Информация о документе

Цена 9000UZS
Размер 6.8MB
Покупки 0
Дата загрузки 02 Сентябрь 2026
Расширение docx
Раздел Тесты
Предмет Педагогика

Продавец

Bahrom Turaev

Дата регистрации 23 Сентябрь 2024

31 Продаж

Bojxona qo'mitasiga ishga kirish uchun savol javoblar toplami

Купить
1. Bojxona maqsadlari nima? O‗zbekiston Respublikasi Bojxona kodeksining 6-moddasida: Bojxona maqsadlari quyidagilardan iborat:  bojxona chegarasi orqali tovarlar va transport vositalarini olib o‗tish, tovarlarni tashish, saqlash va qayta ishlashda bojxona to‗g‗risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini ta'minlash;  bojxona to‗lovlarini o‗z vaqtida to‗g‗ri to‗lanishini ta'minlash;  iqtisodiy siyosat choralariga, bojxona rejimlarining talablari va shartlariga rioya etilishini ta'minlash;  bojxona to‗g‗risidagi qonun hujjatlarini buzish hollariga chek qo‗yish va ularning oldini olish. 2. Bojxona menejmennti fanining asosiy yo‘nalishlarini tushuntiring. 3. Bojxona menejmenti obektini tushuntiring bojxona ishi boshqaruv ob'ekti sifatida xalqaro bojxona institutlari (Butunjahon savdo tashkiloti, Butunjahon bojxona tashkiloti va h.k.), davlat boshqaruv hokimiyati, tashkilotlar (bojxona organlari), jarayonlar (bojxona organlari faoliyati), bojxona xizmati va tashqi iqtisodiy faoliyat qatnashchilarini tizimli va maqsadli o‗zaro bog‗liqlikda boshqarishni ifodalaydi 4. Boshqaruv subyektlarini tushuntiring. Boshqaruv sub'ektlari – boshqaruvga oid qarorlarni qabul qilish, bo‗ysunuvchi xodimlar va jamoalarga topshiriqlar berish, ulardan ijrosini talab qilish vakolatiga ega bo‗lgan barcha rahbarlar, ya'ni bir maqsadga yo‗naltirilgan boshqaruvni amalga oshiruvchi bojxona punktlari, maskanlari, bojxona komplekslari, hududiy bojxona boshqarmalari va O‗zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‗mitasi va undan yuqori turuvchi davlat ijro organlari kiradi. Boshqaruv ob'ektlari – bu boshqaruv tizimining qarorlari, buyruqlari, topshiriqlarini ijrochilardan, bojxona ishi mutaxassislaridan, bojxona jamoalaridan, tashkiliy tizimlardan, texnologik bojxona taomillaridan, bojxona idoralariga yuklangan vazifalarni amalga oshirish bo‗yicha barcha faoliyat turlaridan hamda bojxona ishi mutaxassislari, jamoalari va boshqa tashkiliy tuzilmalari faoliyati mablag‗lari va boshqalardan iborat. 5. Bojxona organlarida boshqaruv tizimi. Bojxona tizimini boshqarish - uning ichki tashkiliy tuzilmasi, siyosatini doimiy ravishda o‗zgarib boradigan tashqi muhitga moslashtirib borish va muvozanatining mustahkamligini ta'minlashdir.Bunga misol qilib milliy iqtisodiyotni rivojlantirishga xizmat qiluvchi bojxona organlari faoliyatini doimiy ravishda isloh qilinayotganligi yaqqol dalil hisoblanadi. Boshqaruv jarayoni – bu bojxona organlari xodimlarini maqsadli harakati uchun doimiy axborotlash jarayonida ta'sir o‗tkazish, tashqi va ichki muhitdan kelib chiqib boshqaruv qarorlarini qabul qilish va amalga oshirish jarayonidir. Shu nazardan bojxona menejmentida ob'ekt va sub'ektlarning o‗zaro axbarotlashuvi 7.5- rasmda keltiriladi. 6. Boshqaruvning umumiy funksiyalarini tushuntiring 7. Boshqaruvning maxsus funksiyalar tushuntiring . Божхона фаолиятини бошқариш функциялари:  Божхона назорати ва расмийлаштирувини бошқариш функцияларини белгилаш;  Ҳуқуқни муҳофаза қилиш фаолиятини бошқариш;  Иқтисодий фаолиятни бошқариш;  Ҳуқуқий тартибот фаолиятини бошқариш;  Илмий-техникавий тараққиеLтни бошқариш. . Молиявий иқтисодий фаолиятни бошқариш функциялари:  Молиявий фаолиятни бошқариш;  Бухгалтерлик фаолиятни бошқариш . Бошқарувнинг ижтимоий функциялари: ⚫ Кадрлар фаолиятини бошқариш; ⚫ Меҳнат фаолиятини ва ижтимоий таъминотини бошқариш; ⚫ Психологик-педагогик бошқарув. . Маъмурий хўжалик фаолиятини бошқариш функциялари: ⚫ Маъмурий фаолиятни бошқариш; ⚫ Инфратузилма ва капитал қурилиш ривожини бошқариш; ⚫ Моддий-техника таъминотини бошқариш. 8. Davlat bojxona xizmati to’g’risidagi qonunning boshqaruv tizimidagi ahamiyatini tushuntiring Bojxona organlarining asosiy funksiyalari O‗zbekiston Respublikasining 2018 yil 18 oktyabrdagi qabul qilingan — Davlat bojxona xizmati to‗g‗risidagi (yangi ‖ tahriri) qonunda berilgan bo‗lib, asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:  jismoniy va yuridik shaxslarning huquqlari, erkinliklari hamda qonun bilan muhofaza etiladigan manfaatlarini himoya qilish;  o‗z vakolati doirasida O‗zbekiston Respublikasining iqtisodiy manfaatlarini himoya qilish va uning iqtisodiy xavfsizligini ta'minlash;  bojxona nazorati va rasmiylashtiruvini amalga oshirish;  bojxona to‗lovlarini undirish;  bojxona to‗g‗risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish, qonun hujjatlari buzilishlarining, shu jumladan kontrabandaning oldini olish, ularni aniqlash va ularga chek qo‗yish;  tashqi savdo operatsiyalarining monitoringini amalga oshirish, eksport-import shartnomalarining ijrosini tahlil qilish, shuningdek tashqi savdo operatsiyalarining bojxona organlariga taalluqli qismini o‗tkazishda valyuta to‗g‗risidagi qonun hujjatlariga rioya etish;  tovarlarning tashqi savdosiga doir bojxona statistikasini hamda tashqi iqtisodiy faoliyatning tovar nomenklaturasini yuritish;  fuqarolarning bojxona sohasidagi huquqiy madaniyatini yuksaltirish;  xavfni boshqarish tizimi qo‗llanilishi samaradorligining muntazam monitoringini amalga oshirish;  bojxona organlari faoliyatida zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini va nazoratning texnik vositalarini qo‗llash;  bojxona ishini rivojlantirish va takomillashtirishning ustuvor yo‗nalishlarini 9. Bojxona tizimida boshqaruvga ta’sir etuvchi omillar 10. Bojxona menejmenti fanida tadqiqot o‘tkazish usullari 11. Iqtisodiy xavfsizlik tushunchasi mazmunini tushuntiring «Iqtisodiy xavfsizlik» tushunchasi mazmuni iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan, milliy manfaatlarni himoya qilish va ro‗yobga chiqarish hamda jamiyatning ijtimoiy- siyosiy barqarorligini ta'minlash mexanizmlarini yaratishga qodirligi va tayyorligi deb talqin qilinadi. 12. Iqtisodiy subyektlar xavfsizligini tushuntiring. 13. Iqtisodiy xavfsizlikka tahdid soluvchi tashqi omillarni keltiring Iqtisodiy xavfsizlikka tahdid soluvchi tashqi omillarga quyidagilar kiradi:  Eksport tarkibida xom ashyo tovarlarining ustuvorligi;  mamlakatning ko‗p turdagi mahsulotlar, strategik ahamiyatdagi va oziq- ovqat mahsulotlari importiga qaramligi;  tashqi qarzlarning o‗sib borishi;  eksport va valyuta nazoratining yaxshi yo‗lga qo‗yilmaganligi, bojxona chegaralarining ochiqligi;  raqobatga bardoshli eksportni qo‗llab-quvvatlovchi moliyaviy, tashkiliy va axborot infratuzilmalarning rivojlanmaganligi;  eksport-import operatsiyalariga xizmat ko‗rsatuvchi transport infratuzilmalarining rivoj topmaganligi 14. Mamlakat iqtisodiy xavfsizligining muhim ko‘rsatkichlarini ifodalab bering 15. Bojxona organlari faoliyati bog‘liq bo‘lgan ko‘rsatkichlar tizimini tavsiflang 16. Bojxona funksiyalari nima 17. Bojxona siyosati nimalardan iborat Bojxona siyosati davlatning milliy iqtisodiyotni chet el raqobatidan, ichki bozorni chet el mollarining asossiz kirib kelishidan himoya qilishga qaratilgan iqtisodiy siyosati. U eksportni rag‗batlantirish, importni cheklash, hamda import tovarlaridan olinadigan boj to‗lovlari me'yorlarini belgilash va shunga o‗xshash boshqa tadbirlarda o‗z ifodasini topadi. 18. Notarif tartibga solishning iqtisodiy usullarini ko‘rsating. 19. .Notarif tartibga solishning ma‘muriy usullarini ko‘rsating. 