Boshlang’ich sinflarda o’quvchilarni insho yozishga o’rgatish yo’llari - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	30000UZS
Размер	166.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Апрель 2026
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

Продавец

Rajabov Yorbek

Дата регистрации 19 Март 2026

0 Продаж

Boshlang’ich sinflarda o’quvchilarni insho yozishga o’rgatish yo’llari

Купить

M U N D A R I J A
Kirish
I-BOB. Boshlang'ich sinflarda og'zaki va yozma inshoning turlari
1.1. Metodik manbalarning tahlili
1.2. 3-sinfda insho yozishga o'rganilishning hozirgi holati
1.3. O'quvchilarni tarbiyalashda inshoning o'rni
II-BOB. 3-sinfda o'quvchilarni insho mavzusi va uni yoritishga o'rgatish
II. 1. Reja tuzish
II.2.O'quvchilarni insho yozishga tayyorlash
II.3. Insho tahlili
III-BOB. Tajriba sinovi ishlari tahlili
III. 1. Tajriba sinovi ishlari
III.2. Tajriba sinovi ishlari tahlili
Xulosa va tavsiyalar
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati
Ilovalar

K I R I S H .
M a v z u n i n g d o l z a r l i g i : O z b e k i s t o n n i n g i s t i q l o l g a y u z t u t i b ,’
m u s t a q i l l i k t u f a y l i j a h o n g a t a n i l i s h i , d u n y o m a m l a k a t l a r i b i l a n i q t i s o d i y
–
m a d a n i y a l o q a l a r n i y o l g a q o y i s h i , m i l l i y q a d r i y a t l a r n i t i k l a s h , i l m - f a n ,
’ ’
m a d a n i y a t v a s a n a t y u k s a l t i r i s h s o h a s i d a g i u l u g v o r v a z i f a l a r n i a m a l g a
’ ’
o s h i r i s h u c h u n k u r a s h d a v r i m i z n i n g a s o s i y x u s u s i y a t l a r i n i b e l g i l a b
r i v o j l a n t i r i s h v a k a m o l a t y o l i n i k o r s a t i b t u r i b d i . R e s p u b l i k a h u k u m a t i n i ,
’ ’
x u s u s a n y u r t b o s h i m i z I . A . K a r i m o v n i k e l a j a k n i o l d i n d a n k o r a o l i s h i i q t i s o d i y
’
s i y o s i y v a m a d a n i y y u k s a l i s h l a r y o l i n i t o g r i b e l g i l a b x a l q g a
– ’ ’ ’
r a h n a m o l i k q i l i s h , S o g l o m a v l o d u c h u n s h i y o r i n i b a l a n d k o t a r i b ,
” ’ ’
k e l a j a g i b u y u k d a v l a t n i n g b u n y o d k o r i , y o s h a v l o d n i h a r t o m o n l a m a b a r k a m o l
i n s o n l a r q i l i b v o y a g a y e t k a z i s h s o h a s i d a y o l - y o r i q l a r v a k o r s a t m a l a r i
’ ’ ’
b u g u n g i t a l i m t a r b i y a j a r a y o n i n i u y u s h t i r i s h n i n g n e g i z i n i t a s h k i l e t a d i .
’
S o g l o m a v l o d n i i l m i y s h a k l l a n g a n m a n a v i y y u k s a k q i l i b t a r b i y a l a s h e s a
’ ’
b e v o s i t a u n g a t i l o r g a t i s h , o z o n a t i l i s i i m k o n i y a t l a r i d a n u n u m l i r o q
’ ’
f o y d a l a n i s h k o n i k m a s i n i s i n g d i r i s h b i l a n c h a m b a r c h a s b o g l i q d i r . C h u n k i
’ ’
t i l m i l l a t t u s h u n c h a s i n i n g e n g a s o s i y b e l g i l a r i d a n b i r i d i r . O n a t i l i s i
b o l m a g a n m i l l a t x a l q n i n g o z i y o q .
’ ’ ’
O z b e k t i l i m u s t a q i l O z b e k i s t o n n i n g d a v l a t i l i s i f a t i d a e n d i e r k i n
’ ’
n a f a s o l a b o s h l a d i . O n a t i l i s i z m u k a m m a l m a n a v i y a t , s o b i t d u n y o q a r a s h
’
v a m u r a k k a b o l a m s i r l a r i n i t e r a n a n g l a s h h a q i d a g a p b o l i s h i m u m k i n e m a s
’ 1
.
P r e z i d e n t i m i z I . A . K a r i m o v n i n g j a h o n m o l i y a v i y i q t i s o d i y i n q i r o z i ,
–
O z b e k i s t o n s h a r o i t i d a u n i b a r t a r a f e t i s h n i n g y o l l a r i v a c h o r a l a r i a s a r i d a :
’ ’
. . . m a m l a k a t i m i z d a j a h o n i q t i s o d i y i n q i r o z i n i n g s a l b i y o q i b a t l a r i n i b a r t a r a f
”
e t i s h b o y i c h a 2 0 0 9 - 2 0 1 2 y i l l a r i d a g i m o l j a l l a b q a b u l q i l i n g a n i n q i r o z g a
’ ’
q a r s h i c h o r a l a r d a s t u r O z b e k i s t o n n i 2 0 0 9 y i l d a i j t i m o i y i q t i s o d i y
’ –
r i v o j l a n t i r i s h n i n g e n g u s t u v o r y o n a l i s h i b o l i b q o l a d i ” d e b t a k i d l a b
’ ’ ’
o t g a n e d i l a r . M a m l a k a t i m i z d a s o g l o m v a b a r k a m o l a v l o d n i t a r b i y a l a s h ,
’ ” ’
y o s h l a r n i n g o z i j o d i y v a i n t e l l e k t u a l s a l o h i y a t i n i r o y o b g a c h i q a r i s h ,
’ ’
m a m l a k a t i m i z d a y i g i t q i z l a r X X I a s r t a l a b l a r i g a t o l i q j a v o b b e r a d i g a n h a r
– ’
t o m o n l a m a r i v o j l a n g a n s h a x s l a r e t i b v o y a g a y e t k a z i s h u c h u n z a r u r s h a r t -
s h a r o i t l a r b o y i c h a k e n g k o l a m l i , a n i q y o n a l t i r i l g a n c h o r a - t a d b i r l a r
’ ’ ’
a m a l g a o s h i r i l m o q d a 2
. .
1
Karimov I.A. Buyuk maqsad yo lidan T.: O zbekiston 1993 y.
“ ’ ” – ’
2
Barkamol avlod orzusi. Davlat dasturi to g risidagi O zbekiston Respublikasi
’ ’ ’
Prezidentining qarori. Xalq so zi gazetasi. 2010 y. 28-dekabr 19-son
’

