Banklarda lizing operatsiyalari buxgalteriya hisobi - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Banklarda lizing operatsiyalari buxgalteriya hisobi

Купить

B a n k l a r d a l i z i n g
o p e r a t s i y a l a r i
b u x g a l t e r i y a
h i s o b i

T I J O R AT B A N K L A R I D A L I Z I N G O P E R AT S I YA L A R I N I
A M A L G A O S h I R I S h V A U L A R N I N G B U X G A L T E R I YA
H I S O B I N I Y U R I T I S h TA R T I B I T O ‘ G ‘ R I S I D A N I Z O M N I
TA S D I Q L A S h H A Q I D A
• O ‘ z b e k i s t o n R e s p u b l i k a s i n i n g “ O ‘ z b e k i s t o n R e s p u b l i k a s i n i n g M a r k a z i y b a n k i
t o ‘ g ‘ r i s i d a ” g i , “ B a n k l a r v a b a n k f a o l i y a t i t o ‘ g ‘ r i s i d a ” g i , “ L i z i n g t o ‘ g ‘ r i s i d a ” g i , “
M i k r o m o l i y a l a s h t o ‘ g ‘ r i s i d a ” g i v a “ B u x g a l t e r i y a h i s o b i t o ‘ g ‘ r i s i d a ” g i q o n u n l a r i g a
m u v o fi q , M a r k a z i y b a n k B o s h q a r u v i q a r o r q i l a d i :
• 1 . T i j o r a t b a n k l a r i d a l i z i n g o p e r a t s i y a l a r i n i a m a l g a o s h i r i s h v a u l a r n i n g
b u x g a l t e r i y a h i s o b i n i y u r i t i s h t a r t i b i t o ‘ g ‘ r i s i d a g i n i z o m i l o v a g a m u v o fi q
t a s d i q l a n s i n .

Ushbu mavzudagi asosiy tushunchalar
LIZING( MOLIYAVIY IJARA)-Bir tarafd( liing beruvchi ikkinchi tarafninig (lizing oluvchining topshirig’ga binoan uchinchi
tarafdan ( sotuvchidan)lizing shartnomada belgilangan shartlarda haq evaziga egalik qilish va foydalanish uchun lizing
oluvchiga o’n ikki oydan ortiq muddatga berishni nazarda tutadigan ijara munosabatlarining alohida turi;
MIKROLIZING- tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun lizing to’g’risidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq 600 mln
so’mdan oshmaydigan summada beriladigan lizing;
L IZING OBYEKTLARI — tadbirkorlik faoliyati uchun foydalaniladigan iste’mol qilinmaydigan har qanday ashyolar, shu
jumladan korxonalar, mulkiy komplekslar, binolar, inshootlar, uskunalar, transport vositalari hamda boshqa ko‘char va
ko‘chmas mulk (yer uchastkalari va boshqa tabiiy obyektlar, shuningdek muomaladan chiqarilgan yoki muomalada bo‘lishi
cheklangan boshqa mol-mulklar bundan mustasno);
L IZING SUBYEKTLARI — lizing beruvchi, lizing oluvchi hamda sotuvchi.
L IZING BERUVCHI — lizing shartnomasi bo‘yicha lizing oluvchiga kelgusida topshirish maqsadida lizing obyektini mulk
qilib oluvchi bank;
L IZING OLUVCHI — lizing shartnomasi bo‘yicha lizing obyektini egalik qilish va foydalanish uchun olayotgan shaxs;
SOTUVCHI — lizing obyektini lizing beruvchiga sotadigan shaxs;
L IZING SHARTNOMASI MUDDATI — lizing shartnomasi bo‘yicha tomonlar majburiyatlarining to‘la bajarilgungacha
bo‘lgan davr;
LIZING MUDDATINING BOSHLANISHI — lizing shartnomasiga muvofiq lizing oluvchining lizing obyektiga egalik qilish
va foydalanish huquqini amalga oshirishni boshlagan sana, ya’ni lizing obyektini dastlabki (boshlangich) tan olish sanasi;
LIZING TO‘LOVLARI — lizing beruvchining lizing obyektini olish uchun qilgan xarajatlarining hammasi yoki ko‘p qismi,
shuningdek lizing obyektini yetkazib berish va belgilangan maqsadda foydalanish uchun uni yaroqli holga keltirish bilan
bog‘liq bo‘lgan boshqa xarajatlarining lizingga oluvchi tomonidan qoplanishi hamda lizing beruvchi daromadi yig‘indisi;

Lizing shartnomasi muddati tugaganidan so‘ng lizing to‘lovlarini
to‘lash shartlari to‘liq bajarilgan taqdirda 15600 Lizing (moliyaviy
ijara) va 16323 Lizing bo‘yicha olish uchun hisoblangan foizlar
hisobvaraqlari qoldig‘i nolga teng bo‘ladi.
Lizing obyekti lizing oluvchi tomonidan lizing shartnomasi shartlari
buzilganligi sababli qaytarib olinganida, lizing beruvchi ushbu aktivning taqdirini
hal etgunga qadar uni o‘z balansiga quyidagi buxgalteriya o‘tkazmalari orqali qabul
qiladi:
Dt 16705 Bankning boshqa ko‘chmas mulklari;
Kt 15600 Lizing (moliyaviy ijara) (mos hisobvaraq).