20. . Notarif usulda texnik tosiqlarni tushuntiring Texnik to‗siqlar - tashqi savdo siyosatining ko‗zga ko‗rinmas usullaridan biri bo‗lib, bu usulda xorij mamlakatlaridan keladigan tovarlarga nisbatan milliy, texnik, ma'muriy hamda boshqa turdagi me'yorlar, qoidalar qo‗llaniladi. Eng ko‗p tarqalgan texnik to‗siqlar qatoriga milliy standartlarga amal qilish, import tovarlari sifatini tasdiqlovchi sertifikatni olish, tovarni maxsus tarzda markirovkalash va o‗rashqadoqlash, ma'lum bir turdagi sanitar-gigienik me'yorlarga amal qilish, (ma'lum bir) murakkablashgan bojxona rasmiyatchiliklariga amal qilish kabi talablar kiradi. Texnik to‗siqlar har doim ham proteksionistik usul sifatida namoyon bo‗lmaydi, ba'zan esa, ularning qo‗llanilishi aholining iste'molchi sifatidagi huquqini himoya qilishga qaratilgan bo‗ladi 21. Iqtisodiy siyosat choralari nima iqtisodiy siyosat choralari — tovarlarni va (yoki) transport vositalarini bojxona hududiga olib kirishga va ushbu hududdan olib chiqishga doir cheklovlar bo‗lib, ular kvota belgilashni, litsenziyalashni, shuningdek mamlakat iqtisodiyotining jahon xo‗jaligi bilan o‗zaro hamkorligini tartibga solishning boshqa chora-tadbirlarini o‗z ichiga oladi; 22. Bojxona tizimida boshqaruvni ilmiy asosda tashkil etishda asosiy qonunlar. 1. Boshqaruv tizimining umumiylik qonuni. Bojxona tizimida boshqaruvning umumiyligi shundaki, kichik tarkibdan tortib oliy boshliqlar tarkibidagi barcha bojxona xodimlari bojxona organlarining shahodatlangan shaxsiy tarkibiga kiradi hamda boshliqlar o‗z vakolatlari darajasida ma'lum masalani hal etadilar, ya'ni boshqaruv jarayonida ishtirok etadilar. Bu esa boshqaruvning umumiyligiga olib keladi. Bojxona tizimi bo‗g‗inlaring o‗zaro bog‗langanligi, ya'ni yuqori boshqaruv organi bilan quyi bojxona organlari o‗rtasida bog‗langan to‗xtovsiz aloqa, aloqaning qaytarilib turishi, barcha boshqaruv operatsiyalar bosqichlarining kelishilganligi tushuniladi — Davlat bojxona xizmati to‗g‗risida gi ‖ qonunning 5-moddasiga ko‗ra, — Bojxona organlari o‗z zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarishda davlat organlari va boshqa tashkilotlar, fuqarolik jamiyati institutlari hamda fuqarolar bilan hamkorlik qiladi. Davlat organlari va boshqa tashkilotlar bojxona organlarining o‗z faoliyatini amalga oshirishida, shuningdek bojxona to‗g‗risidagi qonun hujjatlari buzilishlariga qarshi kurashishida ularga o‗z vakolatlari doirasida ko‗maklashishi shart. Bojxona organlarining davlat organlari va boshqa tashkilotlar bilan hamkorligi elektron axborot almashinuvidan foydalangan holda amalga oshirilishi mumkin ‖ deb, 24-moddasida esa — Bojxona organi xodimi davlat organi vakili sifatida ish yuritadi va davlat himoyasida bo‗ladi . . . Xizmat majburiyatlarini bajarayotgan bojxona organi xodimining o‗z vakolati doirasida qo‗yilgan qonuniy talablari barcha jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan bajarilishi majburiydir deb ‖ belgilangan. 2. Bojxona tizimida sohalarning o„zaro mutatanosibligi qonuni. Bojxona tizimida boshqaruvni ilmiy asosda tashkil etishda tizimda mavjud bo‗lgan sohalarni o‗zaro mutanosib tarzda faoliyat ko‗rsatishlariga erishish asosiy omillardan biridir. Shuning uchun bojxona tizimidagi boshqaruv jarayonida ishtirok etuvchi turli soha mutaxassislari o‗z vazifalarini sidqidildan halol, o‗z vaqtida bajarish bilan birga kerakli ma'lumot, axborot va ko‗rsatmalarni tegishli sohalarga yetkazishlari talab etiladi. Mutanosiblik, tizimning asosiy faoliyati, bojxona rasmiylashtiruvi bilan bojxona nazorati qay darajada to‗liq va aniq boshqaruv bilan ta'minlanganligi hamda eng kam xarajat qilib, boshqa vazifalarning bajarilishi natijasida kerakli samaradorlikka erishganligi bilan o‗lchanadi. 3. Boshqaruv faoliyati optimal markazlashtirish qonuni. Ushbu qonun boshqaruv tizimini shunday tuzilishini va uning faoliyatini shunday tashkil qilishni nazarda tutadiki, bunda bojxona organlari tizimi har bir quyi bo‗g‗ininig markaziy boshqaruv idorasiga uzluksiz, yetarli darajadagi bo‗ysunishi ta'minlanadi. Markazlashtirilgan boshqaruv tizimining barcha bo‗g‗inlari faoliyatini qat'iy cheklab qo‗yish zarur degan fikrni keltirib chiqarmaydi. Tizim rivojining har bosqichiga mos keluvchi markazlashtirishning eng maqbul darajasi mavjud bo‗lib, tizimning rivojlanish darajasini ifodalovchi markazllashtirilgan boshqaruv shakllariga tizim aniq ehtiyojlarining to‗liq mos kelishi maqsadga muvofiqdir. 4. Boshqaruvchi va boshqariluvchi tizimning o„zaro muvofiqligi qonuni. Bojxona tizimida boshqaruvchi bilan boshqariluvchining o‗zaro muvofiqligi alohida ahamiyatga ega bo‗lib, boshqaruvchi tomonidan to‗g‗ri, aniq, tushunarli topshiriq va ko‗rsatmalar berilishi zarur. Boshqariluvchi esa ayni paytda quyi pog‗ona uchun boshqaruvchi hisoblanadi. Boshqaruvchi tomonidan berilgan har bir buyruq, ko‗rsatma va topshiriqlarni ma'nosiga tushungan holda ongli ravishda ijro uchun qabul qilib olishi zarur. O‗zbekistonda bojxona organlari tizimining rivojlanishi boshqaruv muammolarini yechish bilan bog‗liq bo‗lib, boshqaruv har doim alohida u yoki bu tashkilotlarning bo‗g‗inlari o‗zaro munosabatlari bog‗lanishi o‗rtasida huquq va mas'uliyatlar taqsimlangan bo‗ladi. Bojxona tizimida barcha pog‗onalarda ishni ilmiy asosda tashkil etishda har bir rahbar xodim boshqaruv tamoyillari haqida tasavvurga ega bo‗lishi zarur. 23. O‘zaro boshqaruv munosabatlarining turlarini tushuntiring. . 24. BOJXONA tizimida boshqaruv tuzilmalariga qo‘yiladigan talablar Boshqaruv tuzilmasi deganda mazkur davrda shakllangan va boshqaruv maqsadlariga muvofiq kelishuvchi tizimning bo‗g‗inliligi, uning organlari o‗rtasidagi aloqa shakllari tushuniladi. 1. Oddiylik va tejamkorlik. Ma'lumki, murakkab tashkiliy tuzilma boshqaruv organlari ishini qiyinlashtiradi va ularga xarajatlar oshib ketishiga sabab bo‗ladi. Shuning uchun ham yangi tashkiliy tuzilmalar yaratishda ularni amalga oshirish samarali kechishida yoki xizmat funksiyalari yanada yuksalishi talab etilganda joriy etiladi. Xodimlar ishini nazorati va rag‗batlantirilishi minimal harakat va iqtisodiy xarajatlarni talab etishini taqozo etadi. Boshqaruvning tashkiliy tuzilmasi o‗zini nazorat qilishga qodir bo‗lishi va xodimlarni ichki motivatsiyasi bo‗lishiga, ya'ni xodimlarning minimal soni tashkiliy-boshqaruv masalalari bilan vaqt sarflashi kerak. 2. Aniqlik. Bojxona organlarining har bir bo‗linmasi, har bir xodim: u qaerda joylashgan, axborotlar uchun qaerga murojaat qilishi kerak, shuningdek, kim boshqaruv qarorlarini qabul qiladi kabi savollarga javobni aniq bilishi kerak. Tuzilmaning aniqligi deganda oddiylikni tushunmaslik lozim. Aksincha, murakkab tuzilmalar aniq bo‗lishi mumkin. Agar tuzilmada aniqlik bo‗lmasa turli nizolarni keltirib chiqishga sabab bo‗ladi; xodimlarning vaqt bexuda sarflanishiga va asab buzarliklarni keltirib chiqarishi mumkin. 3. Muayyanlik. Tashkiliy tuzilma har bir xodimga o‗z vazifalarini tushunishiga yordam berishi kerak. Buning uchun u boshqaruvning yuqori darajasidan quyi pog‗onasigacha bo‗lgan masofadagi ma'lumot, axborotlarni imkon qadar to‗liq, yo‗qotishlarsiz berilishini ta'minlashi kerak. 4. Boshqariluvchanlik. Tashkiliy tuzilma qarorlar qabul qilish jarayoninini yengillashtirishi kerak. Yaxshi tashkiliy tuzilmada qarorlar — pastdan yuqoriga , ‖ yomonida esa — yuqoridan pastga qabul qiladi. ‖ 5. Barqarorlik. Tashkiliy tuzilma bir vaqtning o‗zida barqaror bo‗lishi kerak. Ya'ni qanday to‗fon bo‗lmasin barqaror sharoitda — ishlashi ‖ lozim. Chunki har bir hodim ma'lum doirada muloqotga muhtoj bo‗lib o‗z o‗rniga ega bo‗lishi kerak. Tashkiliy tuzilma har bir xodimni o‗z o‗zini yangilanishi va rivojlanishiga sharoit yaratib borishgi kerak. 