M a v z u n i n g o r g a n i l i s h d a r a j a s i :’ O z b e k t i l s h u n o s l i g i d a i n s h o , i n s h o ’
m a v z u s i , i n s h o t u r l a r i h a q i d a M . R a h i m o v , A . Z u n n u n o v , A . P o l a t o v ,
’
R . I k r o m o v k a b i o l i m l a r n i n g a s a r l a r i d a t a d q i q e t i l g a n . I l m i y x u l o s a l a r
c h i q i r i l g a n a m m o , s h u m a v z u n i b o s h l a n g i c h s i n f o q u v c h i l a r i o n g i g a
’ ’
s i n g d i r i s h y o l - y o r i q l a r i , u s u l l a r i k e n g k o l a m d a y o r i t i l g a n . T o g r i
’ ’ ’ ’ ’
u s h b u m a v z u y u z a s i d a n k o p l a b f i k r - m u l o h a z a l a r b i l d i r i l g a n . S h u o r i n d a
’ ’
A . Z u n n u n o v . K . Q o s i m o v l a r n i n g t a d q i q o t l a r i , o q u v q o l l a n m a l a r i n i
’ ’
t a k i d l a b o t i s h m u m k i n . B i r o q b u g u n g i k u n d a y o s h l a r g a m u s t a h k a m b i l i m
’ ’
b e r i s h , m a k t a b l a r d a o t k a z i l a d i g a n y o z m a i s h t u r l a r i n i o n g l i t u s h u n i s h l a r i g a
’
o r g a t i s h u s u l i v a y o l l a r i n i i s h l a b c h i q i s h z a r u r i y a t i k u n t a r t i b i g a t u r i b d i .
’ ’
S h u s a b a b l i b i z B o s h l a n g i c h s i n f l a r d a o q u v c h i l a r n i i n s h o
” ’ ’
y o z i s h g a o r g a t i s h y o l l a r i ” m a v z u s i n i t a d q i q o t i s h i q i l i b b e l g i l a d i k . B u n i
’ ’
3 s i n f o n a t i l i d a r s l a r i d a a m a l g a o s h i r i l a d i g a n y o z m a i s h l a r a s o s i d a h a l
e t i s h g a u r i n d i k .
T a d q i q o t n i n g m a q s a d v a v a z i f a l a r i :
O z b e k t i l i n i o q i t i s h y u z a s i d a n y a r a t i l g a n d a s t u r l a r , d a r s l i k l a r d a g i
’ ’
o q i t i s h u s u l l a r i m i z d a g i m a v j u d k a m c h i l i k l a r b o s h l a n g i c h s i n f
’ ’
o q u v c h i l a r i n i i n s h o y o z i s h o r g a t i s h y u z a s i d a n y e t a r l i b i l i m o l i s h g a
’ ’
i m k o n b e r m a y d i . S h u b o i s b o s h l a n g i c h s i n f o q i t u v c h i l a r i a k s a r i y a t
’ ’
x o l l a r d a o q u v c h i l a r n i i n s h o y o z i s h g a o r g a t i s h d a b i r q a t o r q i y i n c h i l i k l a r g a
’ ’
d u c h k e l m o q d a l a r .
T a d q i q o t d a q u y i d a g i v a z i f a l a r n i b a j a r i s h g a u r i n d i k :
- B o s h l a n g i c h s i n f o q u v c h i l a r i n i i n s h o y o z i s h g a o r g a t i s h
’ ’ ’
u s u l l a r i b o y i c h a q i l i n g a n i s h l a r n i t a h l i l e t i s h
’
- B o s h l a n g i c h s i n f d a s t u r i d a o q u v c h i l a r n i n g i n s h o y o z i s h g a
’ ’
o r g a n i s h l a r i g a a j r a t i l g a n s o a t l a r , d a r s l i k d a m a v z u g a d o i r
’
m a t e r i a l l a r n i n g h a j m i , u l a r n i o q u v c h i l a r s a v i y a s i g a m o s l i g i ,
’
t a n l a n g a n m a v z u l a r n i n g t a l i m t a r b i y a v i y a x l o q i y
’ –
a h a m i y a t i n i a n i q l a s h ;
- O q u v c h i l a r n i i n s h o y o z i s h g a o r g a t i s h d a b o l i m l a r a r o
’ ’ ’
a l o q a n i n g a h a m i y a t i n i k o r a t i s h .
’
T a d q i q o t n i n g m e t o d i v a i l m i y n a z a r i y a s o s l a r i .
–

Y o s h l a r g a t i l q o n u n i y a t l a r i n i t i l n i n g s o z b o y l i g i , m a n o l a r i’ ’
j o z i b a d o r l i g n i o r g a t i s h , n a z a r i y b i l i m l a r n i a m a l d a q o l l a s h m a l a k a s i n i h o s i l
’ ’
q i l i s h h a m i s h d a d o l z a r b v a z i f a l a r d a n b o l i b k e l a d i v a s h u n d a y b o l i b q o l a d i .
’ ’
T i l f a n i n i o q i t i s h m e t o d i k a s i h a m i l m i y l i k k a s u y a n g a n x o l d a a m a l i y
’
x u l o s a l a r c h i q a r i s h g a a h a m i y a t b e r a d i .
T a d q i q o t n i n g i l m i y n a z a r i y v a a m a l i y a h a m i y a t i
–
T a d q i q o t n i n g i l m i y n a z a r i y x u s u s i y a t l a r i d a n o z b e k t i l i n i o q i t i s h
– ’ ’
u s u l l a r i n i i s h l a b c h i q i s h d a , m a l u m m a v z u l a r n i y o s h l a r g a s i n g d i r i s h
’
j a r a y o n i d a g i p e d a g o g i k - r u h s h u n o s l i k q o n u n i y a t l a r n i h i s o b g a o l i s h d a ,
a m a l i y n a t i j a l a r a s o s i d a i l m i y n a z a r i y q o i d a l a r y a r a t i s h d a f o y d a l a n i s h .
–
M u m k i n .
T a d q i q o t n i n g m a n b a l a r i :
R e s p u b l i k a m i z d a n a s h r e t i l g a n o n a t i l i o q i t i s h m e t o d i k a s i g a d o i r
’
a d a b i y o t l a r , 2 0 0 0 - 2 0 0 7 y i l l a r d a c h o p q i l i n g a n d a r s l i k l a r , m e t o d i k
q o l l a n m a l a r , o q u v d a s t u r l a r i , K . Q o s i m o v a , A . Z u n n u n o v m M . A s q a r o v a ,
’ ’
A . G u l o m o v k a b i t i l s h u n o s v a m e t o d i s t l a r n i n g m a t e r i a l l a r d a n i j o d i y
’
f o y d a l a n i l a d i . S h u b i l a n b i r g a Q a r s h i s h a h r i d a g i G . G u l o m n o m i d a g i 2 1 -
’ ’
o r t a m a k t a v a Y a k k a b o g t u m a n i d a g i 4 2 - m a k t a b l a r n i n g b o s h l a n g i c h
’ ’ ’
s i n f l a r i d a o l i b b o r g a n t a j r i b a l a r i , k u z a t i s h l a r i t a d q i q o t n i n g m a n b a s i s i f a t i d a
x i z m a t q i l a d i .
I s h n i n g i l m i y j a m o a t c h i l i k n a z a r i d a n o t i s h i
’
T a d q i q o t m a v z u s i Q a r s h i D U O z b e k t i l i v a a d a b i y o t i u s l u b i y o t i
’
k a f e d r a s i y i g i l i s h i d a m u h o k a m a e t i l g a n h a m d a u n i v e r s i t e t i l m i y k e n g a s h i
’
t o m o n i d a n t a s d i q l a n g a n .
T a d q i q o t n i n g t u z i l i s h i :
M a z k u r t a d q i q o t k i r s h , u c h b o b , x u l o s a h a m d a f o y d a l a n i l g a n a d a b i y o t l a r
r o y x a t i d a n i b o r a t .
’

