hisob raqamidan mablag'ni mijozning roziligisiz hisobdan chiqarish qachon mumkin?
A) Qonunda yoki shartnomada nazarda tutilgan hollarda
B) Bank xohlagan har qanday paytda
C) Mijoz telefon qo'ng'irog'iga javob bermasa
D) Bank filiali ta'mirlanayotganda
To'g'ri javob: A) Qonunda yoki shartnomada nazarda tutilgan hollarda
✔
Izoh: Akseptsiz yechish faqat qonun (masalan sud qarori) yoki shartnoma asosida mumkin.
10. «Pul mulasi» (money mule) kim?
A) Bankda naqd pul tashuvchi inkassator
B) Valyuta dileri
C) Boshqalarning noqonuniy pulini o'z hisobi orqali o'tkazuvchi shaxs
D) Qishloq xo'jaligi uchun imtiyozli kredit oluvchi fermer
To'g'ri javob: C) Boshqalarning noqonuniy pulini o'z hisobi orqali o'tkazuvchi shaxs
✔
Izoh: Pul mulalari ko'pincha «oson daromad» va'dasi bilan jalb qilinadi va javobgarlikka tortilishi mumkin.
11. Kontaktsiz to'lovda odatda PIN-kod qachon so'raladi?
A) Faqat karta yangi bo'lsa
B) Summa belgilangan limitdan oshganda
C) Har doim, summadan qat'i nazar
D) Hech qachon so'ralmaydi
To'g'ri javob: B) Summa belgilangan limitdan oshganda
✔
Izoh: Kichik summalarda PINsiz to'lash mumkin; limitdan oshsa, xavfsizlik uchun PIN talab qilinadi.
12. Onlayn do'konda to'lov qilishdan oldin nimaga e'tibor berish kerak?
A) Sayt manzili to'g'riligi va xavfsiz ulanish (https) ga
B) Saytning faqat chiroyli dizayniga
C) Narxlarning juda pastligiga ishonishga
D) Sotuvchi chatda talab qilgan PIN-kodni tezda yuborib qo'yishga
To'g'ri javob: A) Sayt manzili to'g'riligi va xavfsiz ulanish (https) ga
✔
Izoh: Soxta saytlar haqiqiyga o'xshaydi; manzil va xavfsiz ulanishni tekshirish muhim, PIN esa onlayn hech
qachon so'ralmaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 177

13. Omonatlarni kafolatlash tizimi nimani ta'minlaydi?
A) Omonatchiga kredit avtomatik berilishini
B) Har bir depozitga bozordagi eng yuqori foiz stavkasi to'lanishini kafolatlaydi
C) Bankning har yili albatta foyda olishini
D) Bank to'lovga qobiliyatsiz bo'lsa ham omonatchiga mablag' qaytarilishini
To'g'ri javob: D) Bank to'lovga qobiliyatsiz bo'lsa ham omonatchiga mablag' qaytarilishini✔
Izoh: Kafolat tizimi bank inqirozida omonatchilarni himoya qiladi.
14. 24 000 000 so'm kredit yillik 24% stavkada 24 oyga annuitet sxemada berildi. Oylik to'lov
taxminan qancha?
A) 1 269 000 so'm
B) 1 480 000 so'm
C) 1 850 000 so'm
D) 1 000 000 so'm
To'g'ri javob: A) 1 269 000 so'm
✔
Izoh: A = P*i/(1-(1+i)^-n), i = 2% oylik; A taxminan 1 269 000 so'm.
15. Mijoz o'zi bajarmagan karta operatsiyasini ko'rsa, nima qilishi kerak?
A) Hech narsa qilmaslik
B) Kartani bloklab, operatsiyani nizolash uchun ariza berish
C) Operatsiyani bajargan do'konni o'zi qidirib topib, pulni talab qilish
D) Kartani ishlatishda davom etish
To'g'ri javob: B) Kartani bloklab, operatsiyani nizolash uchun ariza berish
✔
Izoh: Bank chargeback va tekshiruv tartibini boshlashi mumkin.
16. Mijozni lozim darajada tekshirish (CDD) nimalarni o'z ichiga oladi?
A) Mijoz va benefitsiar egani aniqlash hamda monitoring
B) Faqat telefon raqamini tasdiqlash
C) Faqat mijozning kredit tarixi haqida ma'lumot olish
D) Faqat mijoz ismini va telefon raqamini yozib olish
To'g'ri javob: A) Mijoz va benefitsiar egani aniqlash hamda monitoring
✔
Izoh: CDD mijozni bilish va uning operatsiyalarini doimiy kuzatishni qamrab oladi.
17. 20 000 000 so'm qarz yillik 16% oddiy foizda 6 oyga berildi. Jami foiz summasi qancha?
A) 21 600 000 so'm
B) 1 600 000 so'm
C) 800 000 so'm
D) 3 200 000 so'm
To'g'ri javob: B) 1 600 000 so'm
✔
Izoh: Oddiy foiz: 20 000 000 so'm * 16% * 0,5 = 1 600 000 so'm.
18. Kredit karta bo'yicha faqat minimal to'lovni qilib borish nimaga olib keladi?
A) Qarz uzoq saqlanib, ko'p foiz to'lanishiga
B) Bankning qarzni kechib yuborishiga
C) Qarzning tez va foizsiz yopilishiga
D) Kredit limitining avtomatik yopilishiga
To'g'ri javob: A) Qarz uzoq saqlanib, ko'p foiz to'lanishiga
✔
Izoh: Minimal to'lov asosan foizni qoplaydi, asosiy qarz sekin kamayadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 178

19. Mijozning faoliyati haqida «biznes munosabati maqsadi va tavsifi» nima uchun so'raladi?
A) Mijozni chalg'itish uchun
B) Reklama yuborish uchun
C) Kutilgan profilni bilib, g'ayrioddiy faoliyatni aniqlash uchun
D) Mijozni rad etish uchun rasmiy bahona topish maqsadida
To'g'ri javob: C) Kutilgan profilni bilib, g'ayrioddiy faoliyatni aniqlash uchun✔
Izoh: Kutilgan profil bilan haqiqiy faoliyatni solishtirish monitoringning asosidir.
20. Bank kredit berishda «5C» tahlilidagi Capacity mezoni nimani anglatadi?
A) Qarzni daromaddan to'lay olish qobiliyatini
B) Iqtisodiy sharoitni
C) Qarz oluvchining shaxsiy obro'si va xulqini
D) Garov mulkining qiymatini
To'g'ri javob: A) Qarzni daromaddan to'lay olish qobiliyatini
✔
Izoh: Capacity - qarz oluvchining pul oqimi qarz to'lovlarini qoplashga yetishini baholaydi.
21. Suzuvchi stavkali kreditda qarz oluvchi qanday riskni o'z zimmasiga oladi?
A) Garov qimmatlashib ketish riskini
B) Valyuta kursi qotib qolishi riskini
C) Stavka oshib, to'lov ko'payishi riskini
D) Bank litsenziyasi chaqirilish riskini
To'g'ri javob: C) Stavka oshib, to'lov ko'payishi riskini
✔
Izoh: Bazaviy stavka oshsa, suzuvchi stavka va to'lovlar ham oshadi.
22. Ekvayer (acquirer) kim?
A) Kartani chiqargan, karta hisobini yurituvchi va uni egasiga bergan bank
B) Karta egasining o'zi
C) Karta ishlab chiqaradigan zavod
D) Savdo nuqtasiga karta to'lovlarini qabul qilish xizmatini beruvchi bank
To'g'ri javob: D) Savdo nuqtasiga karta to'lovlarini qabul qilish xizmatini beruvchi bank
✔
Izoh: Ekvayer bank savdo va xizmat ko'rsatish nuqtalarida terminal o'rnatib, karta to'lovlarini qabul qilishni
ta'minlaydi.
23. Mikroqarz odatda qanday kredit hisoblanadi?
A) Kichik summadagi qisqa muddatli qarz
B) Davlatlararo uzoq muddatli qarz
C) Yirik investitsion loyiha krediti
D) Banklararo bir kunlik qarz
To'g'ri javob: A) Kichik summadagi qisqa muddatli qarz
✔
Izoh: Mikroqarzlar kichik hajmda, ko'pincha soddalashtirilgan tartibda beriladi.
24. Depozit (omonat) deganda nima tushuniladi?
A) Bankka qaytarish sharti bilan qo'yilgan pul mablag'i
B) Bankning o'z ustav kapitali ulushi
C) Bankdan qaytarish sharti bilan olingan qarz
D) Bankka to'langan xizmat komissiyasi
To'g'ri javob: A) Bankka qaytarish sharti bilan qo'yilgan pul mablag'i
✔
Izoh: Depozit - mijoz bankka saqlash va odatda foiz olish uchun qo'ygan, qaytarib olinadigan mablag'.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 179

25. Quyidagilardan qaysi biri xalqaro karta to'lov tizimi hisoblanadi?
A) Click ilovasi
B) Uzcard
C) Mastercard
D) Humo
To'g'ri javob: C) Mastercard✔
Izoh: Mastercard xalqaro to'lov tizimi; Humo va Uzcard milliy tizimlar, Click esa to'lov xizmati ilovasi.
26. Mablag' manbasi (source of funds) va boylik manbasi (source of wealth) o'rtasidagi farq nima?
A) Birinchisi faqat yuridik shaxslar uchun
B) Birinchisi - aniq pulning kelib chiqishi, ikkinchisi - umumiy boylik manbai
C) Ikkinchisi faqat bank xodimlariga nisbatan qo'llanadigan atama
D) Ular bir xil tushuncha
To'g'ri javob: B) Birinchisi - aniq pulning kelib chiqishi, ikkinchisi - umumiy boylik manbai
✔
Izoh: EDD da ikkala manba ham o'rganilishi mumkin.
27. Seyf yacheykalari (individual seyflar) ijarasi qanday xizmat hisoblanadi?
A) Valyuta almashtirish xizmati
B) Pul o'tkazmasi xizmati
C) Mijozga naqd pulda qisqa muddatli kredit berish xizmati
D) Qimmatliklarni bank xazinasida saqlash xizmati
To'g'ri javob: D) Qimmatliklarni bank xazinasida saqlash xizmati
✔
Izoh: Bank mijozga qimmatliklari uchun xavfsiz yacheykani ijaraga beradi.
28. Kassa operatsiyalari bo'yicha kunlik hisobot (kassa jurnali) nima uchun yuritiladi?
A) Kirim va chiqim operatsiyalarini ketma-ket qayd etish uchun
B) Bank reklamalarini rejalashtirish uchun
C) Xodimlar davomatini hisoblash uchun
D) Mijozlarning bank xizmati haqidagi shaxsiy fikrlarini yozish uchun
To'g'ri javob: A) Kirim va chiqim operatsiyalarini ketma-ket qayd etish uchun
✔
Izoh: Kassa jurnali kun davomidagi barcha naqd pul harakatini aks ettiradi.
29. Bankomat kartani qaytarmasa (ushlab qolsa), mijoz nima qilishi kerak?
A) Bankomat yonidagi notanish «yordamchi»ga PIN-kodni aytish
B) Bir necha kun kutib turish
C) Bankomatni o'zi ochishga urinish
D) Darhol bankning rasmiy raqamiga qo'ng'iroq qilib, kartani bloklatish
To'g'ri javob: D) Darhol bankning rasmiy raqamiga qo'ng'iroq qilib, kartani bloklatish
✔
Izoh: Karta tez bloklansa, firibgarlar undan foydalanish imkoniyatidan mahrum bo'ladi.
30. Korxona xodimiga xo'jalik xarajatlari uchun berilgan naqd pul qanday ataladi?
A) Qisqa muddatli foizsiz kredit
B) Aksiyador sifatida olinadigan dividend
C) Xodimga beriladigan bir martalik mukofot puli
D) Hisobot berish sharti bilan berilgan avans
To'g'ri javob: D) Hisobot berish sharti bilan berilgan avans
✔
Izoh: Hisobdor shaxs olingan avans bo'yicha keyinchalik xarajat hujjatlari bilan hisobot beradi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 180

34-variant
Mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Kredit/depozit nisbati (LDR) nimani ko'rsatadi?
A) Kapital yetarliligi darajasini
B) Kreditlarning depozitlar bilan moliyalashtirilishini
C) Bankning soliq yuki va to'langan soliqlar ulushini
D) Kassa xarajatlarining ulushini
To'g'ri javob: B) Kreditlarning depozitlar bilan moliyalashtirilishini✔
Izoh: LDR yuqori bo'lsa, bank likvidligiga bosim oshishi mumkin.
2. EUR/USD valyuta juftligida bazaviy valyuta qaysi?
A) Kotirovka beruvchi bank valyutasi
B) Ikkalasi teng huquqli
C) USD
D) EUR
To'g'ri javob: D) EUR
✔
Izoh: Juftlikda birinchi yozilgan valyuta bazaviy, ikkinchisi kotirovka valyutasidir.
3. Kapital yetarliligi koeffitsienti qanday aniqlanadi?
A) Kapital / jami depozitlar
B) Kassa va korrespondent hisoblar / jami aktivlar
C) Sof foyda / o'rtacha kapital
D) Regulyativ kapital / riskka tortilgan aktivlar
To'g'ri javob: D) Regulyativ kapital / riskka tortilgan aktivlar
✔
Izoh: Kapital yetarliligi bankning risklarni qoplash qobiliyatini ko'rsatadi.
4. Shartli misol: bank 1 USD ni 10 450 so'mdan sotib oladi va 10 520 so'mdan sotadi. Mijoz 300 USD
sotsa, necha so'm oladi?
A) 3 156 000 so'm
B) 21 000 so'm
C) 31 350 000 so'm
D) 3 135 000 so'm
To'g'ri javob: D) 3 135 000 so'm
✔
Izoh: Mijoz valyuta sotganda xarid kursi qo'llanadi: 300 x 10 450 = 3 135 000 so'm.
5. Veksel qanday hujjat?
A) Tovarlar sifati va kelib chiqishini tasdiqlovchi sertifikat
B) Mol-mulkni sug'urta qilish polisi
C) Bankka hisob ochish uchun ariza
D) Qarzni to'lash bo'yicha so'zsiz yozma majburiyat
To'g'ri javob: D) Qarzni to'lash bo'yicha so'zsiz yozma majburiyat
✔
Izoh: Veksel - belgilangan summani belgilangan muddatda to'lash bo'yicha so'zsiz qarz majburiyati.
6. Odatda bankning valyuta sotish kursi xarid kursiga nisbatan qanday bo'ladi?
A) Har doim xarid kursiga teng
B) Xarid kursidan yuqori bo'ladi
C) Xarid kursidan past bo'ladi
D) Faqat dam olish kunlari yuqori
To'g'ri javob: B) Xarid kursidan yuqori bo'ladi
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 181

Izoh: Sotish kursi xarid kursidan yuqori bo'ladi; farq bankning daromadi va risk qoplamasidir.
7. Yumshoq (rag'batlantiruvchi) pul-kredit siyosati qachon qo'llanadi?
A) Kreditlar haddan tashqari tez o'sganda
B) Milliy valyuta keskin qadrsizlanganda
C) Inflyatsiya juda yuqori bo'lganda
D) Iqtisodiy faollik pasayganda
To'g'ri javob: D) Iqtisodiy faollik pasayganda✔
Izoh: Yumshoq siyosat stavkalarni pasaytirib, iqtisodiy o'sishni qo'llab-quvvatlaydi.
8. Mijoz o'z hisobidan naqd pul yechib oldi. Qaysi provodka to'g'ri?
A) Dt Mijozning hisobvarag'i - Kt Kassa
B) Dt Kassa - Kt Mijozning hisobvarag'i
C) Dt Kassa - Kt Foiz daromadi
D) Dt Kredit hisobi - Kt Mijozning hisobvarag'i
To'g'ri javob: A) Dt Mijozning hisobvarag'i - Kt Kassa
✔
Izoh: Majburiyat kamayadi (debet), kassa aktivi kamayadi (kredit).
9. Bank to'lovga layoqatliligi (solventligi) nimani bildiradi?
A) Har yili yuqori foyda olib turishini
B) Kassada doimo ko'p naqd pul turishini
C) Aktivlari jami majburiyatlarini qoplashini
D) Filiallarining ko'p bo'lishini
To'g'ri javob: C) Aktivlari jami majburiyatlarini qoplashini
✔
Izoh: Solventlik - bankning aktivlari uning barcha majburiyatlarini qoplashga yetishi.
10. Kontrsiklik kapital buferi nima uchun xizmat qiladi?
A) Banklarning soliq to'lovlarini kechiktirish uchun
B) Inqiroz davrida banklarga tezkor tartibda yangi litsenziyalar berish uchun
C) Kredit bumi davrida qo'shimcha kapital yig'ib, inqirozda ishlatish uchun
D) Har yili bank foydasini aksiyadorlarga teng taqsimlash uchun
To'g'ri javob: C) Kredit bumi davrida qo'shimcha kapital yig'ib, inqirozda ishlatish uchun
✔
Izoh: Bufer yaxshi davrda to'planib, inqirozda kreditlashni qo'llab-quvvatlash uchun bo'shatiladi.
11. Pulning likvidligi deganda nima tushuniladi?
A) Faqat naqd shaklda muomalada yurishi
B) Inflyatsiya davrida qadrini oshirib borishi
C) Uzoq muddat saqlanganda qiymat qo'shishi
D) Tez va yo'qotishsiz to'lovga ishlatilishi
To'g'ri javob: D) Tez va yo'qotishsiz to'lovga ishlatilishi
✔
Izoh: Likvidlik - aktivni tez va katta yo'qotishsiz to'lov vositasiga aylantirish qobiliyati.
12. Bank mijozni yangi tarif yoki shart o'zgarishi haqida qanday xabardor qilishi kerak?
A) O'zgarish kuchga kirgandan keyin, mijoz so'rasa
B) Umuman xabar bermasdan
C) Oldindan, tushunarli tarzda va kelishilgan kanal orqali
D) Faqat ichki hujjatda
To'g'ri javob: C) Oldindan, tushunarli tarzda va kelishilgan kanal orqali
✔
Izoh: Shartlar o'zgarishi haqida oldindan xabar berish shaffoflik talabidir.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 182

13. Likvidlik profitsiti deganda nima tushuniladi?
A) Kredit portfelining tez qisqarishi
B) Banklar foydasining keskin oshishi
C) Bank tizimida qisqa muddatli mablag'lar yetishmasligi
D) Bank tizimida ortiqcha bo'sh mablag'lar mavjudligi
To'g'ri javob: D) Bank tizimida ortiqcha bo'sh mablag'lar mavjudligi✔
Izoh: Profitsitda banklarda ortiqcha likvidlik bo'ladi va markaziy bank uni jalb qilish operatsiyalarini o'tkazadi.
14. Markaziy bankning qayta moliyalash (refinans) operatsiyalari nimani anglatadi?
A) Korxonalar aksiyalarini sotib olishni
B) Davlat byudjetiga uzoq muddatli qarz berishni
C) Jismoniy shaxslarga to'g'ridan-to'g'ri imtiyozli ipoteka kreditlari berishni
D) Tijorat banklariga kredit berish orqali likvidlik taqdim etishni
To'g'ri javob: D) Tijorat banklariga kredit berish orqali likvidlik taqdim etishni
✔
Izoh: Refinanslash - markaziy bankning tijorat banklariga qisqa muddatli resurs berishi.
15. Mijozning moliyaviy savodxonligini oshirish bank uchun qanday foyda keltiradi?
A) Bank xizmatlariga bo'lgan talabning butunlay yo'qolishi
B) Firibgarlarning ko'payishi
C) Ongli qarorlar, kam muammoli kreditlar va ishonch
D) Mijozlarning bankdan ketishi
To'g'ri javob: C) Ongli qarorlar, kam muammoli kreditlar va ishonch
✔
Izoh: Savodxon mijoz o'z imkoniyatiga mos mahsulot tanlaydi va firibgarlikka kamroq aldanadi.
16. Shartli misol: kreditlarning yalpi summasi 600 mlrd so'm, kredit zararlari uchun zaxira 45 mlrd
so'm. Kreditlarning sof balans qiymati qancha?
A) 645 mlrd so'm
B) 5 550 mlrd so'm
C) 600 mlrd so'm
D) 555 mlrd so'm
To'g'ri javob: D) 555 mlrd so'm
✔
Izoh: Sof qiymat = 600 - 45 = 555 mlrd so'm.
17. Muxbirlik (korrespondent) hisob raqami nima uchun xizmat qiladi?
A) Banklar o'rtasidagi hisob-kitoblar uchun
B) Jismoniy shaxslarning omonati uchun
C) Davlat soliqlarini hisoblash uchun
D) Korxonalar ish haqi to'lovi uchun
To'g'ri javob: A) Banklar o'rtasidagi hisob-kitoblar uchun
✔
Izoh: Korrespondent hisob raqami bir bank boshqa bankda yoki markaziy bankda ochgan, o'zaro to'lovlar
uchun ishlatiladigan hisob.
18. Markaziy bank e'lon qiladigan rasmiy kurs tijorat bankida odatda nima uchun ishlatiladi?
A) Xodimlar ish haqini hisoblash uchun
B) Mijozlarga naqd valyuta sotishning yagona majburiy narxi sifatida
C) Kredit foiz stavkasini belgilash uchun
D) Valyutadagi moddalarni buxgalteriyada qayta baholash uchun
To'g'ri javob: D) Valyutadagi moddalarni buxgalteriyada qayta baholash uchun
✔
Izoh: Rasmiy kurs valyutadagi aktiv va majburiyatlarni milliy valyutada aks ettirish va qayta baholashda
qo'llanadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 183

19. Shartli kurslar: xarid 10 900, sotish 11 000 so'm. Mijoz 400 USD sotib olib, shu kuni yana bankka
sotsa, necha so'm yo'qotadi?
A) 40 000 so'm
B) 80 000 so'm
C) 400 000 so'm
D) 20 000 so'm
To'g'ri javob: A) 40 000 so'm✔
Izoh: Yo'qotish spredga teng: 400 x (11 000 - 10 900) = 40 000 so'm.
20. Mijoz o'zini bank xodimi deb tanishtirgan shaxsga pul o'tkazganini aytsa, bank birinchi navbatda
nima qiladi?
A) Firibgar bilan o'zi bog'lanadi
B) Tezda o'tkazmani to'xtatish yoki qaytarish choralarini ko'radi
C) Mijozga yo'qotishni qoplash uchun yangi iste'mol krediti taklif qiladi
D) Mijozni aybdor deb murojaatni yopadi
To'g'ri javob: B) Tezda o'tkazmani to'xtatish yoki qaytarish choralarini ko'radi
✔
Izoh: Tezkor choralar mablag'ni qaytarish imkoniyatini oshiradi.
21. Moliyaviy barqarorlik sharhini (hisobotini) odatda kim tayyorlaydi?
A) Statistika agentligi
B) Markaziy bank
C) Tijorat banklari uyushmasi
D) Fond birjasi
To'g'ri javob: B) Markaziy bank
✔
Izoh: Markaziy bank moliya tizimidagi risklarni tahlil qilib, moliyaviy barqarorlik sharhini e'lon qiladi.
22. Muddatli depozit talab qilib olinguncha depozitdan nimasi bilan farq qiladi?
A) Undan istalgan payt foizsiz va cheklovsiz yechiladi
B) Faqat yuridik shaxslar uchun ochiladi
C) Unga foiz to'lanmaydi
D) Kelishilgan muddatgacha joylashtiriladi
To'g'ri javob: D) Kelishilgan muddatgacha joylashtiriladi
✔
Izoh: Muddatli depozit shartnomada belgilangan muddatga qo'yiladi.
23. Banklararo valyuta bozorining asosiy ishtirokchilari kimlar?
A) Tijorat banklari va markaziy bank
B) Faqat sug'urta kompaniyalari
C) Faqat jismoniy shaxslar
D) Faqat valyuta almashtirish kassirlari
To'g'ri javob: A) Tijorat banklari va markaziy bank
✔
Izoh: Banklararo bozorda banklar o'zaro va markaziy bank bilan valyuta savdosi qiladi.
24. Foiz riski nima bilan bog'liq?
A) Qarz oluvchining qarzni qaytarmasligi
B) Bank binosining shikastlanishi
C) Foiz stavkalarining kutilmagan o'zgarishi
D) Mijoz ma'lumotlarining sizib chiqishi
To'g'ri javob: C) Foiz stavkalarining kutilmagan o'zgarishi
✔
Izoh: Foiz riski stavkalar o'zgarishi bank daromadi va aktiv qiymatiga ta'sir qilishidan kelib chiqadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 184

25. Fishing (phishing) firibgarligi qanday amalga oshiriladi?
A) Bank binosiga bostirib kirish va xazinani o'marish
B) Bankomatga karta o'quvchi skimmer o'rnatish
C) Banknotalarni qalbakilashtirish
D) Soxta xat yoki sayt orqali ma'lumotlarni aldab olish
To'g'ri javob: D) Soxta xat yoki sayt orqali ma'lumotlarni aldab olish✔
Izoh: Fishingda firibgar ishonchli tashkilot nomidan soxta havola yuboradi.
26. Oldindan to'langan xarajatlar (masalan, bir yillik ijara avansi) balansda qanday aks etadi?
A) Majburiyat sifatida
B) Kapital sifatida
C) Darhol to'liq xarajat sifatida
D) Aktiv sifatida
To'g'ri javob: D) Aktiv sifatida
✔
Izoh: Kelajak davrlarga tegishli xarajat to'lovi kelgusida foyda keltiruvchi aktivdir.
27. Bankning xizmat ko'rsatish standartlari nima uchun belgilanadi?
A) Xizmat narxini oshirish va komissiyalarni ko'paytirish uchun
B) Mijozlar sonini kamaytirish uchun
C) Xodimlarni jazolash uchun
D) Har bir filialda bir xil sifatli xizmat ko'rsatish uchun
To'g'ri javob: D) Har bir filialda bir xil sifatli xizmat ko'rsatish uchun
✔
Izoh: Standartlar xizmat sifatini o'lchanadigan va bashorat qilinadigan qiladi.
28. Ikkinchi darajali ta'sirlar (second-round effects) deganda nima tushuniladi?
A) Bank kreditlarining qarz oluvchi so'roviga ko'ra ikkinchi marta qayta tuzilishi
B) Soliqlarning ikki marta undirilishi
C) Narx shoki ish haqi va kutilmalar orqali umumiy inflyatsiyaga tarqalishi
D) Banknotlarning ikkinchi seriyasi chiqarilishi
To'g'ri javob: C) Narx shoki ish haqi va kutilmalar orqali umumiy inflyatsiyaga tarqalishi
✔
Izoh: Bir martalik narx o'sishi ish haqi va boshqa narxlar oshishiga sabab bo'lsa, inflyatsiya barqarorlashadi.
29. Fiat (dekret) pul nima bilan ta'minlanadi?
A) Davlat qonuni va unga bo'lgan ishonch bilan
B) Kumush tangalar bilan erkin almashinuvi bilan
C) Bankdagi oltin zaxirasining to'liq hajmi bilan
D) Xalqaro tashkilotning maxsus kafolati bilan
To'g'ri javob: A) Davlat qonuni va unga bo'lgan ishonch bilan
✔
Izoh: Fiat pulning ichki qiymati yo'q, u qonuniy to'lov vositasi maqomi va ishonchga tayanadi.
30. Pul multiplikatori nimani ko'rsatadi?
A) Bank foydasining kapitalga nisbatini
B) Bank tizimi pul massasini necha baravar kengaytira olishini
C) Kredit foiz stavkasining depozit stavkasiga nisbatini
D) Naqd pulning yiliga necha marta aylanishini
To'g'ri javob: B) Bank tizimi pul massasini necha baravar kengaytira olishini
✔
Izoh: Multiplikator boshlang'ich zaxira o'zgarishi umumiy pul massasini necha baravar o'zgartirishini
ko'rsatadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 185