7.Moslashuvchanlik. Ushbu tushuncha yaqinda paydo bo‗ldi va ochiq ijtimoiy tuzumlarga xosdir. Boshqaruvning tashkiliy tuzilmasi katta va murakkab bo‗lishidan qat'iy nazar bir martalik va aniq bo‗lib — qotib qolishi mumkin emas. ‖ Tashkiliy tuzilmani moslashuvchanlik tashqi muhitga javob beradigan va moslashib boradigan bo‗lishi kerak. Albatta bu arzimagan o‗zgarishlarga tuzilmani ko‗rib chiqishni taqozo etmaydi. Bunga har doim ham zaruriyat tug‗ilmaydi. Moslashuvchanlik ko‗rsatkichlari sifatida gomeostatlik, ya'ni ichki muvozanatni ushlab turishga tuzilmaning avtomatik tarzida reaksiya ishlab chiqish qobiliyati Gemeostatlik nima? oslashuvchanlik ko‗rsatkichlari sifatida gomeostatlik, ya'ni ichki muvozanatni ushlab turishga tuzilmaning avtomatik tarzida reaksiya ishlab chiqish qobiliyati. DBQ da umumiy shtat birligi qancha? 27. O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasi boshqaruvi faoliyatini tashkil etilishi O‗zbekiston Respublikasida bojxona siyosatini amalga oshiruvchi asosiy organ – bu bojxona organidir. Ijro organining tuzilmasi qanchalik rivojlangan va takomillashgan bo‗lsa, bojxona siyosatining natijalari shunchalik samarali va salmoqli bo‗ladi. O‗zbekistonda olib borilayotgan iqtisodiy islohotlar, tashqi aloqalarning tez sur'atlar bilan rivojlanib borishi, bojxona ishiga zamonaviy axborot kommunikatsion texnologiyalarning jadal kirib kelishi bojxona organlarining boshqaruv mexanizmini yanada takomillashtirishni taqozo etmoqda. Shu munosabat bilan Respublika rahbariyati tomonidan bojxona organining tuzilmasini takomillashtirishga muntazam ravishda e'tibor qaratilib kelinmoqda. “Davlat bojxona xizmati to„g„risida”gi qonunning 6-moddasiga asosan: “O„zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo„mitasi, Davlat bojxona qo„mitasining Qoraqalpog„iston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar bo„yicha boshqarmalari, “Toshkent-AERO” ixtisoslashtirilgan bojxona kompleksi, bojxona postlari, Bojxona instituti, shuningdek Milliy kinologiya markazi bojxona organlaridir”. O‗zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‗mitasi markaziy apparatining tuzilmasi mazkur apparat xodimlarining cheklangan soni bilan birga O‗zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi. O‗zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‗mitasi to‗g‗risidagi nizom, shuningdek uning Qoraqalpog‗iston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahri bo‗yicha boshqarmalari apparatining ixtisoslashtirilgan bojxona komplekslari, bojxona komplekslari va postlarining namunaviy tuzilmasi O‗zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi. 28. Yuridik (huquqiy) boshqarma to`g`ridan-to`g`ri kimga bo`ysunadi? J: Yuridik (huquqiy) boshqarma to`g`ridan-to`g`ri DBQ Raisiga bo`ysunadi. 29. DBQning markaziy apparatida eng ko`p shtatga ega tuzilmani aniqlang. J: DBQning markaziy apparatida eng ko`p shtatga ega tuzilma – Bojxona Instituti. Bojxona Instituti 134 ta shtat birligiga ega. Ikkinchi o`rinni 65 ta shtat o`rni bilan Milliy Kinologiya Markazi egallaydi. 30. Hududiy bojxona boshqarmalarining tasdiqlangan namunaviy tuzilmasida kadrlar bo`limi to`g`ridan-to`g`ri bo`ysunish tartibini ko`rsating. J: Kadrlar bo`limi to`g`ridan-to`g`ri Boshqarma Boshlig`iga bo`ysunadi. 31. DBQ ning yangi Situatsion markazi qaysi tarkibiy tuzilmasiga tegishli? Chegara bojxona postlari orqali harakatlanuvchi shaxslar va transport vositalari to‗g‗risidagi ma'lumotlarning tizimli tahlilini amalga oshirish, xavflarni aniqlash, aniqlangan xavflarni minimallashtirish choralarini qo‗llash kabi zamonaviy usullarni joriy qilish maqsadida tashkil etilayotgan — Situatsion markaz .DBQning Kontrabandagaqarshi ‖ kurashish va bojxona auditi bosh boshqarmasining tarkibiga kiradi (3-o‘rinbosar) 32. Bojxona postlari tasniflanishini keltirirng. a) chegara bojxona postlari – davlat chegarasi orqali belgilangan o‗tish joylarida fuqarolar, transport vositalari va yuklarning harakatlanishi ustidan bojxona nazoratini o‗rnatish, shuningdek davlat chegarasining bojxona nazorati o‗rnatilmagan joylaridan (bojxona maskanlarini aylanib o‗tish imkonini beruvchi avtomobil va so‗qmoq yo‗llar hamda yasama ko‗priklar) fuqarolar tomonidan noqonuniy ravishda transport vositalarining va yuklarning olib o‗tilishi maqsadida tashkil etiladi. Chegara bojxona postlari ixtisoslashuvi bo‗yicha 4 ta turga bo‗linadi: avtomobil, temir yo‗l, aeroport va daryo chegara bojxona postlari. b) tashqi iqtisodiy faoliyat bojxona postlari – tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari tomonidan eksport yoki import qilinayotgan yuklarni bojxona rasmiylashtiruvidan o‗tkazish, bojxona to‗lovlarini undirish, bojxona rejimlarini qo‗llash maqsadida tashkil etiladi. Toifalanmagan bojxona postlariga yuk va yo‗lovchi tashishning asosiy hajmlari hamda barcha turdagi transport vositalarining eng ko‗p miqdori o‗tadigan barcha temir yo‗l chegara postlari, chegara postlari (komplekslari) va tashqi iqtisodiy faoliyat bojxona postlari kiradi. Birinchi toifali bojxona postlarigaavtotransport yordamida olib o‗tiladigan yuklarning salmoqli hajmi o‗tadigan, odatda sutkalik ish rejimida faoliyat ko‗rsatadigan statsionar bojxona postlari, shuningdek viloyatlar markazlari aeroportlaridagi chegara bojxona postlari kiradi. Ikkinchi toifali bojxona postlarigaesaqolgan chegara postlari va tashqi iqtisodiy faoliyat bojxona postlari kiradi. 33. Lavozim yo’riqnomalarini ishlab chiqishdan asosiy maqsad nima ? DBQning 2018 yil 3 maydagi — O‗zbekiston Respublikasi bojxona organlari xodimlarining lavozim yo‗riqnomalarini ishlab chiqish, kelishish va tasdiqlash tartibi to‗g‗risida 298-sonli ‖ buyrug‗i bilan lavozim yo‗riqnomani ishlab chiqish tartibi belgilab qo‗yilgan. Lavozim yuriqnomasi – bojxona organi xodimlarining egallab turgan lavozimi buyicha xizmat faoliyatining asosiy vazifalari, xukuklari, majburiyatlari va javobgarligini belgilab beruvchi asosiy tashkiliy – huquqiy xujjat hisoblanadi. Lavozim yuriknomasi barcha tarkibiy tuzilmalarning nizomlari asosida har bir shtat birligiga alohida ishlab chikiladi. Lavozim yuriknomasini ishlab chiqish maqsadlari quyidagilardan iborat: a) bojxona organlari xodimlari xizmat faoliyatining tashkiliy-huquqiy asoslarini yaratish; b) har bir xodimga amaldagi normativ-xukukiy xujjatlar va tuzilmalar Nizomlarida belgilangan vazifalarni to‗g‗ri taqsimlash; d) xodimlarining o‗z xizmat faoliyati natijalari uchun javobgarligi va mas'uliyatini oshirish; e) xodimlarni attestatsiyadan o‗tkazish, rag‗batlantirish va intizomiy tartibda jazoga tortishda har tomonlama baholashni ta'minlash. 34. O‘zbekiston Respublikasi Davlat Bojxona Qo‘mitasi raisi zarur hollardagi vakolatlarini keltiring. 