LIZING SHARTNOMASINI RASMIYLASHTIRISH TARTIBI VA SHARTLARI
•
. Lizing oluvchi lizing shartnomasini tuzish uchun uning asosiy depozit
hisobvarag‘iga xizmat ko‘rsatayotgan bankka quyidagi hujjatlarni taqdim etishi
lozim:
•
lizing buyurtmasi;
•
lizing obyektining texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlari va uning sotuvchisi
to‘g‘risidagi ma’lumotnoma;
•
lizingning butun davrini ichiga olgan pul oqimi tahlili ko‘rsatilgan biznes-reja;
•
tegishli davlat soliq inspeksiyasiga oxirgi hisobot davri uchun buxgalteriya
balansi (1-son shakl), 90 kundan ortiq muddatdagi qarzlarga doir solishtirish
dalolatnomalari, moliyaviy natijalar to‘g‘risida hisobot (2-son shakl), yangi
tashkil etilgan yuridik shaxslar hamda yakka tartibdagi tadbirkorlar, yuridik
shaxs tashkil etmagan holda faoliyat yuritayotgan dehqon xo‘jaliklari bundan
mustasno.

Buyurtma lizing beruvchi bank tomonidan ko‘rib
chiqilayotganda quyidagilarning tahlili amalga oshiriladi:
buyurtma beruvchi daromadlarining lizing to‘lovlarini
amalga oshirish uchun yetarliligi;
buyurtmada bayon etilgan ma’lumotlarning bir-biriga zid emasligi;
lizing beruvchi bank oldidagi majburiyatlarni buyurtma beruvchi
tomonidan o‘z vaqtida bajarish imkoniyatining mavjudligi.
Lizing oluvchining buyurtmasi bo‘yicha lizing beruvchi bank tomonidan lizing
operatsiyasini amalga oshirish yoki oshirmaslik to‘g‘risida qaror qabul qilish muddati
buyurtma bankka kelib tushgan kundan boshlab 30 ish kunidan, mikrolizing
operatsiyasini amalga oshirish bo‘yicha esa 10 ish kunidan oshmasligi lozim.

Lizing to’g’risida”gi Qonunga muvofiq, lizing shartnomasi quyidagi
shartlardan biriga javob berishi kerak:
•
a) lizing shartnomasining muddati tugagach, lizing obyekti lizing oluvchining mulki bo‘lib o‘tsa;
•
b) lizing shartnomasining muddati lizing obyekti xizmat muddatining 80 foizidan ortiq bo‘lsa
yoki lizing obyektining lizing shartnomasi tugaganidan keyingi qoldiq qiymati uning boshlangich
qiymatining 20 foizidan kam bo‘lsa;
•
v) lizing shartnomasining muddati tugagach, lizing oluvchi lizing obyektini uning bozor
qiymatidan past narxda sotib olish huquqiga ega bo‘lsa, bunda ana shu huquqni amalga oshirish
kunidagi lizing obyekti qiymati asos bo‘ladi;
•
g) lizing shartnomasi amal qiladigan davr uchun lizing to‘lovlarining umumiy summasi lizing
obyekti qiymatining 90 foizidan ortiq bo‘lsa.

Lizing yig‘ma jildda quyidagi
hujjatlar bo‘lishi lozim:
lizing oluvchining buyurtmasi;
lizing shartnomasi;
lizing oluvchining oxirgi hisobot sanasiga buxgalteriya balansi;
lizing oluvchining lizing bo‘yicha biznes-rejasi;
lizing oluvchining to‘lov qobiliyati va uning biznes-rejasining
samaradorligi to‘g‘risida lizing beruvchi bankning xulosasi;
sug‘urta kompaniyasining lizing obyektini sug‘urta qilinganligi
to‘g‘risidagi sug‘urta polisi;
lizing beruvchining lizing obyektini lizing oluvchiga yetkazib
berilishi to‘g‘risidagi buyurtmasi;
lizing obyektining oldi-sotdi shartnomasi;
lizing obyektini foydalanishga qabul qilish dalolatnomasi;
lizing obyektiga sotuvchi tomonidan berilgan texnik kafolat;
lizing operatsiyasi hamda ta’minoti xarakteridan kelib chiqqan holda
olingan boshqa hujjatlar.
Lizing shartnomasi yuzasidan qo‘shimcha kelishuv tuzilgan taqdirda,
u ham lizing oluvchining lizing yig‘ma jildiga tikib qo‘yiladi. Lizing beruvchi bank har bir lizing
operatsiyasi bo‘yicha lizing yig‘ma
jildini shakllantiradi.L I Z I N G
Y I G ’ M A
J I L D I