Suhbat bileti 1
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. O'zingiz haqingizda qisqacha gapirib bering va nima uchun aynan bank sohasini tanladingiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
Avvalo ta'limim va tajribam haqida qisqa aytaman: iqtisodiy yo'nalishda o'qiganman, amaliyot davomida
hujjatlar va raqamlar bilan ishlashni o'rgandim. Bank sohasini uch sababga ko'ra tanladim. Birinchidan,
bank har bir oila va biznes hayotiga bevosita ta'sir qiladi, bu ishning ijtimoiy ahamiyati katta. Ikkinchidan,
bu sohada aniqlik, tartib va mas'uliyat qadrlanadi, bu sifatlar menga xos. Uchinchidan, bank tizimi tez
rivojlanmoqda: raqamli xizmatlar, yangi mahsulotlar paydo bo'lmoqda, demak, doimiy o'sish imkoniyati
bor. Qisqasi, men barqaror, qoidaga asoslangan va odamlarga foyda keltiradigan muhitda kasbiy
rivojlanishni xohlayman. Shu bilan birga, boshlang'ich lavozimdan boshlab tizimni ichidan o'rganishga
tayyorman.
2. Markaziy bankning asosiy funksiyalarini sanab bering.
Namunaviy javob / yechim:
✔
Markaziy bank davlatning bosh banki bo'lib, tijorat banklaridan farqli ravishda foyda olishni asosiy
maqsad qilmaydi. Uning asosiy funksiyalari quyidagicha. Birinchi, pul-kredit siyosatini olib borish va
narxlar barqarorligini ta'minlash, ya'ni inflyatsiyani jilovlash. Ikkinchi, milliy valyutani muomalaga
chiqarish, ya'ni emissiya. Uchinchi, tijorat banklarini litsenziyalash, ularning faoliyatini tartibga solish va
nazorat qilish. To'rtinchi, banklar uchun «oxirgi kreditor» vazifasini bajarish, ya'ni likvidlik qiyinchiligida
qo'llab-quvvatlash. Beshinchi, to'lov tizimining uzluksiz va xavfsiz ishlashini ta'minlash. Oltinchi, valyuta
siyosatini amalga oshirish va xalqaro zaxiralarni boshqarish. Bundan tashqari, Markaziy bank moliyaviy
barqarorlikni kuzatadi va iste'molchilar huquqlarini himoya qilishda ishtirok etadi.
3. «Bank siri» nima va uni qanday holatlarda oshkor qilish mumkin?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bank siri mijozning hisob raqamlari, qoldiqlari, operatsiyalari va shaxsiy ma'lumotlari haqidagi maxfiy
axborotdir. Bank xodimi bu ma'lumotni uchinchi shaxslarga, jumladan qarindoshlarga, tanishlarga va
hatto boshqa bo'lim xodimlariga ham ish zaruratisiz bermasligi shart. Bu majburiyat ishdan ketgandan
keyin ham saqlanadi. Ma'lumot faqat qonunda belgilangan hollarda oshkor qilinadi: mijozning o'zi
yozma rozilik berganda yoki vakolatli davlat organlari qonuniy tartibda rasmiy so'rov yuborganda.
Bunday so'rovlar ham xodim tomonidan mustaqil emas, balki bankning yuridik va komplayens bo'limi
orqali ko'rib chiqiladi. Amalda men telefon orqali so'ralgan ma'lumotni bermayman, ekranni
begonalardan himoya qilaman va hujjatlarni stolda qoldirmayman.
4. Mijoz baland ovozda norozilik bildirsa, siz qanday harakat qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo o'zim xotirjam bo'laman va ovozimni ko'tarmayman, chunki mijozning hissiyoti menga shaxsan
qaratilmagan. Keyin uni diqqat bilan, gapini bo'lmasdan tinglayman. Tinglash davomida muammoning
mohiyatini aniqlash uchun ochiq savollar beraman. So'ngra uning his-tuyg'usini tan olaman: «Sizni
tushunaman, bu holat haqiqatan noqulay». Keyin muammoni qisqa takrorlab, to'g'ri tushunganimni
tasdiqlataman. Agar yechim mening vakolatimda bo'lsa, aniq harakat va muddatni aytaman.
Vakolatimdan tashqarida bo'lsa, mas'ul xodim yoki rahbarni jalb qilaman va mijozni tashlab ketmayman.
Imkon bo'lsa, suhbatni boshqalar ko'rmaydigan joyga o'tkazaman. Oxirida shikoyatni rasmiy qayd
etaman va natija haqida xabar berishni va'da qilib, uni bajaraman.
5. Keys: kun yakunida kassangizda kamomad aniqlandi. Harakatlaringiz qanday bo'ladi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Birinchi navbatda vahimaga tushmayman va kamomadni o'z cho'ntagimdan yashirincha to'ldirishga
urinmayman, chunki bu qoidabuzarlik va muammoning asl sababini yashiradi. Darhol bevosita rahbarga
yoki bosh kassirga xabar beraman. So'ngra belgilangan tartibda qayta sanoq o'tkaziladi, iloji bo'lsa guvoh
ishtirokida. Keyin kun davomidagi barcha operatsiyalarni tekshiraman: kirim-chiqim orderlari, tizimdagi
yozuvlar, valyuta ayirboshlash, qaytarilgan qaytim. Ko'pincha sabab noto'g'ri kiritilgan summa yoki
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 186

mijozga ortiqcha berilgan pul bo'ladi. Videokuzatuv yozuvlari ham tekshirilishi mumkin. Barcha holatlar
dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi. Agar mijozga ortiqcha pul berilgani aniqlansa, bank tartibiga ko'ra u
bilan muloyim muloqot qilinadi. Natijadan saboq olib, keyingi safar har bir operatsiyani yanada diqqat
bilan nazorat qilaman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 187

Suhbat bileti 2
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Sizning eng kuchli uchta tomoningiz qaysi va ular bank ishida qanday yordam beradi?
Namunaviy javob / yechim:✔
Birinchi kuchli tomonim diqqat va aniqlik. Raqamlar va hujjatlar bilan ishlaganda xatoga yo'l
qo'ymaslikka harakat qilaman, ishni topshirishdan oldin qayta tekshirish odatim bor. Bank ishida bu
kassadagi aniqlik va hujjatlarni to'g'ri rasmiylashtirishda muhim. Ikkinchisi muloqot ko'nikmasi:
murakkab narsani sodda tilda tushuntira olaman, sabr bilan tinglayman. Bu mijozlarga mahsulot
tushuntirish va nizoli vaziyatlarni yumshatishda kerak bo'ladi. Uchinchisi o'rganishga tayyorlik: yangi
dastur yoki tartibni tez o'zlashtiraman, tushunmaganimni so'rashdan uyalmayman. Bank qoidalari va
tizimlari tez-tez yangilanadi, shuning uchun bu sifat zarur. Har bir sifatni o'qish va amaliyot davridagi
aniq misollar bilan tasdiqlashim mumkin.
2. Tijorat banki qanday daromad oladi? Asosiy bank operatsiyalarini tushuntiring.
Namunaviy javob / yechim:
✔
Tijorat bankining operatsiyalari uch guruhga bo'linadi. Passiv operatsiyalar orqali bank mablag' jalb
qiladi: mijozlardan depozitlar qabul qiladi, boshqa banklardan qarz oladi, o'z kapitalini shakllantiradi.
Aktiv operatsiyalar orqali bank bu mablag'larni joylashtiradi: kreditlar beradi, qimmatli qog'ozlarga
investitsiya qiladi. Komissiya operatsiyalari esa xizmat ko'rsatishdir: pul o'tkazmalari, valyuta
ayirboshlash, kartalarga xizmat, inkassatsiya va boshqalar. Bankning asosiy daromadi foiz marjasidan,
ya'ni kredit bo'yicha olinadigan foiz bilan depozit bo'yicha to'lanadigan foiz o'rtasidagi farqdan tushadi.
Ikkinchi muhim manba komissiya daromadlari. Bundan tashqari, valyuta operatsiyalaridagi farq ham
daromad keltiradi. Bank bu daromad hisobidan xarajatlarini qoplaydi, risklarni zaxira bilan ta'minlaydi va
foyda oladi.
3. Manfaatlar to'qnashuvi nima? Misol bilan tushuntiring.
Namunaviy javob / yechim:
✔
Manfaatlar to'qnashuvi xodimning shaxsiy manfaati uning bank va mijoz oldidagi majburiyatlari bilan
ziddiyatga kirgan holatdir. Bunday holatda xodim xolis qaror qabul qila olmasligi xavfi paydo bo'ladi.
Misol: kredit mutaxassisi o'z qarindoshi yoki yaqin do'stining kredit arizasini ko'rib chiqishi kerak bo'lib
qoldi. Hatto u halol ishlasa ham, qaror shubha uyg'otadi. To'g'ri yo'l bu holatni darhol rahbarga oshkor
qilish va arizani boshqa xodimga o'tkazishdir. Yana bir misol: xodim mijozdan qimmat sovg'a qabul qilib,
keyin unga imtiyoz berishi. Asosiy tamoyil shuki, to'qnashuvni yashirmaslik, o'z vaqtida e'lon qilish va
qaror jarayonidan chetlanish kerak. Banklarda buning uchun ichki odob-axloq kodeksi va deklaratsiya
tartiblari mavjud.
4. Mijozga muddatli depozitni qanday tushuntirasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avval mijozning maqsadini aniqlayman: pulni qancha muddatga va nima uchun saqlamoqchi,
muddatdan oldin kerak bo'lib qolishi mumkinmi. Keyin sodda tilda tushuntiraman: muddatli depozit bu
pulni bankka kelishilgan muddatga qo'yish, buning evaziga bank oldindan belgilangan foiz to'laydi.
Muhim shartlarni alohida ta'kidlayman: foiz qachon to'lanadi, oylikmi yoki muddat oxirida, foiz
kapitallashadimi, depozitni to'ldirish yoki qisman yechish mumkinmi, muddatidan oldin yechilsa foiz
qanday qayta hisoblanadi. Shuningdek, omonatlar davlat kafolati tizimi bilan himoyalanganini aytaman.
Shartnomani imzolashdan oldin uni o'qib chiqishni tavsiya qilaman va savollari qolmaganiga ishonch
hosil qilaman. Mijozga mos kelmasa, boshqa variantni taklif qilaman.
5. Keys: mijoz katta miqdordagi naqd pulni hisobga qo'ymoqchi, ammo pulning manbasini
tushuntirishdan bosh tortmoqda. Nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo xotirjam va hurmat bilan muloqot qilaman, mijozni ayblamayman. Bank qoidalariga ko'ra,
ma'lum holatlarda mablag' manbasi haqida ma'lumot so'rash majburiy ekanini va bu barcha mijozlar
uchun umumiy talab ekanini tushuntiraman. Masalan, sotuv shartnomasi, meros hujjati yoki ish haqi
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 188

ma'lumotnomasi kabi hujjatlar so'ralishi mumkin. Agar mijoz baribir rad etsa yoki uning xatti-harakatlari
shubhali bo'lsa, ichki tartibga muvofiq operatsiyani to'xtatib, darhol komplayens yoki ichki nazorat
xodimiga xabar beraman. Eng muhimi, mijozga uning haqida xabar berilayotganini aytmayman, chunki
bu ham qoidabuzarlik hisoblanadi. Holatni ichki tizimda qayd etaman. Qaror mening shaxsiy fikrimga
emas, AML qoidalariga asoslanadi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 189

Suhbat bileti 3
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Besh yildan keyin o'zingizni qayerda ko'rasiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
Besh yildan keyin o'zimni shu bankda tajribali, ishonchli mutaxassis sifatida ko'raman. Dastlabki bir-ikki
yilda tanlangan lavozimda ishni mukammal o'zlashtirmoqchiman: barcha ichki tartiblar, mahsulotlar va
dasturlarni puxta bilish, mijozlar oldida obro' qozonish. Keyingi bosqichda chuqurroq yo'nalishga,
masalan, kreditlash yoki risk tahliliga o'tish, yoki yangi xodimlarga ustozlik qilishni maqsad qilganman.
Parallel ravishda kasbiy malakamni oshirish uchun bank kurslari va sertifikatlarida qatnashaman, chet
tilini kuchaytiraman. Lekin maqsadim faqat lavozim emas, balki bankka real foyda keltirish va natijalar
bilan o'sish. Rahbariyat imkoniyat bersa, mas'uliyati yuqoriroq vazifalarni olishga tayyor bo'lishni
xohlayman.
2. Depozitlarning qanday turlari bor va ular bir-biridan qanday farq qiladi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Depozitlar asosan uch guruhga bo'linadi. Birinchisi, talab qilib olinguncha depozit: mijoz pulni istalgan
vaqtda yechib olishi mumkin, masalan, joriy hisobvaraq yoki karta hisobi. Bunda foiz past yoki umuman
bo'lmaydi, chunki bank bu mablag'ni uzoq muddatga joylashtira olmaydi. Ikkinchisi, muddatli depozit:
pul kelishilgan muddatga qo'yiladi, foiz yuqoriroq bo'ladi, lekin muddatidan oldin yechilsa foiz qisqarishi
mumkin. Uchinchisi, jamg'arma depozit: maqsad pul to'plash, odatda muntazam to'ldirish imkoniyati
bor. Bundan tashqari, depozitlar valyutasiga ko'ra milliy va xorijiy valyutadagi, egasiga ko'ra jismoniy va
yuridik shaxslarniki bo'ladi. Umumiy qoida shuki, muddat uzoqroq va cheklov ko'proq bo'lsa, odatda foiz
yuqoriroq bo'ladi.
3. Pul yuvish (legallashtirish) nima va u qanday bosqichlardan iborat?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Pul yuvish jinoiy yo'l bilan topilgan daromadga qonuniy ko'rinish berish jarayonidir. Banklar bunga qarshi
kurashning birinchi chizig'ida turadi, shuning uchun har bir xodim uning belgilarini bilishi kerak. Klassik
tarzda u uch bosqichdan iborat. Birinchi bosqich, joylashtirish: naqd jinoiy pul moliya tizimiga kiritiladi,
masalan, kichik bo'laklarga bo'lib hisobga qo'yiladi. Ikkinchi bosqich, qatlamlash: pulning izini yo'qotish
uchun ko'plab murakkab o'tkazmalar, turli hisoblar va mamlakatlar orqali operatsiyalar qilinadi.
Uchinchi bosqich, integratsiya: «tozalangan» pul qonuniy iqtisodiyotga qaytadi, masalan, ko'chmas mulk
yoki biznesga sarflanadi. Bank xodimi shubhali belgilarni ko'rsa, mustaqil tergov qilmaydi, balki ichki
tartibga ko'ra komplayens bo'limiga xabar beradi.
4. Mijozga o'ziga kerak bo'lmagan mahsulotni sotish bo'yicha bosim bo'lsa, qanday yo'l tutasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Men sotuv rejasini muhim deb bilaman, chunki bu bankning daromadi va jamoaning natijasi. Ammo
mijozga keraksiz mahsulotni majburlash uzoq muddatda bankka zarar keltiradi: mijoz ishonchini
yo'qotadi, shikoyat qiladi va boshqa bankka ketadi. Shuning uchun men sotuvni ehtiyojdan boshlayman.
Avval savollar orqali mijozning maqsadini, daromadini va muammosini aniqlayman, keyin aynan unga
mos keladigan mahsulotni taklif qilaman. Mahsulotning afzalliklari bilan birga shartlari va cheklovlarini
ham ochiq aytaman. Agar mahsulot mos kelmasa, buni halol aytaman. Rejani bajarish uchun esa
mijozlar oqimini ko'paytirish, har bir mijozga sifatli maslahat berish va mos kross-sotuv imkoniyatlarini
qo'ldan boy bermaslikka e'tibor beraman.
5. Keys: mijoz sizga «bankdan qo'ng'iroq qilishdi, men SMS kodni aytib qo'ydim, endi kartamdan pul
yechilyapti» deb murojaat qildi. Harakatlaringiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bu shoshilinch holat, shuning uchun birinchi navbatda vaqtni yo'qotmasdan mijozning kartasini va kerak
bo'lsa masofaviy xizmatga kirishni bloklayman yoki buni darhol bajaradigan bo'limga ulayman. Keyin
mijozni tinchlantiraman va voqeani batafsil so'rayman: qachon qo'ng'iroq bo'lgan, qaysi raqamdan,
qanday ma'lumotlar aytilgan. Tizimda so'nggi operatsiyalarni ko'rib, shubhali o'tkazmalarni aniqlaymiz.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 190

Bankning firibgarlikka qarshi bo'limiga va tartibga ko'ra shikoyat arizasini rasmiylashtiraman. Mijozga
huquqni muhofaza qiluvchi organlarga ham murojaat qilishni tushuntiraman. Pulni qaytarish haqida aniq
va'da bermayman, faqat tartibni tushuntiraman. Oxirida bank xodimlari hech qachon SMS kod, PIN yoki
CVV so'ramasligini eslatib, yangi karta chiqarish va parollarni almashtirishni tavsiya qilaman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 191

Suhbat bileti 4
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Sizning zaif tomoningiz nima va uning ustida qanday ishlayapsiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
Zaif tomonim, ba'zan ishni haddan tashqari mukammal qilishga intilib, ko'p vaqt sarflashim. Masalan,
o'qish davrida hisobotni bir necha marta qayta tekshirib, boshqa vazifalarga vaqtim qisqarib qolgan
holatlar bo'lgan. Buni anglaganimdan keyin bir necha usulni qo'llay boshladim. Birinchidan, vazifalarni
muhimligi va muddatiga qarab ustuvorlashtiraman. Ikkinchidan, har bir ishga taxminiy vaqt ajratib, unga
rioya qilishga harakat qilaman. Uchinchidan, tekshirish uchun aniq ro'yxat tuzaman, shunda takroriy
tekshiruvlar kamayadi. Bank ishida aniqlik juda muhim, shuning uchun bu sifatni yo'qotmoqchi
emasman, faqat uni tezlik bilan muvozanatlashni o'rganyapman. Natijada ish sifati saqlangan holda
unumdorligim sezilarli oshdi.
2. Kreditlashning asosiy tamoyillarini tushuntiring.
Namunaviy javob / yechim:
✔
Kreditlash bir necha asosiy tamoyilga tayanadi. Qaytarilish tamoyili: berilgan kredit albatta qaytarilishi
kerak, bu kreditni oddiy yordamdan farqlaydi. Muddatlilik: kredit aniq muddatga beriladi va to'lov
jadvali oldindan kelishiladi. To'lovlilik: qarz oluvchi kreditdan foydalangani uchun foiz to'laydi, bu
bankning daromadi. Ta'minlanganlik: kredit garov, kafillik yoki sug'urta orqali himoyalanadi, bu bank
riskini kamaytiradi. Maqsadlilik: kredit ko'pincha aniq maqsad uchun beriladi va undan maqsadli
foydalanish nazorat qilinishi mumkin. Bundan tashqari, kredit berishdan oldin qarz oluvchining to'lov
qobiliyati, daromadi, kredit tarixi va mavjud majburiyatlari tahlil qilinadi. Bu tamoyillar ham bankni, ham
mijozni ortiqcha qarzdorlikdan himoya qiladi.
3. KYC tamoyili nima va u nima uchun kerak?
Namunaviy javob / yechim:
✔
KYC ingliz tilidagi «mijozingni bil» degan iboradan olingan bo'lib, bankning mijozni identifikatsiya qilish
va o'rganish tartibidir. U bir necha qismdan iborat. Birinchi, identifikatsiya: shaxsni tasdiqlovchi hujjat
asosida mijozning kimligini aniqlash. Ikkinchi, verifikatsiya: ma'lumotlarning haqiqiyligini tekshirish.
Uchinchi, mijozning faoliyati, daromad manbalari va kutilayotgan operatsiyalari haqida ma'lumot
to'plash. To'rtinchi, risk darajasini baholash va kerak bo'lsa kuchaytirilgan tekshiruv o'tkazish. Beshinchi,
ma'lumotlarni muntazam yangilab borish. KYC banklarni pul yuvish, terrorizmni moliyalashtirish va
firibgarlikdan himoya qiladi. U mijoz uchun ham foydali: uning nomidan begona shaxs hisob ochishi yoki
operatsiya qilishi qiyinlashadi. Shuning uchun hujjat so'rash byurokratiya emas, xavfsizlik chorasidir.
4. Kredit olmoqchi bo'lgan mijozga kreditning haqiqiy qiymatini qanday tushuntirasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Mijozlar ko'pincha faqat nominal foiz stavkasiga e'tibor beradi, shuning uchun men to'liq xarajatni
tushuntirishga harakat qilaman. Avvalo, oylik to'lov miqdori va to'lovlar jadvalini ko'rsataman, chunki bu
mijozning byudjetiga bevosita ta'sir qiladi. Keyin kredit davomida jami qancha foiz to'lanishini aytaman.
Shuningdek, qo'shimcha xarajatlarni alohida sanab beraman: komissiyalar, sug'urta, garovni baholash va
rasmiylashtirish xarajatlari. Shu sababli taqqoslash uchun samarali yillik foiz stavkasiga qarash kerakligini
tushuntiraman. Kechiktirilgan to'lov uchun jarima va uning kredit tarixiga ta'sirini ham ochiq aytaman.
Oxirida oylik to'lov daromadining qanchalik katta qismini egallashini birga baholaymiz. Maqsadim mijoz
o'ylab, ongli qaror qabul qilishi.
5. Keys: mijoz xizmat haqidan norozi bo'lib, sizni «aldoqchi» deb ayblamoqda va boshqa mijozlar
oldida janjal ko'tarmoqda. Nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo haqoratga shaxsan javob bermayman va ovozimni ko'tarmayman. Mijozga xotirjam ohangda
murojaat qilib, muammoni hal qilishga tayyor ekanimni aytaman. Imkon bo'lsa, uni alohida joyga yoki
bo'sh oynaga taklif qilaman, shunda boshqa mijozlarga xalaqit bo'lmaydi va u ham o'zini qulayroq his
qiladi. Keyin aynan qaysi xizmat haqi uni norozi qilganini aniqlayman va tarif hamda shartnoma
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 192

shartlarini unga ko'rsatib, sodda tilda tushuntiraman. Agar haqiqatan bank tomonidan xato bo'lsa, buni
tan olib, tuzatish tartibini boshlayman. Agar haq to'g'ri undirilgan bo'lsa, kelajakda bunday xarajatdan
qanday qochish mumkinligini aytaman. Mijoz qoniqmasa, rasmiy shikoyat berish huquqini
tushuntiraman va rahbarni jalb qilaman. Tahdid yoki zo'ravonlik bo'lsa, xavfsizlik xizmatini chaqiraman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 193

Suhbat bileti 5
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Nima uchun aynan bizning bankni tanladingiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
Bu savolga tayyorlanib, bankingiz haqida ochiq manbalardan ma'lumot o'rgandim: rasmiy sayt,
mahsulotlar, mobil ilova va mijozlar fikrlarini ko'rib chiqdim. Meni bir necha jihat qiziqtirdi. Birinchidan,
bankning raqamli xizmatlarni rivojlantirishga katta e'tibor berishi, bu zamonaviy va istiqbolli yo'nalish.
Ikkinchidan, mijozlarga xizmat sifatiga qaratilgan yondashuv. Uchinchidan, yangi xodimlarni o'qitish va
ichki o'sish imkoniyatlari haqida ijobiy fikrlar eshitdim. Men uchun bank tanlashda ishonchlilik, ish
madaniyati va kasbiy rivojlanish imkoniyati asosiy mezon. Albatta, tashqaridan hamma narsani to'liq
bilish qiyin, shuning uchun suhbat davomida jamoa va ish jarayoni haqida ko'proq bilishni istayman.
O'ylaymanki, mening maqsadlarim bankning yo'nalishiga mos keladi.
2. Oddiy foiz va murakkab foizning farqi nimada? Mantiqini tushuntiring.
Namunaviy javob / yechim:
✔
Oddiy foizda foiz har doim faqat dastlabki asosiy summaga hisoblanadi. Masalan, depozitga qo'yilgan
summa bo'yicha har davr bir xil miqdorda foiz yoziladi va oldingi davrlarda yozilgan foizga yangi foiz
hisoblanmaydi. Shuning uchun daromad vaqt o'tishi bilan chiziqli o'sadi. Murakkab foizda esa har bir
davr oxirida hisoblangan foiz asosiy summaga qo'shiladi, ya'ni kapitallashadi, keyingi davrda foiz yangi,
kattaroq summaga hisoblanadi. Natijada «foizga foiz» paydo bo'ladi va jamg'arma tezlashib o'sadi.
Kapitallashuv qanchalik tez-tez bo'lsa, masalan, yillik emas oylik bo'lsa, yakuniy summa shunchalik
ko'proq bo'ladi. Shuning uchun mijozga depozitni tanlashda nafaqat stavkaga, balki foiz hisoblash va
kapitallashuv tartibiga ham qarashni maslahat beraman.
3. Mijozdan sovg'a yoki pul taklif qilinsa, qanday yo'l tutasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Mijoz minnatdorlik bildirmoqchi bo'lsa, buni hurmat bilan qabul qilaman, lekin pul, qimmatbaho sovg'a
yoki xizmatni rad etaman. Buning sababini xushmuomalalik bilan tushuntiraman: bank xodimi sifatida
mening vazifam barcha mijozlarga teng va xolis xizmat ko'rsatish, sovg'a esa bu xolislikka shubha
tug'diradi. Pul taklifi esa, ayniqsa biror xizmat evaziga bo'lsa, poraga yaqin holat va qat'iy taqiqlangan.
Agar mijoz qayta-qayta talab qilsa yoki taklif muayyan qaror bilan bog'liq bo'lsa, bu haqda bevosita
rahbarga va komplayens bo'limiga xabar beraman. Ko'p banklarda ramziy sovg'alar bo'yicha ham ichki
qoidalar mavjud, men ularga qat'iy amal qilaman. Mijozga eng yaxshi minnatdorlik xizmat haqida ijobiy
fikr qoldirish ekanini aytaman.
4. Yosh mijozga moliyaviy savodxonlik bo'yicha qanday asosiy maslahatlar berasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo uning daromadi va maqsadlarini bilib olaman, keyin sodda va amaliy maslahatlar beraman.
Birinchi, oylik byudjet tuzish: daromad va xarajatlarni yozib borish, majburiy va ixtiyoriy xarajatlarni
ajratish. Ikkinchi, «avval o'zingga to'la» qoidasi: daromad tushishi bilan uning bir qismini jamg'armaga
ajratish. Uchinchi, kutilmagan holatlar uchun zaxira fond yaratish. To'rtinchi, kreditni ehtiyotkorlik bilan
olish: iste'mol uchun qarz olishdan oldin oylik to'lovni ko'tara olishni va umumiy qiymatini baholash.
Beshinchi, kredit tarixini toza saqlash, chunki u kelajakdagi imkoniyatlarga ta'sir qiladi. Oltinchi,
firibgarlikdan ehtiyot bo'lish: kod va parollarni hech kimga aytmaslik, «tez boyish» takliflariga
ishonmaslik. Mijozga bankning jamg'arma mahsulotlarini ham tushuntiraman.
5. Keys: kreditni muntazam to'lab kelgan mijoz ishsiz qoldi va to'lovni to'lay olmasligini aytmoqda.
Nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo mijozning o'zi kelib murojaat qilganini ijobiy baholayman, chunki bu muammoni birga hal qilish
imkonini beradi. Uni hurmat bilan tinglab, vaziyatini aniqlayman: daromad qachon to'xtagan, yangi ish
topish istiqboli, boshqa daromad manbalari, oilaviy holati. Keyin unga to'lov kechiktirilsa nima bo'lishini
halol tushuntiraman: jarima, kredit tarixiga salbiy ta'sir va keyingi oqibatlar. Shu bilan birga, bankda
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 194

mavjud bo'lishi mumkin bo'lgan yechimlarni aytaman: to'lov jadvalini qayta ko'rib chiqish, muddatni
uzaytirish yoki vaqtinchalik imtiyozli davr. Bu qarorlar mening vakolatimda bo'lmasa, mijozdan yozma
ariza va tasdiqlovchi hujjatlarni qabul qilib, mas'ul bo'limga yuboraman. Hech qachon aniq natijani va'da
qilmayman va mijozni tahqirlamayman. Muammoli kreditlar bo'limi bilan aloqani saqlab boraman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 195