35. Boshqaruv qarorlariga qo‘yiladigan talablarni tushuntiring . Boshqaruv qarorlariga qo‗yiladigan talablar Haqqoniylik Ijtimoiy rivojlanish qonuniyati, o‗rganuvchi qo‗shimcha izohlarsiz qabul qilishi, xalqaro normalarga muvofiq kelishi Tushunarlilik Hyech qanday qo‗shimcha izoh va aniqliklarsiz ijrochilar yechim mohiyatini tushunishi Isbotlanganlik Berilgan masala bo‗yicha bir qator mavjud variantlaridan tanlashda sababtadqiq tahlilining haqqoniyligiga asoslanadi Manzillilik Aniq shaxslarga yo‗naltirish Inkorsizlik yechilayotgan yoki yechilishi kutilayotgan masalalarni tashqi va ichki vaziyatlari bilan kelishilganligi Huquqiylik Ob'ekt va sub'ekt majburiyatlari va huquqlarini hisobga olishda huquqiy, me'yoriy hujjatlar talablariga amal qilishlari Aniqlilik — Nima qilish kerak, qachon va qanday haraktlanish kerak ‖ degan savollarga javob beruvchi yechimlar borligi O„z vaqtidalilik Qaror joriy etilishidan olingan natijalar optimal muddatlarda, vaziyat(muammo)ning keskinlashuvini bartaraf etishi kerak Javobgarlilik Xizmatda, iqtisodiy, huquqiy, axloqiy me'yorlarda, rag‗batlantirish yoki jazolar qo‗llanilishida 36. Hay‘at qarorlari ijrosi qanday ta‘minlanadi? Bojxona organlari faoliyati oldiga qo‗yilgan vazifalarni va funksiyalarni amalga oshirishning samaradorligi hamda natijadorligini ta'minlash, quyi tizim faoliyatini muvofiqlashtirish hay'atining asosiy vazifasi hisoblanadi. Davlat bojxona qo‗mitasi Hay'ati – maslahat organidir. Hay'at o‗z majlislarida bojxona organlarining faoliyati, O‗zbekiston Respublikasi qonunlari, O‗zbekiston Respublikasi Prezidentning farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlari hamda DBQ ichki idoraviy hujjatlarining ijrosi, kadrlarni tanlash, joy –joyiga qo‗yishga doir va boshqa masalalarni ko‗rib chiqadi, DBQ tarkibiy tuzilmalari rahbarlarining hisobotlarini tizimli asosda eshitadi. Hay'at o‗zfaoliyatini qonun hujjatlariga muvofiqqonuniylik, nazoratda bo‗lish, O‗zbekiston Respublikasi Prezidenta va Vazirlar Mahkamasiga hisobot berish, boshqaruv va kollegiallikni markazlashtirish tamoyillari asosida amalga oshiradi. Hay'at qarorlari asosida Rais buyruqlari chiqarilishi mumkin. Hayat majlislari ish rejasiga binoan yoki DBQ Raisining ko‗rsatmasi asosida o‗tkaziladi. Rais hay'at ishida ishtirok etmagan taqdirda, majlisga raislik qilish Raisning topshirig‗i asosida uning o‗rinbosarlaridan biri tomonidan amalga oshiriladi. Tashkiliy–nazorat boshqarmasi hay'at majlislariga tashkiliy jihatdan tayyorgarlikni amalga oshiradi, majlis bayonnomalari va hay'at qarorlari hisobini yuritish, ularning bajarilishi ustidan nazoratni olib borish mazkur boshqarmaning tahlil bo‗limiga yuklatiladi.95 Hay'at muhokamasiga kiritilayotgan masala yuzasidan hujjatlar Rais o‗rinbosarlari bilan kelishilgan holda tegishli boshqarma va bo‗limlar boshliqlari tomonidan tadbirning ish rejasida belgilangan muddati tugashidan kamida o‗n besh kun oldin tayyorlanib, Tashkiliy-nazorat boshqarmasiga taqdim etiladi. Hay'at muhokamasiga kiritilayotgan masalalar bo‗yicha hujjatlarning tayyorlanishi uchun javobgarlik tegishli tarkibiy tuzilma boshliqlari hamda Raisning shu sohaga mas'ul o‗rinbosarlari zimmasida bo‗ladi. Tashkiliy–nazorat boshqarmasi tomonidan ushbu hujjatlar o‗rganiladi, hay'at majlisiga tayyorgarlik jarayonida, zaruratga ko‗ra, boshqa tahliliy – statistik hujjatlar talab qilib olinishi mumkin. Qaror loyihasida bojxona organlari faoliyatida yo‗l quyilayotgan kamchiliklar va mavjud muammolarni bartaraf etishga qaratilgan takliflar, qonuniylikni mustahkamlash choralari va sohani takaomillashtirishga oid muhim tadbirlar aks ettirilgan bo‗lishi lozim. Hay'at majlisida ko‗riladigan materiallar hay'at majlisi belgilangan kundan kamida ikki kun oldin Tashkiliy-nazorat boshqarmasi tomonidan hay'at Raisi va hay'at a'zolariga beriladi. Hay'at majlisining kun tartibi, o‗tkaziladigan sana, vaqt va joyi hay'at Raisi tomonidan belgilanadi va Tashkiliy–nazorat boshqarmasi tomonidan ishtirokchilarga yuboriladi. Kun tartibida muxokama qilinadigan masalalar va ma'ruzachilar, xabarnomada majlis o‗tkazish sanasi, vaqti, joyi va ishtirokchilar ko‗rsatilishi lozim. Taklif etilgan shaxslarning majlisda hozir bo‗lishini Tashkiliy – nazorat boshqarmasi ta'minlaydi. DBK hay'atida muhokama qilish talab etilmaydigan masalalar Rais, uning o‗rinbosarlari huzuridagi tezkor yig‗ilishlarda, shuningdek, boshqarma va bo‗limlarda ko‗rib chiqiladi. Bunday yig‗ilishlar videkokonferensiya tarzida ham o‗tkazilishi mumkin. Tezkor yig‗ilishlar zaruriyatga qarab o‗tkaziladi. Ularni o‗tkazish tartibi va muddati, ishtirokchilar doirasi va bayonnoma yurituvchilar har bir muayyan xolatda yigilishni o‗tkazayotgan rahbar tomonidan belgilanadi.96 Rais huzuridagi tezkor yig‗ilishlarni tashkiliy jihatdan ta'minlash, shuningdek, qabul qilingan qarorlar ijrosi ustidan nazorat Tashkiliy – nazorat boshqarmasi tomonidan amalga oshiriladi. DBK Raisi o‗rinbosarlari huzurida o‗tkaziladigan tezkor yoki idoralararo yig‗ilishlarning yagona hisobini yuritish uchun imzolangan bayonnomalarning asl nusxasi nazoratni tashkillashtirish uchun Tashkiliy- nazorat boshqarmasiga topshiriladi. Yig‗ilishda ko‗rib chiqilgan masala(lar)ga doyr hujjatlar tegishli DBQ tarkibiy tuzilmalarida saqlanadi. Hay'at majlislari va tezkor yig‗ilish qarorlarining ijrosi haqidagi axborotlar qoida tariqasida masalani tayyorlagan tegishli boshqarma va bo‗limlarga yuboriladi hamda bu haqda nazoratni ta'minlash uchun Tashkiliy – nazorat boshqarmasiga ma'lum qilinadi. DBQ Raisi kursatmasi yoki ish rejaga asosan Tashkiliy-nazorat boshqarmasi tomonidan hay'at majlisi, tezkor va idoralararo yig‗ilishlar qarorlarining hamda qabul qilingan boshka chora-tadbirlarning ijrosi DBQ tarkibiy tuzilmalarida urganiladi hamda natijasi bo‗yicha takliflar kiritiladi. Bojxona organlari tomonidan o‗z qarorlari kabul qilinadigan xujjatlar alohida ajratilib, DBQda Rais, hududiy boshqarmalarda boshqarma boshlig‗i ko‗rib chiqadi. Qolgan hujjatlar rahbar o‗rinbosarlari o‗rtasida vazifalar taqsimotiga muvofiq tegishli boshqarma va bo‗limlarga yo‗llanadi. Rahbarning munosabat belgisida birinchi to‗rgan ijrochi boshqa ijrochilardan olingan ma'lumotlar, materiallar, takliflar asosida belgilangan muddatda hujjat ijrosini ta'minlaydi. 37. DBQ reglamenti nima? Reglament – bu davlat organlari, muassasalari, tashkilotlarining ish tartibini belgilaydigan qoidalar majmui yoki majlis, konferensiya va boshqalarni olib borish tartibi. DBQning 2018 yil 21 maydagi “O„zbekiston Respublikasi Davlat bojxona ko„mitasining Reglamentini tasdiqlash to„g„risida”gi 346-sonli buyrug„i bilan 1- ilovada DBQ xizmat faoliyatini tashkil etish Reglamenti hamda 2-ilovada DBQning Qoraqalpog„iston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahri bo„yicha boshqarmalari, “Toshkent-AERO” IBK, DBQ Bojxona instituti va Milliy kinologiya markazining namunaviy Reglamenti tasdiqlangan. DBQ tarkibiy tuzilmalari, hududiy boshkarmalari, Bojxona instituti va MKMda ishlarning tashkil etilishi, amalga oshirilishi, nazoratning ta'minlanishi, xay'at majlislari, tezkor yig‗ilishlarning o‗tkazilishi,tashkiliy – boshqaruv yo‗nalishidagi xujjatlarning(buyruq, ko‗rsatma, farmoyish, nizom, yo‗riqnomalar va boshqa hujjatlar) tayyorlanishi, imzolanishi va ijroga qaratilishi bilan bog‗liq masalalar mazkur Reglament hamda DBQning ichki idoraviy xujjatlari,yo‗riqnomalari va tarkibi tuzilmalar to‗g‗risidagi nizomlar bilan tartibga solinadi. Reglamentning 1-ilovasiga muvofiq Davlat bojxona qo‗mitasida O‗zbekiston Respublikasi qonunlari, O‗zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari farmoyishlari, Vazirlar Mahkamasi qaror va farmoyishlari hamda topshiriklarining ijro etilishi ustidan nazoratni tashkil etish sxemasi belgilansin. DBQ Raisi hay'at raisi hisoblanib, bojxona organlari faoliyati sohasiga rahbarlik qilishni qonuniylik, yakkaboshchilik hamda kollegiallik asosida amalga oshiradi 38. Rais xuzuridagi tezkor yigi’lishlar qanday o’tkaziladi? Bojxona organlari faoliyati oldiga qo‗yilgan vazifalarni va funksiyalarni amalga oshirishning samaradorligi hamda natijadorligini ta'minlash, quyi tizim faoliyatini muvofiqlashtirish hay'atining asosiy vazifasi hisoblanadi. Davlat bojxona qo‗mitasi Hay'ati – maslahat organidir. Hay'at qarorlari asosida