I b o b . B o s h l a n g i c h s i n f l a r d a o g z a k i v a y o z m a i n s h o n i n g t u r l a r i’ ’
I n s h o o q u v c h i n i n g m a l u m b i r m a v z u n i m u s t a q i l r a v i s h d a o c h i b b e r a
’ ’
o l i s h v a o z f i k r l a r i n i y o z m a s h a k l d a t o g r i r a v o n s a v o d l i b a y o n q i l a
’ ’ ’
o l i s h k o n i k m a v a m a l a k a l a r i n i n a m o y i s h e t u v c h i i j d o i y m a t n - k i c h i k b i r
’
a s a r d i r .
I n s h o a r a b c h a s o z b o l i b , y a r a t i s h b i n o q i l i s h , q u r i s h
’ ’ ” ” “ ” ” ”
m a n o s i n i b e r a d i . H o z i r g i t i l i m i z d a b u s o z n i n g m a n o s i a n c h a t o r a t i b ,
’ ’ ’
a s o s a n o q u v c h i v a t a l a b a l a r t o m o n i d a n y o z i l a d i g a n i j o d i y y o z m a i s h
’ ” ”
m a n o s i d a q o l l a n i l a d i .
’ ’
M a l u m k i i n s h o n i n g b a r c h a t u r i i j o d i y x a r a k t e r g a e g a , a l b a t t a a m m o
’
i j o d i y t a j r i b a x a r a k t e r d a g i i n s h o l a r d a h a y o t i y v o q e r a l a r h a q i d a g i s h a x s i y
m u l o h a z a l a r o z i f o d a s i n i t o p i s h i b i l a n b i r g a , o q u v c h i l a r n i n g o r i g i n a l i s h -
’ ’
a s a r y a r a t i s h g a i n t i l i s h l a r i h a m a s t a - s e k i n o s i b b o r a d i . S h u n i n g u c h u n b u x i l
’
y o z m a i s h l a r g a n i s b a t a n i j o d i y i n s h o t u r i n i n g q o l l a n i l i s h i b e j i z e m a s .
” ” ’
I n s h o m u a l l i f n i n g m a l u m b i r m a v z u a s o s i d a o z f i k r l a r i n i y o z m a
’ ’
s h a k l d a b a y o n q i l u v c h i k i c h i k b i r a s a r d i r . I n s h o d a m u a l l i f n i n g s o z
’
q o l l a s h m a h o r a t i , f i k r i y t a f a k k u r i y k o n i k m a s i , b i l i m v a d u n y o q a r a s h i
’ ’
s a v o d i n a m o y o n b o l a d i .
’
I n s h o m a z m u n m o h i y a t i g a k o r a u c h t u r g a b o l i n a d i :
’ ’
1 . A d a b i y m a v z u d a g i i n s h o l a r
2 . A d a b i y i j o d i y m a v z u d a g i i n s h o l a r
–
3 . E r k i n m a v z u d a g i i n s h o l a r .
A d a b i y m a v z u d a g i i n s h o l a r g a a d a b i y o t d a r s l i g i d a q a y d q i l i n g a m ,
o q i t u v c h i t o m o n i d a n t u s h u n t i r i l g a n m a v z u l a r a s o s i d a y o z i l a d i g a n i n s h o l a r
’
k i r a d i . M u a y y a n b a d i i y a s a r y o k i u n d a g i q a h r a m o n l a r h a q i d a g i i n s h o a d a b i y
m a v z u d a g i i n s h o d i r .
A d a b i y i j o d i y m a v z u l a r d a g i i n s h o l a r g a a d a b i y o t d a r s l a r i d a o t i l g a n
– ’
m a l u m o t l a r g a o q u v c h i n i n g i j o d i y m u n o s a b a t i ( s h a x s i y f i k r l a r i ) o q s h i b
’ ’ ’
i f o d a l a n a d i g a n i s h o l a r k i r a d i .
E r k i n m a v z u l a r d a g i i n s h o l a r a d a b i y o t f a n i d a s t u r i d a q a y d e t i l m a g a n
m a v z u l a r d a y o z i l a d i . B o s h q a c h a a y t g a n d a o q u v c h i n i n g m a l u m b i r
’ ’
m a v z u g a o i d b i l i m l a r i , a x l o q i y t a r b i y a v i y , i j t i m o i y - s i y o s i y d u n y o q a r a s h i , m