Suhbat bileti 6
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Jamoada ishlash tajribangiz haqida gapirib bering. Jamoada qanday rol o'ynaysiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
O'qish davomida guruh loyihalarida, amaliyot davrida esa bo'lim jamoasida ishlaganman. Bir loyihada
vazifalar notekis taqsimlanib, muddat yaqinlashganda ish to'xtab qolgan edi. Men tashabbus ko'rsatib,
qolgan ishlarni ro'yxatga oldim, har bir a'zoning kuchli tomoniga qarab vazifalarni taqsimlashni taklif
qildim va kunlik qisqa uchrashuvlar o'tkazdik. Natijada loyiha o'z vaqtida topshirildi. Jamoada odatda
tartibni ushlab turuvchi va aloqani bog'lovchi rolni bajaraman: vazifalar aniq bo'lishi, hech kim chetda
qolmasligi uchun harakat qilaman. Shu bilan birga, boshqalarning fikrini tinglash va kerak bo'lsa o'z
fikrimdan voz kechishni bilaman. Bank filialida ham kassirlar, operatsionistlar va kredit bo'limi bir-biriga
bog'liq, shuning uchun hamjihatlik muhim deb hisoblayman.
2. Annuitet va differensial to'lov usullarining farqini tushuntiring.
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bu kreditni qaytarishning ikki asosiy usuli. Annuitet usulida butun muddat davomida har oy bir xil
summa to'lanadi. Lekin to'lov ichidagi tarkib o'zgaradi: boshida to'lovning katta qismi foizga, kichik qismi
asosiy qarzga ketadi, vaqt o'tishi bilan bu nisbat teskarisiga o'zgaradi. Bu usul byudjetni rejalashtirish
uchun qulay, ammo jami to'lanadigan foiz odatda ko'proq bo'ladi. Differensial usulda esa asosiy qarz
teng qismlarga bo'linib to'lanadi, foiz esa qolgan qarzga hisoblanadi. Shuning uchun dastlabki to'lovlar
katta bo'ladi va har oy kamayib boradi. Jami foiz kamroq bo'ladi, lekin boshida daromad yuqori bo'lishi
talab qilinadi. Mijozga qaysi usul mos ekanini uning daromad barqarorligiga qarab tushuntiraman.
3. Ijtimoiy muhandislik va fishing nima? Bank xodimi o'zini qanday himoya qiladi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Ijtimoiy muhandislik texnik buzish emas, balki inson ishonchi, qo'rquvi yoki shoshqaloqligidan foydalanib
ma'lumot olish usulidir. Fishing uning keng tarqalgan turi: soxta xat, SMS yoki saytlar orqali parol, kod
yoki karta ma'lumotlarini aldab olish. Firibgarlar ko'pincha rahbar, IT xodimi yoki boshqa bank vakili
nomidan murojaat qilib, shoshilinchlik muhitini yaratadi. Bank xodimi sifatida men o'zimni bir necha
qoida bilan himoya qilaman. Parol va kirish ma'lumotlarini hech kimga, hatto hamkasbga ham
bermayman. Noma'lum havolalar va ilovalarni ochmayman. Shubhali so'rovni rasmiy kanal orqali qayta
tekshiraman. Ish joyidan ketayotganda kompyuterni bloklayman. Shubhali xat yoki qo'ng'iroq haqida
axborot xavfsizligi bo'limiga darhol xabar beraman.
4. Mijozning ehtiyojini aniqlash uchun qanday savollar berasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Ehtiyojni aniqlashda asosan ochiq savollardan foydalanaman, chunki ular mijozni batafsil gapirishga
undaydi. Masalan: «Bu mablag'ni qanday maqsadda ishlatmoqchisiz?», «Pul sizga qachon kerak bo'lishi
mumkin?», «Hozir qaysi bank xizmatlaridan foydalanasiz va nimasi sizni qoniqtirmaydi?». Keyin
aniqlashtiruvchi savollar beraman: muddat, qulay to'lov miqdori, onlayn yoki filial orqali xizmat afzalligi.
Oxirida tasdiqlovchi savol bilan tushunganimni tekshiraman: «Demak, sizga pulni yarim yilga saqlab,
kerak bo'lsa qisman yechish imkoniyati muhimmi?». Savollar orasida mijozni diqqat bilan tinglayman va
uning gapini bo'lmayman. Shaxsiy hayotiga ortiqcha kirmayman, faqat xizmat uchun zarur ma'lumotni
so'rayman. Shundan keyingina mos mahsulotni taklif qilaman.
5. Keys: filialda uzun navbat, tizim sekin ishlayapti, mijozlar asabiylashmoqda. Siz qanday yo'l tutasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Birinchi navbatda o'zim xotirjam bo'lishim kerak, chunki xodimning asabiyligi mijozlarga tez yuqadi.
Tizimdagi sekinlik haqida darhol rahbarga va IT yordam xizmatiga xabar beraman. Keyin mijozlarga ochiq
ma'lumot beraman: texnik sabab borligini, uni hal qilish ustida ishlanayotganini va taxminiy kutish
vaqtini aytaman. Odamlarni noaniqlikdan ko'ra aniq ma'lumot ko'proq tinchlantiradi. Rahbar bilan
kelishib, oddiy so'rovlarni bankomat, mobil ilova yoki boshqa oynaga yo'naltirish mumkin. Keksa,
nogironligi bor yoki homilador mijozlarga belgilangan tartibda e'tibor beraman. Har bir mijozga
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 196

«kutganingiz uchun rahmat» deyman. Ish tezligini oshirish uchun xatolikka yo'l qo'ymayman, chunki
shoshilish kassada kamomad yoki noto'g'ri operatsiyaga olib kelishi mumkin. Kun oxirida holatni tahlil
qilamiz.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 197

Suhbat bileti 7
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Stressli vaziyatda qanday ishlaysiz? Misol keltiring.
Namunaviy javob / yechim:✔
Stressli vaziyatda avvalo vaziyatni baholab, eng muhim vazifani aniqlayman va ishni bosqichlarga
bo'laman. Shunda hammasi bir paytda bosib kelgandek tuyulmaydi. Misol: amaliyot davrida hisobot
topshirish kuni tizim ishlamay qoldi, bir vaqtning o'zida bir nechta mijoz ham kutayotgan edi. Men
rahbarga darhol xabar berdim, mijozlarga vaziyatni tushuntirib, kutish yoki keyinroq kelish variantini
taklif qildim, hisobot uchun esa zarur ma'lumotlarni qo'lda tayyorlab qo'ydim. Tizim tiklangach, ishni tez
yakunladik. Stressni boshqarishda menga uchta narsa yordam beradi: rejalashtirish, chuqur nafas olib
hissiyotni boshqarish va kerak bo'lganda yordam so'rashdan uyalmaslik. Ish kunidan keyin sport bilan
shug'ullanish ham qayta tiklanishga yordam beradi.
2. Inflyatsiya nima va u depozit hamda kreditlarga qanday ta'sir qiladi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Inflyatsiya narxlarning umumiy darajasining barqaror o'sishi, ya'ni pulning xarid qobiliyatining
pasayishidir. Bugun ma'lum summaga sotib olinadigan tovarni bir yildan keyin xuddi shu summaga sotib
olib bo'lmaydi. Depozitga ta'siri: agar depozit foizi inflyatsiyadan past bo'lsa, real daromad salbiy bo'ladi,
ya'ni pul nominal ko'paysa ham, uning xarid qobiliyati kamayadi. Shuning uchun nominal va real foiz
farqini tushunish muhim: real foiz taxminan nominal foizdan inflyatsiyani ayirish orqali topiladi. Kreditga
ta'siri: yuqori inflyatsiya davrida banklar foizni oshiradi, chunki qaytariladigan pul qadrsizlanadi. Qarz
oluvchi uchun esa qat'iy foizli kredit inflyatsiya sharoitida ma'lum afzallik berishi mumkin. Markaziy bank
asosiy stavka orqali inflyatsiyani jilovlashga harakat qiladi.
3. Agar rahbaringiz bank qoidalariga zid ko'rsatma bersa, nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo ko'rsatmani to'g'ri tushunganimga ishonch hosil qilaman, chunki ba'zan noto'g'ri tushunish
sababli ziddiyat paydo bo'ladi. Buning uchun rahbardan hurmat bilan aniqlik kiritishni so'rayman. Agar
ko'rsatma haqiqatan ichki tartib yoki qonunga zid bo'lsa, masalan, hujjatsiz operatsiya o'tkazish yoki
mijoz tekshiruvini chetlab o'tish, buni xushmuomalalik bilan rahbarga aytaman va qaysi qoidaga zidligini
ko'rsataman. Ko'pincha shu bilan masala hal bo'ladi. Agar rahbar talabida qat'iy tursa, men
qoidabuzarlikni bajarmayman, chunki javobgarlik operatsiyani amalga oshirgan xodimga ham tushadi.
Bunday holatda bankning rasmiy kanallari orqali, masalan, komplayens bo'limi yoki ishonch telefoni
orqali murojaat qilaman. Bu sadoqatsizlik emas, balki bankni himoya qilishdir.
4. Mijoz kredit arizasi rad etilganidan norozi. Unga buni qanday tushuntirasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo hurmat va hamdardlik bilan gaplashaman, chunki rad javobi mijoz uchun yoqimsiz. Qaror
bankning belgilangan mezonlari asosida qabul qilinganini, shaxsiy munosabat bilan bog'liq emasligini
tushuntiraman. Bank ichki tartibi va qonun ruxsat bergan doirada rad etishning umumiy sababini
aytaman, masalan, daromadga nisbatan to'lov yuki yuqori yoki kredit tarixida muammo borligi. Ichki
baholash tafsilotlarini oshkor qilmayman. Eng muhimi, mijozga keyingi qadamni ko'rsataman: kredit
tarixini yaxshilash, mavjud qarzlarni kamaytirish, kafil yoki garov taqdim etish, kichikroq summaga
murojaat qilish yoki daromadni tasdiqlovchi qo'shimcha hujjatlar keltirish. Mos keladigan boshqa
mahsulot bo'lsa, uni taklif qilaman. Mijoz qaror ustidan rasmiy shikoyat berish huquqiga ega ekanini
ham aytaman.
5. Keys: uzoq qarindoshingiz yoki tanishingiz sizdan «kreditimni tezroq va hujjatlarsiz rasmiylashtirib
ber» deb iltimos qilmoqda. Nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bu klassik manfaatlar to'qnashuvi holati. Avvalo tanishimga hurmat bilan, lekin aniq qilib, bank
qoidalarini chetlab o'tolmasligimni aytaman. Hujjatsiz yoki tekshiruvsiz kredit berish nafaqat
qoidabuzarlik, balki bank va uning o'zi uchun ham xavfli: qaytara olmaydigan kredit uning moliyaviy
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 198

holatini og'irlashtiradi. Unga to'g'ri yo'lni ko'rsataman: qanday hujjatlar kerak, arizani qanday topshirish,
ko'rib chiqish qanday bosqichlardan o'tadi. Ichki tartibga ko'ra qarindoshlik yoki yaqin tanishlik haqida
rahbarimga oshkor qilaman va uning arizasini boshqa xodim ko'rib chiqishini so'rayman. Agar tanishim
bosim o'tkazishni davom ettirsa yoki biror manfaat taklif qilsa, buni ham rahbarga xabar beraman.
Shaxsiy munosabat kasbiy halollikdan ustun bo'lmasligi kerak.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 199

Suhbat bileti 8
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Nima uchun kassir lavozimiga da'vogarlik qilyapsiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
Kassir lavozimi bank ishining asosi deb hisoblayman, chunki aynan kassada mijoz bilan to'g'ridan-to'g'ri
muloqot va pul bilan ishlashning eng muhim ko'nikmalari shakllanadi. Bu lavozim menga kuchli
tomonlarimni namoyon qilish imkonini beradi: aniqlik, diqqat, raqamlar bilan tez ishlash va mijozlarga
xushmuomalalik. Shuningdek, kassa ishida mas'uliyat juda yuqori, har bir operatsiya qat'iy tartib asosida
bajariladi, bu menga intizom va ishonchlilikni o'rgatadi. Kassirlik tajribasi orqali bankning naqd pul
aylanishi, valyuta operatsiyalari va xavfsizlik tartiblarini amalda o'rganaman. Kelajakda bu tajriba
operatsion yoki kredit yo'nalishidagi lavozimlarga o'tishim uchun mustahkam poydevor bo'ladi. Men bu
ishga oddiy bosqich emas, jiddiy kasbiy maktab sifatida qarayman.
2. Bank risklarining asosiy turlarini sanab bering va qisqacha izohlang.
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bankning asosiy risklari quyidagilar. Kredit riski: qarz oluvchi kreditni o'z vaqtida yoki umuman
qaytarmasligi ehtimoli, bu odatda eng muhim risk. Likvidlik riski: bankda majburiyatlarni, masalan,
omonatchilarning talablarini o'z vaqtida bajarish uchun yetarli naqd mablag' bo'lmasligi. Foiz riski: bozor
foiz stavkalari o'zgarishi natijasida bank daromadi kamayishi. Valyuta riski: valyuta kurslari o'zgarishidan
zarar ko'rish. Operatsion risk: xodimlar xatosi, tizim nosozligi, ichki firibgarlik yoki tashqi hodisalar tufayli
yo'qotish. Kassadagi kamomad ham shunga misol. Komplayens va huquqiy risk: qonun va qoidalarni
buzish sababli jarima yoki obro' yo'qotish. Obro' riski: bankka bo'lgan ishonchning pasayishi. Banklar bu
risklarni limitlar, zaxiralar, ichki nazorat va xodimlarni o'qitish orqali boshqaradi.
3. Siyosiy jihatdan ta'sirchan shaxslar nima va ularga nisbatan nima uchun alohida e'tibor beriladi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Siyosiy jihatdan ta'sirchan shaxslar deganda davlat yoki xalqaro tashkilotlarda muhim lavozimlarni
egallagan yoki egallagan shaxslar, shuningdek, ularning yaqin oila a'zolari va yaqin sheriklari tushuniladi.
Ularga nisbatan bank alohida e'tibor beradi, chunki lavozim vakolati tufayli ular korrupsiya yoki pora
bilan bog'liq mablag'larni legallashtirish riskiga ko'proq duch kelishi mumkin. Bu ularni aybdor degani
emas, faqat risk darajasi yuqoriroq hisoblanadi. Shuning uchun bunday mijozlarga kuchaytirilgan
tekshiruv qo'llaniladi: mablag' va boylik manbasini aniqlash, munosabat o'rnatish uchun rahbariyat
ruxsatini olish va operatsiyalarni doimiy kuzatish. Oddiy xodim sifatida mening vazifam bunday mijozni
aniqlaganda yoki shubha tug'ilganda ichki tartibga rioya qilish va komplayens bo'limiga xabar berishdir.
4. Mijozga bank kartasidan xavfsiz foydalanish bo'yicha qanday maslahatlar berasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Mijozga quyidagi asosiy qoidalarni oddiy tilda tushuntiraman. Birinchi, PIN-kodni hech kimga aytmang,
kartaning o'ziga yozmang va terishda klaviaturani qo'l bilan to'sing. Ikkinchi, SMS orqali kelgan
tasdiqlash kodini, karta muddatini va orqa tomonidagi uch xonali kodni hech kimga, hatto «bank
xodimi»ga ham bermang, chunki haqiqiy bank xodimi bularni so'ramaydi. Uchinchi, SMS yoki ilova orqali
operatsiyalar haqida xabarnomani yoqing va hisobni muntazam kuzatib boring. To'rtinchi, faqat
ishonchli saytlarda xarid qiling, shubhali havolalarni ochmang. Beshinchi, bankomatda begona qurilma
yoki shubhali odam bo'lsa, undan foydalanmang. Oltinchi, karta yo'qolsa yoki shubhali operatsiya
ko'rinsa, darhol bankka qo'ng'iroq qilib kartani bloklang. Bank aloqa raqamini telefonda saqlab qo'yishni
tavsiya qilaman.
5. Keys: chet elda safarda bo'lgan mijozning kartasi to'satdan bloklanib qoldi va u filialga qarindoshi
orqali murojaat qilmoqda. Nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo bank sirini hisobga olaman: karta egasining ruxsatisiz qarindoshiga hisob holati yoki bloklash
sababi haqida batafsil ma'lumot bera olmayman, karta bo'yicha amallarni ham faqat egasi yoki qonuniy
ishonchnomaga ega shaxs bajara oladi. Buni qarindoshga xushmuomalalik bilan tushuntiraman. Unga
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 200

yordam sifatida umumiy yo'lni ko'rsataman: karta egasi bankning rasmiy aloqa markaziga yoki mobil
ilova orqali o'zi murojaat qilishi kerak. Bloklash ko'pincha xavfsizlik tizimi tomonidan noodatiy
operatsiya, masalan, chet eldagi to'lov sababli, PIN-kod ko'p marta noto'g'ri terilgani yoki karta muddati
tugagani sababli yuz beradi. Mijoz o'zi bog'langanda shaxsini tasdiqlab, sababni aniqlash va iloji bo'lsa
blokdan chiqarish mumkin. Keyingi safar sayohatdan oldin bankni xabardor qilishni tavsiya qilaman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 201

Suhbat bileti 9
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Hayotingizdagi biror muvaffaqiyatsizlik va undan olgan saboqingiz haqida gapirib bering.
Namunaviy javob / yechim:✔
Universitetda bir muhim imtihonga yetarlicha tayyorlana olmaganman, chunki bir vaqtda bir nechta
ishni olib, vaqtimni noto'g'ri taqsimlagandim. Natija men kutgandan ancha past bo'ldi. Avvaliga buni
tashqi sabablarga bog'lamoqchi bo'ldim, lekin keyin halol tahlil qilib, asosiy sabab rejalashtirish yo'qligini
tushundim. Shundan so'ng har hafta uchun aniq reja tuzishni, katta vazifani kichik qadamlarga bo'lishni
va o'zim bajara olmaydigan majburiyatlarni olmaslikni o'rgandim. Keyingi sessiyada natijalarim sezilarli
yaxshilandi. Bu tajribadan olgan asosiy saboqim: xatoni tan olish va undan xulosa chiqarish uni
yashirishdan ko'ra foydaliroq. Bank ishida ham shu tamoyilga amal qilaman: xato qilsam, darhol
aytaman va takrorlanmasligi uchun choralar ko'raman.
2. Bank likvidligi nima va u nima uchun muhim?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Likvidlik bankning o'z majburiyatlarini o'z vaqtida va to'liq bajara olish qobiliyatidir. Oddiy qilib aytganda,
mijoz omonatini yechib olmoqchi bo'lganda yoki to'lov o'tkazilishi kerak bo'lganda bankda yetarli pul
bo'lishi kerak. Muammo shundaki, bank jalb qilgan mablag'larning katta qismini kreditlarga joylashtiradi,
kreditlar esa uzoq muddatli. Shuning uchun bank daromadlilik va likvidlik o'rtasida muvozanat saqlashi
kerak: barcha pulni kreditga bersa, likvidlik pasayadi, hammasini naqd saqlasa, daromad kamayadi.
Likvidlik yetishmasa, bank to'lovlarni kechiktiradi va bu mijozlar ishonchiga jiddiy zarar yetkazadi.
Shuning uchun Markaziy bank likvidlik bo'yicha talablar o'rnatadi, banklar esa yuqori likvidli aktivlar
zaxirasini saqlaydi va pul oqimlarini doimiy rejalashtiradi.
3. Operatsiyalarni «bo'lib-bo'lib» bajarish nima va qanday shubhali belgilarni bilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bu usul strukturalash deb ataladi: mijoz katta summani majburiy tekshiruv yoki hisobot talablaridan
qochish uchun ataylab bir nechta kichik operatsiyalarga bo'ladi. Masalan, bir necha kun ketma-ket
deyarli bir xil summalarni turli filiallarda hisobga qo'yish yoki bir pulni turli shaxslar orqali o'tkazish.
Boshqa shubhali belgilar ham bor: mijozning daromadi yoki faoliyatiga mos kelmaydigan aylanma; pul
tushishi bilan darhol boshqa hisobga yoki chet elga o'tkazilishi; mijozning tekshiruv savollariga asabiy
munosabati yoki ortiqcha qiziqishi; uchinchi shaxs nomidan muntazam operatsiyalar; iqtisodiy ma'nosi
tushunarsiz murakkab sxemalar. Bunday belgilarni ko'rsam, mijozni ogohlantirmasdan, ichki tartibga
muvofiq komplayens bo'limiga xabar beraman. Xulosani ular qiladi, men esa holatni xolis qayd etaman.
4. Keksa mijozni mobil ilovadan foydalanishga qanday o'rgatasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo sabr va hurmat bilan yondashaman, shoshilmayman va murakkab atamalardan qochaman.
Mijozning o'z telefonida ishlashni afzal ko'raman, chunki u keyin aynan shu qurilmadan foydalanadi.
Boshida faqat unga eng kerakli bir-ikki funksiyani tanlaymiz, masalan, qoldiqni ko'rish va kommunal
to'lov. Har bir qadamni avval o'zim ko'rsataman, keyin mijozning o'zi takrorlaydi. Kerak bo'lsa,
qadamlarni yirik harflar bilan qog'ozga yozib beraman. Xavfsizlikka alohida e'tibor beraman: parol va
SMS kodni hech kimga, hatto yaqinlariga ham aytmaslik, notanish qo'ng'iroqlarga ishonmaslikni
tushuntiraman. Mijozning shaxsiy parolini o'zim kiritmayman va eslab qolmayman. Oxirida savol tug'ilsa,
qayerga murojaat qilishini aytaman. Mijoz o'ziga ishonch hosil qilgunicha qayta tushuntirishga
tayyorman.
5. Keys: keksa mijoz katta summani yechib olmoqchi, yonida esa uni shoshirayotgan, o'rniga
gapirayotgan notanish yosh yigit bor. Nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bu holat firibgarlik yoki bosim ostida operatsiya belgisi bo'lishi mumkin, shuning uchun ehtiyotkorlik
bilan harakat qilaman. Avvalo hamma tartibni odatdagidek bajaraman: mijozning shaxsini tasdiqlayman
va operatsiyani faqat uning o'z irodasi bilan amalga oshiraman. Muloyim ohangda savollarni yigitga
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 202

emas, aynan mijozning o'ziga beraman: pul nima uchun kerak, bu qarorni o'zi qabul qildimi. Imkon
bo'lsa, ichki tartibga ko'ra mijoz bilan alohida gaplashish yo'lini topaman. Mijozga firibgarlarning keng
tarqalgan usullarini qisqa eslatib o'taman, masalan, «qarindoshingiz muammoga tushdi» degan
qo'ng'iroqlar. Agar bosim yoki aldov belgilari aniq bo'lsa, rahbarga va xavfsizlik xizmatiga xabar
beraman. Mijozning mustaqil qaror qilish huquqini hurmat qilaman, ammo uni himoya qilish ham
mening vazifam.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 203