Rais buyruqlari chiqarilishi mumkin. Hayat majlislari ish rejasiga binoan yoki DBQ Raisining ko‗rsatmasi asosida o‗tkaziladi. Rais hay'at ishida ishtirok etmagan taqdirda, majlisga raislik qilish Raisning topshirig‗i asosida uning o‗rinbosarlaridan biri tomonidan amalga oshiriladi. DBK hay'atida muhokama qilish talab etilmaydigan masalalar Rais, uning o‗rinbosarlari huzuridagi tezkor yig‗ilishlarda, shuningdek, boshqarma va bo‗limlarda ko‗rib chiqiladi. Bunday yig‗ilishlar videkokonferensiya tarzida ham o‗tkazilishi mumkin. Tezkor yig‗ilishlar zaruriyatga qarab o‗tkaziladi. Ularni o‗tkazish tartibi va muddati, ishtirokchilar doirasi va bayonnoma yurituvchilar har bir muayyan xolatda yigilishni o‗tkazayotgan rahbar tomonidan belgilanadi. Rais huzuridagi tezkor yig‗ilishlarni tashkiliy jihatdan ta'minlash, shuningdek, qabul qilingan qarorlar ijrosi ustidan nazorat Tashkiliy – nazorat boshqarmasi tomonidan amalga oshiriladi. DBK Raisi o‗rinbosarlari huzurida o‗tkaziladigan tezkor yoki idoralararo yig‗ilishlarning yagona hisobini yuritish uchun imzolangan bayonnomalarning asl nusxasi nazoratni tashkillashtirish uchun Tashkiliy- nazorat boshqarmasiga topshiriladi. 39. Hududiy bojxona boshqarmalari kengashi o’tkazish tartibini tushuntiring? DBQ hududiy boshqarmalari oldiga qo‗yilgan vazifalarni va funksiyalarni amalga oshirishning samaradorligi hamda natijadorligini ta'minlash, tizim faoliyatini muvofiqlashtirish kengashning asosiy vazifasi hisoblanadi. DBQhududiy boshqarmalarining kengashi – maslaxat organi hisoblanadi. Kengash o‗z majlislarida boshkarmaning faoliyati, Uzbekiston Respublikasi qonunlari, O‗zbekiston Respublikasi Prezidentning farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlari hamda DBQ ichki idoraviy hujjatlarining ijrosini va boshqa masalalarni ko‗rib chiqadi, DBQhududiy boshqarmalari boshlig‗i tomonidan hisobotlar tizimli asosda eshitiladi. Kengash o‗z faoliyatini qonun hujjatlariga muvofiqqonuniylik, nazoratda bo‗lish hamda DBQga hisobot berish, boshqaruv va kollegiallikni markazlashtirish tamoyillari asosida amalga oshiradi. Kengash qarorlari asosida boshqarma boshlig‗i buyruqlari chiqarilishi mumkin. Kengash majlislari ish rejasiga binoan yoki DBQhududiy boshqarmalari boshlig‗ining ko‗rsatmasi asosida o‗tkaziladi. Boshqarma boshlig‗i kengash ishida ishtirok etmagan tavdirda, majlisga raislik qilish boshliqning topshirig‗i asosida uning o‗rinbosarlaridan biri tomonidan amalga oshiriladi. Kengash muhokamasiga ish rejadagi masala kiritilgan taqdirda, tegishli hujjatlar mas'ul bo‗lim, bulinma va guruhlar tomonidan tadbir belgilangan muddat tugashidan kamida o‗n kun oldin tayyorlanib, boshqarma boshlig‗ining soxaviy o‗rinbosari bilan kelishilgan holda Tashkiliy – nazorat bo‗limiga taqdim etiladi. Kengash majlisida ko‗riladigan materiallar kengash majlisi belgilangan kundan kamida ikki kun oldin Tashkiliy-nazorat bo‗limi tomonidan kengash raisi va a'zolariga beriladi. Hududiy boshqarmalar kengashida muxokama qilish talab etilmaydigan masalalar boshqarma boshlig‗i, uning o‗rinbosarlari huzuridagi tezkor yig‗ilishlarda ko‗rib chiqiladi. 40. DBQ reglamentining 1-ilovasidagi sxema tartibini tushuntiring. 41. DBQ reglamentining 2-ilovasidagi sxema tartibini tushuntiring . 42. Rejalashtirish tizimini tushuntiring. Rejalashtirish - bojxona organlari va ularning tuzilmalarini boshqarishning asosiy omillaridan biri bo‗lib, uning yordamida har bir tuzilma tomonidan kuch va vositalardan oqilona foydalangan holda ma'lum davrda bajarilishi lozim bo‗lgan ishlarga aniq muddat va ijrochilar belgilangan holda tashkiliy yo‗nalish berishdir. U boshqaruv tizimining barcha uslublari asosini tashkil qiladi. Rejalashtirish tartibi bosqichlari: dastlabki ma'lumotlarni to‗plash va tahlil qilish, organ xizmatlari va bo‗linmalaridan tushadigan takliflarni to‗plash, rejani tasdiqlash va ijrochilarga yetkazish, reja loyihasini tayyorlash va uni yordamchi ijrochilar bilan kelishish. Bojxona organlari o‗z faoliyatini bir yil va undan ortiq bo‗lgan muddatga muljallangan istiqbolli rejalar yoki konsepsiya, ushbu istiqbolli rejalarda belgilangan va boshqa dolzarb tadbirlarni amalga oshirishni tashkillashtirish va ularning ijrosi yuzasidan yil davomida amalga oshiriladigan aniq va keng ko‗lamli chora-tadbirlarni belgilab olish uchun yillik asosiy tadbirlar rejalari, shuningdek O‗zbekiston Respublikasining Davlat dasturlari, Hukumat ish rejalari va chora- tadbirlar rejalari asosida tashkillashtiriladi. Bojxona organlarida yarim yillik, bo‗lim, guruh va bojxona postlarida choraklik chora-tadbirlar rejalari tuziladi. Shuningdek, DBQ hay'ati va hududiy boshkarmalar kengashlari ish rejalari har yarim yil uchun tasdiqlanadi. Bojxona organlarida rejalashtirishni tashkil etishning yagona talablari rais tomonidan tasdiqlanib, ichki idoraviy xujjat bilan tartibga solinadi. 45. Bojxona organlarida tekshiruvlarni tashkil etish turlarini tushuntiring? • Божхона органларида комплекс, назорат ва мақсадли текширувлар амалга оширилади. • комплекс текшируви - божхона соҳасининг барча йўналишлари бўйича божхона органларининг маълум бир муддатдаги хизмат фаолиятини ўрганиш; • назорат текшируви - комплекс текширувида аниқланган камчиликларнинг бартараф этилганлиги ва келгусида бундай холатларнинг олдини олиш юзасидан кўрилган чора-тадбирларнн ўрганиш; • мақсадли текширув — муайян соҳага тегишли вазифалар, масалалар ва топшириқлар бўйича божхона органларининг муайян йўналишдаги хизмат фаолиятини ўрганиш. 46. Bojxona organlarida maqsadli tekshiruvlar o’tkazishdan asosiy maqsadni yoritib bering? • Мақсадли текширувларни ташкиллаштириш • Мақсадли текширувлар муайян соҳага юклатилган вазифалар, масалалар ва топшириқлар бўйича ДБҚ Раиси еLки унинг ўринбосарлари (ҳудудий бошқарма бошлиғи ёки ўринбосарлари) томонидан тасдиқланган. • Мақсадли текширувга малакали, тажрибали, таҳлил қилиш, аниқланган камчиликларни бартараф этиш бўйича амалий еLрдам кўрсата олиш, мавжуд муаммолар ечимини топиш юзасидан таклифлар тай еLрлаш, тўғри ва холисона хулоса чиқариш қобилиятига эга ходимлар жалб қилинади. • Режа-топшириқ асосида ташкиллаштирилган мақсадли текширув қисқа муддатда амалга оширилиб, кўрсатилган амалий еLрдам, аниқланган камчиликлар ва уларни бартараф этиш юзасидан таклифлар акс этган маълумотнома тайеLрланиб, ДБҚ раҳбариятига (ҳудудий бошқарма раҳбариятига) киритилади. 47. Xududiy bojxona boshqarmalarida Kengash majlislariga tashkiliy jihatdan tayyorgarlik ko’rish tartibini tushuntiring? • Хайъат мажлисининг кун тартиби, утказиладиган сана, вакт ва жойи хайъат Раиси томонидан белгиланади ва Ташкилий - назорат бошкармаси томонидан иштирокчиларга юборилади. Кун тартибида мухокама килинадиган масалалар ва маърузачилар, хабарномада мажлис утказиш санаси, вакти, жойи ва иштирокчилар курсатилиши лозим. Таклиф этилган шахсларнинг мажлисда хозир булишини Ташкилий - назорат бошкармаси таъминлайди. • ДБҚ ҳудудий бошқармаларининг Кенгаши - бошқармаларнинг бўлимлари, мустақил хизматлари, божхона комплекслари ва постлари фаолиятини такомиллаштириш, уларнинг ижтимоий ва моддий-техник таъминоти, кадрларни жой-жойига қуйиш ва улардан фойдаланиш, келишилган бошқарув қарорлари ва тавсияларини ишлаб чиқиш масалаларини жамоа бўлиб мухокама қилиш ва ҳал этишдаги юқори бошқарув органидир. 48. Lavozimga jamlash 49. Navbatdagi maxsus unvonni berish tartibi. 50. Xodimlarni lavozimga tayinlashda qaysi qoidalarga rioya qilinadi. 51. Xodimni lavozimdan lavozimga o’tkazish tartibini tushuntiring 52. Xodimlarni boshqa davlat organlariga safarbar etish. 