LIZING BERUVCHI BANKDA LIZING HISOBI
Lizing beruvchi bank lizing obyekti uchun to‘lovlarni sotuvchiga oldindan to‘lab berib lizing
obyekti to‘g‘ridan to‘g‘ri lizing oluvchiga yetkazib berilsa, lizing beruvchi bank foydalanishga qabul
qilish dalolatnomasiga asosan memorial order to‘ldirib, quyidagi buxgalteriya amallarini bajaradi:
Dt 19909 Tovar-moddiy qimmatliklari uchun to‘langan mablag‘lar;
Kt Bankning vakillik hisobvarag‘i;
Dt 15600 Lizing (moliyaviy ijara) (tegishli mos hisobvaraq);
Kt 19909 Tovar moddiy qimmatliklar uchun to‘langan mablag‘lar.
27. Lizing obyekti avval lizing beruvchi bank balansiga kirim qilinib, so‘ngra lizing oluvchiga
lizingga berilsa quyidagi buxgalteriya o‘tkazmalari beriladi:
Dt 16500 Asosiy vositalar (tegishli mos hisobvarag‘i);
Kt 19909 Tovar-moddiy qimmatliklari uchun to‘langan mablag‘lar;
Dt 15600 Lizing (moliyaviy ijara) (tegishli mos hisobvarag‘i);
Kt 16500 Asosiy vositalar (mos hisobvaraq).
28. Lizing beruvchi bank tomonidan amalga oshirilgan va lizing shartnomasiga muvofiq lizing
oluvchi tomonidan qoplanadigan dastlabki bevosita xarajatlar lizing obyektining qiymatiga
qo‘shiladi.

Lizing shartnomasida lizing beruvchi va lizing oluvchi lizing to‘lovlari jadvali
(tartibi)ni kelishib oladi.

Lizing to‘lovlari jadvalida lizing beruvchi bankning daromadi (foizi)ni to‘lash hamda
lizing obyekti qiymatini qoplash bo‘yicha lizing oluvchining majburiyatlari va
ularning lizing muddati davomida taqsimlanishi ko‘rsatiladi.
Lizing to‘lovlari jadvalida lizing beruvchining daromadi lizing shartnomasi muddati
davomida muntazam ravishda davrlar bo‘yicha teng taqsimlanishi aks ettirilishi
lozim. Bunda, lizing shartnomasining har bir davrida qoplanmagan majburiyatlar
qoldig‘iga doimiy foiz stavkasi qo‘llaniladi.
Lizing beruvchi bankning daromadi lizing oluvchi tomonidan lizing to‘lovlarining
amalga oshirilishidan qat’i nazar, tegishli hisobot davrlarida lizing to‘lovlari
jadvaliga muvofiq hisoblanadi.

Lizing beruvchi bank tomonidan lizing bo‘yicha foizli daromadlar hisoblanganda quyidagi
buxgalteriya o‘tkazmalari beriladi:
Dt 16323 Lizing bo‘yicha olish uchun hisoblangan foizlar;
Kt 45100 Lizing (moliyaviy ijara) bo‘yicha foizli daromadlar (tegishli mos hisobvaraq).
35. Lizing to‘lovlari kelib tushgan hollarda quyidagi buxgalteriya o‘tkazmalari beriladi:
Dt Kassadagi naqd pul va boshqa to‘lov hujjatlari yoki mijozning depozit yoki bankning vakillik
hisobvarag‘i (umumiy summaga);
Kt 15600 Lizing (moliyaviy ijara) (tegishli mos hisobvaraq) (asosiy qarz summasining qaytarilgan
summasiga);
Kt 16323 Lizing (moliyaviy ijara) bo‘yicha olish uchun hisoblangan foizlar (foizli daromad
summasiga).
36. Lizing shartnomasi muddati tugaganidan so‘ng lizing to‘lovlarini to‘lash shartlari to‘liq
bajarilgan taqdirda 15600 Lizing (moliyaviy ijara) va 16323 Lizing bo‘yicha olish uchun hisoblangan
foizlar hisobvaraqlari qoldig‘i nolga teng bo‘ladi.

E’tiboringiz uchun
rahmat!

Banklarda lizing operatsiyalari buxgalteriya hisobi

Купить