Suhbat bileti 10
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Nima uchun kredit mutaxassisi bo'lib ishlamoqchisiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
Kredit mutaxassisi ishi meni tahliliy va insoniy jihatlarni birlashtirgani uchun qiziqtiradi. Bir tomondan,
mijozning moliyaviy holatini, daromadi, xarajatlari va to'lov qobiliyatini xolis baholash kerak, bu
raqamlar bilan ishlash va mantiqiy fikrlashni talab qiladi. Boshqa tomondan, kredit ko'pincha odamning
muhim maqsadi bilan bog'liq: uy, biznes yoki ta'lim. To'g'ri berilgan kredit oila yoki tadbirkorning
rivojlanishiga yordam beradi, noto'g'ri berilgani esa ham mijozga, ham bankka zarar keltiradi. Men
aynan shu mas'uliyatni his qilib, bank manfaatini himoya qilgan holda mijozga to'g'ri yechim topishni
xohlayman. O'qish davomida moliyaviy tahlil fanlariga alohida qiziqqanman. Kelajakda kredit riskini
baholash bo'yicha chuqur mutaxassis bo'lishni maqsad qilganman.
2. Garov va kafillik nima? Ular kredit riskini qanday kamaytiradi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Garov va kafillik kredit bo'yicha majburiyat bajarilishini ta'minlash usullaridir. Garovda qarz oluvchi yoki
uchinchi shaxs muayyan mol-mulkni, masalan, ko'chmas mulk, avtomobil yoki uskunani ta'minot sifatida
taqdim etadi. Agar kredit qaytarilmasa, bank qonunda belgilangan tartibda shu mulk hisobidan qarzni
qoplash huquqiga ega bo'ladi. Shuning uchun garov mulki baholanadi va odatda uning qiymati kredit
summasidan yuqori bo'lishi talab qilinadi. Kafillikda esa boshqa shaxs yoki tashkilot qarz oluvchi
to'lamasa, uning o'rniga to'lash majburiyatini oladi. Bu usullar bankning yo'qotish ehtimolini
kamaytiradi, ammo kredit qarorining asosi baribir qarz oluvchining o'z daromadi va to'lov qobiliyati
bo'lib qoladi. Ta'minot faqat qo'shimcha himoya vositasidir.
3. Ijtimoiy tarmoqlarda bank va ishingiz haqida nimalarni yozish mumkin emas?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bank xodimi ijtimoiy tarmoqlarda shaxsiy hisobidan yozsa ham, u bank vakili sifatida qabul qilinishi
mumkin, shuning uchun ehtiyotkorlik zarur. Birinchidan, mijozlar haqida hech qanday ma'lumot
yozmayman: ism, operatsiya, hatto anonim tarzda ham kulgili voqealarni ham. Ikkinchidan, ichki
hujjatlar, tizim ekranlari, ish joyining xavfsizlik bilan bog'liq rasmlari, masalan, kassa yoki seyf hududini
joylashtirmayman. Uchinchidan, rasmiy e'lon qilinmagan bank yangiliklari, rejalar yoki moliyaviy
ko'rsatkichlarni oshkor qilmayman. To'rtinchidan, bank nomidan rasmiy fikr bildirmayman, mijozlar
shikoyatiga ham shaxsiy sahifamdan javob bermayman, bu PR yoki maxsus bo'lim vazifasi. Hamkasblar
va rahbariyatni ochiq tanqid qilmayman. Bankning ichki siyosati bo'lsa, unga to'liq amal qilaman.
4. Kross-sotuv nima va uni mijozga noqulaylik tug'dirmasdan qanday amalga oshirasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Kross-sotuv mijozga u foydalanayotgan xizmatga qo'shimcha ravishda unga foydali bo'lishi mumkin
bo'lgan boshqa mahsulotni taklif qilishdir. Masalan, ish haqi kartasi olgan mijozga mobil ilova yoki
jamg'arma depozitni taklif qilish. Uni to'g'ri qilish uchun avvalo asosiy so'rovni sifatli va tez bajaraman,
chunki mijoz nima uchun kelgan bo'lsa, shu birinchi o'rinda. Keyin suhbat davomida aniqlangan
ehtiyojga bog'lab, qisqa taklif beraman: «Siz har oy to'lov qilishingizni aytdingiz, buni ilova orqali uydan
qilsangiz qulayroq bo'ladi». Bitta, eng mos taklif bilan cheklanaman, mahsulotlar ro'yxatini birdan
aytmayman. Mijoz qiziqmasa, xushmuomalalik bilan qabul qilaman va qayta bosim o'tkazmayman.
Asosiy mezon: taklif mijozga haqiqiy foyda keltirishi kerak.
5. Keys: mijozdan qabul qilinayotgan banknotlardan biri sizga soxta bo'lib ko'rindi. Nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo xotirjam bo'laman va mijozni oldindan ayblamayman, chunki u soxta pulni bilmasdan boshqa
joydan olgan bo'lishi mumkin. Banknotni bankda mavjud uskunalar va himoya belgilari bo'yicha qayta
tekshiraman: suv belgisi, himoya ipi, mikromatn, rang o'zgaruvchan bo'yoq, qog'oz sifati. Shubha
saqlansa, banknotni mijozga qaytarib bermayman, chunki u muomalada qolmasligi kerak. Ichki tartibga
ko'ra darhol bosh kassir yoki rahbarni xabardor qilaman. Belgilangan tartibda mijoz ishtirokida
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 204

dalolatnoma rasmiylashtiriladi va banknot ekspertizaga yuboriladi, mijozga buning tartibi va keyingi
qadamlari tushuntiriladi. Zarur hollarda tegishli organlarga xabar beriladi. Butun jarayonda mijozga
hurmat bilan munosabatda bo'laman, ammo qoidadan chetga chiqmayman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 205

Suhbat bileti 11
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Kasbiy malakangizni qanday oshirib borasiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
Malaka oshirishni doimiy jarayon deb bilaman, ayniqsa bank sohasida qoidalar va texnologiyalar tez
o'zgaradi. Birinchidan, bankning ichki o'quv dasturlari va treninglarida faol qatnashaman, chunki ular
aynan ish talablariga moslashgan. Ikkinchidan, Markaziy bankning rasmiy sayti, iqtisodiy yangiliklar va
moliyaviy savodxonlik materiallarini muntazam kuzatib boraman. Uchinchidan, onlayn kurslar orqali
moliya, risk boshqaruvi va mijozlarga xizmat ko'rsatish bo'yicha bilimimni chuqurlashtiraman.
To'rtinchidan, tajribali hamkasblardan o'rganaman, savol berishdan tortinmayman. Beshinchidan, xorijiy
til, ayniqsa ingliz tilini rivojlantiraman, chunki ko'plab sifatli manbalar shu tilda. Kelajakda soha bo'yicha
tan olingan sertifikatlarni olishni ham rejalashtirganman. Har yili o'zim uchun aniq o'quv maqsadlarini
qo'yaman.
2. Naqd va naqdsiz to'lovlar nima? Naqdsiz to'lov tizimlarining afzalliklarini ayting.
Namunaviy javob / yechim:
✔
Naqd to'lov banknot va tangalar bilan bevosita amalga oshiriladi. Naqdsiz to'lovda esa pul bir
hisobvaraqdan boshqasiga bank tizimi orqali yozuv shaklida o'tkaziladi: bank kartasi, mobil ilova,
internet-banking, bank o'tkazmasi va QR-kod orqali to'lovlar. Bu jarayonda banklararo to'lov tizimi va
karta tizimlari vositachi bo'ladi. Naqdsiz to'lovning afzalliklari ko'p. Tezlik va qulaylik: to'lovni istalgan
joydan, kecha-kunduz amalga oshirish mumkin. Xavfsizlik: naqd pulni olib yurish va yo'qotish xavfi
kamayadi, karta yo'qolsa uni bloklash mumkin. Shaffoflik: har bir operatsiya qayd etiladi, bu xarajatlarni
nazorat qilish va soliq hisobini osonlashtiradi. Davlat uchun esa yashirin iqtisodiyot kamayadi va naqd
pul muomalasi xarajatlari tejaladi. Ammo kiberxavfsizlikka alohida e'tibor talab qiladi.
3. Ish joyida mijozlar ma'lumotlarini himoya qilish uchun qanday kundalik qoidalarga amal qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Kundalik ishda bir necha oddiy, ammo muhim qoidaga amal qilaman. Birinchi, ish joyidan hatto bir
daqiqaga ketsam ham kompyuter ekranini bloklayman. Ikkinchi, login va parolimni hech kimga
bermayman, yozib ko'rinadigan joyda qoldirmayman va boshqa xodimning hisobidan ishlamayman.
Uchinchi, mijozlarning hujjatlari va nusxalarini stolda ochiq qoldirmayman, kun oxirida ularni belgilangan
joyga qo'yaman yoki tartibga ko'ra yo'q qilaman. To'rtinchi, mijoz ma'lumotlarini shaxsiy telefonim,
shaxsiy pochta yoki messenjer orqali yubormayman. Beshinchi, mijozning ma'lumotlarini baland ovozda,
boshqa mijozlar eshitadigan qilib aytmayman. Oltinchi, faqat ish uchun zarur bo'lgan ma'lumotga
kiraman, qiziqish uchun boshqa mijozlarning hisoblarini ko'rmayman. Har qanday shubhali holat haqida
xavfsizlik bo'limiga xabar beraman.
4. Telefon orqali murojaat qilgan mijozga xizmat ko'rsatishda nimalarga e'tibor berasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Telefon muloqotida mijoz meni ko'rmaydi, shuning uchun ovoz ohangi va aniqlik juda muhim. Avvalo
bank nomini va o'z ismimni aytib, xushmuomalalik bilan salomlashaman. Mijozning savolini diqqat bilan
tinglab, uni qisqa takrorlab tasdiqlataman. Agar savol hisob yoki shaxsiy ma'lumot bilan bog'liq bo'lsa,
ma'lumot berishdan oldin bank tartibiga ko'ra shaxsni tasdiqlash amallarini bajaraman, chunki
qo'ng'iroq qiluvchi boshqa odam bo'lishi mumkin. Hech qachon mijozdan to'liq karta ma'lumotlari, PIN
yoki SMS kodni so'ramayman. Javobni sodda va qisqa beraman, kerak bo'lsa, qanday hujjat bilan
qayerga kelish kerakligini aniq aytaman. Mijozni uzoq kuttirsam, sababini tushuntiraman. Javobni
bilmasam, taxmin qilmayman, aniqlab qayta qo'ng'iroq qilishni taklif qilaman.
5. Keys: mijoz xato rekvizitlarga, ya'ni boshqa odamning kartasiga pul o'tkazib yuborganini aytib,
pulni darhol qaytarishni talab qilmoqda. Nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo mijozni xotirjam tinglab, operatsiya tafsilotlarini aniqlayman: sana, vaqt, summa, qaysi kartadan
qaysi raqamga o'tkazilgan. Keyin unga halol tushuntiraman: o'tkazma yakunlangan bo'lsa, bank qabul
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 206

qiluvchining roziligisiz pulni uning hisobidan o'z-o'zidan qaytarib ololmaydi, bu boshqa mijozning
huquqlariga daxl bo'ladi. Shu bilan birga, belgilangan tartibni boshlayman: mijozdan xato o'tkazma
haqida ariza qabul qilaman, u tegishli bo'lim orqali qabul qiluvchining bankiga yuboriladi va qabul
qiluvchiga pulni qaytarish so'rovi yetkaziladi. Qabul qiluvchining shaxsiy ma'lumotlarini mijozga
bermayman. Agar qabul qiluvchi rozi bo'lmasa, mijoz qonuniy yo'l bilan murojaat qilishi mumkinligini
tushuntiraman. Aniq natija yoki muddatni va'da qilmayman. Kelajakda o'tkazma oldidan qabul qiluvchi
ismini tekshirishni maslahat beraman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 207

Suhbat bileti 12
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Bir xil, takrorlanuvchi ishni har kuni bajarishga qanday qaraysiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
Bank ishining ko'p qismi, ayniqsa kassa va operatsion ishlar, takrorlanuvchi jarayonlardan iborat ekanini
tushunaman va bunga tayyorman. Men uchun takroriy ish zerikarli emas, chunki har bir operatsiya
ortida turli mijoz va uning ehtiyoji turadi. Bundan tashqari, takrorlanuvchi ishda aniqlik va tezlikni
oshirish, xatolarni nolga tushirish o'ziga xos professional maqsad. Diqqatni saqlash uchun o'zimga kichik
maqsadlar qo'yaman, masalan, xizmat sifatini yaxshilash yoki jarayonni soddalashtirish bo'yicha takliflar
tayyorlash. Charchoqni oldini olish uchun tanaffuslarni to'g'ri ishlataman. Shuningdek, ishning
monotonligi ehtiyotsizlikka olib kelmasligi kerak: bank ishida bitta e'tiborsizlik katta xatoga sabab bo'lishi
mumkin, shuning uchun har bir operatsiyani birinchi martadagidek diqqat bilan bajaraman.
2. Kredit tarixi nima va kredit byurosi qanday vazifani bajaradi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Kredit tarixi shaxs yoki tashkilotning o'tgan va hozirgi kredit majburiyatlari haqidagi ma'lumotlar
to'plamidir: qanday kreditlar olingani, qachon, qaysi bankdan, to'lovlar o'z vaqtida qilinganmi yoki
kechiktirilganmi, hozirda qancha qarz mavjud. Bu ma'lumotlar kredit byurosida jamlanadi. Kredit byurosi
banklar va boshqa kreditorlardan axborot qabul qiladi, uni saqlaydi va qonunda belgilangan tartibda,
odatda qarz oluvchining roziligi bilan, kreditorlarga kredit hisoboti shaklida taqdim etadi. Banklar bu
hisobotdan qarz oluvchining intizomi va mavjud yuklamasini baholash uchun foydalanadi. Ijobiy kredit
tarixi kredit olishni osonlashtiradi, salbiy tarix esa rad javobi yoki qattiqroq shartlarga olib kelishi
mumkin. Har bir fuqaro o'z kredit tarixi bilan tanishishi va xato bo'lsa, uni tuzattirishni talab qilishi
mumkin.
3. Bankda ichki nazorat va komplayens bo'limi qanday rol o'ynaydi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Komplayens bo'limi bank faoliyatining qonunlar, Markaziy bank talablari va ichki qoidalarga
muvofiqligini ta'minlaydi. Uning asosiy vazifalari: pul yuvish va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi
kurash tizimini boshqarish, shubhali operatsiyalar bo'yicha xabarlarni ko'rib chiqish va vakolatli organga
yuborish, manfaatlar to'qnashuvi va odob-axloq qoidalari ijrosini kuzatish, yangi mahsulot va
jarayonlarni qonunga muvofiqligi bo'yicha baholash, xodimlarni o'qitish. Ichki nazorat va ichki audit esa
bank jarayonlari to'g'ri ishlayotganini, risklar boshqarilayotganini va xatolar o'z vaqtida
aniqlanayotganini tekshiradi. Oddiy xodim uchun bu bo'limlar «jazolovchi» emas, balki yordamchi:
shubhali yoki noaniq holatda ularga murojaat qilish bankni ham, xodimning o'zini ham himoya qiladi.
Shuning uchun ular bilan ochiq hamkorlik qilish to'g'ri deb hisoblayman.
4. Mijoz shikoyatini qanday qabul qilasiz va qayd etasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Shikoyatni mijoz va bank uchun muhim fikr sifatida qabul qilaman, uni rasmiyatchilik deb
hisoblamayman. Birinchi, mijozni to'liq tinglayman va gapini bo'lmayman. Ikkinchi, shikoyatning
mohiyatini aniqlab, faktlarni yozib olaman: sana, operatsiya, ishtirok etgan xodim yoki xizmat, mijozning
talabi. Uchinchi, uni bankda belgilangan kanal orqali, ya'ni maxsus tizim yoki yozma ariza shaklida rasmiy
qayd etaman, og'zaki va'da bilan cheklanmayman. To'rtinchi, mijozga ko'rib chiqish tartibi va taxminiy
muddatni, shuningdek, javob qanday shaklda berilishini aytaman. Beshinchi, agar muammoni joyida hal
qilish mumkin bo'lsa, darhol hal qilaman. Oltinchi, shikoyat qanday hal bo'lganini kuzataman.
Takrorlanuvchi shikoyatlar haqida rahbariyatga xabar beraman, chunki ular jarayondagi kamchilikni
ko'rsatadi.
5. Keys: hamkasbingiz ishni tezlashtirish uchun o'z login va parolini sizga berib, uning nomidan
operatsiyalarni tasdiqlashingizni so'ramoqda. Nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 208

Bu iltimosni rad etaman, hatto hamkasbim bilan yaxshi munosabatda bo'lsam ham. Tushuntiraman:
login va parol shaxsiy, tizimdagi har bir harakat aynan shu xodim nomiga yoziladi. Agar men uning
nomidan operatsiya qilsam, nazorat tizimi buziladi, xato yoki firibgarlik yuz berganda kim javobgarligini
aniqlash imkonsiz bo'ladi va ikkalamiz ham jiddiy javobgarlikka tortilishimiz mumkin. Ko'p banklarda
«to'rt ko'z» tamoyili mavjud: bir xodim operatsiyani kiritadi, boshqasi tasdiqlaydi. Parolni bo'lishish bu
tamoyilni yo'qqa chiqaradi. Hamkasbga muqobil yechim taklif qilaman: ish yuklamasi ko'p bo'lsa,
rahbardan qo'shimcha yordam yoki vazifani qayta taqsimlashni so'rash. Parol menga allaqachon aytilgan
bo'lsa, unga darhol uni almashtirishni aytaman. Bunday holatlar takrorlansa, ichki tartibga ko'ra
rahbarga xabar beraman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 209

Suhbat bileti 13
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Ishingizda aniqlik va xatosizlikni qanday ta'minlaysiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
Aniqlikni tasodifga emas, tizimli odatlarga asoslayman. Birinchidan, har bir operatsiyani belgilangan
tartib bo'yicha, qadam-baqadam bajaraman va bosqichlarni tashlab ketmayman. Ikkinchidan, muhim
ma'lumotlarni, ayniqsa summa, hisob raqami va mijoz ismini, tasdiqlashdan oldin qayta tekshiraman,
imkon bo'lsa, mijozning o'ziga ham tasdiqlataman. Uchinchidan, ish joyimni tartibli saqlayman: hujjatlar
aralashib ketmasligi, pul to'g'ri joylashtirilishi kerak. To'rtinchidan, shoshilinch vaziyatda ham tezlik
uchun tekshiruvni qurbon qilmayman. Beshinchidan, chalg'ituvchi omillarni kamaytiraman, masalan, bir
paytda ikki ishni qilmaslikka harakat qilaman. Oltinchidan, kun oxirida o'z ishimni tahlil qilaman va xato
bo'lsa, sababini aniqlayman. Amaliyot davrida shu odatlar tufayli hisob-kitoblarimda jiddiy xato
bo'lmagan.
2. Omonatlarni kafolatlash tizimi nima va u mijozlar uchun qanday ahamiyatga ega?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Omonatlarni kafolatlash tizimi bank to'lovga qodir bo'lmay qolgan yoki litsenziyasi chaqirib olingan
holatda fuqarolarning bankdagi omonatlarini qaytarishni ta'minlaydigan mexanizmdir. O'zbekistonda bu
vazifani maxsus kafolatlash fondi bajaradi. Banklar fondga muntazam badallar to'laydi va shu hisobdan
kafolat zaxirasi shakllanadi. Tizimning ahamiyati katta. Birinchidan, u oddiy omonatchilarni bank
muammolaridan himoya qiladi. Ikkinchidan, aholining bank tizimiga ishonchini oshiradi va pulni uyda
saqlash o'rniga bankka qo'yishga undaydi. Uchinchidan, bitta bankdagi muammo vahima tufayli boshqa
banklarga tarqalishining oldini olishga yordam beradi. Mijozga tushuntirganda, kafolat shartlari va
qamrovi qonun bilan belgilanishini va ular haqida aniq ma'lumotni rasmiy manbadan tekshirish
mumkinligini aytaman.
3. Ishda o'zingiz xatoga yo'l qo'yganingizni bilib qoldingiz, lekin buni hech kim sezmadi. Nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Xatoni yashirmayman va darhol bevosita rahbarimga xabar beraman. Buning bir necha sababi bor.
Birinchidan, bank ishida yashirilgan xato vaqt o'tishi bilan kattalashadi: noto'g'ri o'tkazma, mijozga
noto'g'ri ma'lumot yoki hisobdagi tafovut keyinchalik mijozga, bankka va menga ko'proq zarar keltiradi.
Ikkinchidan, xatoni erta aniqlash uni tuzatishni ancha osonlashtiradi. Uchinchidan, halollik bank
xodimining eng asosiy sifati, ishonch bir marta yo'qolsa, uni tiklash qiyin. Rahbarga xabar berganda nima
bo'lganini, qanday oqibat bo'lishi mumkinligini va tuzatish bo'yicha taklifimni aytaman. Agar xato
mijozga ta'sir qilgan bo'lsa, tartibga ko'ra u bilan bog'lanib, vaziyatni tushuntiramiz. Keyin xatoning
sababini tahlil qilib, takrorlanmasligi uchun o'z ish uslubimga o'zgartirish kiritaman.
4. Boshqa tilda, masalan, faqat rus yoki ingliz tilida gaplashadigan mijozga qanday xizmat ko'rsatasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Mijoz qaysi tilda gaplashishidan qat'i nazar, unga teng sifatli xizmat ko'rsatishga harakat qilaman. Agar
men o'sha tilni bilsam, mijozga qulay tilga o'taman, bu hurmat belgisi va muloqotni osonlashtiradi. Tilni
yetarli bilmasam, oddiy jumlalar va aniq so'zlardan foydalanaman, kerak bo'lsa, bankning shu tilda
gaplashadigan xodimini yordamga chaqiraman. Mahsulot shartlari va shartnomani tushuntirishda
ayniqsa ehtiyotkor bo'laman: mijoz nimani imzolayotganini to'liq tushunishi shart. Imkon bo'lsa, unga
tegishli tildagi rasmiy materiallar yoki shartnoma nusxasini beraman. Muhim raqam va sanalarni
qog'ozga yozib ko'rsataman. Tushunmovchilik bo'lmasligi uchun asosiy shartlarni mijozning o'ziga qayta
aytib berishini so'rayman. Hech qachon tushunmagan narsaga imzo qo'yishiga yo'l qo'ymayman.
5. Keys: bir kishi qo'shnisi yoki qarindoshining pasportini olib kelib, ishonchnomasiz uning hisobidan
pul yechib bermoqchi. Harakatlaringiz qanday bo'ladi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bunday operatsiyani bajarmayman, chunki hisob egasi faqat mijozning o'zi yoki qonuniy tartibda
rasmiylashtirilgan ishonchnomaga ega shaxs bo'lishi mumkin. Boshqa odamning pasportini olib kelish
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 210

uning roziligini isbotlamaydi: pasport yo'qolgan, o'g'irlangan yoki egasi bexabar bo'lishi mumkin. Mijozga
bu qoida aynan hisob egasini himoya qilish uchun ekanini hurmat bilan tushuntiraman. Unga to'g'ri
yo'llarni aytaman: hisob egasining o'zi kelishi, belgilangan tartibda ishonchnoma rasmiylashtirilishi yoki,
agar hisob egasi kasal bo'lsa, bank qoidalarida nazarda tutilgan boshqa usul. Agar shaxs bosim o'tkazsa,
holat shubhali bo'lsa yoki hujjat soxta ko'rinsa, rahbarga va xavfsizlik xizmatiga xabar beraman.
Pasportni qayta egasiga topshirish yoki shubhali hujjat bo'yicha ichki tartibga amal qilaman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 211

Suhbat bileti 14
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Tanqidni qanday qabul qilasiz? Misol keltiring.
Namunaviy javob / yechim:✔
Asosli tanqidni rivojlanish uchun imkoniyat deb bilaman. Tanqid eshitganda avvalo uni tinglayman,
o'zimni darhol oqlashga shoshilmayman. Keyin mazmunini tushunish uchun aniqlashtiruvchi savollar
beraman: aynan nima noto'g'ri bo'ldi, qanday qilish yaxshiroq. So'ngra xulosa chiqarib, amalda
o'zgartiraman. Misol: amaliyot davrida rahbarim mijozlar bilan gaplashganda men haddan tashqari ko'p
texnik atama ishlatayotganimni aytdi. Avval o'zimcha hammasi tushunarli deb o'ylagandim, lekin keyin
mijozlarning savollarini kuzatib, uning haq ekanini ko'rdim. Shundan so'ng tushuntirishlarimni
soddalashtirish ustida ishladim, kundalik misollardan foydalana boshladim. Bir oydan keyin rahbarim
ijobiy o'zgarishni qayd etdi. Asossiz tanqid bo'lsa ham xotirjam muloqot qilaman va faktlar bilan fikrimni
bildiraman.
2. Pulning asosiy funksiyalarini sanab bering.
Namunaviy javob / yechim:
✔
Iqtisodiyot nazariyasida pulning bir necha asosiy funksiyasi ajratiladi. Birinchi, qiymat o'lchovi: pul orqali
barcha tovar va xizmatlarning qiymati yagona birlikda ifodalanadi, bu narxlarni taqqoslash imkonini
beradi. Ikkinchi, muomala vositasi: pul tovar va xizmatlar ayirboshlashda vositachi bo'lib, to'g'ridan-
to'g'ri ayirboshlash, ya'ni barter noqulayliklarini yo'q qiladi. Uchinchi, to'lov vositasi: pul qarzlarni uzish,
soliq, ish haqi va kreditlarni to'lashda ishlatiladi, ya'ni tovar harakati va to'lov vaqti ajralgan holatlarda.
To'rtinchi, jamg'arish vositasi: pul qiymatni kelajak uchun saqlash imkonini beradi, ammo inflyatsiya bu
funksiyani zaiflashtiradi. Beshinchi, jahon puli: xalqaro hisob-kitoblarda ayrim valyutalar bu vazifani
bajaradi. Bank tizimi bu funksiyalarning samarali ishlashiga xizmat qiladi.
3. Tasodifan tanishingiz yoki mashhur shaxsning hisob ma'lumotlarini ko'rib qoldingiz. Bu ma'lumot
bilan qanday munosabatda bo'lasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bu ma'lumotni hech kimga aytmayman va undan hech qanday maqsadda foydalanmayman. Bank siri
faqat mijozga xizmat ko'rsatish jarayonida emas, tasodifan ko'rilgan ma'lumotga ham to'liq taalluqli.
Hatto oila a'zolarim yoki yaqin do'stlarim bilan ham bu haqda gaplashmayman, «faqat senga aytaman»
degan istisno bo'lmaydi. Shuningdek, ish zaruratisiz bunday hisoblarni qiziqish uchun qayta ochmayman,
chunki tizimdagi har bir kirish qayd etiladi va asossiz kirish jiddiy qoidabuzarlik hisoblanadi. Agar
ma'lumotga ruxsatsiz kirish imkoni texnik xato tufayli paydo bo'lgan bo'lsa, masalan, men ko'rmasligim
kerak bo'lgan bo'lim ochilib qolsa, bu haqda axborot xavfsizligi bo'limiga xabar beraman. Agar ma'lumot
ichki axborot bo'lib, shaxsiy foyda olish imkonini bersa ham, undan foydalanish qat'iyan taqiqlangan.
4. Mijozga xizmat ko'rsatishda birinchi taassurot qanday yaratiladi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Birinchi taassurot dastlabki bir necha soniyada shakllanadi va mijozning butun xizmatga munosabatiga
ta'sir qiladi. Avvalo tashqi ko'rinish va ish joyi muhim: tartibli kiyim, toza va tartibli stol. Keyin
munosabat: mijozni ko'z bilan qarab, tabassum bilan kutib olish, salomlashish va o'zini tanishtirish. Agar
band bo'lsam, mijozni ko'rganimni bildirib, qisqa kutishini so'rayman, uni e'tiborsiz qoldirmayman.
Muloqotda mijozga hurmat bilan, «siz» deb murojaat qilaman va uning ismini bilsam, ishlataman.
Ohangim xotirjam va do'stona bo'ladi. Telefon yoki shaxsiy suhbatlar bilan chalg'imayman. Mijozning
so'rovini tez tushunib, aniq javob berish ham kasbiy taassurot yaratadi. Xizmat oxirida xayrlashib, yana
savol bo'lsa murojaat qilishga taklif qilaman. Bu kichik detallar bankka ishonchni oshiradi.
5. Keys: mijoz bankomat pulni bermaganini, ammo hisobidan summa yechilganini aytmoqda. Nima
qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo mijozni tinchlantirib, bunday holatlar texnik nosozlik tufayli yuz berishi va ular belgilangan
tartibda tekshirilishini tushuntiraman. Keyin tafsilotlarni aniqlayman: qaysi bankomat, aniq sana va vaqt,
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 212

summa, karta raqamining oxirgi raqamlari, chek chiqqan-chiqmagani. Mijozdan bankning belgilangan
shaklidagi arizasini qabul qilaman va uni tegishli bo'limga yuboraman. Tekshiruv davomida bankomat
inkassatsiyasi natijalari, ya'ni ortiqcha pul bor-yo'qligi, tizim jurnallari va zarur bo'lsa videokuzatuv
yozuvlari ko'rib chiqiladi. Agar bankomat boshqa bankniki bo'lsa, so'rov o'sha bankka va karta tizimi
orqali yuboriladi. Mijozga taxminiy ko'rib chiqish tartibi va natija qanday xabar qilinishini aytaman.
Natijani oldindan va'da qilmayman, ammo uning murojaati e'tiborsiz qolmasligini kafolatlayman. Ariza
raqamini beraman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 213