53.Attestatsiya utkazish turlari Bojxona organlarida attestatsiya xodimlarning bilim darajasini,ishga munosabatini,kasbiy tayyorgarligini,egallab turgan lavozimiga loyiqligini xolisona baholash,shuningdek xizmat intizomini mustahkamlash va zimmasiga yuklatilgan vazifalarning bajarilishi chog'ida ularning mas'uliyatini oshirish maqsadida o'tkaziladi.Attestatsiya komissiyaning faoliyati reja asosida amalga oshiriladi.Attestatsiya turlari: navbatdagi,navbatdan tashqari,muddatidan oldin. Muddatidan oldin attestatsiya odatda rag'batlantirish maqsadida o'tkaziladi. Navbatdagi attestatsiya utkazish muddati lavozimga tayinlangan va oxirgi atestatsiyadan o'tkazilgan kunidan boshlab hisoblanadi.har 3 yilda bir marta utkaziladi. 54. Navbatdan tashqari attestatsiya tartibi: ish kursatkichlari past bo'lgan,xizmat intizomini qo'pol tarzda buzgan yoki muntazam buzib kelayotgan,bojxona organlari xodimining sha'niga putur yetkazuvchi nojo'ya harakatlar sodir etgan xodimlar o'tadilar. 55. Attestatsiya o’tkazishdan maqsad PQ 3665 sonli qarorning 7- bobiga asosan Bojxona organlarida attestatsiya xodimlarning bilim darajasini, ishga munosabatini, kasbiy tayyorgarligini, egallab turgan lavozimiga loyiqligini xolisona baholash, shuningdek xizmat intizomini mustahkamlash va zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish chog‗ida ularning mas‘uliyatini oshirish maqsadlarida o‗tkaziladi. Attestatsiya oshkoralik, talabchanlik, prinsipiallik va xayrixohlik vaziyatida o‗tishi lozim. 56. Xodimlarga ta’til berish tartibi Xodimlarga quyidagi ta‘tillar beriladi: a) har yilgi navbatdagi (asosiy va qo‗shimcha haq to‗lanadigan) ta‘til; b) oilaviy sabablarga ko‗ra qisqa muddatli (haq to‗lanmaydigan) ta‘til; v) homiladorlik, tug‗ish va bola parvarishlash ta‘tillari; g) kasallik bo‗yicha (ichki ishlar organlarining harbiy-tibbiy komissiyasi xulosasiga asosan) ta‘til; d) o‗quv (kanikulyar) ta‘tili — OHBI kursantlari uchun; e) OHBIni tamomlaganligi munosabati bilan ta‘til; j) ijodiy ta‘til — amaliy faoliyatni ilmiy ish bilan birga olib borayotgan xodimlarga dissertatsiyasini yakunlashi uchun; z) qo‗shimcha ta‘tillar: O‗zbekiston Respublikasi oliy ta‘lim muassasalariga o‗qishga kirish imtihonlarini topshirish uchun, ish haqi saqlanmagan holda; jangovar harakatlarda va favqulodda vaziyatlar oqibatlarini bartaraf etishda qatnashganlarga; O‗zbekiston Respublikasi oliy ta‘lim muassasalarida sirtdan o‗qiyotgan xodimlarga imtihonlar, sinovlar va boshqa o‗quv ishlarini topshirish davrida sessiya tugagunga qadar pul ta‘minoti saqlangan holda ta‘til beriladi. Yangi xodimga xizmatining birinchi yilida ta‘til kamida olti oy o‗tgach beriladi. Xodimlarni ijtimoiy himoya qilish quyidagilar orqali ta‘minlanadi: sog‗lig‗ini saqlash; mehnatiga haq to‗lash; uy-joy maydoni bilan ta‘minlash; mol-mulkiga yetkazilgan zararning o‗rnini qoplash; xizmat majburiyatlarini bajarish chog‗ida transport vositalaridan imtiyozli foydalanish; davlat pensiya ta‘minoti; davlat sug‗urtasi; ijtimoiy yordam ko‗rsatish; qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa chora- tadbirlar. 60. Tarbiyaviy ishlar maqsadlari 1. Muhim bolgan ma'naviy va jismoniy sifatlarni shakllantiriw un shaxsiy tarkib ongiga tasir korsatiw 2. Har bir xodimni yuqori mahoratli faoliyatga undashXodimlarga shuningdek qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa asoslar bo‗yicha ham ta‘tillar berilishi mumkin. Xodimga yillik navbatdagi ta‘tilni uning haqiqatda xizmat qilgan vaqtiga mutanosib ravishda berish uchun to‗liq ta‘tilni o‗n ikkiga bo‗lish va xizmatning to‗liq oylar soniga ko‗paytirish orqali aniqlanadi 57.Hodimlarni ijtimoiy himoya qilish tartibi 3. Xodimlar harakatlarini (zarur hollarda) kuzatib borish 4. Bojxona xizmati sharafi va obrosini qollab- quvvatlash 61. Sifat menejmenti tushunchasi Sifat menejmenti – bu kompleks tushuncha bo‗lib, tashkilotning barcha faoliyat jabhalari boshqaruvi samaradorligini ifodalaydi, strategiyalarni ishlab chiqishdan ularni amaliyotga tadbiq etishgacha bo‗lgan jarayonni qamrab oladi hamda kutilgan natija baholanishi bilan belgilanadi. U barcha faoliyat turlari, ya'ni tashkilot rejasi, tashkil etish, nazorat, tahlil, mahsulot va xizmatlar sifatini yaxshilashga qaratilgan. 62. Bojxona organlari xizmat ko'rsatish soxasi. 2turga bolinadi: 1. Davlatga bojxona xizmati ko‗rsatish Maqsad – bojxona tizimini natijaviyligini shakllantirish va davlat xizmati bozorida uning harakatlari samaradorligini oshirish: - Moliyaviy (Fiskal) - Tartibga solish - Nazorat va audit qilish - Huquqni muhofaza qilish - Axborot-tahlil 2. Biznes yuritish uchun bojxona xizmati ko‗rsatish Maqsad – tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilariga natijaviylik asosida hamkorlikda ko‗maklashish: - Rasmiylashtirishda qulayliklar - Imtiyozlar berish - Intellektual mulk huquqi himoyasi - Axborot bilan ta'minlash (interaktiv xizmatlar) - Boshqa xizmatlar ko‗rsatish 62. Bojxona organlarida xizmat ko’rsatish sohasi Bojxona organlarining xizmat ko‗rsatish sohasi. Davlatga bojxona xizmati ko‗rsatish Maqsad – bojxona tizimini natijaviyligini shakllantirish va davlat xizmati bozorida uning harakatlari samaradorligini oshirish: - Moliyaviy (Fiskal) - Tartibga solish - Nazorat va audit qilish - Huquqni muhofaza qilish - Axborot-tahlil Biznes yuritish uchun bojxona xizmati ko‗rsatish Maqsad – tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilariga natijaviylik asosida hamkorlikda ko‗maklashish: - Rasmiylashtirishda qulayliklar - Imtiyozlar berish - Intellektual mulk huquqi himoyasi - Axborot bilan ta'minlash (interaktiv xizmatlar) - Boshqa xizmatlar ko‗rsatish  Davlat xizmatlari sohasi Xususiy xizmatlar bozor 63. Bojxona xizmat ko’rsatishda sifatni ta’minlash Bojxona tizimi xizmatining sifat ko‗rsatkichlariga ta'sir etuvchi bir qator omillar mavjud: Birinchidan, bugungi kunda tadbirkorlik sub'ektlariga yanada qulayliklar yaratish va bojxona rasmiylashtiruvi jarayonlarining shaffofligini ta'minlash yo‗nalishida bojxona organlariga zamonaviy texnologiyalarni keng joriy etish bo‗yicha bir qator loyihalar ustida islohotlar olib borilmoqda. Masalan, Davlat bojxona qo‗mitasining chegara bojxona postlari hududlariga tutash joylarda zamonaviy bojxona terminallarini, shu jumladan davlat- xususiy sheriklik asosida qurish masalalari belgilanishi muhim ahamiyat kasb etadi. O‗z navbatida bojxona terminallaridagi davlat organlari va boshqa tashkilotlarning asosiy funksiyalari «yagona darcha» tamoyili asosida bojxona, bank, logistika, tezkorlaboratoriya, fitosanitar, veterinar, sanitar-epidemiologik, ekologik, sertifikatlashtirish va boshqa xizmatlarni ko‗rsatish hisoblanadi va tadbirkorlik sub'ektlari bojxona 225 terminallarida ko‗rsatiladigan tijorat xizmatlaridan ixtiyoriy ravishda foydalanadilar. 28 O‗zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining — Vakolatli iqtisodiy operator (VIO) institutini joriy etish chora- tadbirlari to‗g‗risida gi ‖ 2019 yil 29 apreldagi 363- sonli Qarori bilan halol TIF sub'ektlariga DBQ tomonidan VIO maqomi taqdim etila boshlandi. 64. Boshqaruv samaradorligi – bu tashkilotning faoliyat jarayonida insonlarning samarali harakati, ya'ni ko‗zlangan maqsadlar sari manfaatlarni amalga oshirish jarayoni: kutilayotgan sermahsul mehnat. Boshqaruv samaradorligi miqdoriy va sifat ko‗rsatkichlarida ifodalanadi. 65. Boshqaruv tizimi faoliyatini tavsiflovchi miqdoriy ko‘rsatkatkichlar : - boshqaruvdagi jonli mehnatning tejalishini tavsiflovchi ko‗rsatkichlar; - boshqaruv uchun sarflangan moliyaviy resurslarning tejalishini tavsiflovchi ko‗rsatchilar; -boshqarish uchun sarflanadigan vaqtning tejalishini tavsiflovchi ko‗rsatkichlar. 