f i k r v a m u l o h a z a l a r i n i a k s e t t i r u v c h i i s h o l a r e r k i n i n s h o l a r m a v z u s i d a g i
i n s h o l a r d i r .
1 . 1 . M e t o d i k m a n b a l a r n i n g t a h l i l i
B i r m e t o d i s t o l i m l a r n i n g i l m i y u s l u b i y a s a r l a r i n i , o q u v m e t r o d i k– ’
q o l l a n m a l a r n i , b o s h l a n g i c h h a m d a u m u m i y o r t a t a l i m s i n f l a r i n i n g
’ ’ ’ ’
d a r s l i k l a r i n i t a h l i l q i l g a n d a , b o s h l a n g i c h s i n f d a o q u v c h i l a r n i i n s h o
’ ’
y o z i s h g a o r g a t i s h b o r a s i d a g i m a s a l a l a r g a a l o h i d a e t i b o r b e r i s h i m i z
’ ’
l o z i m .
S i n o v i n s h o l a r i o r g a n i l g a n m a v z u l a r g a d o i r b i l i m l a r n i , i n s h o y o z i s h
’
k o n i k m a v a m a l a k a l a r i n i s i n a s h u c h u n y i r i k m a v z u l a r t u g a g a n d a n s o n g ,
’ ’
c h o r a k l a r y o k i o q u v y i l i o x i r i d a , o l i m p i a d a l a r d a o t k a z i l a d i
’ ’ 3
B u n d a n t a s h q a r i u s h b u d a r s l i k d a i n s h o g a e p i g r a f t a n l a s h x u s u s i d a h a m
b i r q a t o r f i k r l a r b i l d i r i l g a n . I n s h o n i n g m a z m u n i g a m o s k e l u v c h i m a s h h u r
”
h i k m a t l i s o z , m a q o l , i b o r a y o k i b a d i i y p a r c h a e p i g r a f d e y i l a d i .
’ ”
E p i g r a f , o d a t d a r e j a d a n k e y i n , i n s h o m a t n i d a n o l d i n , s a x i f a n i n g o n g
’
c h e k k a s i g a y o z i l a d i . E p i g r a f b o l g a n m a t n d a n s o n g ( s o r o q y o k i u n d o v g a p
’ ’ ’
b o l m a s a ) n u q t a q o y i l a d i . M u a l l i f i q a v s i c h i d a y o z i l a d i . I n s h o d a e p i g r a f
’ ’
b o l i s h i n i q a t i y t a l a b t u s h u n m a s l i k k e r a k , u t a m o m a n i x t i y o r i y d i r . L e k i n ,
’ ’
m a v z u g a i c h k i m a z m u n i g a x a m o x a n g k e l u v c h i e p i g r a f b o l s a i n s h o n i n g
’
b a d i i y l i g i g a x i z m a t q i l a d i . I n s h o m u a l l i f i n i n g m a h o r a t i n i k o r s a t a d i .
’
X u d d i s h u m a v z u n i , y a n i i n s h o g a e p i g r a f t a n l a s h n i b o s h l a n g i c h
’ ’
s i n f l a r d a n o q b o s h l a b o r g a t i s h k e r a k . 8 - s i n f o n a t i l i d a r s i d a g i 5 1 m a s h q n i
’
t a h l i l q i l i b k o r a y l i k .
’
5 1 - m a s h q J a d v a l n i k u z a t i n g . U n i n g b i r i n c h i u s t u n i d a i n s h o m a v z u l a r i ,
i k k i n c h i u s t u n i d a m u a y y a n m a v z u l a r n i n g m a z m u n i n i o c h i b b e r u v c h i f i k r ,
m a q o l , m a s h h u r b a y t , k e l t i r i l d i . I n s h o m a v z u l a r g a m o s k e l u v c h i f i k r
( e p i g r a f ) l a r n i t a n l a n g v a b i r - b i r i g a b o g l a n g .
’
1 j a d v a l
–
t / r t / r
1 A l i s h e r N a v o i y s h e r i y a t
’
q u y o s h i 1 V a t a n , o n a s o z i n a q a d a r a z i z ’
S e n s a n , h a r n a r s a d a n , m o t a b a r
’
a z i z
( U y g u n )
’
2 O z b e k i s t o n - V a t a n i m m e n i n g
’ 2 B o s h a s r k i m , n a z m i y s a r o y n i
T i t r a t a d i z a n i r b a n d b i r s h e r
3
M.Qodirov, X. Nematov, M.Abdurahimova, R.Sayfullayev 8-sinf uchun darsligi.
Cho lpon nomidagi Nashriyot matbaa ijodiy uyi T.: 2006. 17-bet
’ –

( A . O r i p o v )
3 M e h n a t b a x t k e l t i r a r 2 S u v z a r , s u v c h i z a r g a r
( M a q o l )
4 S u v h a y o t m a n b a y i– 4 M e h n a t , m e h n a t n i n g t a g i r o h a t
( M a q o l )
X u d d i s h u n g a o x s h a s h m a s h q l a r n i b o s h l a n g i c h s i n f d a r s l i k l a r i d a
’ ’
h a m k i r i t i s h k e r a k . C h u n k i b u m a s h q l a r n i b a j a r i s h m o b a y n i d a o q u v c h i l a r d a
’
i n s h o m a v z u s i , u n i n g m a z m u n i n i o c h i b b e r u v c h i f i k r n i b a y o n q i l i s h m a l a k a s i
r i v o j l a n a d i . O q u v c h i l a r q i y n a l m a s d a n m a v z u n i y o r i t i s h d a x i z m a t q i l u v c h i
’
r i v o y a t l a r , h i k m a t l i s o z l a r , m a q o l l a r d a n i n s h o y o z i s h d a v o m i d a m i s o l l a r
’
k e l t i r a o l a d i l a r h a m d a f o y d a l a n a o l a d i l a r .
I I I s i n f
F i k r n i y o z m a s h a k l d a b a y o n e t i s h m a l a k a s i .
M i q d o r i y k o r s a t k i c h : 4 5 - 5 5 s o z d a n i b o r a t d i k t a n t y o z a o l i s h
’ ’
T a l a b l a r :
a ) i m l o x a t o l a r i g a y o l q o y m a s l i k
’ ’
b ) I j o d i y m a t n n i n g m a n t i q i y j i h a t d a n i z c h i l l i g i .
M i q d o r i y k o r s a t k i c h : 4 - 5 g a p d a n i b o r a t b o l g a n m a t n ( f i k r e h t i y o j i )
’ ’
b i l a n b o g l i q m a v z u a s o s i d a y a r a t i s h .
’
B o s h l a n g i c h s i n f d a r s l i k l a r i n i s h u n d a y t u z i s h k e r a k k i , k e y i n g g i
’
o q u v y i l l a r i d a n o m u v a f f a q i y a t l i k l a r g a u c h r a m a s i n . S h u n i n g u c h u n h a m
’
d a r s l i k l a r d a g i m a v j u d n u q s o n v a k a m c h i l i k l a r n i t u z a t i s h v a u l a r g a o y d i n l i k
k i r i t i s h l o z i m . S h u n d a g i n a o q u v c h i l a r n i n g b i l i m m a l a k a s i m u s t a h k a m ,
’
x o t i r a s i t i n i q f i k r l a s h d o i r a s i k e n g b o l a d i v a b u t a l i m t a r b i y a j a r a y o n i n i
’ ’ –
s a m a r a l i b o l i s h i n i t a m i n l a y d i .
’ ’