Suhbat bileti 15
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Sizni ishda nima eng ko'p motivatsiya qiladi?
Namunaviy javob / yechim:✔
Meni eng ko'p aniq natija va ishning foydali ekanini ko'rish motivatsiya qiladi. Masalan, murakkab
muammo bilan kelgan mijoz uni hal qilib, mamnun bo'lib ketsa, bu men uchun katta qoniqish. Ikkinchi
muhim omil kasbiy o'sish: yangi bilim olish, murakkabroq vazifalarni o'zlashtirish va o'zimning o'tgan
natijalarimdan yaxshiroq ishlash. Uchinchidan, jamoa bilan birgalikda maqsadga erishish, masalan,
filialning reja yoki xizmat sifati ko'rsatkichlarini birga bajarish ham ruhlantiradi. Albatta, adolatli ish haqi
va mehnatning tan olinishi ham muhim, buni yashirmayman, lekin bu yagona sabab emas. Qiyin
kunlarda o'zimga bu ish ko'plab oilalarning moliyaviy xavfsizligiga xizmat qilishini eslataman.
Mas'uliyatni his qilish ham men uchun kuchli turtki hisoblanadi.
2. Ikki darajali bank tizimi nima? Markaziy bankning asosiy stavkasi iqtisodiyotga qanday ta'sir qiladi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Ikki darajali bank tizimida birinchi darajada Markaziy bank, ikkinchi darajada esa tijorat banklari turadi.
Markaziy bank pul-kredit siyosatini olib boradi, banklarni tartibga soladi va nazorat qiladi, lekin odatda
aholi va korxonalarga bevosita xizmat ko'rsatmaydi. Tijorat banklari esa mijozlar bilan bevosita ishlaydi:
depozit qabul qiladi, kredit beradi, to'lovlarni amalga oshiradi. O'zbekistonda ham shunday tizim amal
qiladi. Asosiy stavka Markaziy bankning muhim vositasi. Uning mantig'i quyidagicha: stavka oshirilsa,
banklar uchun pul qimmatlashadi, kredit foizlari va depozit foizlari odatda oshadi, kredit olish kamayadi,
jamg'arish ko'payadi va natijada inflyatsiya bosimi pasayadi. Stavka pasaytirilsa, aksincha, kredit
arzonlashib, iqtisodiy faollik rag'batlanadi, ammo inflyatsiya xavfi ortishi mumkin.
3. Terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashda bank xodimi qanday vazifalarni bajaradi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Terrorizmni moliyalashtirish pul yuvishdan farq qiladi: bunda mablag' manbai qonuniy bo'lishi ham
mumkin, lekin u jinoiy maqsadga yo'naltiriladi va summalar ko'pincha kichik bo'ladi. Shuning uchun bank
xodimining hushyorligi muhim. Birinchi vazifa, mijozni to'g'ri identifikatsiya qilish va KYC talablarini to'liq
bajarish. Ikkinchi, mijoz va operatsiya ishtirokchilarini vakolatli organlar tomonidan e'lon qilingan
ro'yxatlar bilan tekshirish, bu jarayon odatda bank tizimida avtomatlashtirilgan, ammo xodim mos kelish
signalini e'tiborsiz qoldirmasligi kerak. Uchinchi, shubhali belgilarni sezish: iqtisodiy ma'nosiz
o'tkazmalar, yuqori riskli hududlarga pul jo'natish, noaniq maqsadli xayriyalar. To'rtinchi, shubhani
mijozga bildirmasdan darhol komplayens bo'limiga xabar berish va ichki ko'rsatmaga muvofiq
operatsiyani to'xtatish.
4. Doimiy mijozni bankda saqlab qolish uchun nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Doimiy mijoz bankning eng qimmatli boyliklaridan biri, uni saqlab qolish yangi mijoz jalb qilishdan ko'ra
arzonroq va samaraliroq. Birinchidan, barqaror sifatli xizmat ko'rsataman: har safar tez, aniq va
xushmuomala. Ikkinchidan, mijozni taniyman va uning ehtiyojlarini eslab qolaman, bu shaxsiy e'tibor his
qildiradi. Uchinchidan, uning vaziyati o'zgarganda, masalan, daromadi oshganda yoki yangi maqsadi
paydo bo'lganda, unga mos mahsulot yoki qulayroq yechimni o'zim taklif qilaman. To'rtinchidan,
muammo yuzaga kelsa, uni tez hal qilaman va natija haqida o'zim xabar beraman, chunki muammoni
yaxshi hal qilish sadoqatni hatto oshiradi. Beshinchidan, va'dalarimni albatta bajaraman. Oltinchidan,
mijozning fikrini so'rayman va takliflarini rahbariyatga yetkazaman. Ishonch asosiy omil.
5. Keys: mijozning turmush o'rtog'i filialga kelib, eri yoki xotinining hisobidagi qoldiq va oxirgi
operatsiyalar haqida ma'lumot so'ramoqda. Nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bu holatda bank siri qoidasiga qat'iy amal qilaman. Hisob egasining yozma roziligi yoki qonuniy tartibda
rasmiylashtirilgan ishonchnoma bo'lmasa, uning hisobi haqida hech qanday ma'lumot, hatto hisob
mavjudligi yoki qoldiq miqdorini ham turmush o'rtog'iga bera olmayman. Turmush qurganlik bunga asos
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 214

bo'lmaydi. Buni muloyim va hurmat bilan tushuntiraman, so'rovchini ayblamayman, chunki uning
sabablari jiddiy bo'lishi mumkin. Unga qonuniy yo'llarni ko'rsataman: hisob egasining o'zi ma'lumot
olishi yoki belgilangan tartibda ishonchnoma berishi. Agar so'rov oilaviy nizo, masalan, ajrashish yoki
mulk taqsimoti bilan bog'liq bo'lsa, bunday ma'lumot faqat vakolatli organ, jumladan sudning rasmiy
so'rovi asosida bank tomonidan beriladi. Agar shaxs bosim o'tkazsa, rahbarni jalb qilaman. Hech qanday
ishora yoki taxmin ham bermayman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 215

Suhbat bileti 16
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Bank ishida sizga eng ko'p qoniqish beradigan lahzani tasavvur qiling: u qanday bo'ladi va nima
uchun?
Namunaviy javob / yechim:✔
Men uchun eng qimmatli lahza — mijoz bankka xavotir bilan kirib, xotirjam chiqib ketishi. Masalan,
odam o'z omonati yoki krediti haqida chalkash tasavvurga ega bo'ladi, men esa unga sharoitlarni oddiy
tilda tushuntirib beraman va u to'g'ri qaror qabul qiladi. Bunday vaziyatda men faqat operatsiya
bajarmayman, balki odamning moliyaviy hayotiga foyda keltiraman. Ikkinchidan, menga aniq natija
ko'rinadigan ish yoqadi: kun oxirida kassa yoki hujjatlar to'g'ri yopilganini bilish katta mamnuniyat
beradi. Uchinchidan, bank — ishonchga qurilgan soha, va o'sha ishonchning bir qismi bo'lish men uchun
mas'uliyat va faxr. Shu sabab bu sohani tasodifiy emas, ongli ravishda tanlaganman.
2. Markaziy bank pul-kredit siyosatini amalga oshirishda qanday asosiy vositalardan foydalanadi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Markaziy bankning asosiy maqsadi — narxlar barqarorligini ta'minlash, ya'ni inflyatsiyani jilovlash.
Buning uchun bir nechta vositalar qo'llanadi. Birinchisi — asosiy stavka: u banklararo pul bozoridagi
narxlarga, keyinchalik esa kredit va depozit foizlariga ta'sir qiladi. Ikkinchisi — majburiy zaxira talablari:
banklar jalb qilgan mablag'larning bir qismini Markaziy bankda saqlashi shart, bu esa kredit berish
imkoniyatini tartibga soladi. Uchinchisi — ochiq bozor operatsiyalari va likvidlikni boshqarish
operatsiyalari, masalan, banklarga qisqa muddatli resurs berish yoki ortiqcha likvidlikni jalb qilish.
Bundan tashqari, kommunikatsiya — siyosat yo'nalishini jamoatchilikka tushuntirish ham muhim vosita
hisoblanadi, chunki u kutishlarni shakllantiradi.
3. Qarindoshingiz sizdan qo'shnisining bankdagi hisobida qancha pul borligini bilib berishni so'radi.
Javobingiz qanday bo'ladi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Men buni qat'iy rad etaman. Mijozning hisobi, qoldig'i va operatsiyalari haqidagi ma'lumot bank siri
hisoblanadi va uni faqat qonunda belgilangan holatlarda, vakolatli organlarga yoki mijozning o'ziga
berish mumkin. Qarindoshlik yoki yaqin munosabat bu qoidani o'zgartirmaydi. Qarindoshimga
xushmuomalalik bilan, lekin aniq qilib tushuntiraman: bu ma'lumotni oshkor qilish mijozning huquqini
buzadi, bankka zarar yetkazadi va men uchun intizomiy hamda huquqiy javobgarlikka olib keladi.
Bundan tashqari, tizimda har bir ko'rish harakati qayd etiladi, shuning uchun asossiz kirish ham
qoidabuzarlik. Agar qarindoshim bosim qilishda davom etsa yoki vaziyat shubhali ko'rinsa, bu haqda
rahbarimga yoki komplayens bo'limiga xabar berishni ham istisno qilmayman.
4. Mijoz qaysi omonat turini tanlashni bilmayapti. Unga muddatli va talab qilib olinadigan depozit
farqini qanday tushuntirasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo mijozning maqsadini aniqlayman: pulni qachon ishlatmoqchi, unga tez-tez kirish kerakmi,
daromad muhimmi yoki erkinlik. So'ng oddiy misol bilan tushuntiraman. Talab qilib olinadigan depozit
— xuddi hamyon kabi: pulni istalgan vaqtda olish yoki qo'shish mumkin, lekin foiz odatda past yoki
umuman bo'lmaydi. Muddatli depozit esa pulni kelishilgan muddatga qoldirish evaziga yuqoriroq foiz
beradi, ammo muddatidan oldin yechilsa, foiz kamayishi yoki qayta hisoblanishi mumkin. Shundan keyin
mijozga shartnomaning asosiy bandlarini, jumladan muddatidan oldin yechish shartlarini ko'rsataman.
Qarorni mijozning o'zi qabul qilishi kerak — men faqat to'liq va halol ma'lumot beraman, ortiqcha va'da
qilmayman.
5. Mijoz ishidan ayrilgani sababli kredit to'lovini kechiktirayotganini va to'lay olmasligini aytdi.
Qanday harakat qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Birinchi navbatda mijozni xotirjam va hurmat bilan tinglayman, uni ayblamayman — bu vaziyat har
kimning boshiga tushishi mumkin. Keyin vaziyatni aniqlashtiraman: daromad qachon to'xtagan, boshqa
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 216

daromad manbalari bormi, qancha muddatga qiyinchilik kutilmoqda. Mijozga muammoni yashirmasdan
bankka murojaat qilgani to'g'ri qaror ekanini aytaman, chunki kechikish jarimalar va kredit tarixining
yomonlashuviga olib keladi. So'ng bankda mavjud bo'lgan imkoniyatlar haqida ma'lumot beraman:
to'lov jadvalini qayta ko'rib chiqish, muddatni uzaytirish yoki boshqa restrukturizatsiya variantlari —
bular bankning ichki tartibiga ko'ra mutasaddi bo'lim tomonidan ko'rib chiqiladi. Mijozdan yozma ariza
va tasdiqlovchi hujjatlarni qabul qilib, aniq keyingi qadamlarni va muddatlarni tushuntiraman. Hech
qanday natijani oldindan va'da qilmayman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 217

Suhbat bileti 17
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. O'zingizni uchta so'z bilan ta'riflang va har birining bank ishida qanday foyda berishini misol bilan
ko'rsating.
Namunaviy javob / yechim:✔
Men o'zimni aniq, sabrli va o'rganuvchan deb ta'riflayman. Aniqlik bank ishida eng muhim sifat:
raqamlar, rekvizitlar va hujjatlardagi kichik xato mijozga ham, bankka ham zarar keltiradi. O'qish davrida
hisob-kitob topshiriqlarini doim ikki marta tekshirish odatim bor edi. Sabr esa mijozlar bilan ishlashda
kerak: har kim moliyaviy mavzularni bir xil tez tushunmaydi, ayniqsa keksa yoki xavotirdagi odamlar.
Men bir narsani bir necha marta, turli usulda tushuntira olaman. O'rganuvchanlik — bank mahsulotlari,
dasturlar va qoidalar tez o'zgaradi. Men yangi tizimni mustaqil o'rganishdan qo'rqmayman va tajribali
hamkasblardan maslahat so'rashni uyat deb bilmayman. Bu uch sifat meni ishonchli xodim bo'lishimga
yordam beradi deb o'ylayman.
2. Tijorat banki asosan qanday manbalardan daromad oladi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Tijorat bankining asosiy daromad manbai — foiz daromadi. Bank depozitlar va boshqa manbalardan
mablag' jalb qiladi va uni kredit sifatida joylashtiradi; kredit bo'yicha olinadigan foiz bilan depozit uchun
to'lanadigan foiz o'rtasidagi farq foiz marjasini tashkil etadi. Ikkinchi muhim manba — komissiya
daromadlari: pul o'tkazmalari, kartalarga xizmat ko'rsatish, kassa operatsiyalari, hisob yuritish, kafolatlar
berish kabi xizmatlar uchun to'lovlar. Uchinchisi — valyuta operatsiyalari, ya'ni sotib olish va sotish
kurslari orasidagi farq. Shuningdek, bank qimmatli qog'ozlarga investitsiya va banklararo bozordagi
operatsiyalardan ham daromad oladi. Muhimi, daromad olish har doim risklar bilan muvozanatda
bo'lishi kerak, aks holda yo'qotishlar foydani yeb qo'yadi.
3. Mamnun mijoz sizga minnatdorchilik sifatida qimmatbaho sovg'a olib keldi. Qanday yo'l tutasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Men mijozning samimiy niyatini qadrlayman, lekin qimmatbaho sovg'ani xushmuomalalik bilan rad
etaman. Bankning odob-axloq kodeksi odatda xodimlarning mijozlardan sovg'a, pul yoki xizmat qabul
qilishini cheklaydi, chunki bu manfaatlar to'qnashuviga olib kelishi va kelajakdagi qarorlarimga ta'sir
qilishi mumkin. Mijozga tushuntiraman: men o'z vazifamni bajardim, eng yaxshi minnatdorchilik —
uning bankdan mamnun bo'lib qolishi. Agar u minnatdorchilik bildirmoqchi bo'lsa, rasmiy fikr-mulohaza
kanali orqali yozishini taklif qilaman. Agar vaziyat noaniq bo'lsa yoki mijoz qat'iy turib olsa, bu haqda
rahbarimga yoki komplayens bo'limiga xabar beraman va ichki qoidaga ko'ra harakat qilaman. Shaffoflik
meni ham, bankni ham himoya qiladi.
4. Mijoz navbatda uzoq kutib, sizning oldingizga jahl bilan keldi va bank xizmatini haqorat qilmoqda.
Suhbatni qanday boshlaysiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo o'zim xotirjam qolaman va mijozning jahlini shaxsan qabul qilmayman — uning noroziligi
vaziyatga qaratilgan. Unga ko'z bilan qarab, salomlashaman va kutganidan afsusda ekanimni aytaman:
«Uzoq kutganingiz uchun uzr so'rayman, hozir sizga diqqat bilan yordam beraman». Keyin uni gapini
bo'lmasdan tinglayman, chunki ko'pincha odam eshitilganini his qilgach tinchlanadi. Shundan so'ng aniq
savollar bilan muammoni aniqlayman va xizmatni imkon qadar tez va sifatli bajaraman. Agar navbatdagi
kechikishning sababi bo'lsa, uni bahona qilmasdan qisqa tushuntiraman. Oxirida mijozga yana nima
yordam kerakligini so'rayman. Uning shikoyatini rahbariyatga yetkazishni taklif qilaman, chunki bunday
fikrlar xizmatni yaxshilashga yordam beradi.
5. Uzoq yillik tanishingiz sizdan kredit olishiga «yordam berishingizni», hujjatlardagi kamchiliklarga
ko'z yumishingizni so'radi. Nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Men bunday iltimosni rad etaman, chunki bu manfaatlar to'qnashuvi va qoidabuzarlikning yaqqol misoli.
Tanishimga muloyim, lekin aniq tushuntiraman: kredit qarori bankning belgilangan tartibi, hujjatlar va
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 218

to'lov qobiliyatini baholash asosida qabul qilinadi, shaxsiy tanishlik bu jarayonga ta'sir qilmasligi kerak.
Hujjatlardagi kamchiliklarga ko'z yumish bank uchun risk, uning o'zi uchun esa qaytara olmaydigan
qarzga botish xavfi. Unga qanday hujjatlar kerakligini va ariza umumiy tartibda qanday topshirilishini
tushuntirishim mumkin — bu har bir mijozga ko'rsatiladigan oddiy xizmat. Agar uning arizasi mening
ishimga to'g'ri kelsa, rahbarimga yaqin tanishligimizni oshkor qilaman va ishni boshqa xodimga
topshirishni so'rayman. Bu meni ham, tanishimni ham noqulay vaziyatdan saqlaydi.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 219

Suhbat bileti 18
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. O'qish yoki oldingi ishingizda duch kelgan jiddiy qiyinchilik va undan olgan saboqingiz haqida
gapirib bering.
Namunaviy javob / yechim:✔
Universitetda kurs ishi topshiriladigan muddatga oz qolganda kompyuterim ishdan chiqib, deyarli butun
ish yo'qolib qoldi. Avval vahimaga tushdim, lekin keyin vaziyatni baholadim: qolgan vaqtni rejaladim,
eski qoralamalarim va manbalar ro'yxatini topdim, ilmiy rahbarim bilan ochiq gaplashib, vaziyatni
tushuntirdim. Kunlik aniq reja asosida ishlab, ishni muddatida topshirdim. Bu tajribadan uchta saboq
oldim. Birinchisi — muhim ma'lumotning zaxira nusxasini doim saqlash kerak; bank ishida bu hujjatlar va
qoidalarga rioya qilishga mos keladi. Ikkinchisi — muammoni yashirmasdan vaqtida xabar berish
yechimni tezlashtiradi. Uchinchisi — stress paytida harakatni kichik qadamlarga bo'lish samarali ekan.
Bu saboqlarni bank ishida ham qo'llayman.
2. Oddiy foiz va murakkab foiz o'rtasidagi farqni hisoblash mantig'i orqali tushuntiring.
Namunaviy javob / yechim:
✔
Oddiy foizda daromad har doim faqat boshlang'ich summaga hisoblanadi. Ya'ni har bir davr uchun bir xil
miqdorda foiz qo'shiladi va avvalgi davrlarda yig'ilgan foiz yangi foiz keltirmaydi. Murakkab foizda esa
har bir davr oxirida hisoblangan foiz asosiy summaga qo'shiladi, keyingi davrda foiz ana shu kattalashgan
summaga hisoblanadi — buni «foiz ustiga foiz» deyishadi. Natijada muddat qancha uzun va
kapitallashtirish qancha tez-tez bo'lsa, murakkab foizdagi yakuniy summa oddiy foizdagidan shuncha
ko'proq bo'ladi. Depozitlarda bu mijoz uchun foydali, kreditlarda esa qarz to'lanmasa, qarz tez o'sishi
mumkin. Shuning uchun mijozga depozit shartlarida foiz kapitallashtiriladimi yoki alohida to'lanadimi —
buni aniq tushuntirish muhim.
3. Mijoz hisob ochmoqchi, lekin daromad manbasi haqidagi savollarga javob berishdan bosh
tortmoqda. Bu holda nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo mijozga xotirjam tushuntiraman: bu savollar unga nisbatan shubha emas, balki «mijozni bilish»
— KYC tartibining majburiy qismi bo'lib, barcha mijozlarga bir xil beriladi. Ular jinoiy daromadlarni
legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurash talablaridan kelib chiqadi hamda
mijozning o'z mablag'larini ham himoya qiladi. Ma'lumotlar maxfiy saqlanishini ham ta'kidlayman. Agar
mijoz shundan keyin ham kerakli ma'lumot va hujjatlarni bermasa, men qoidani chetlab o'tib hisob
ochmayman. Ichki tartibga ko'ra xizmat ko'rsatishni to'xtataman va zarur bo'lsa, vaziyat haqida
komplayens bo'limiga xabar beraman. Lekin mijozga bu xabar haqida aytmayman. Muomalani hurmatli
saqlayman, chunki rad etish ham professional tarzda bo'lishi kerak.
4. Birinchi maoshini olgan yosh mijoz pulini qanday boshqarishni so'rayapti. Unga qanday oddiy
maslahatlar berasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Men moliyaviy maslahatchi emasligimni yodda tutib, umumiy moliyaviy savodxonlik tamoyillarini
tushuntiraman. Birinchisi — daromad va xarajatlarni yozib borish: oyning oxirida pul qayerga ketganini
bilish byudjetning asosi. Ikkinchisi — avval o'ziga to'lash: maosh kelishi bilan uning bir qismini
jamg'armaga ajratish, qolganini sarflash. Uchinchisi — kutilmagan holatlar uchun zaxira jamg'arma
shakllantirish. To'rtinchisi — iste'mol krediti va muddatli to'lovlarni ehtiyotkorlik bilan olish, oylik to'lov
daromadning katta qismini egallamasligi kerak. Beshinchisi — karta ma'lumotlari va SMS kodlarni hech
kimga bermaslik. Shundan so'ng, agar qiziqsa, bankimizdagi jamg'arma mahsulotlari va mobil ilovadagi
xarajatlarni kuzatish imkoniyatlarini ko'rsataman, lekin majburlamayman.
5. Mijoz bankka kelib, kartasi to'satdan bloklanganini va unga zudlik bilan pul kerakligini aytmoqda.
Qanday yordam berasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 220

Avvalo mijozni tinchlantiraman va uning shaxsini belgilangan tartibda, hujjat orqali tasdiqlayman. Keyin
tizimda kartaning bloklanish sababini tekshiraman: PIN-kod bir necha marta noto'g'ri terilgan bo'lishi,
muddati tugagan bo'lishi, shubhali operatsiya sababli xavfsizlik tizimi bloklagan bo'lishi yoki boshqa
sabab. Sababni mijozga tushunarli tilda aytaman. Agar blok xavfsizlik bilan bog'liq bo'lsa, oxirgi
operatsiyalarni mijoz bilan birga ko'rib chiqaman — balki u firibgarlikdan saqlab qolingandir. Blokdan
chiqarish mumkin bo'lsa, ichki tartib bo'yicha shu yerda hal qilaman yoki mas'ul bo'limga murojaat
qilaman. Mijozga zudlik bilan pul kerak bo'lsa, hisobdan kassa orqali naqd yechish kabi muqobil yo'lni
taklif qilaman. Oxirida bunday holatning oldini olish bo'yicha maslahat beraman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 221

Suhbat bileti 19
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Kelgusi uch-besh yilda bank sohasida qaysi bilim va ko'nikmalarni egallashni rejalashtirgansiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
Birinchi bosqichda men tanlagan lavozimimning barcha jarayonlarini puxta o'zlashtirishni maqsad
qilganman: ichki tartiblar, dasturlar, mahsulotlar va mijozlar bilan ishlash standartlari. Bu poydevor
bo'ladi. Keyingi yillarda kredit tahlili, moliyaviy hisobotlarni o'qish va risklarni baholash ko'nikmalarini
chuqurlashtirmoqchiman, chunki bu bank ishining yuragi. Shuningdek, komplayens va AML bo'yicha
ichki va tashqi o'quv kurslarida qatnashishni rejalashtirganman. Raqamli bank xizmatlari tez
rivojlanayotgani uchun texnologik savodxonligimni ham oshirmoqchiman. Til bilimlarimni, ayniqsa ingliz
tilini mustahkamlash xalqaro manbalardan o'rganishga yordam beradi. Uzoq muddatda o'zimni jamoaga
yangi xodimlarni o'rgata oladigan, ishonchli mutaxassis sifatida ko'raman, lekin bunga bosqichma-
bosqich erishish kerak deb hisoblayman.
2. Inflyatsiya depozit egalari va qarz oluvchilarga qanday ta'sir qiladi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Inflyatsiya — narxlar umumiy darajasining o'sishi, ya'ni pulning xarid qobiliyati pasayishi. Depozit egasi
uchun asosiy tushuncha — real foiz: agar depozit bo'yicha nominal foiz inflyatsiyadan past bo'lsa, pul
miqdori ko'payganday ko'rinsa ham, uning xarid qobiliyati aslida kamayadi. Shu sabab jamg'aruvchilar
foizni inflyatsiya bilan solishtirishi muhim. Qarz oluvchi uchun esa vaziyat teskari bo'lishi mumkin: qat'iy
foizli kreditda qarz summasi o'zgarmaydi, inflyatsiya esa uning real og'irligini biroz kamaytiradi. Biroq
yuqori inflyatsiya davrida Markaziy bank odatda stavkalarni oshiradi, yangi kreditlar qimmatlashadi,
daromadlar esa narxlardan orqada qolishi mumkin. Shuning uchun mijozga qaror qabul qilishda faqat
nominal foizga emas, umumiy iqtisodiy holatga ham qarashni tushuntiraman.
3. Hamkasbingiz mijozlarning ma'lumotlarini shaxsiy telefoniga suratga olayotganini ko'rib qoldingiz.
Qanday harakat qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bu jiddiy holat, chunki mijozlarning shaxsiy ma'lumotlari va bank siri tashqariga chiqishi firibgarlik,
shaxsni o'g'irlash va bankning obro'siga katta zarar olib kelishi mumkin. Men buni e'tiborsiz
qoldirmayman. Agar vaziyat imkon bersa, avval hamkasbimdan nima qilayotganini xotirjam so'rashim
mumkin — balki u qoidani bilmasdan qilayotgandir. Lekin uning tushuntirishidan qat'i nazar,
kuzatganimni rahbarimga yoki axborot xavfsizligi, komplayens bo'limiga belgilangan kanal orqali xabar
beraman. O'zim tergov olib bormayman, telefonini tekshirishga urinmayman va boshqalarga gap
tarqatmayman. Xabarimda faqat faktlarni — vaqt, joy va ko'rganlarimni aytaman. Do'stlik yoki
jamoadagi munosabat mijozlar ma'lumotlarini himoya qilish majburiyatidan ustun bo'la olmaydi.
4. Reja bajarilishi uchun mijozga kerak bo'lmagan qo'shimcha mahsulotni sotish bosimi bo'lsa, qanday
yo'l tutasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Sotuv rejasi bank ishining tabiiy qismi va men unga mas'uliyat bilan yondashaman. Lekin men sotuvni
mijozning ehtiyojidan boshlash kerak deb hisoblayman. Avval savollar orqali mijozning maqsadi va
vaziyatini aniqlayman, keyin unga haqiqatan foyda beradigan mahsulotni taklif qilaman. Mahsulotning
afzalliklari bilan birga xarajatlari, komissiyalari va risklarini ham ochiq aytaman. Mijozga kerak bo'lmagan
mahsulotni «majburan» yoki shartni yashirib sotish qisqa muddatda reja raqamini yaxshilashi mumkin,
lekin keyin shikoyat, ishonchsizlik va mijoz yo'qotilishiga olib keladi. Agar rejani halol yo'l bilan bajarish
qiyinlashsa, rahbarim bilan ochiq gaplashib, yangi mijozlarni jalb qilish yoki taklifni yaxshilash bo'yicha
g'oyalarimni muhokama qilaman.
5. Keksa mijoz bankomatdan va ilovadan foydalana olmay qiynalmoqda, yonida esa uni «yordam
beraman» deb kutayotgan notanish odam bor. Qanday yordam berasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 222