66. Boshqaruvning samaradorligini tavsiflovchi sifat ko‘rsatkichlar: boshqarishning ilmiy-texnik darajasini ifodalovchi ko‗rsatkichlar; boshqaruv devoni xodimlarining malakasi darajasini tavsiflovchi ko‗rsatkichlar; qabul qilingan qarorlar samaradorligini tavsiflovchi ko‗rsatkichlar; boshqaruv jarayonidagi axborotlarning ishonchliligi va to‗liqligini ifodalovchi ko‗rsatkichlar; boshqarish madaniyatini tavsiflovchi ko‗rsatkichlar; kommunikatsiyaning samaradorligini ifodalovchi ko‗rsatkichlar; boshqaruv apparatidagi mehnat sharoitini tavsiflovchi ko‗rsatkichlar. 67. Bojxona organlari xizmatidan bo‗shatishgacha bo‗lgan xodimning qilimishiga oxirgi intizomiy jazo sifatida ta'sir etish hisoblanadi- gauptvaxtada ushlab turish — 68. Xodimlarning odob-axloq qoidalari DBQning 2020 yil 4 noyabrdagi "Davlat bojxona xizmati organlari xodimlarining odob-axloq qoidalarini tasdiqlash to'g'risida"gi 198-sonli buyrug'i.Tasdiqlangan odob- axloq qoidalari 9 ta qismdan iborat. 1. Umumiy qoidalar. 2. Xodimlar xizmat faoliyatining asosiy printsiplari va hulq-atvor qoidalari. 3. Xodimlarning majburiyatlari. 4. Bojxona organlari tuzilma boshliqlarining odob-ahloq qoidalariga oid majburiyatlari. 5. Xodimlarga qo'yiladigan taqiqlar. 6. Manfaatlar to'qnashuvi. 7. Xodimlar manfaatini himoya qilish. 8. Xodimlar javobgarligi. 9. Yakuniy qoidalar. Odob-axloq qoidalari qaysi lavozimni egallashidan qat'i nazar, xodimlarning kasb odobi va xizmatda o‗zini tutishning asosiy qoidalari umumiy prinsiplari majmuini o‗z ichiga oladi. Bojxona organlariga xizmatga qabul qilingan kundan e'tiboran har bir xodim odob-axloq qoidalariga amal qilishga majbur. Odob-axloq qoidalariga rioya etish xodimning kasbiy faoliyati samaradorligi va xizmatda o‗zini tutishini baholashning mezonlaridan biri hisoblanadi. Xodim tomonidan odob-axloq qoidalarining asosiy talablariga amal qilish quyidagilarni nazarda tutadi: fuqarolar bilan muloqotda xushmuomala, kamtar va bosiq bo‗lish, ularning mavqyeidan qat'i nazar hyech bir shaxs, guruh yoki tashkilotlarning kamsitilishi yoki afzal ko‗rilishi holatlariga yo‗l qo‗ymaslik; O‗zbekiston Respublikasi va boshqa davlatlar xalqlarining urf-odat va an'analarini hurmat qilish, turli etnik, ijtimoiy guruh hamda onfessiyalarning madaniy va boshqa xususiyatlarini inobatga olish, ijtimoiy barqarorlik, millatlararo va dinlararo hamjihatlikka ko‗maklashish; jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini o‗z vaqtida, beg‗araz va qonuniy ko‗rib chiqish; xodimning o‗z xizmat burchini vijdonan bajarishiga nisbatan fuqaroda shubha uyg‗otuvchi xatti-harakatdan tiyilish, shuningdek bojxona organlari obro‗siga salbiy ta'sir ko‗rsatuvchi nizoli vaziyatlarni yuzaga keltirmaslik. Shaxsiy vaj va boshqa sub'ektiv sabablar xodimlar tomonidan qonunchilik talablari va odob-axloq qoidalari buzilishiga asos bo‗la olmaydi.Xodimlar korrupsiyaning har qanday ko‗rinishiga qarshi kurashishi va faollik bilan uning profilaktikasiga ko‗maklashishi shart. Xodimlar o‗z boshlig‗i yoki vakolatli organlarga o‗zlarini boshqa shaxslar huquqbuzarlik sodir etishga undab murojaat qilgan har bir holat, shuningdek boshqa xodimlar tomonidan sodir etilgan har qanday o‗ziga ma'lum bo‗lgan huquqbuzarliklar haqida xabar berishi zarur. Xodim oilasida yuzaga kelgan nizolarni qonunchilik talablariga qat'iy amal qilgan holda hal etadi. 69. Intizomiy jazo qo‘llashdan avval Intizomiy jazo qo‘llanishdan avval xodimga tushuntrish ishlari olib boriladi, ya‘ni xodimning qilmishini xavf darajasidan kelib chiqgan xolda og‘zaki ogohlantrish boshqa qaytarmaslik uchun tushuntrish xatlari olinadi, agar qilmishning xavfli oqibatlarga olib kelsa tog‘ridan to‘g‘ri jazo qo‘llash ham mumkin. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 12 апрелдаги ПҚ-3665-сон қарорининг 10-иловаси билан Ўзбекистон Республикаси давлат божхона хизмати органларининг Интизомий устави - божхона органлари ходимлари хизмат интизомига қўйилаеLтган талаблар ва одоб-ахлоқ қоидаларини белгилайди, бошлиқлар ва ходимларнинг ўзаро муносабатларини, шунингдек рағбатлантириш ва интизомий жазо чораларининг қўлланилишини тартибга солади. Божхона органларининг мансабдор шахсларига нисбатан қўлланадиган рағбатлантириш ва интизомий жазолар: а) ҳайфсан; б) қаттиқ ҳайфсан; в) хизматга тўлиқ мувофиқ эмаслиги ҳақида огоҳлантириш; г) махсус унвонини бир поғона пасайтириш; д) эгаллаб турган лавозимидан озод этиш (пасайтириш); е) божхона органлари хизматидан бўшатиш. Божхона институтида (а,б) кўзда тутилган интизомий жазо чораларидан ташқари таълим муассасасининг белгиланган ички тартиб-қоидаларини бузган, ўқув дастурини қониқарсиз ўзлаштирган курсантларга нисбатан қуйидаги интизомий жазо чоралари ҳам қўлланилиши мумкин: а) навбатдан ташқари нарядда хизмат ўташга е Lки беш суткагача хўжалик ишларига жалб этиш; б) бир ой муддатгача таълим муассасаси ҳудудидан навбатдаги чиқиш ҳуқуқидан маҳрум этиш; в) курсантлар рўйхатидан ўчириш. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 12 апрелдаги ПҚ-3665-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси давлат божхона хизмати органларининг Интизомий устави ўзгартиришлари киритилиб, итижомий жазо турига «д1) гауптвахтада ушлаб туриш жазоси» киритилди. «гауптвахтада ушлаб туриш — божхона органлари хизматидан бўшатишгача бўлган ходимнинг қилимишига охирги интизомий жазо сифатида таъсир этиш ҳисобланади. Агар ишдан бўшаш интизомий жазо қўлланилса жиноий иш қўзғатиш жавобгарлиги бўлмаса гауптвахтада ушлаб туриш жазоси қўлланилмайди. Гауптвахтада ушлаб туриш муддати сержантлар ҳамда кичик офицерлар таркиби учун 10 сутка; катта офицер ходимлар учун 5 суткагача қўлланилади. Ушбу жазо тури аеLллар учун жорий этилмайди. 70 Xodimni xizmatdan boshatish tartibini tushuntring: Божхона органлари ходимларини хизматдан бўшатилишига қуйидагилар асос бўлади: а) ўзининг хоҳиши (пенсия олиш ҳуқуқини берадиган хизмат муддатини ўтамаганларга) – ходимнинг билдиргиси асосида; б) хизматда бўлишнинг белгиланган чегара е Lшига тўлганлиги; в) пенсия олиш ҳуқуқини берадиган хизмат муддатини ўтаганлиги –ходимнинг билдиргиси асосида; г) ташкилий-штат ўзгаришлари; д) касаллиги бўйича – ички ишлар органлари ҳарбий-тиббий комиссиясининг хизматга яроқсизлиги тўғрисидаги хулосаси асосида; е) соғлиғининг чекланганлиги ҳолати бўйича – ички ишлар органлари ҳарбий-тиббий комиссиясининг хизматга яроқлилиги чекланганлиги тўғрисидаги ва хизмат бўйича бошқа лавозимга ўтказиш имконияти мавжуд бўлмаган тақдирда, эгаллаб турган лавозимига мувофиқ хизмат мажбуриятларини бажара олмаслиги ҳақидаги хулосаси асосида; ж) дастлабки синов муддати давомида хизматга яроқсизлиги сабабли; з) малакаси етарли эмаслиги оқибатида эгаллаб турган лавозимига нолойиқлиги – аттестация натижалари асосида; и) хизмат интизомини қўпол равишда бузганлиги учун; к) божхона органи ходимининг шаънига путур етказувчи хатти-ҳаракатлар содир этганлиги учун; л) жинояти учун суднинг ҳукми, ажрими, қарори қонуний кучга кирганидан кейин ҳукм қилинганлиги; м) ходимда интизомий жазо чораси мавжуд бўлган тақдирда, мунтазам равишда хизмат интизомини бузганлиги учун; н) бошқа турдаги давлат хизматига ўтганлиги (кадрларнинг амалдаги захирасига киритмасдан) учун; о) Ўзбекистон Республикаси фуқаролиги тугатилганлиги еLки чет давлат фуқаролигини олганлиги учун; п) ходимларга қонун ҳужжатларида белгиланган чеклов ва тақиқларга риоя этмаганлиги учун. Tayyorladi: BI-219 guruh kursantlari