1 . 2 . 3 - s i n f d a i n s h o y o z i s h g a o r g a n i l i s h i n i n g h o z i r g i x o l a t i . ’
O z b e k i s t o n R e s p u b l i k a s i n i n g T a l i m t o g r i s i d a g i q o n u n h a m d a
’ ” ’ ’ ’ ”
K a d r l a r t a y y o r l a s h m i l l i y d a s t u r i t a l a b l a r i a s o s i d a t a l i m n i n g m a q s a d i ,
’
v a z i f a l a r i , m a z m u n i , s h a k l i v o s i t a l a r i h a m d a p r i n s i p l a r i n i t a n l a n i s h i b i r i n c h i
d a r a j a l i e h t i y o j g a a y l a n a d i . T a l i m T o g r i s i d a g i q o n u n n i n g m a q s a d i ,
’ ’ ’
u s h b u q o n u n f u q a r o l a r g a t a l i m - t a r b i y a b e r i s h , k a s b - h u n a r o r g a t i s h n i n g
’ ’
h u q u q i y a s o s l a r i n i b e l g i l a y d i .
M i l l i y d a s t u r n i n g m a q s a d i , t a l i m s o h a s i n i t u b d a n i s l o h q i l i s h , u n i
’
o t m i s h d a n q o l g a n m a f k u r a v i y q a r a s h l a r v a s a r q i d l a r d a n t o l a x a l o s e t i s h ,
’ ’
r i v o j l a n g n a d e m o k r a t i k d a v l a t l a r d a r a j a s i d a , y u k s a k m a n a v i y v a a x l o q i y
’
t a l a b l a r g a j a v o b b e r u v c h i y u q o r i m a l a k a k a d r l a r t a y y o r l a s h m i l l i y t i z i m i
y a r a t i s h d i r .
P r e z i d e n t i m i z t a k i d l a b o t g a n l a r i d e k , y o s h l a r n i n a f a q a t o n a t i l i
’ ’
t a l i m i b a l k i b o s h q a f a n l a r d o i r a s i d a n h a m m u s t a q i l , e r k i n f i k r l a s h g a
’
o r g a t i b b o r i s h h o z i r g i d a v r t a l a b a d i r .
’
B o s h l a n g i c h t a l i m j a r a y o n i b o l a n i n g m a n t i q i y t a f a k k u r q i l a o l i s h
’ ’
s a l o h i y a t i , a q l i y r i v o j l a n i s h , d u n y o q a r a s h i v a o z - o z i n i a n g l a s h
’ ’
s a l o h i y a t i n i s h a k l l a n t i r i s h g a , j i s m o n a n s o g l o m b o l i s h g a , m o d d i y b o r l i q
’ ’
g o z a l l i k l a r i n i h i s e t a o l i s h g a , g o z a l l i k v a n a f o s a t d a n z a v q l a n a o l i s h ,
’ ’
m i l l i y u r f - o d a t l a r i n i o z i d a s i n g d i r i s h v a a r d o q l a s h , u l a r g a r i o y a q i l i s h g a
’
o r g a t a d i . J a m i y a t d a i j t i m o i y - i q t i s o d i y i s l o h o t l a r , i n s o n i y a t h a y o t i d a g i t u r l i
’
y a n g i l i k l a r n i n g k i r i b k e l i s h i t a l i m s o h a s i d a n h a m b i r q a t o r o r g a n i s h l a r
’ ’
q i l i n i s h i n i t a q a z o e t a d i . B o s h l a n g i c h s i n f l a r d a b o l a n i n g z e h n i n i o s t i r i s h
’ ’
z e h n i n i o s t i r i s h g a q a r a t i l g a n i s h l a r b o l a a q l i n i n g t a r k i b t o p i s h i v a
’
r i v o j l a n i s h i g a k a t t a t a s i r k o r s a t a d i . A v v a l o t a l i m j a r a y o n i n i q i z i q a r l i ,
’ ’ ’

t a s i r l i q i l i b t a s h k i l e t i s h g a , m o t i v h o s i l q i l i s h v a u n i r i v o j l a n t i r i s h g a e t i b o r’ ’
q a r a t i s h l o z i m . M u a l l i m l a r b o l a d a o q i s h m o t i v l a r i n i h o s i l q i l i s h g a
’
i n t i l i s h l a r i v a u n i o s t i r i s h l a r i k e r a k . M o t i v l a r o q u v c h i l a r n i b i l i m ,
’ ’
k o n i k m a v a m a l a k a l a r i n i o s o n e g a l l a s h l a r i g a y o r d a m b e r a d i .
’
M a k t a b l a r d a o l i b b o r i l g a n k u z a t i s h l a r b i z n i s h u n d a y x u l o s a g a o l i b
k e l a d i k i o n a t i l i m a s h g u l o t l a r i d a o q u v c h i l a r g a i n s h o y o z i s h g a o r g a t i s h d a
’ ’ ’
T a l i m i y o y i n l a r n i q o l l a s h m u a y y a n i z c h i l l i k k a s b e t m a g a n .
’ ’ ’
O q i t u v c h i l a r n i a m a l i y o t d a o q u v c h i l a r s o z b o y l i g i n i o s h i r i s h d a s o z n i
’ ’ ’ ’
t o g r i v a o r i n l i i s h l a t i s h m a l a k a l a r i n i k e l i b c h i q i b f i k r n i o g z a k i v a
’ ’ ’ ’
y o z m a s h a k l l a r d a t o g r i r a v o n i f o d a l a s h g a x i z m a t q i l a d i g a n o y i n a l r d a
’ ’ ’
y e t a r l i f o y d a l a n m a y a p t i .
O n a t i l i t a l i m i n i n g m a z m u n i n i q i y i n l a s h t i e g a n f o y d a s i z n a z a r i y
’
m a t e r i a l l a r n i q i s q a r t i r i b , u l a r n i n g o r n i g a i m l o , t a l a f f u z n u t q b i l a n b o l i q
’ ’
z a r u r m a t e r i a l l a r n i k i r i t i s h d i r . B u a m a l d a g i m a v j u d t a l i m m a z m u n i n i
’
y a n g i l a s h n i t o q a z o e t a d i . O n a t i l i d a n t a l i m m a z m u n i n i y a n g i l a s h b u
’ –
t i l n i n g q u r i l i s h i , v o s i t a l a r i y o k i a t a m a l a r i n i o z g a r t i r i s h e m a s , b a l k i t i l
’
b o y l i k l a r i d a n a m a l i y f o y d l a n a o l i s h i m k o n i y a l a r i n i k e n g a y t i r s h g a x i z m a t
q i l a d i g a n b i l i m l a r n i b e r i s h h a m d i r .
M a k t a b d a t i l h o d i s a l a r i n i a l o h i d a h o d i s a l a r s i f a t i d a e m a s , b a l k i n u t q
i m k o n i y a t l a r i n i k e n g a y t i r u v c h i v o s i t a l a r s i f a t i d a o r g a n i l s a g i n a u s a m a r a
’
b e r a d i .
I . 3 . O Q U V C H I L A R N I T A R B I Y A L A S H D A I N S H O N I N G O R N I
’ ’
H a r b i r o q u v m a s h g u l o t i , j u m l a d a n , i n s h o y o z i s h h a m j i d d i y
’ ’
m e h n a t t a l a b q i l a d i . I n s h o y o z i s h a d a b i y m e h n a t h i s o b l a n a d i . A d a b i y m e h n a t
k i s h i d a n j u d a k a t t a a q l i y v a x i s s i y k u c h - q u v v a t t a l a b e t a d i h a m d a y e t u k
m a l a k a l i b o l i s h n i t a q a z o q i l a d i . A n a s h u t a l a b l a r g a r i o y a q i l g a n
’
o q u v c h i l a r d a m u s t a q i l f i k r l a s h , s o z v a m a t e r i a l t a n l a s h v a t o p l a s h
’ ’ ’