Avvalo keksa mijozga hurmat bilan yaqinlashaman, shoshilmasdan nima kerakligini so'rayman va unga
xodim sifatida o'zim yordam berishimni aytaman. Notanish odamga muloyimlik bilan rahmat aytib,
mijozga xodim xizmat ko'rsatishini bildiraman. Bunday holatlarda firibgarlik xavfi bor: begona odam PIN-
kod yoki kartani ko'rib qolishi mumkin. Keyin mijozga kerakli operatsiyani bosqichma-bosqich, oddiy
so'zlar bilan bajarishda yordam beraman, lekin PIN-kodni u o'zi, yashirin holda teradi — men buni
ko'rmayman va so'ramayman. Agar qiyin bo'lsa, operatsiyani kassa orqali bajarishni taklif qilaman.
Oxirida unga oddiy xavfsizlik qoidalarini eslataman: kartani, PIN-kod va SMS kodlarni hech kimga
bermaslik, savol tug'ilsa faqat bank xodimiga yoki rasmiy raqamga murojaat qilish.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 223

Suhbat bileti 20
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Jamoada ishlaganingizda kelishmovchilik yuzaga kelgan va siz uni hal qilishga hissa qo'shgan
vaziyatni aytib bering.
Namunaviy javob / yechim:✔
Talabalik davrida guruh loyihasi ustida ishlaganimizda ikki a'zo vazifalar taqsimoti bo'yicha kelisha
olmadi va ish to'xtab qoldi. Men ikkala tomonni alohida tingladim va ularning asl xavotirini aniqladim:
biri ishning adolatsiz taqsimlanganini, ikkinchisi esa muddatni o'tkazib yuborishni xavf deb bilardi. Keyin
umumiy uchrashuvda vazifalarni aniq yozib chiqdik, har biriga muddat belgiladik va kim nima uchun
javobgarligini kelishdik. Natijada loyihani o'z vaqtida va yaxshi baho bilan topshirdik. Bu tajribadan bilib
oldimki, ko'pincha kelishmovchilik odamlarning yomon niyatidan emas, balki noaniq kutishlardan kelib
chiqadi. Bank jamoasida ham men muammoni shaxsiy emas, ish nuqtai nazaridan muhokama qilishga va
umumiy maqsadni oldinga qo'yishga harakat qilaman.
2. Mijoz do'konda bank kartasi bilan to'laganda pul uning hisobidan sotuvchiga qanday yo'l bilan
yetib boradi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bu jarayonda bir nechta ishtirokchi bor. Mijoz kartani terminalga tutganda yoki kiritganda, to'lov so'rovi
sotuvchiga xizmat ko'rsatuvchi bank — ekvayer orqali to'lov tizimining protsessing markaziga yuboriladi.
Protsessing markazi so'rovni kartani chiqargan bankka — emitentga yo'naltiradi. Emitent kartaning
haqiqiyligini, mijozning PIN-kodi yoki boshqa tasdiqlash usulini va hisobda yetarli mablag' borligini
tekshirib, operatsiyani ma'qullaydi yoki rad etadi. Ma'qullansa, mablag' mijoz hisobida bloklanadi va
terminalda chek chiqadi. Keyinroq kliring va hisob-kitob bosqichida banklar o'rtasida haqiqiy pul
o'tkaziladi va ekvayer belgilangan komissiyani ushlab, mablag'ni sotuvchining hisobiga o'tkazadi.
Shuning uchun ba'zan mijoz hisobida summa avval «bloklangan» holatda ko'rinadi.
3. Mijozning operatsiyasi shubhali ko'rindi va siz bu haqda xabar berdingiz. Mijoz sizdan «Nima uchun
operatsiyam kechikyapti, meni tekshiryapsizmi?» deb so'rasa, nima deysiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bu juda nozik vaziyat. AML qoidalariga ko'ra, xodim mijozga uning operatsiyasi haqida vakolatli bo'limga
yoki organga xabar berilganini oshkor qilmasligi kerak — buni mijozni ogohlantirish taqiqi deyishadi.
Agar men buni aytsam, ehtimoliy jinoiy sxema ishtirokchilari izlarini yashirishga ulgurishi mumkin.
Shuning uchun men xotirjam, betaraf javob beraman: operatsiya bankning standart tekshiruv tartibidan
o'tmoqda, bunday tekshiruvlar ko'plab operatsiyalarga nisbatan qo'llanadi va natija haqida unga
belgilangan tartibda xabar beriladi. Yolg'on gapirmayman, lekin ichki ma'lumotni ham ochmayman. Agar
mijoz qo'shimcha hujjat taqdim qilmoqchi bo'lsa, uni qabul qilaman. Vaziyatni rahbarim va komplayens
bo'limiga yetkazaman va ularning ko'rsatmasiga amal qilaman.
4. Norozi mijoz bank haqida ijtimoiy tarmoqda salbiy post yozganini aytib, sizga telefonni
ko'rsatmoqda. Qanday munosabat bildirasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Men himoyaga o'tmayman va mijoz bilan bahslashmayman. Uning fikri muhim ekanini va bu postni
yozishga nima sabab bo'lganini tushunmoqchi ekanimni aytaman. Keyin muammoning mohiyatini diqqat
bilan tinglayman va faktlarni aniqlayman. Agar bank tomonidan xatolik bo'lgan bo'lsa, uni tan olaman va
uzr so'rayman, so'ng aniq yechim yoki keyingi qadamlarni taklif qilaman. Agar masala mening
vakolatimdan tashqarida bo'lsa, rasmiy shikoyat qabul qilaman va javob muddatini aytaman. Ijtimoiy
tarmoqda bank nomidan o'zim javob yozmayman — buning uchun bankda maxsus mas'ul bo'lim bor,
ularga holatni yetkazaman. Mijozdan postni o'chirishni talab qilmayman, lekin muammo hal bo'lgach,
fikrini yangilashi mumkinligini aytish o'rinli. Asosiy maqsad — postdan emas, mijoz muammosidan
qutulish.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 224

5. Mijoz mobil ilova orqali pulni adashib notanish odamning kartasiga o'tkazib yuborganini aytmoqda.
Qanday yo'l tutasiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
Avvalo mijozni tinchlantiraman va uning shaxsini tasdiqlaganimdan so'ng, tizimda operatsiyani topaman:
sana, summa, qabul qiluvchining karta raqami qismlari. Mijozga ochiq aytaman: muvaffaqiyatli
bajarilgan o'tkazmani bank o'zboshimchalik bilan qaytarib ololmaydi, chunki mablag' endi boshqa
shaxsning hisobida va unga ham qonuniy egalik huquqi tegishli. Lekin bankda xato o'tkazmalar bo'yicha
belgilangan tartib bor: mijozdan yozma ariza qabul qilaman, u qabul qiluvchi bank orqali mablag' egasiga
murojaat qilinishiga asos bo'ladi. Qabul qiluvchining shaxsiy ma'lumotlarini mijozga bera olmasligimni
ham tushuntiraman. Agar ixtiyoriy qaytarish bo'lmasa, mijoz qonuniy yo'l bilan sudga murojaat qilishi
mumkin. Oxirida kelajakda o'tkazishdan oldin qabul qiluvchi ismini tekshirish odatini maslahat beraman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 225

Suhbat bileti 21
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Bank ishida bir xil operatsiyalarni har kuni takrorlash kerak bo'ladi. Monoton ishga qanday
munosabatdasiz va diqqatingizni qanday saqlaysiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
Takroriy ish men uchun salbiy narsa emas, chunki aynan barqaror tartib bank operatsiyalarining
aniqligini ta'minlaydi. Lekin men monotonlik diqqatni susaytirishi mumkinligini tushunaman, chunki eng
ko'p xatolar «avtomatik» bajarilgan ishda uchraydi. Shuning uchun bir nechta odatim bor. Birinchisi —
muhim bosqichlarda o'zimni tekshirish: summa, rekvizit, mijoz ismini operatsiyani tasdiqlashdan oldin
qayta ko'rib chiqaman. Ikkinchisi — har bir mijozni alohida inson sifatida ko'rish: operatsiya bir xil bo'lsa
ham, odamlar va ularning vaziyatlari har xil. Uchinchisi — ish jarayonini yaxshilash yo'llarini qidirish:
qaysi qadamni tezlashtirish yoki soddalashtirish mumkinligini kuzatib, rahbarga taklif berish.
Shuningdek, tanaffuslardan to'g'ri foydalanish ham charchoqni kamaytiradi.
2. Kredit riski nima va bank uni kamaytirish uchun qanday usullardan foydalanadi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Kredit riski — qarz oluvchining kredit va foizlarni shartnomada belgilangan muddatda to'liq qaytara
olmasligi ehtimoli. Bu bank uchun eng asosiy risklardan biri. Uni kamaytirishning birinchi usuli — kredit
berishdan oldin mijozni puxta baholash: daromad barqarorligi, mavjud qarzlar yuki, kredit tarixi va to'lov
intizomi tahlil qilinadi. Ko'pchilik banklar skoring tizimlaridan foydalanadi. Ikkinchi usul — ta'minot:
garov, kafillik yoki sug'urta, ular mijoz to'lay olmasa yo'qotishni qoplashga yordam beradi. Uchinchisi —
diversifikatsiya, ya'ni kreditlarni bitta tarmoq yoki bitta qarz oluvchiga to'plamaslik. To'rtinchisi — kredit
berilgandan keyin monitoring qilish va muammo belgilarini erta aniqlash. Bundan tashqari, bank
ehtimoliy yo'qotishlar uchun zaxiralar shakllantiradi.
3. Ish joyingizda mijozlar ma'lumotlarining maxfiyligini ta'minlash uchun kundalik hayotda qanday
oddiy qoidalarga amal qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Maxfiylik katta qarorlardan emas, kundalik odatlardan boshlanadi. Birinchidan, ish joyimdan
ketayotganda, hatto bir daqiqaga ham, kompyuter ekranini bloklayman. Ikkinchidan, parolimni hech
kimga, hatto hamkasbimga ham bermayman va uni ko'rinadigan joyga yozib qo'ymayman. Uchinchidan,
mijoz hujjatlari va nusxalarini stol ustida ochiq qoldirmayman, keraksiz qog'ozlarni belgilangan tartibda
yo'q qilaman. To'rtinchidan, mijozlar haqida ish xonasidan tashqarida, oilada yoki ijtimoiy tarmoqlarda
gapirmayman. Beshinchidan, mijoz bilan suhbatda uning hisobi haqidagi ma'lumotni boshqalar
eshitmaydigan qilib aytaman. Oltinchidan, tizimdagi ma'lumotlarga faqat ish zarurati bo'lgandagina
kiraman. Shuningdek, shubhali elektron xatlardagi havolalarni ochmayman va ish ma'lumotlarini shaxsiy
qurilmalarga ko'chirmayman.
4. Bank ilovasidan foydalanishni bilmaydigan mijozni ilovaga o'tkazishni qanday tashkil qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo mijozning qiziqishini va qanday telefondan foydalanishini so'rayman, chunki ilova unga qulaylik
berishi kerak, majburiyat emas. Keyin ilovaning u uchun eng foydali ikki-uch funksiyasini tanlab, ulardan
boshlayman: masalan, kommunal to'lovlar, kartalar orasida o'tkazma va balansni ko'rish. Mijozning o'z
telefonida, uning qo'li bilan bosqichma-bosqich ko'rsataman, chunki o'zi qilsa, tezroq eslab qoladi.
Ro'yxatdan o'tishda parol va tasdiqlash kodlarini uning o'zi kiritadi, men esa ko'rmayman. Xavfsizlik
bo'yicha muhim qoidalarni albatta tushuntiraman: ilovani faqat rasmiy do'kondan yuklab olish, kodni
hech kimga aytmaslik. Oxirida savol tug'ilsa, qayerga murojaat qilishini aytaman. Shoshilmasdan, sodda
tilda tushuntirish eng muhimi.
5. Mijoz mobil ilova orqali to'lov qilgan, puli hisobidan yechilgan, lekin qabul qiluvchi tomonga
tushmagan. Bu shikoyatni qanday ko'rib chiqasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 226

Avvalo mijozni tinchlantiraman va uning shaxsini tasdiqlayman. So'ng operatsiya haqida aniq ma'lumot
yig'aman: sana, vaqt, summa, qabul qiluvchi, ilovadagi operatsiya holati va iloji bo'lsa skrinshot yoki
chek. Tizimda tranzaksiyani tekshiraman: u bajarilganmi, kutish holatidami yoki texnik xato bilan to'xtab
qolganmi. Ko'p hollarda mablag' vaqtincha «bloklangan» holatda bo'ladi va keyinchalik o'tadi yoki
avtomatik qaytadi. Agar holat aniq bo'lmasa, mijozdan rasmiy murojaat qabul qilaman va uni mas'ul
bo'limga — to'lov tizimlari yoki texnik qo'llab-quvvatlash xizmatiga yo'naltiraman. Mijozga murojaat
raqamini va ko'rib chiqilishning taxminiy tartibini aytaman. Natija haqida xabar berilishini ta'minlayman.
Hech qanday aniq muddat yoki natijani tasdiqlanmagan holda va'da qilmayman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 227

Suhbat bileti 22
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Ishda xato qilganingizda o'zingizni qanday tutasiz? Xatoni tan olish haqida fikringiz.
Namunaviy javob / yechim:✔
Men xato qilishdan butunlay himoyalangan odam yo'q deb hisoblayman, lekin uni yashirish — xatoning
o'zidan ham jiddiyroq muammo. Bank ishida xato qilganimni sezsam, birinchi navbatda uni darhol
rahbarimga yoki mas'ul hamkasbimga xabar beraman, chunki vaqtida aniqlangan xatoni tuzatish oson va
arzonroq. Keyin xatoning oqibatini kamaytirish uchun belgilangan tartibda harakat qilaman,
o'zboshimchalik bilan «jim tuzatishga» urinmayman. Shundan so'ng xato nima sababdan yuz berganini
tahlil qilaman: diqqatsizlikmi, bilim yetishmasligimi yoki jarayondagi kamchilik. Agar jarayonda muammo
bo'lsa, uni yaxshilash bo'yicha taklif beraman. Men uchun xato — o'rganish manbai, lekin bir xil xatoni
ikki marta takrorlamaslik mening mas'uliyatim.
2. Bank likvidligi nima va nima uchun bank uchun u daromaddan kam bo'lmagan darajada muhim?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Likvidlik — bankning o'z majburiyatlarini, avvalo mijozlar talab qilgan pulni, o'z vaqtida va yo'qotishlarsiz
to'lay olish qobiliyati. Bank jalb qilgan mablag'larning katta qismini kreditlarga joylashtiradi, kreditlar esa
uzoq muddatli bo'ladi. Agar ko'p depozit egalari bir vaqtda pulini talab qilsa va bankda yetarli naqd pul
yoki tez sotiladigan aktivlar bo'lmasa, bank foydali bo'lsa ham, qiyin ahvolga tushishi mumkin. Shuning
uchun banklar daromad va likvidlik o'rtasida muvozanat saqlaydi: aktivlarning bir qismini naqd pul,
Markaziy bankdagi hisobvaraqlar va ishonchli qimmatli qog'ozlarda ushlab turadi. Markaziy bank ham
likvidlik talablarini belgilaydi va zarurat bo'lganda banklarga qisqa muddatli resurs beradi. Likvidlik —
bankka bo'lgan ishonchning asosi.
3. Rahbaringiz sizdan ish tezroq bo'lishi uchun mijozning shaxsini tasdiqlash bosqichini o'tkazib
yuborishni so'radi. Nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Men rahbarimni hurmat qilaman, lekin ko'rsatma bank qoidalari va qonun talablariga zid bo'lsa, uni
bajarmayman. Mijozning shaxsini tasdiqlash — firibgarlik, boshqa shaxs nomidan operatsiya qilish va pul
yuvishning oldini oladigan asosiy himoya chorasi. Bu bosqich o'tkazib yuborilsa, javobgarlik operatsiyani
bajargan xodimga, ya'ni menga ham tushadi. Avval xotirjam va hurmat bilan rahbarimga aytaman: bu
bosqichni o'tkazib yubora olmayman, chunki bu ichki tartibga zid, lekin jarayonni tezlashtirish uchun
boshqa yo'l bilan yordam bera olaman. Ko'pincha bunday iltimos shoshilish yoki tushunmovchilik tufayli
bo'ladi. Agar ko'rsatma qat'iy takrorlansa, belgilangan kanal orqali yuqori rahbariyat yoki komplayens
bo'limiga xabar beraman. Halollik kasbiy kelajagimdan muhimroq.
4. Bank xizmatlari haqida mutlaqo tushunchasi yo'q, birinchi marta bankka kelgan mijozga qanday
munosabatda bo'lasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bunday mijoz ko'pincha xijolat bo'ladi yoki savol berishdan tortinadi, shuning uchun birinchi vazifam —
qulay va xotirjam muhit yaratish. Iliq salomlashaman va uning nima maqsadda kelganini so'rayman.
Javobini eshitgach, bank atamalarini ishlatmasdan, oddiy hayotiy misollar bilan tushuntiraman. Masalan,
«hisob raqam» yoki «komissiya» kabi so'zlarni ishlatsam, ularning ma'nosini qisqa izohlayman. Bir
vaqtda ko'p ma'lumot bermayman, eng zarurlariga to'xtalaman va har bir bosqichdan keyin
tushunganini so'rayman. Hujjatlarni imzolashdan oldin asosiy shartlarni ko'rsataman va savol berishga
undayman. Unga «savol berish — normal holat» ekanini his qildiraman. Oxirida yozma eslatma yoki
bankning rasmiy ma'lumot manbalarini beraman va keyingi safar kimga murojaat qilishi mumkinligini
aytaman.
5. Ish kuni oxirida kassangizda kamomad aniqlandi. Qanday harakat qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo vahimaga tushmayman va hech narsani o'zboshimchalik bilan to'g'rilashga urinmayman —
masalan, o'z pulimdan qo'shish yoki hujjatlarni o'zgartirish qat'iyan noto'g'ri. Birinchi qadam — qayta
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 228

sanash: naqd pulni, nominallar bo'yicha taqsimotni va kassa hujjatlarini diqqat bilan qayta tekshiraman.
Keyin kun davomidagi operatsiyalarni hujjatlar bilan solishtiraman: noto'g'ri kiritilgan summa,
berilmagan qaytim, xato nominal yoki ikki marta bajarilgan operatsiya bo'lishi mumkin. Agar kamomad
saqlanib qolsa, darhol rahbarim va mas'ul shaxslarga xabar beraman hamda ichki tartibga ko'ra
dalolatnoma rasmiylashtirishda qatnashaman. Tekshiruvda ochiq hamkorlik qilaman, kerak bo'lsa
videokuzatuv yozuvlari ko'riladi. Natijadan qat'i nazar, xulosa chiqaraman va qaysi bosqichda
ehtiyotkorlikni oshirish kerakligini aniqlayman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 229

Suhbat bileti 23
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Bir vaqtning o'zida bir necha ish va bosim bo'lgan kunlarda o'zingizni qanday boshqarasiz? Aniq
misol keltiring.
Namunaviy javob / yechim:✔
Bunday kunlarda birinchi qilganim — ustuvorliklarni aniqlash: qaysi ish shoshilinch va muhim, qaysisi
biroz kutishi mumkin. Imtihonlar mavsumida bir vaqtda ishlab, o'qib, qo'shimcha ravishda oilaviy
majburiyatlarni ham bajarishimga to'g'ri kelgan. O'shanda kunlik qisqa ro'yxat tuzdim, katta vazifalarni
kichik qismlarga bo'ldim va har birini tugatgach, belgilab bordim. Bu menga nazoratni his qilishga va
vahimaga tushmaslikka yordam berdi. Bank ishida ham shu tamoyilni qo'llayman: bir vaqtda bir mijozga
to'liq e'tibor beraman, chunki shoshilib ikki ishni birga qilish xatoga olib keladi. Stress kuchli bo'lganda,
chuqur nafas olib, bir daqiqa to'xtab olaman. Kerak bo'lsa, hamkasblardan yordam so'rashdan
tortinmayman — jamoa birga ishlaganda yuk yengillashadi.
2. Depozitlarni kafolatlash tizimining mohiyati nimada va u kimni himoya qiladi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Depozitlarni kafolatlash tizimi — bank to'lovga qobiliyatsiz bo'lib qolgan yoki litsenziyasi chaqirib olingan
holatda jismoniy shaxslarning omonatlarini qaytarishni kafolatlaydigan mexanizm. Uning asosiy maqsadi
— aholining bank tizimiga ishonchini mustahkamlash va vahima sababli ommaviy pul yechib olishlarning
oldini olish. Tizim maxsus fond orqali ishlaydi, unga banklar muntazam badallar to'laydi. Bankda
muammo yuzaga kelsa, omonatchilarga kafolatlangan miqdordagi mablag' qonunchilikda belgilangan
tartibda qaytariladi. Xodim sifatida mijozga buni oddiy tilda tushuntira olishim kerak, lekin aniq shartlar
va qamrovni so'rasa, rasmiy manbaga yoki tasdiqlangan ma'lumotlarga tayanib javob beraman. Muhimi,
kafolat tizimi bankning ishonchliligini tanlashda mijozning o'z ehtiyotkorligini butunlay almashtirmaydi.
3. Mijozlarga bank xodimi nomidan qo'ng'iroq qilib, karta ma'lumotlarini so'rayotgan firibgarlar
haqida xabar tarqalgan. Siz xodim sifatida mijozlarni qanday ogohlantirasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Mijozlar bilan har bir mos imkoniyatda qisqa va tushunarli tarzda asosiy qoidani eslataman: bank xodimi
hech qachon telefon orqali karta raqamining to'liq ma'lumotlari, CVV kodi, PIN-kod yoki SMS orqali
kelgan tasdiqlash kodini so'ramaydi. Agar kimdir bank nomidan qo'ng'iroq qilib bunday ma'lumot
so'rasa, suhbatni darhol to'xtatib, bankning rasmiy raqamiga o'zi qayta qo'ng'iroq qilishi kerak.
Firibgarlar odatda shoshiltiradi, qo'rqitadi yoki sovg'a va'da qiladi — bu ogohlantiruvchi belgilar ekanini
aytaman. Keksa mijozlar va yoshlarga alohida e'tibor beraman, chunki ular ko'proq nishonga aylanadi.
Agar mijoz bunday qo'ng'iroqni aytib bersa, bu haqda bankning xavfsizlik bo'limiga xabar beraman,
chunki boshqa mijozlarni ham himoya qilish uchun ma'lumot muhim.
4. Mijoz kredit olishga shoshilyapti. Shartnomani imzolashdan oldin unga albatta nimalarni
tushuntirasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Mijozning qaror qabul qilishi uchun to'liq tasavvurga ega bo'lishi muhim. Birinchidan, kreditning to'liq
qiymatini tushuntiraman: faqat foizni emas, balki barcha komissiyalar va qo'shimcha xarajatlarni ham,
hamda umumiy to'lanadigan summani. Ikkinchidan, oylik to'lov miqdori va to'lov jadvalini ko'rsataman,
bu to'lov uning daromadiga qanchalik og'ir bo'lishini u bilan birga baholaymiz. Uchinchidan, to'lov
kechiktirilsa nima bo'lishini aytaman: jarimalar, kredit tarixining yomonlashuvi va garov bo'lsa, uning
taqdiri. To'rtinchidan, muddatidan oldin to'lash shartlarini tushuntiraman. Beshinchidan, shartnomani
diqqat bilan o'qib chiqishga vaqt beraman va savol berishga undayman. Shoshilish ko'pincha xatoga olib
keladi, shuning uchun mijozni majburlamayman.
5. Filialda tizim sekinlashgan, navbat uzaygan va bir nechta mijoz birdaniga norozilik bildirmoqda.
Vaziyatni qanday boshqarasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 230

Avvalo o'zim xotirjam qolaman, chunki xodimning asabiyligi mijozlarga tez yuqadi. Mijozlarga qisqa va
halol ma'lumot beraman: tizimda texnik sekinlashuv borligini, uni hal qilish ustida ishlanayotganini
aytaman va kechirim so'rayman. Aniq vaqt bilmasam, taxminiy muddatni va'da qilmayman. Keyin
vaziyatni rahbarimga xabar beraman, chunki qo'shimcha xodim jalb qilish yoki navbatni qayta tashkil
qilish uning vakolatida. Mijozlarga muqobil yo'llarni taklif qilaman: oddiy operatsiyalarni bankomat yoki
mobil ilova orqali bajarish, shoshilmagan holda keyinroq kelish. Ishimni sifatli bajarishda davom etaman,
shoshilib xato qilmayman. Har bir mijozga alohida e'tibor berib, ularni tinglayman. Vaziyat tugagach,
jamoa bilan bunday holatlarga tayyorgarlikni muhokama qilamiz.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 231