🛃✨ BOJXONA IDORALARIGA ISHGA KIRMOQCHIMISIZ? TESTGA TAYYORLANAYAPSIZMI? 😎

Unda har xil joydan savol izlab, “qaysi savollar tushadi?” deb bosh qotirib yurish shart emas! 😂

📦 Bojxona idoralariga ishga kirish uchun TEST SAVOLLARI — JAVOBLARI BILAN TAYYOR!

Materiallarda:

🛃 Bojxona faoliyatiga oid testlar
📜 Bojxona qonunchiligiga oid savollar
⚖️ Huquqiy bilimlarga oid testlar
🏛️ Davlat xizmati bo‘yicha savollar
📚 Qonun va me’yoriy hujjatlarga oid savol-javoblar
🧠 Mantiqiy fikrlash testlari
⭐ Umumiy bilimga oid savollar
📋 Qo‘shimcha tayyorgarlik testlari
✅ Testlarning to‘g‘ri javoblari bilan

🪄 ENG YAXSHI TOMONI — JAVOBLARI BILAN TAYYOR!

“Bu savolning javobi qaysi?” 🤔

Juda oson! 😁

📖 Savolni o‘qiysiz →
🔎 Variantlarni ko‘rasiz →
✅ To‘g‘ri javobni tekshirasiz →
🧠 Yodlab, bilimni mustahkamlaysiz →
🎯 Testga tayyorlanasiz!

Barcha materiallar tartibli va foydalanishga qulay shaklda tayyorlangan.

📌 Masalan:

❓ Test savoli
⬇️
A) Javob 1
B) Javob 2
C) Javob 3
D) Javob 4
⬇️
✅ To‘g‘ri javob: C

📚 TAYYORGARLIK UCHUN HAMMASI JOYIDA:

🛃 Bojxona sohasiga oid savollar
⚖️ Huquqiy savollar
📜 Qonunchilikka oid testlar
🏛️ Davlat xizmati bo‘yicha savollar
🧠 Mantiqiy testlar
📖 Umumiy bilim savollari
✅ Javoblari bilan tayyor materiallar

🎯 Kimga kerak?

👨‍💼 Bojxona idoralariga ishga kirishni rejalashtirayotganlarga
🎓 Test sinovlariga tayyorlanayotganlarga
📚 Bilimlarini mustahkamlashni istaganlarga
📝 Test savol-javoblari orqali tayyorgarlik ko‘rmoqchi bo‘lganlarga
💼 Bojxona sohasida faoliyat yuritishni maqsad qilganlarga!

🔥 Eng muhimi: test savollari javoblari bilan tayyor. Sizga faqat o‘qish, ishlash va tayyorlanish qoladi!

😎 Savol sizni hayron qoldirmasin — siz savolni oldindan tanib oling!

📌 Testni ishlang → javobni tekshiring → bilimni mustahkamlang → imtihonga tayyorlaning! 🛃✨

Купить