u l a r n i m a n t i q i y j i h a t d a n o z a r o b o g l i q x o l d a i f o d a l a s h o r f o g r a f i y a g a’ ’
e t i b o r b e r i s h q o b i l i y a t i t e z r i v o j t o p a d i , m e h n a t i n t i z o m i h a m t a r b i y a l a n a d i .
’
U m u m a n o l g a n d a , a d a b i y m e h n a t t o g r i t a s h k i l e t i l g a n d a g i n a i n s h o
’ ’
t a r b i y a n i n g s a m a r a l i v o s i t a s i g a a y l a n a d i . O q u v c h i l a r d a i n s h o y o z i s h g a
’
q i z i q i s h , h a v a s , k u z a t u v c h a n l i k q o b i l i y a t i n i o s t i r a d i , k o r g a n n a r s a l a r i v a
’ ’
o q i g a n k i t o b , e r t a k h i k o y a g a t o g r i b a h o b e r i s h g a o r g a t a d i .
’ ’ ’ ’
B o s h l a n g i c h s i n f l a r u c h u n t a n l a n g a n i n s h o m a t e r i a l l a r i o q u v c h i l a r d a
’ ’
a d a b i y m a v z u d a , h a y o t i y t a j r i b a l a r v a t a s v i r i y s a n a t a s o s i d a i n s h o l a r y o z i s h
’
m a l a k a s i n i k a m o l t o p t i r i s h g a i m k o n i y a t b e r a d i . O q u v c h i l a r d a b a d i i y
’
a s a r g a m u s t a q i l y o n d a s h i s h , u n i m u s t a q i l b a h o l a y o l i s h , m a t e r i a l l a r n i
u m u m l a s h t i r i s h a d a b i y x o d i s a l a r n i t a r i x i y j a r a y o n b i l a n b o g l a b o r g a n i s h
’ ’
q o b i l i y a t i n i n g o s i b b o r i s h i h a m y u q o r i s i n f l a r d a t u r l i m a v z u l a r d a i n s h o
’
o t k a z i s h u c h u n i m k o n i y a t y a r a t a d i .
’
I n s h o o q u v c h i l a r n i n g f i k r i n i b a y o n e t i s h v o s i t a l a r i b o l g a n r i v o y a
– ’ ’
v a d i a l o g n i a n g l a b o l i s h l a r i g a , o q u v c h i l a r d a u l a r d a n f o y d a l a n i s h , f i k r n i
’
i z c h i l b a y o n e t i s h , s o ` z v a g a p n i o ` z o ` r n i d a i s h l a t i s h , r a v o n u s l u b m a l a k a s i n i
h o s i l q i l i s h v a r i v o j l ; a n t i r i s h g a y o r d a m b e r a d i .
B o s h l a n g ` i c h s i n f l a r d a o ` t k a z i l a d i g a n c h o r a k y a k u n i d a g i e r k i n m a v z u d a g i
i n s h o l a r h a m o ` q u v c h i l a r d a n a t r o f - m u h i t t a i a t o d a m l a r n i n g x a r a k t e r i , x a t t i -
h a r a k a t i , m e h n a t f a o l i y a t i n i n g o r g a n i s h n i , s h u n i n g d e k , i j t i m o i y h a y o t v a
’
t a b i a t h o d i s a l a r i n i k u z a t i s h n i u l a r h a q i d a f i k r l a s h n i t a l a b e t a d i . K u z a t i s h
a s o s i d a y o z i l a d i g a n i n s h o l a r o q u v c h i l a r d a V a t a n g a , m e h n a t g a m u h a b b a t
’
h i s s i n i t a r b i y a l a s h d a , u l a r n i n a f o s a t o l a m i g a o l i b k i r i s h d a m u h i m r o l
o ` y n a y d i , t a l i m n i h a y o t b i l a n b o g ` l a s h , o ` q u v c h i l a r n i n g o g ` z a k i v a y o z m a
’
n u t q i n i o ` s t i r i s h u c h u n x i z m a t q i l a d i .
I n s h o o q u c h i l a r n u t q i n i o ` s t i r i s h d a e n g s a m a r a l i v o s i t a h i s o b l a n a d i .
N u t q m a d a n i y a t i n i t a k o m i l l a s h t i r i s h e s a , i n s h o u s t i d a m u s t a q i l i s h l a s h n i t a l a b
q i l a d i g a n v a z i f a l a r d a n b i r i d i r . I n s h o y o z i s h g a t a y y o r l a n i s h v a u n i y a r a t i s h
j a r a y o n i d a o ` q u v c h i y a n g i b i l i m v a k o ` n i k m a l a r n i k u z a t i s h , f i k r l a s h , a d a b i y
h a y o t i y h o d i s a l a r n i b a h o l a s h , o ` q i g a n l a r i v a o ` z l a s h t i r g a n b i l i m l a r i m a l u m
’
b i r t a r t i b g a s o l i s h m a l a k a s i n i e g a l l a y d i .
I n s h o n i n g t a r b i y a v i y a h a m i y a t i t a n l a n a d i g a n m a v z u g a s h u n i n g d e k , i n s h o
u s t i d a o ` q u v c h i l a r q a n c h a l i k m u s t a q i l i s h l a s h v a q i z i q i s h i g a m i n s h o g ` o y a s i g a
h a m b o g ` l i q .
I n s h o b o l a l a r n i n g v o q e a - h o d i s a l a r n i c h u q u r h i s e t i s h i g a y o r d a m b e r a d i ,
i z c h i l f i k r l a s h g a o ` r g a t a d i , t i l g a v a a d a b i y i j o d g a q i z i q i s h l a r i n i o s h i r a d i .