Suhbat bileti 24
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Suhbatga tayyorlanayotib aynan shu bank haqida nimalarni o'rgandingiz va bu sizning tanlovingizga
qanday ta'sir qildi?
Namunaviy javob / yechim:✔
Suhbatdan oldin bankning rasmiy saytini, ochiq e'lon qilingan hisobotlarini va yangiliklarini ko'rib
chiqdim. Bankning qaysi mijozlar segmentiga e'tibor qaratishini, asosiy mahsulotlarini va raqamli
xizmatlarni rivojlantirish yo'nalishini o'rgandim. Shuningdek, mijozlarning fikr-mulohazalarini ham o'qib
chiqdim — ulardan bankning kuchli tomonlari va yaxshilanishi mumkin bo'lgan jihatlarini tushundim. Bu
menga ikki narsani ko'rsatdi. Birinchisi, bank mijozga xizmat sifatiga va yangi texnologiyalarga katta
e'tibor bermoqda, bu mening qiziqishlarim bilan mos keladi. Ikkinchisi, bu yerda xodimlarni o'qitish va
ichki o'sish imkoniyatlari mavjud. Shu sababli bu bankni tasodifiy emas, ongli ravishda tanladim va
tayyorgarlik ko'rganimni o'z ishimga jiddiy yondashuvimning bir belgisi deb bilaman.
2. Iqtisodiyotda pul qanday asosiy funksiyalarni bajaradi? Har biriga hayotiy misol keltiring.
Namunaviy javob / yechim:
✔
Pul to'rt asosiy funksiyani bajaradi. Birinchisi — qiymat o'lchovi: barcha tovar va xizmatlarning narxi pul
birligida ifodalanadi, shuning uchun biz non va kiyim narxini oson solishtira olamiz. Ikkinchisi —
muomala vositasi: pul ayirboshlashni osonlashtiradi, masalan, dehqon bug'doyni sotib, olingan pulga
boshqa mahsulot xarid qiladi, to'g'ridan-to'g'ri ayirboshlash shart emas. Uchinchisi — jamg'arish
vositasi: odam bugungi daromadning bir qismini kelajak uchun saqlab qo'yishi mumkin, masalan, uy
olish uchun pul yig'ish. Biroq inflyatsiya bu funksiyani zaiflashtiradi. To'rtinchisi — to'lov vositasi: qarzni
qaytarish, soliq to'lash yoki ish haqini berish kabi muddati kechiktirilgan to'lovlarda pul ishlatiladi. Ba'zi
manbalar xalqaro to'lovlarda jahon puli funksiyasini ham alohida ajratadi.
3. Bank xodimi sifatida ijtimoiy tarmoqlarda ishingiz, bank yoki mijozlar haqida nimalarni yozishingiz
mumkin emas?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Ijtimoiy tarmoqlardagi har bir post xodimning shaxsiy fikri bo'lsa ham, u bank bilan bog'lanishi mumkin,
shuning uchun ehtiyotkorlik zarur. Birinchidan, mijozlar haqida hech qanday ma'lumot — ism, rasm,
operatsiya, hatto «bugun qiziq mijoz keldi» kabi tafsilotli hikoyalar ham yozilmaydi. Bu bank sirini buzish
bo'lishi mumkin. Ikkinchidan, ichki hujjatlar, ish joyining ichki surati, ekran tasvirlari, xavfsizlik tartiblari
yoki hali e'lon qilinmagan rejalar tarqatilmaydi. Uchinchidan, bank nomidan rasmiy bayonot berish yoki
mijozlar shikoyatlariga bank nomidan javob yozish faqat vakolatli bo'limning ishi. To'rtinchidan,
hamkasblar va rahbariyat haqida haqoratli yoki shaxsiy mazmundagi yozuvlar professional emas.
Bankning ijtimoiy tarmoqlar bo'yicha ichki siyosati bo'lsa, unga to'liq amal qilaman.
4. Navbatda turgan mijoz o'zini muhim shaxs deb, navbatsiz xizmat ko'rsatishni talab qilmoqda.
Boshqa mijozlar esa norozi. Qanday yo'l tutasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Men xotirjam va hurmatli ohangda gaplashaman, mijozni kamsitmayman, lekin hamma uchun bir xil
qoidani saqlayman. Unga tushuntiraman: bankda xizmat navbat tartibida ko'rsatiladi va bu barcha
mijozlarga nisbatan adolatli bo'lishi uchun. Shu bilan birga, uning vaqtini qadrlashimni bildiraman va
muqobil yo'llarni taklif qilaman: agar operatsiyasi oddiy bo'lsa, bankomat yoki mobil ilova orqali
bajarish, yoki bankda oldindan yozilish imkoniyati bo'lsa, undan foydalanish. Agar bankda alohida xizmat
ko'rsatish segmenti bo'lsa va u unga tegishli bo'lsa, uni tegishli xodimga yo'naltiraman. Lekin qoidadan
tashqari imtiyozni o'zim bermayman. Agar mijoz bosim qilishda davom etsa, vaziyatni rahbarimga
yetkazaman. Boshqa mijozlarga sabr qilganlari uchun minnatdorchilik bildiraman.
5. Mijoz bir necha kun ketma-ket kelib, katta naqd summani har safar kichik qismlarga bo'lib hisobga
kiritmoqda va manbasi haqida noaniq javob bermoqda. Qanday harakat qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 232

Bu holat AML nuqtai nazaridan shubhali belgi bo'lishi mumkin, chunki katta summani ataylab kichik
qismlarga bo'lish ko'pincha nazorat chegaralaridan qochish usuli sifatida ishlatiladi. Lekin men mijozni
avvaldan ayblamayman — har bir holatning izohi bo'lishi mumkin. Avvalo ichki tartibga ko'ra mablag'
manbasi haqida standart savollarni beraman va zarur bo'lsa, tasdiqlovchi hujjatlarni so'rayman.
Mijozning javobi va xatti-harakatini kuzataman. Agar shubha saqlanib qolsa, bank belgilagan tartibda
ichki xabarnomani komplayens yoki AML bo'limiga yuboraman. Mijozga bu haqda hech narsa
demayman va unga «qoidadan qanday chetlab o'tish» bo'yicha maslahat bermayman. Qaror qabul qilish
va vakolatli organlarga xabar berish — bu bo'limning vazifasi, men esa faktlarni aniq va o'z vaqtida
yetkazaman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 233

Suhbat bileti 25
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Mijoz yoki boshqa odamga xizmat ko'rsatishdan eng katta mamnuniyat olgan tajribangizni aytib
bering.
Namunaviy javob / yechim:✔
Talabalik davrida yarim kunlik ishda xizmat ko'rsatish punktida ishlaganman. Bir kuni keksa ayol kelib,
nafaqasi bilan bog'liq hujjatlarni qanday tayyorlashni bilmay, juda xavotirda ekanini aytdi. U bir necha
joyga borgan, lekin hech kim tushuntirmagan ekan. Men unga shoshilmasdan vaqt ajratdim, kerakli
hujjatlar ro'yxatini oddiy qilib yozib berdim va qayerga, qaysi tartibda borishini ko'rsatdim. Bir haftadan
keyin u qaytib kelib, hammasi hal bo'lganini aytib, rahmat aytdi. O'shanda tushundimki, odamlarga
yordam berish uchun har doim katta vakolat kerak emas — e'tibor, sabr va aniq tushuntirish ko'p
narsani hal qiladi. Bank ishida ham men aynan shu yondashuvni qo'llamoqchiman: mijozni raqam emas,
inson sifatida ko'rish.
2. Kredit bo'yicha annuitet va differensial to'lov usullari bir-biridan qanday farq qiladi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Annuitet usulida mijoz butun kredit muddati davomida har oy bir xil miqdorda to'lov qiladi. Biroq bu
to'lovning tarkibi o'zgaradi: boshida uning katta qismi foizga, kichik qismi asosiy qarzga to'g'ri keladi,
vaqt o'tishi bilan esa asosiy qarz ulushi ortadi. Bu usul byudjetni rejalashtirishga qulay. Differensial
usulda esa asosiy qarz har oy teng qismlarda to'lanadi, foiz esa qolgan qarz qoldig'iga hisoblanadi.
Shuning uchun dastlabki to'lovlar kattaroq bo'ladi va har oy kamayib boradi. Odatda bir xil foiz va
muddatda differensial usulda umumiy to'lanadigan foiz summasi annuitetdagidan kamroq bo'ladi,
chunki qarz tezroq kamayadi. Lekin boshida yuklama og'irroq. Mijozga qaysi usul uning daromadiga mos
kelishini tushuntirish muhim.
3. Bank xodimi o'z hisobi yoki qarindoshlarining hisobi bo'yicha operatsiyani o'zi bajarishi mumkinmi?
Fikringizni asoslang.
Namunaviy javob / yechim:
✔
Ko'pchilik banklarda xodimning o'z hisobi yoki yaqin qarindoshlarining hisoblari bo'yicha operatsiyalarni
o'zi rasmiylashtirishi taqiqlanadi yoki qat'iy cheklanadi. Buning sababi — manfaatlar to'qnashuvi va
nazoratning buzilish xavfi. Agar xodim o'zi yoki qarindoshi uchun operatsiya qilsa, mustaqil tekshiruv
yo'qoladi, xato yoki suiiste'mol aniqlanmay qolishi mumkin, hatto halol niyatda qilingan ish ham
keyinchalik shubha uyg'otadi. Shuning uchun men bunday holatda operatsiyani boshqa hamkasbimga
topshiraman va kerak bo'lsa, rahbarimga xabar beraman. O'zim bank mijozi sifatida umumiy tartibda
xizmatdan foydalanaman. Ichki qoidalar bu masalada aniq bo'lmasa, komplayens bo'limidan maslahat
so'rayman. Shaffoflik — har qanday shubhaning eng yaxshi oldini olish usuli.
4. Mijoz «boshqa bankda shartlar yaxshiroq» deb, hisobini yopmoqchi ekanini aytdi. Unga qanday
javob berasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo mijozning qaroriga hurmat bilan munosabatda bo'laman va bosim o'tkazmayman — tanlov
huquqi unda. Lekin uni yo'qotishdan oldin uning ehtiyojini tushunishga harakat qilaman: aynan qaysi
shartlar uni qiziqtirmoqda — foiz, komissiya, xizmat qulayligi yoki boshqa narsa. Keyin bankimizdagi
tegishli mahsulotlarni halol solishtiraman: ba'zan ko'rinishdan yuqori foiz qo'shimcha shartlar yoki
komissiyalar bilan birga keladi, buni mijozga betaraf ko'rsatib berish foydali. Agar bankimiz haqiqatan
ham uning ehtiyojiga mos taklif bera olmasa, buni tan olaman. Uning fikrini rahbariyatga yetkazaman,
chunki bu mahsulotni yaxshilash uchun muhim. Agar u baribir hisobni yopmoqchi bo'lsa, tartibni tez va
qulay bajaraman — yaxshi xayrlashuv mijozning qaytib kelish ehtimolini oshiradi.
5. Mijoz yig'lab keldi: bank xodimi deb tanishtirgan odamga telefon orqali SMS kodni aytgan va
kartasidan pul yechilgan. Birinchi navbatda nima qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 234

Vaqt juda muhim, shuning uchun tez va tartibli harakat qilaman. Avvalo mijozni tinchlantiraman va
shaxsini tasdiqlayman. So'ng darhol kartani va kerak bo'lsa, mobil ilovaga kirishni bloklayman, toki
firibgar keyingi operatsiyalarni bajara olmasin. Keyin mijoz bilan birga oxirgi operatsiyalarni ko'rib
chiqaman: qaysi summa, qachon va qayerga o'tkazilganini aniqlayman. Mijozdan rasmiy ariza qabul
qilaman va ichki tartibga ko'ra uni xavfsizlik yoki firibgarlikka qarshi bo'limga zudlik bilan yuboraman.
Mijozga huquqni muhofaza qiluvchi organlarga ariza berishni ham maslahat beraman. Pul qaytishini
va'da qilmayman, chunki bu tekshiruv natijasiga bog'liq. Oxirida xotirjam ohangda unga kodlarni hech
kimga aytmaslik zarurligini eslataman, lekin uni ayblamayman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 235

Suhbat bileti 26
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Sizda qaysi jihat hali yetarlicha rivojlanmagan va uni yaxshilash uchun hozir nima qilyapsiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
Men ba'zan juda ko'p narsani o'zim hal qilishga harakat qilaman va yordam so'rashni kechiktiraman. Bu
mas'uliyatli bo'lishga intilishdan kelib chiqadi, lekin bank ishida bu xavfli bo'lishi mumkin: noaniq holatda
vaqtida maslahat so'ramaslik xatoga olib keladi. Buni anglaganimdan keyin o'zimga oddiy qoida
o'rnatdim: agar biror masalani ma'lum vaqt ichida hal qila olmasam yoki qoidaga ishonchim komil
bo'lmasa, tajribali hamkasbga yoki rahbarga murojaat qilaman. Amaliyot davrida shu qoidani
qo'llaganimda, ishim tezlashganini va jamoa bilan munosabatlarim yaxshilanganini sezdim. Bundan
tashqari, ommaviy nutq ko'nikmamni ham rivojlantirmoqdaman, chunki mijozlarga va jamoaga fikrni
aniq yetkazish muhim. Buning uchun taqdimotlarda faol qatnashishga harakat qilyapman.
2. Markaziy bank bank nazorati va «oxirgi instansiyadagi kreditor» sifatida qanday rol o'ynaydi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bank nazorati — Markaziy bankning tijorat banklari faoliyatini tartibga solish va kuzatish funksiyasi. U
banklarga litsenziya beradi, kapital yetarliligi, likvidlik va risklarni boshqarish bo'yicha talablarni
belgilaydi, hisobotlarni tahlil qiladi va tekshiruvlar o'tkazadi. Qoidabuzarlik aniqlansa, choralar ko'radi,
jumladan og'ir holatlarda litsenziyani chaqirib oladi. Maqsad — omonatchilar va kreditorlar manfaatini
himoya qilish hamda butun bank tizimining barqarorligini ta'minlash. «Oxirgi instansiyadagi kreditor»
roli esa shundan iboratki, vaqtinchalik likvidlik muammosiga duch kelgan, lekin aslida to'lovga qobiliyatli
bankka Markaziy bank belgilangan shartlar asosida qisqa muddatli resurs berishi mumkin. Bu bitta
bankdagi muammoning butun tizimga tarqalishi va vahimaning oldini oladi.
3. Operatsiyani tezroq bajarib berganingiz uchun mijoz qo'lingizga pul tutqazmoqchi. Qanday
munosabat bildirasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Men bu pulni qat'iy rad etaman, hatto mijoz buni oddiy «rahmat» deb taklif qilsa ham. Bank xodimi o'z
vazifasini bajargani uchun mijozdan qo'shimcha haq olishi odob-axloq qoidalariga zid va korrupsiya
sifatida baholanishi mumkin. Bundan tashqari, bu boshqa mijozlar oldida noto'g'ri tasavvur yaratadi —
go'yo xizmatni tezlashtirish uchun pul to'lash kerak. Mijozga xushmuomalalik bilan tushuntiraman: bu
xizmat bankning barcha mijozlari uchun bir xil va bepul tartibda ko'rsatiladi, mening ishim — har kimga
sifatli xizmat ko'rsatish. Agar u minnatdorchilik bildirmoqchi bo'lsa, rasmiy fikr-mulohaza qoldirishi
mumkinligini aytaman. Agar mijoz qayta-qayta urinsa yoki vaziyat shubhali bo'lsa, rahbarimga xabar
beraman. Halollik bankka bo'lgan ishonchning asosi.
4. Ko'rish yoki eshitish qobiliyati cheklangan mijozga xizmat ko'rsatishda nimalarga e'tibor berasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Asosiy tamoyil — mijozga hurmat bilan, uning mustaqilligini saqlagan holda yordam berish. Birinchidan,
qanday yordam kerakligini o'zidan so'rayman, o'zim taxmin qilib harakat qilmayman. Ko'rish qobiliyati
cheklangan mijozga hujjat mazmunini to'liq va aniq o'qib beraman, imzo qo'yiladigan joyni ko'rsataman
va qaysi summa bilan qanday operatsiya bajarilayotganini ovoz chiqarib tasdiqlayman. Naqd pulni
nominallar bo'yicha birga sanab beraman. Eshitish qobiliyati cheklangan mijoz bilan yuzma-yuz, sekin va
aniq gaplashaman, kerak bo'lsa, yozma muloqotdan foydalanaman. Uning hamrohi bo'lsa ham,
savollarni avvalo mijozning o'ziga beraman. Ichki tartibda bunday mijozlar uchun maxsus qoidalar bo'lsa,
ularga amal qilaman. Maxfiylikni saqlash bu holatda ham birdek muhim.
5. Mijoz yaqinda vafot etgan otasining hisobidagi pulni darhol berishni so'ramoqda va «men uning
yagona o'g'liman» demoqda. Qanday yo'l tutasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo mijozga hamdardlik bildiraman, chunki u og'ir vaziyatda. Lekin vafot etgan shaxsning hisobidagi
mablag' faqat qonunda belgilangan meros tartibida beriladi, og'zaki bayonot yoki qarindoshlik da'vosi
asosida berib bo'lmaydi. Shuni tushunarli qilib tushuntiraman: bu talab barcha merosxo'rlarning
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 236

huquqini himoya qilish uchun mavjud, chunki boshqa merosxo'rlar yoki vasiyatnoma bo'lishi mumkin.
Mijozga qanday hujjatlar odatda talab qilinishini, masalan, notarius tomonidan rasmiylashtiriladigan
meros huquqi to'g'risidagi hujjatni va bankka qaysi tartibda murojaat qilishini tushuntiraman. Hisob
haqidagi ma'lumotni ham u merosxo'r sifatida tasdiqlangunga qadar oshkor qilmayman. Aniq savollar
uchun bankning yuridik yoki mas'ul bo'limiga yo'naltiraman. Mijozga hurmat bilan, lekin qoidaga qat'iy
rioya qilgan holda munosabatda bo'laman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 237

Suhbat bileti 27
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Oxirgi paytda mustaqil ravishda qanday yangi bilim yoki ko'nikmani o'rgandingiz va bu bank ishida
qanday foyda beradi?
Namunaviy javob / yechim:✔
Oxirgi oylarda men elektron jadvallar bilan ishlash ko'nikmamni chuqurlashtirdim: formulalar, filtrlar va
ma'lumotlarni tahlil qilish uchun jadvallarni o'rgandim. Buni onlayn kurslar va mustaqil mashqlar orqali,
o'zimning oylik xarajatlarimni tahlil qilish misolida qildim. Bundan tashqari, moliyaviy savodxonlik
bo'yicha kitoblar o'qib, kredit, jamg'arma va inflyatsiya kabi tushunchalarni oddiy tilda tushuntirishni
mashq qildim. Bank ishida bu ikki yo'nalishda foyda beradi. Birinchidan, hisob-kitob va hisobotlarni tez
va aniq tayyorlay olaman. Ikkinchidan, mijozlarga murakkab tushunchalarni sodda tilda yetkazishim
osonlashadi. Men uchun eng muhimi — o'rganishni to'xtatmaslik, chunki bank sohasi doimiy o'zgarib
boradi va xodim ham u bilan birga o'sishi kerak.
2. Valyuta ayirboshlashda bank xarid va sotish kurslarini nega har xil belgilaydi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bank valyutani mijozdan bir kursda sotib oladi va boshqa mijozga yuqoriroq kursda sotadi. Bu ikki kurs
o'rtasidagi farq «spred» deb ataladi. Spred bir nechta sababga ko'ra mavjud. Birinchidan, u bankning
valyuta operatsiyalaridan oladigan daromadi bo'lib, xizmat ko'rsatish, naqd valyutani saqlash, tashish va
kassa xarajatlarini qoplaydi. Ikkinchidan, valyuta kursi doimiy o'zgarib turadi, bank esa sotib olgan
valyutani darhol sota olmasligi mumkin — spred kursning noqulay o'zgarishi riskini qisman qoplaydi.
Uchinchidan, bozordagi talab va taklif ham kursga ta'sir qiladi. Mijozga tushuntirishda muhim jihat shuki,
valyutani sotib olib, darhol qayta sotsa, spred sababli kamroq summa oladi. Shuning uchun keraksiz
ayirboshlashdan saqlanish foydali.
3. Siyosiy ta'sirga ega shaxs yoki uning yaqin qarindoshi mijoz bo'lib kelganda bank nima uchun
qo'shimcha tekshiruv o'tkazadi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bunday mijozlar xalqaro amaliyotda siyosiy ta'sirga ega shaxslar deb ataladi. Ular yuqori lavozimdagi
davlat xizmatchilari yoki ularning yaqinlari bo'lib, egallab turgan lavozimi tufayli korrupsiya va
noqonuniy daromadlarni legallashtirish riski boshqa mijozlarga nisbatan yuqoriroq hisoblanadi. Bu ular
aybdor degani emas, balki risk darajasi yuqoriligini anglatadi. Shuning uchun bank kuchaytirilgan
tekshiruv o'tkazadi: mablag' va mulk manbasi chuqurroq o'rganiladi, hisob ochish odatda yuqoriroq
darajadagi rahbar roziligini talab qiladi va operatsiyalar doimiy monitoring qilinadi. Xodim sifatida
mening vazifam — bunday mijozni aniqlash belgilariga e'tibor berish, ichki tartibga to'liq amal qilish va
unga boshqa mijozlar kabi hurmat bilan munosabatda bo'lish. Bu tekshiruv bankni ham, moliya tizimini
ham himoya qiladi.
4. Mijoz kredit shartnomasining murakkab bandlarini tushunmayapti. Unga mazmunni qanday sodda
qilib yetkazasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo mijozdan qaysi qismlar tushunarsiz ekanini so'rayman, chunki hamma narsani qayta o'qish
samarasiz. Keyin har bir muhim bandni oddiy hayotiy tilga «tarjima» qilaman. Masalan, «to'lov muddati
kechiktirilganda penya undiriladi» degan bandni «agar to'lovni o'z vaqtida qilmasangiz, qo'shimcha
jarima to'laysiz» deb tushuntiraman. Raqamlarni mijozning o'z vaziyatiga bog'lab ko'rsataman: oylik
to'lov qancha, umumiy qancha to'lanadi. Eng muhim besh-olti bandga alohida e'tibor beraman: foiz,
to'lov jadvali, kechikish oqibatlari, muddatidan oldin to'lash, garov va qo'shimcha xarajatlar. Har bir
qismdan keyin tushunganini o'z so'zlari bilan aytib berishini so'rayman. Hech qanday shartni
yashirmayman yoki «buni o'qish shart emas» demayman. Qarorni shoshilmasdan qabul qilishi uchun
vaqt beraman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 238

5. Kassada mijoz bergan banknotalar orasida qalbaki bo'lishi mumkin bo'lgan banknota aniqladingiz.
Qanday harakat qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
Avvalo xotirjam qolaman va mijozni ayblamayman, chunki u qalbaki banknotani bilmagan holda boshqa
joydan olgan bo'lishi mumkin. Banknotani belgilangan himoya belgilari va maxsus uskunalar yordamida
yana bir bor tekshiraman. Agar shubha tasdiqlansa, banknotani mijozga qaytarmayman va uni
operatsiyaga ham qabul qilmayman, chunki u muomalaga qaytmasligi kerak. Ichki tartibga ko'ra darhol
rahbarimga xabar beraman va mijoz ishtirokida tegishli hujjat rasmiylashtiriladi. Banknota belgilangan
tartibda ekspertizaga yuboriladi, kerak bo'lsa vakolatli organlarga xabar beriladi. Mijozga vaziyatni
tushunarli va hurmatli tarzda tushuntiraman: bu talab barcha uchun bir xil va jarayon qanday davom
etishini aytaman. Mijozni hech qanday shaxsiy tergov yoki ayblov bilan noqulay ahvolga solmayman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 239

Suhbat bileti 28
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Sizni bu lavozimga da'vogar boshqa nomzodlardan nima ajratib turadi deb o'ylaysiz?
Namunaviy javob / yechim:✔
Men boshqa nomzodlarni bilmayman, shuning uchun o'zimni ular bilan solishtirmasdan, o'zim olib
kelishim mumkin bo'lgan narsalar haqida gapiraman. Birinchidan, menda nazariy bilim bilan birga
odamlar bilan ishlash tajribasi bor: talabalik davrida xizmat ko'rsatish sohasida ishlab, turli fe'l-atvordagi
odamlar bilan muloyim va sabrli muloqot qilishni o'rgandim. Ikkinchidan, men aniqlikka katta e'tibor
beraman va qoidalarni cheklov emas, balki himoya vositasi deb bilaman. Uchinchidan, men yangi
narsalarni tez o'rganaman va kamchiliklarimni tan olishdan qo'rqmayman. To'rtinchidan, men bu ishni
vaqtinchalik emas, uzoq muddatli kasb sifatida ko'raman, shuning uchun bankka sarflangan o'qitish
mehnati behuda ketmaydi. Ushbu sifatlarim jamoaga foyda keltiradi deb ishonaman.
2. Bankning passiv va aktiv operatsiyalari nima? Har biriga misollar keltiring.
Namunaviy javob / yechim:
✔
Passiv operatsiyalar — bank resurslarini shakllantirish, ya'ni mablag' jalb qilish bilan bog'liq
operatsiyalar. Ularga jismoniy va yuridik shaxslardan depozitlar qabul qilish, boshqa banklardan yoki
Markaziy bankdan kredit olish, obligatsiyalar chiqarish va aksiyalar orqali kapitalni oshirish kiradi. Bu
mablag'lar bank balansining passiv qismida aks etadi va bankning majburiyatlari va kapitalini ko'rsatadi.
Aktiv operatsiyalar esa jalb qilingan mablag'larni daromad olish maqsadida joylashtirish. Masalan,
aholiga va korxonalarga kreditlar berish, qimmatli qog'ozlarga investitsiya qilish, boshqa banklarga
mablag' joylashtirish. Bundan tashqari, bank vositachilik xizmatlari ham ko'rsatadi: pul o'tkazmalari,
hisob-kitob va kassa xizmati, kafolatlar berish. Aktiv va passivlarning muddatlari va hajmi muvozanatda
bo'lishi kerak.
3. Hamkasbingiz o'z paroli ishlamay qolganini aytib, sizning parolingiz bilan tizimga kirib ishlashni
so'radi. Javobingiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Men parolimni bermayman, hatto ishonchli hamkasbim bo'lsa ham. Bank tizimida har bir xodimning
paroli uning shaxsiy elektron imzosiga o'xshaydi: tizimda bajarilgan har bir harakat aynan shu
foydalanuvchi nomiga yoziladi. Agar hamkasbim mening parolim bilan ishlasa va biror xato yoki
qoidabuzarlik bo'lsa, javobgarlik menga tushadi. Bundan tashqari, bu kirish huquqlarining nazoratini
buzadi va axborot xavfsizligi qoidalariga zid. Hamkasbimga tushuntiraman va unga haqiqiy yordam taklif
qilaman: IT yoki texnik qo'llab-quvvatlash xizmatiga murojaat qilib, parolini tiklashga yordamlashaman
va bu vaqtda mijozlarga xizmatni rahbar bilan kelishgan holda qayta taqsimlashni taklif qilaman. Agar u
qat'iy turib olsa, rahbarimga xabar beraman. Do'stlik qoidalarni chetlab o'tishga asos bo'la olmaydi.
4. Mijoz baland ovozda baqirib, sizni shaxsan haqorat qilmoqda. Muloqotni qanday davom ettirasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo o'zimni nazorat qilaman va javoban ovozimni ko'tarmayman. Mijozning jahlini muammo bilan
bog'liq his-tuyg'u deb tushunaman. Uni muloyim, lekin aniq ohangda tinchlantirishga harakat qilaman:
«Sizning muammoingizni hal qilmoqchiman, buning uchun xotirjam gaplashishimiz kerak». Keyin uning
asosiy talabini aniqlab olaman va unga e'tibor qarataman. Haqoratlarga javob bermayman,
bahslashmayman. Agar mijoz haqoratni davom ettirsa, uning muammosini hal qilishga tayyor ekanimni,
lekin hurmatli muloqot zarurligini aytaman. Vaziyat keskinlashsa yoki xavfsizlik xavfi paydo bo'lsa,
rahbarimni yoki bank xavfsizlik xodimini chaqiraman. Shundan so'ng holatni ichki tartibga ko'ra qayd
etaman. Bunday kundan keyin o'zim ham ruhiy tiklanishga vaqt topaman.
5. Bir shaxs boshqa odamning nomidan ishonchnoma bilan pul yechish uchun keldi, lekin hujjat sizga
shubhali ko'rindi. Qanday yo'l tutasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Men operatsiyani shoshilmasdan, hujjatni puxta tekshirib bajaraman. Avvalo ishonchnomani belgilangan
talablarga solishtiraman: notarial tasdiq, muddati, vakolat doirasi, unda ko'rsatilgan ma'lumotlarning
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 240

shaxsni tasdiqlovchi hujjatlarga mosligi. Kelgan shaxsning pasporti yoki ID-kartasini ham tekshiraman.
Agar ishonchnomada bank operatsiyalari bo'yicha vakolat aniq ko'rsatilmagan bo'lsa yoki hujjatda
tuzatish, nomuvofiqlik kabi shubhali belgilar bo'lsa, operatsiyani bajarmayman. Kelgan shaxsga
xushmuomalalik bilan qo'shimcha tekshiruv zarurligini aytaman. Ichki tartibga ko'ra rahbarimga va
yuridik yoki xavfsizlik bo'limiga murojaat qilaman, kerak bo'lsa, notarial tasdiq rasmiy yo'l bilan
tekshiriladi va hisob egasi bilan bog'lanish mumkin. Asosiy maqsad — hisob egasining mablag'larini
himoya qilish.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 241