T a n l a n g a n m a v z u n i n g g ` o y a v i y y o ` n a l i s h i n i o c h i s h t a r b i y a v i y v a z i f a n i
h a l q i l i s h g a i m k o n b e r a d i . B u j i h a t d a n m e h n a t , m e h n a t q a h r a m o n l a r i h a q i d a g i ,
b o l a l a r n i n g h a y o t i , m a k t a b t u g ` i l i b o ` s g a n q i s h l o g ` i y o k i s h a h r i h a q i d a g i m
u r u s h q a h r a m o n l a r i h a q i d a g i m a v z u l a r a y n i q s a , q u l a y .
I n s h o j a m i y a t h a y o t i n i t u z u n i s h g a o ` r g a t a d i . T a b i a t g a , k i s h i l a r g a ,
u l a r n i n g y a x s h i l i k k a i n t i l i s h l a r i v a h a r a k a t l a r i g a , m e h b a r g a v a m e h n a t
m a h s u l i g a m u h a b b a t n i t a r b i y a l a y d i , k i s h i l a r x a t t i - h a r a k a t i d a g i c h i r o y l i
j i h a t l a r n i e g a l l a s h g a , h o z i r g i z a m o n a x l o q i y t a l a b l a r i n i a n g l a s h g a
o ` q u v h c i l a r g a y o r d a m b e r a d i .
I n s h o n i n g t a r b i y a v i y a h a m i y a t i n i o s h i r i s h u c h u n q u y i d a g i l a r g a r i o y a
q i l i s h t a l a b e t i l a d i :
1 . O s o n d a n q i y i n g a t a m o y i l i g a r i o y a q i l g a n h o l d a o g ` z a k i v a
y o z m a i n s h o n i m u n t a z a m o ` t k a z i b b o o r i s h b i l a n o ` q u v c h i l a r d a
m u s t a q i l l i k n i t a r b i y a l a s h .
2 . I n s h o n i h a y o t b i l a n b o g ` l a s h .
3 . I n s h o u c h u n m a k t a b v a o ` q i t u v c h i n i n g t a r b i y a v i y v o z i f a l a r i g a
m o s b o ` l g a n m a v z u t a n l a s h .
4 . I n s h o u s t i d a i s h l a s h d a i s h n i n g h i s s i y d a r a j a s i n i - t a s i r i n i’
o s h i r i s h .
V a t a n s o ` z i n i a y t i s h b i l a n k i s h i n i n g b o l a l i k d a o ` s i b u l g ` a y g a n j o y i
“ ”
t a s v i r i k o ` z o l d i d a p a y d o b o ` l a d i . I s h l a b c h i q a r i s h g a e k s k u r s i y a m a t e r i a l i
a s o s i d a m e h n a t h a q i d a g i i n s h o y a n g i t a r b i y a v i y i m k o n i y a t l a r i n i o c h i b b e r a d i .
U n d a b o l a l a r i s h l a b c h i q a r i s h d a g i m u v a f f a q i y a t v a q i y i n c h i l i k l a r , i l g ` o r
k i s h i l a r h a q i d a g i , k a s b v a m u t a x a s s i s l i k h a q i d a g i , t e x n i k a h a q i d a g i
m a l u m o t l a r d a n f o y d a l a n i l a d i l a r . I s h l a b c h i q a r i s h g a e k s k u r s i y a v a m e h n a t n i
’
t a s v i r l a s h b i l a n b o g ` l i q h o l d a k a s b h a q i d a g i s u h b a t l a s h i s h g a t o ` g ` r i k e l a d i v a
b u i n s h o d a o ` z a k s i n i t o p a d i .
M e h n a t h a q i d a g i y o k i i n s h o m a v z u l a r i g a B i z n i n g q i s h l o q ,
“ ”
B o g ` d a , P a x t a k o r l a r g a , D a r a x t o ` t q a z i s h , P o l i z d a k a b i l a r k i r a d i .
“ ” “ ” “ ” “ ”
I n s h o i j o d i y i s h n i n g e n g y u q o r i s h a k l i b o ` ` i b , m a k t a b d a a l o h i d a o ` r i n
t u t a d i , b a r c h a n u t q q a o i d m a s h q l a r m a l u m m a z m u n d a i n s h o g a b o ` y s u n a d i .
’
I n s h o 1 - s i n f d a k i c h i k a x b o r o t v a e h t i r o s l i h i k o y a d a n b o s h l a n i b , o ` z
f i k r i n i i f o d a l a s h g a o ` q u v c h i s h a x s i n i t a s h k i l t o p i s h i g a x i z m a t q i l a d i g a n ,
t a l i m - t a r b i y a v i y a h a m i y a t g a e g a b o ` l g a n j i d d i y r e j a l i a q l i y i s h g a a y l a n a d i .
’

I n s h o s h a x s n b i s h a k l l a n t i r i s h d a f o y d a l i v o s i t a b o ` l i b , h i s - h a y a j o n
u y g ` o t a d i , a q l i y m u s t a q i l l i k k a , f i k r l a s h g a , k o ` r g a n k e c h i r g a n l a r i v a
o ` z l a s h t i r g a n l a r i n i b a h o l a s h g a , k u z a t u v c h a n l i k k a , v o q e a - h o d i s a l a r o ` r t a s i d a g i
s a b a b - n a t i j a b o g ` l a n i s h n i t o p i s h g a , u l a r n i i y o s l a s h g a , x u l o s a c h i q a r i s h g a
o ` r g a t a d i . I n s h o f i k r n i t a r t i b g a s o l a d i , o ` q u v c h i l a r g a o ` z i g a , o ` z k u c h i v a
i m k o n i y a t i g a i s h o n c h t u g ` d i r a d i .