Suhbat bileti 29
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Maoshdan tashqari sizni ishda har kuni oldinga undaydigan narsa nima?
Namunaviy javob / yechim:✔
Maosh, albatta, muhim, lekin u meni har kuni ertalab ishga kelishga ilhomlantiradigan yagona sabab
emas. Birinchidan, menga o'z ishimning natijasini ko'rish yoqadi: mijozning muammosi hal bo'lgani,
hujjatlar to'g'ri yopilgani — bu menga ichki qoniqish beradi. Ikkinchidan, o'sish imkoniyati: har kuni
yangi vaziyat, yangi savol, yangi bilim. Bank sohasida o'rganish hech qachon to'xtamaydi va bu men
uchun qiziqarli. Uchinchidan, jamoa: tajribali hamkasblardan o'rganish va o'zim ham kimgadir foydali
bo'lish muhim. To'rtinchidan, ishonch: odamlar o'z puli va ma'lumotlarini bankka ishonib topshiradi, va
shu ishonchni oqlash men uchun mas'uliyat va faxr. Bu omillar uzoq muddatda ish sifatini saqlashga
yordam beradi.
2. Kredit tarixi nima, u qanday shakllanadi va mijozga qanday ta'sir qiladi?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Kredit tarixi — shaxs yoki tashkilotning ilgari olgan va hozirgi kreditlari, ularni qanday to'layotgani
haqidagi ma'lumotlar to'plami. U kredit byurosi kabi maxsus tashkilotlarda saqlanadi, banklar esa
qonunda belgilangan tartibda bu ma'lumotlarni taqdim etadi va mijozning roziligi bilan undan
foydalanadi. Kredit tarixida kredit summalari, muddatlar, to'lovlar o'z vaqtida qilinganmi yoki
kechikishlar bo'lganmi — shular aks etadi. Bank yangi kredit arizasini ko'rib chiqishda bu tarixga katta
e'tibor beradi: ijobiy tarix kredit olish imkoniyatini oshiradi, muntazam kechikishlar esa rad etish yoki
qattiqroq shartlarga olib kelishi mumkin. Mijozga tushuntirish kerakki, to'lovlarni vaqtida qilish —
kelajakdagi moliyaviy imkoniyatlari uchun sarmoya.
3. Mijoz kredit tasdiqlanishi uchun daromad haqidagi ma'lumotnomani «biroz kattaroq» qilib
ko'rsatish yo'lini so'rayapti. Qanday javob berasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Men bunday taklifni qat'iyan rad etaman va bunda hech qanday yordam bermayman. Daromad haqida
soxta yoki o'zgartirilgan ma'lumot taqdim etish firibgarlik hisoblanadi va mijoz uchun ham, buni bilib
turib qabul qilgan xodim uchun ham jiddiy huquqiy oqibatlarga olib keladi. Mijozga xotirjam
tushuntiraman: bank kreditni uning haqiqiy to'lov qobiliyatiga qarab beradi, bu aslida uni himoya qiladi
— daromadidan katta kredit olsa, keyinchalik qaytara olmasligi, qarz va kechikishlar girdobiga tushishi
mumkin. Unga muqobil yo'llarni taklif qilaman: kichikroq summa, uzoqroq muddat, kafil yoki garov bilan
ariza, yoki jamg'arib, keyinroq murojaat qilish. Agar mijoz soxta hujjat taqdim qilsa, ichki tartibga ko'ra
rahbar va xavfsizlik bo'limiga xabar beraman.
4. Birinchi marta bank kartasini olayotgan talabaga karta xavfsizligi va foydalanish haqida nimalarni
tushuntirasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Talabaga qisqa va amaliy ma'lumot beraman. Birinchidan, PIN-kodni hech kimga aytmaslik, kartaga
yozib qo'ymaslik va terayotganda klaviaturani yopish kerak. Ikkinchidan, SMS orqali kelgan tasdiqlash
kodlari — eng muhim sir, ularni hech kim, hatto bank xodimi deb tanishtirgan odam ham so'ramaydi.
Uchinchidan, karta ma'lumotlarini faqat ishonchli saytlarda kiritish va shubhali havolalarni ochmaslik.
To'rtinchidan, SMS-xabarnoma yoki mobil ilovani ulab, har bir operatsiyani kuzatib borish. Beshinchidan,
karta yo'qolsa yoki shubhali operatsiya ko'rinsa, darhol ilova yoki bankning rasmiy raqami orqali kartani
bloklash. Shuningdek, onlayn xaridlar uchun alohida limitli karta yoki virtual kartadan foydalanish
imkoniyatini aytaman. Oxirida o'z xarajatlarini rejalashtirish haqida bir-ikki maslahat beraman.
5. Ish kuni o'rtasida bank dasturi butunlay ishlamay qoldi, siz mijozning operatsiyasini yarmigacha
bajargan edingiz. Qanday harakat qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo mijozga vaziyatni halol tushuntiraman va uzr so'rayman, lekin operatsiya holatini aniq
bilmagunimcha unga «bajarildi» yoki «bajarilmadi» demayman. Agar naqd pul bilan bog'liq operatsiya
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 242

bo'lsa, pulni va hujjatlarni alohida, xavfsiz joyda saqlab qo'yaman va qayerda turganini aniq qayd
etaman. Darhol rahbarimga va texnik qo'llab-quvvatlash xizmatiga xabar beraman. Tizim tiklanganidan
keyin birinchi navbatda operatsiya holatini tekshiraman: u tizimda qayd etilganmi yoki yo'qmi, ikki marta
bajarilish xavfi yo'qmi. Shundan so'ng mijoz bilan birga operatsiyani yakunlayman yoki bekor qilaman.
Agar kutish uzoq bo'lsa, mijozning aloqa ma'lumotini olib, keyin bog'lanishni taklif qilaman. Kun oxirida
ushbu holatni ichki tartibga ko'ra rasmiylashtiraman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 243

Suhbat bileti 30
Suhbat savollari (5 ta savol)
1. Rahbaringiz yoki hamkasbingiz ishingizni tanqid qilganda qanday munosabat bildirasiz? Misol
keltiring.
Namunaviy javob / yechim:✔
Men tanqidni shaxsiy hujum emas, balki o'sish uchun ma'lumot deb qabul qilishga harakat qilaman.
Amaliyot davrida rahbarim tayyorlagan hisobotimda tuzilma tartibsiz ekanini va asosiy xulosalar oxirida
yo'qolib qolganini aytdi. Avvaliga biroz xafa bo'ldim, chunki ko'p mehnat qilgan edim. Lekin keyin aniq
savollar berdim: qaysi qismlar tushunarsiz va qanday ko'rinishda yaxshiroq bo'ladi. Uning maslahatiga
ko'ra hisobotni qayta tuzdim, xulosalarni boshiga chiqardim. Keyingi hisobotlarim ancha tez qabul qilina
boshladi. Bu tajribadan shuni bildimki, tanqidni diqqat bilan tinglash, aniqlashtiruvchi savollar berish va
o'zgarishni amalda ko'rsatish eng to'g'ri yo'l. Agar tanqid bilan rozi bo'lmasam, o'z fikrimni dalil bilan,
xotirjam aytaman.
2. Debet karta va kredit karta o'rtasidagi asosiy farqlar nimada? Imtiyozli davr tushunchasini ham
tushuntiring.
Namunaviy javob / yechim:
✔
Debet karta mijozning o'z mablag'lari bilan bog'langan: u faqat hisobidagi pul doirasida xarid qilishi yoki
pul yechishi mumkin. Qarz yuzaga kelmaydi va foiz to'lanmaydi, shuning uchun debet karta kundalik
xarajatlar va maosh olish uchun qulay. Kredit karta esa bank belgilagan kredit limiti doirasida bankning
pulidan foydalanish imkonini beradi. Mijoz ishlatgan summani keyin qaytarishi kerak, aks holda foiz
hisoblanadi. Imtiyozli davr — kredit kartada ishlatilgan mablag'ni belgilangan muddat ichida to'liq
qaytarsa, foiz hisoblanmaydigan davr. Biroq bu davr shartlari bankdan bankka farq qiladi va odatda ba'zi
operatsiyalar, masalan, naqd pul yechishga tatbiq etilmasligi mumkin. Mijozga kredit kartaning qulayligi
bilan birga qarzga botish xavfini ham aniq tushuntirish muhim.
3. Siz adashib bir mijozning hisob ma'lumotlari yozilgan xatni boshqa odamning elektron pochtasiga
yuborib yubordingiz. Qanday harakat qilasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bu ma'lumotlar sizib chiqishi holati, shuning uchun uni yashirmayman va zudlik bilan harakat qilaman.
Birinchi navbatda imkoni bo'lsa, xatni qaytarib olishga yoki bekor qilishga harakat qilaman. Keyin darhol
rahbarimga va axborot xavfsizligi yoki komplayens bo'limiga xabar beraman: qaysi ma'lumot, kimga,
qachon yuborilganini aniq aytaman. Ichki tartib bo'yicha ko'pincha xatni xato olgan shaxsdan uni
o'qimasdan o'chirishni va buni tasdiqlashni so'rash mumkin, lekin buni o'zboshimchalik bilan emas,
mas'ul bo'lim bilan kelishgan holda qilaman. Mijozni xabardor qilish zarurligi va tartibi ham ular bilan hal
qilinadi. Shundan so'ng xato sababini tahlil qilaman va qabul qiluvchi manzilini yuborishdan oldin
tekshirishni odatga aylantiraman. Xatoni yashirish uni ancha jiddiyroq qiladi.
4. Mijozning kredit arizasi rad etildi va u sizdan sababini so'ramoqda. Bu yomon xabarni qanday
yetkazasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Avvalo xabarni hurmat bilan, aylanib o'tirmasdan, lekin hamdardlik bilan yetkazaman. Mijozga qaror
bankning belgilangan baholash tartibi asosida qabul qilinganini aytaman. Bank ichki siyosatiga ko'ra
ruxsat etilgan doirada rad etishning umumiy sababini tushuntiraman, masalan, daromad va mavjud
qarzlar nisbati yoki kredit tarixi bilan bog'liq omillar. Ichki skoring tafsilotlarini ochmayman, lekin noaniq
javob bilan ham qoldirmayman. Eng muhimi — mijozga keyingi qadamlarni ko'rsatish: kredit tarixini
tekshirish, mavjud qarzlarni kamaytirish, kichikroq summa yoki kafil bilan qayta murojaat qilish, yoki
boshqa mos mahsulotlar. Uning hafsalasi pir bo'lishini tushunaman va unga bu rad etish butunlay eshik
yopilgani emasligini aytaman. Mijoz bankdan hurmat his qilib chiqishi kerak.
5. Mijoz kartasi o'zida bo'lgani holda, hisobidan o'zi qilmagan onlayn xaridlar bo'yicha pul yechilganini
aytmoqda. Qanday yordam berasiz?
Namunaviy javob / yechim:
✔
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 244

Avvalo mijozni tinchlantiraman, shaxsini tasdiqlayman va darhol kartani bloklayman, toki boshqa
operatsiyalar amalga oshirilmasin. Kartaning o'zi mijozda bo'lsa-yu, onlayn xarid qilingan bo'lsa, karta
ma'lumotlari biror joyda sizib chiqqan bo'lishi mumkin. Mijoz bilan birga oxirgi operatsiyalarni ko'rib
chiqaman va qaysilari unga tegishli emasligini aniqlayman. Undan bahsli operatsiyalar bo'yicha rasmiy
ariza qabul qilaman. Bank to'lov tizimining belgilangan tartibi asosida bahsli operatsiyani ko'rib chiqish
jarayonini boshlaydi va bu ma'lum vaqt talab qilishi mumkin. Mijozga ushbu tartibni, uning murojaat
raqamini va qanday xabar berilishini tushuntiraman. Pul albatta qaytishini va'da qilmayman. Yangi karta
chiqarishni va kelajakda ma'lumotlarni faqat ishonchli saytlarda kiritishni maslahat beraman.
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 245

Javoblar kaliti
Har bir variant bo'yicha: topshiriq raqami va to'g'ri javob.
1-variant
1- C 2- D 3- D 4- C 5- D 6- B 7- B 8- B 9- B 10- C
11- A 12- A 13- A 14- D 15- A 16- B 17- C 18- D 19- A 20- A
21- C 22- A 23- A 24- A 25- B 26- D 27- C 28- D 29- C 30- A
2-variant
1- D 2- B 3- C 4- B 5- B 6- B 7- A 8- A 9- A 10- B
11- B 12- A 13- C 14- B 15- D 16- A 17- D 18- C 19- B 20- C
21- D 22- D 23- D 24- A 25- B 26- B 27- A 28- D 29- A 30- C
3-variant
1- A 2- C 3- D 4- C 5- D 6- A 7- B 8- A 9- C 10- A
11- C 12- D 13- D 14- A 15- C 16- D 17- A 18- B 19- D 20- D
21- B 22- A 23- D 24- A 25- C 26- D 27- D 28- C 29- B 30- C
4-variant
1- D 2- D 3- B 4- A 5- C 6- C 7- C 8- D 9- D 10- D
11- D 12- C 13- B 14- C 15- C 16- D 17- D 18- C 19- C 20- C
21- A 22- B 23- B 24- B 25- D 26- C 27- A 28- D 29- D 30- B
5-variant
1- A 2- A 3- A 4- B 5- B 6- B 7- A 8- C 9- B 10- C
11- B 12- A 13- C 14- D 15- B 16- D 17- D 18- B 19- D 20- C
21- B 22- C 23- C 24- D 25- A 26- A 27- B 28- B 29- B 30- A
6-variant
1- D 2- C 3- B 4- B 5- C 6- D 7- C 8- D 9- A 10- B
11- C 12- A 13- A 14- D 15- D 16- A 17- A 18- A 19- D 20- B
21- D 22- C 23- A 24- A 25- D 26- C 27- D 28- A 29- C 30- D
7-variant
1- A 2- C 3- A 4- C 5- A 6- A 7- B 8- C 9- A 10- D
11- D 12- C 13- A 14- A 15- D 16- A 17- A 18- D 19- B 20- A
21- C 22- A 23- D 24- B 25- D 26- D 27- C 28- D 29- C 30- C
8-variant
1- A 2- D 3- A 4- B 5- B 6- D 7- B 8- C 9- D 10- D
11- C 12- D 13- A 14- C 15- A 16- D 17- D 18- D 19- A 20- B
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 246

21- B 22- A 23- C 24- D 25- B 26- C 27- D 28- D 29- C 30- D
9-variant
1- D 2- C 3- D 4- D 5- C 6- B 7- D 8- A 9- A 10- A
11- A 12- A 13- D 14- D 15- C 16- A 17- C 18- B 19- C 20- A
21- B 22- D 23- A 24- B 25- C 26- B 27- B 28- A 29- B 30- A
10-variant
1- A 2- D 3- B 4- C 5- A 6- D 7- C 8- B 9- C 10- D
11- B 12- B 13- A 14- C 15- B 16- C 17- B 18- B 19- B 20- B
21- C 22- D 23- D 24- A 25- B 26- A 27- C 28- D 29- C 30- A
11-variant
1- B 2- D 3- D 4- A 5- B 6- C 7- C 8- C 9- A 10- C
11- A 12- D 13- C 14- B 15- A 16- D 17- B 18- D 19- C 20- A
21- A 22- B 23- B 24- D 25- C 26- D 27- C 28- B 29- A 30- B
12-variant
1- B 2- D 3- A 4- D 5- B 6- A 7- C 8- A 9- C 10- D
11- D 12- C 13- B 14- A 15- C 16- A 17- A 18- A 19- B 20- A
21- A 22- B 23- B 24- D 25- B 26- A 27- C 28- A 29- B 30- C
13-variant
1- A 2- B 3- A 4- B 5- B 6- B 7- C 8- C 9- C 10- D
11- C 12- A 13- D 14- C 15- D 16- B 17- A 18- C 19- B 20- C
21- C 22- B 23- A 24- A 25- B 26- C 27- A 28- A 29- C 30- D
14-variant
1- A 2- C 3- D 4- B 5- C 6- D 7- B 8- C 9- D 10- A
11- B 12- B 13- A 14- A 15- B 16- B 17- A 18- B 19- B 20- D
21- C 22- B 23- A 24- B 25- D 26- A 27- A 28- A 29- D 30- A
15-variant
1- A 2- B 3- D 4- C 5- B 6- C 7- D 8- A 9- B 10- B
11- D 12- C 13- D 14- A 15- D 16- A 17- B 18- C 19- C 20- B
21- A 22- C 23- C 24- D 25- B 26- C 27- D 28- B 29- C 30- B
16-variant
1- A 2- C 3- C 4- C 5- D 6- C 7- B 8- A 9- C 10- B
11- D 12- D 13- C 14- A 15- C 16- A 17- C 18- D 19- B 20- A
21- A 22- A 23- B 24- C 25- B 26- D 27- C 28- C 29- A 30- D
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 247

17-variant
1- D 2- D 3- C 4- B 5- D 6- B 7- A 8- A 9- B 10- A
11- A 12- A 13- A 14- B 15- C 16- C 17- D 18- D 19- C 20- A
21- C 22- C 23- B 24- D 25- B 26- B 27- D 28- B 29- B 30- C
18-variant
1- A 2- A 3- A 4- B 5- A 6- C 7- C 8- D 9- C 10- B
11- A 12- B 13- B 14- A 15- B 16- A 17- B 18- C 19- B 20- C
21- A 22- B 23- C 24- A 25- D 26- B 27- B 28- A 29- D 30- A
19-variant
1- A 2- B 3- C 4- D 5- A 6- B 7- A 8- A 9- D 10- C
11- D 12- A 13- C 14- B 15- D 16- C 17- A 18- D 19- C 20- B
21- D 22- A 23- D 24- D 25- C 26- A 27- A 28- D 29- B 30- A
20-variant
1- B 2- A 3- A 4- C 5- D 6- B 7- B 8- B 9- D 10- A
11- C 12- C 13- C 14- A 15- B 16- C 17- A 18- C 19- D 20- A
21- D 22- D 23- C 24- D 25- B 26- B 27- B 28- C 29- C 30- A
21-variant
1- A 2- A 3- B 4- B 5- C 6- A 7- A 8- A 9- B 10- B
11- A 12- A 13- A 14- A 15- C 16- B 17- C 18- B 19- C 20- B
21- A 22- A 23- C 24- D 25- B 26- C 27- B 28- A 29- B 30- D
22-variant
1- B 2- B 3- D 4- D 5- D 6- D 7- C 8- C 9- A 10- A
11- C 12- B 13- D 14- B 15- C 16- A 17- B 18- B 19- A 20- A
21- A 22- B 23- A 24- C 25- C 26- C 27- A 28- C 29- B 30- A
23-variant
1- A 2- D 3- C 4- D 5- B 6- C 7- B 8- C 9- A 10- A
11- A 12- B 13- C 14- C 15- C 16- B 17- A 18- C 19- B 20- A
21- B 22- B 23- A 24- B 25- A 26- B 27- D 28- D 29- A 30- B
24-variant
1- B 2- B 3- C 4- D 5- A 6- D 7- B 8- D 9- B 10- B
11- B 12- C 13- C 14- A 15- D 16- A 17- B 18- A 19- C 20- B
21- D 22- A 23- B 24- D 25- C 26- C 27- C 28- C 29- C 30- A
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 248

25-variant
1- A 2- D 3- C 4- D 5- B 6- D 7- C 8- D 9- D 10- B
11- A 12- D 13- C 14- A 15- D 16- B 17- A 18- C 19- D 20- B
21- D 22- B 23- B 24- D 25- C 26- D 27- D 28- C 29- C 30- B
26-variant
1- B 2- A 3- B 4- D 5- C 6- D 7- B 8- D 9- A 10- C
11- B 12- C 13- B 14- C 15- A 16- D 17- C 18- C 19- B 20- A
21- C 22- C 23- B 24- B 25- B 26- A 27- D 28- C 29- C 30- A
27-variant
1- A 2- A 3- B 4- A 5- A 6- C 7- B 8- B 9- C 10- B
11- B 12- B 13- C 14- B 15- A 16- B 17- D 18- D 19- D 20- D
21- C 22- B 23- D 24- B 25- B 26- D 27- B 28- B 29- D 30- D
28-variant
1- C 2- D 3- C 4- B 5- A 6- A 7- B 8- A 9- C 10- A
11- C 12- C 13- C 14- A 15- D 16- C 17- C 18- D 19- D 20- D
21- D 22- A 23- A 24- D 25- C 26- B 27- C 28- C 29- D 30- A
29-variant
1- B 2- C 3- C 4- C 5- B 6- C 7- C 8- D 9- C 10- C
11- D 12- A 13- B 14- D 15- D 16- C 17- A 18- D 19- B 20- A
21- A 22- D 23- D 24- B 25- D 26- A 27- A 28- A 29- C 30- C
30-variant
1- D 2- D 3- C 4- D 5- A 6- A 7- A 8- C 9- B 10- D
11- D 12- A 13- A 14- B 15- B 16- A 17- B 18- C 19- A 20- A
21- A 22- B 23- D 24- B 25- A 26- D 27- C 28- D 29- C 30- D
31-variant
1- B 2- D 3- A 4- D 5- A 6- A 7- D 8- C 9- B 10- C
11- A 12- B 13- D 14- D 15- C 16- A 17- A 18- C 19- C 20- D
21- D 22- B 23- C 24- D 25- D 26- D 27- B 28- B 29- B 30- B
32-variant
1- A 2- C 3- D 4- C 5- C 6- D 7- C 8- A 9- B 10- C
11- C 12- D 13- C 14- D 15- C 16- C 17- D 18- D 19- B 20- B
21- D 22- A 23- A 24- A 25- C 26- A 27- B 28- D 29- D 30- C
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 249

33-variant
1- A 2- A 3- A 4- D 5- B 6- A 7- A 8- A 9- A 10- C
11- B 12- A 13- D 14- A 15- B 16- A 17- B 18- A 19- C 20- A
21- C 22- D 23- A 24- A 25- C 26- B 27- D 28- A 29- D 30- D
34-variant
1- B 2- D 3- D 4- D 5- D 6- B 7- D 8- A 9- C 10- C
11- D 12- C 13- D 14- D 15- C 16- D 17- A 18- D 19- A 20- B
21- B 22- D 23- A 24- C 25- D 26- D 27- D 28- C 29- A 30- B
Suhbat bileti 1
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 2
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 3
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 4
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 5
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 6
1. yechimga qarang
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 250

2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 7
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 8
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 9
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 10
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 11
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 12
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 13
1. yechimga qarang
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 251

2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 14
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 15
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 16
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 17
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 18
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 19
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 20
1. yechimga qarang
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 252

2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 21
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 22
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 23
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 24
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 25
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 26
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 27
1. yechimga qarang
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 253

2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 28
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 29
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Suhbat bileti 30
1. yechimga qarang
2. yechimga qarang
3. yechimga qarang
4. yechimga qarang
5. yechimga qarang
Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari — mashq testlari | 254

BANKKA ISHGA KIRISH: TEST VA SUHBAT SAVOLLARI

Kassir, operatsionist, kredit va mijozlarga xizmat ko'rsatish mutaxassislari uchun tayyorgarlik to'plami: 1020 ta mashq testi (javoblari va izohlari bilan) + 30 ta suhbat bileti, 2026

64 ta variant • 1170 ta topshiriq • javoblari bilan

Mashq to'plami • 2026–2027 o'quv yili

Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma

• Tijorat banklari va bank tizimidagi tashkilotlarga ishga qabul qilishda nomzodlar odatda kasbiy bilim testi, mantiqiy savollar va bir yoki bir necha bosqichli suhbatdan o'tadi. Aniq tartib har bir bankning vakansiya e'lonida ko'rsatiladi.

• Ushbu tayyorgarlik to'plamining birinchi qismida 1020 ta mashq testi bor: pul va bank tizimi asoslari, Markaziy bank va pul-kredit siyosati tushunchalari, depozit va hisob-raqamlar, kreditlash va foiz hisoblari, to'lov tizimlari va plastik kartalar, valyuta operatsiyalari, kassa ishi, bank buxgalteriyasi asoslari, AML/KYC va bank siri, mijozlarga xizmat ko'rsatish va firibgarlikka qarshi kurash. Har bir savolga to'g'ri javob va izoh berilgan.

• Ikkinchi qismda 30 ta suhbat bileti (har birida 5 ta savol) va namunaviy javoblar bor: motivatsiya, kasbiy bilim, etika va komplayens, mijozlar bilan ishlash va amaliy vaziyat (keys).

• Hisob-kitob savollaridagi stavka va kurslar faqat misol uchun berilgan. Amaldagi stavkalar, limitlar va tariflar tez-tez o'zgaradi: ularni Markaziy bank (cbu.uz) va tegishli bank saytidan tekshiring.

• Muhim: bu mashq testlari — biror bankning rasmiy test savollari yoki ularning javoblari emas.

Sotib olish

Dokument ma'lumotlari

Sotuvchi

Bankka ishga kirish: test va suhbat savollari. Kassir, operatsionist, kredit va mijozlarga xizmat ko‘rsatish mutaxassislari uchun tayyorgarlik to‘plami: 1020 ta mashq testi (javoblari va izohlari bilan) + 30 ta suhbat bileti, 2026

O'xshash dokumentlar