I I B o b . 3 - s i n f d a o ` q u v c h i l a r n i i n s h o m a v z u s i v a u n i y o r i t i s h g a o ` r g a t i s h .
I n s h o m a v z u s i i n s h o p r e d m e t i b o ` l i b , u n i n g m a z m u n i n i t a s h k i l e t a d i .–
M a v z u g a q a r a b i n s h o d a a k s e t t i r i l a d i g a n m a t e r i a l l a r , d a l i l l a r , h o d i s a l a r
t a n l a n a d i . I n s h o n i n g t o ` g ` r i v a t o ` l i q b o ` l i s h i ` o q i t u v c h i m a v z u n i q a n d a y
s h a k l l a n t i r i s h i , o ` q u v c h i l a r u n i q a n d a y t u s h u n i s h l a r i g a b o g ` l i q .
I n s h o u s t i d a i s h l a s h d a m a v z u t a n l a s h , u n i r e j a l a s h t i r i s h d a e s a o g ` z a k i
v a y o z m a i n s h o m a v z u s i n i b e l g i l a b o l i s h m u h i m r o l o ` y n a y d i .
O ` q u v c h i l a r n i 1 - s i n f d a n b o s h l a b m a v z u t a n l a y b i l i s h , u n i n g u s t i d a
i s h l a y b i l i s h , y o z i l a d i g a n i n s h o d a f i k r n i b a y o n e t i s h d a h a r b i r s o ` z , i b o r a
h a q i d a o ` y l a s h g a o ` r g a t i s h k e r a k . C h u n k i m a v z u u s t i d a f i k r y u r i t i s h b i l a n
i n s h o u s t i d a i s h l a s h h a m o s h l a n a d i . M a v z u l a r n i n g b i r - b i r i d a n f a r q i n i h i s e t i s h
u l a r n i q i y o s l a s h g a y o r d a m b e r a d i .
B o s h l a n g ` i c h s i n f l a r d a q i y o s l a s h s o d a m a v z u l a r n i t a n l a s h d a n
b o s h l a n a d i .
O ` q u v c h i l a r m a v z u n i y o r i t i s h g a 1 - s i n f d a n b o s h l a b o ` r g a n a d i l a r . U l a r
m a v z u g a o i d g a p t u z a d i l a r . M a s a l a n , b a h o p r h a v o s i h a q i d a , o n a q i s h l o g ` i
h a q i d a , q o ` r q o q q u y o n , a y y o r t u l k i h a q i d a g a p t u z a d i l a r .
M a k t a b o ` t k a z i l a d i g a n i n s h o l a r d a k o ` z g a t a s h l a n a d i g a n n u q s o n l a r d a n
b i r i m a v z u d a n c h e t g a c h i q i s h , y a n i u n i n g h a d d a n z i y o d q i s q a , y o k i a k s i n c h a ,
’
o r t i q d a r a j a d a k e n g h a j m d a b o ` l i s h i d i r . A s l i d a i n s h o u c h u n a n i q c h e g a r a l a n g a n
m a v z u l a r t a n l a n i s h i o ` r i n l i d i r . M a s a l a n , M e n i n g g u l z o r i m , Y o z g i
“ ” “
t a t i l n i n g b i r k u n i d a , B i i n c h i q o ` n g ` i r o , M a t e m a t i k a d a r s i d a ,
’ ” “ ” “ ”
S e v i m l i o ` q i t u v c h i m v a b o s h q a l a r .
“ ”
O g ` z a k i v a y o z m a i n s h o u s t i d a i s h l a s h d a m a v z u b e r i b , u n i y o r i t i s h n i
t a l a b q i l i s h d a n t a s h q a r i , a v v a l m a t e r i a l t a n l a s h , k e y i n s h u y i g ` i l g a n m a t e r i a l l a r
a s o s i d a m a v z u n i s h a k l l a n t i r i s h n i t a v s i y a q i l i s h h a m m u m k i n .
M a v z u z a m i n i d a i n s h o n i n g a s o s i y m a z m u n i y o t a d i . O ` q u v c h i l a r u h a q i d a
a n i q t a s a v v u r g a e g a b o ` l s a l a r g i n a , i n s h o n i t a l a b g a j a v o b b e r a d i g a n d a r a j a d a
y o z i s h l a r i m u m k i n . B u n d a m a v z u n i n g j u d a a n i q b o ` l i s h i m u h i m r o l o ` y n a y d i .
P u x t a o ` y l a b t a n l a n g a n m a v z u o ` q u v c h i l a r n i n g u n g a m o s m a t e r i a l t a n l a s h l a r i
v a b u m a t e r i a l l a r n i i z c h i l l i k d a y o r i t i s h l a r i u c h u n y o ` l l a n m a s i f a t i d a x i z m a t
q i l a d i .
O d a t d a , a d a b i y m a v z u l a r d a g i i n s h o u c h q i s m d a n k i r i s h , a s o s i y q i s m ,
–
x u l o s a d a n i b o r a t b o ` l i b , r e j a a s o s i d a y o z i l a d i .

1 . I n s h o n i n g k i r i s h q i s m i d a , o d a t d a v o q e a y u z b e r g g a n d a v r , a s a r n i n g
y a r a t i l i s h i , m a v z u s i , y o z u v c h i i j o d i d a t u t g a n o ` r n i t o ` g ` r i s i d a q i s q a c h a
m a l u m o t b e r i l a d i .’
2 . I n s h o n i n g i k k i n c h i , a s o s i y q i s m i d a m a v z u b o ` y i c h a t o ` p l a n g a n
m a t e r i a l l a r i f o d a l a n a d i .
3 . I n s h o n i n g x u l o s a q i s m i d a o d a t d a , q o i d a b o ` y i c h a , a s o s i y q i s m i d a b a y o n
e t i l s a f i k r l a r u m u m l a s h t i r i l a d i , s h a x s i y x u l o s a b a y o n e t i l a d i . X u l o s a
q i s m i n i n g m a z m u n i , i n s h o m a z m u n i g a q a r a b t u r l i c h a b o ` l a d i . M a s a l a n ,
a g a r i n s h o a d a b i y x a r a k t e r d a b o ` l s a , x u l o s a q i s m i d a o b r a z l a r n i n g
t i p i k l i g i , y o z u v c h i i j o d i n i n g a h a m i y a t i , y o z u v c h i n i n g a d a b i y o t
r i v o j i d a g i r o l i h a q i d a s o ` z y u r i t i l a d i .
O g ` z a k i v a y o z m a i n s h o g a o ` r g a t i s h j a r a y o n i d a o ` q u v c h i l a r d a m a v z u n i
t u s h u n i s h v a y o p r i t i s h , ` o z i n s h o s i n i a n i q f i k r g a b o ` y s u n d i r i s h , m a t e r i a l
t o ` p l a s h , u n i t a r t i b g a s o l i s h v a j o y l a s h t i r i s h , r e j a t u z i s h v a r e j a a s o s i d a
y o z i s h , m a z m u n g a v a n u t q v a z i y a t i g a m o s r a v i s h d a t i l v o s i t a l a r i d a n
f o y d a l a n i s h , y o z g a n i n s h o s i n i t a k o m i l l a s h t i r i s h k o ` n i k m a l a r i h o s i l q i l i n a d i .
B u l a r d a n t a s h q a r i t e x n i k v a z i f a l a r h a m a m a l g a o s h i r i l a d i , t a n i m a t n n i
’
y o z i s h d a i m l o q o i d a l a r i v a h u s n i x a t g a e t i b o r b e r i s h , m a t n n i x a t b o s h i d a n
’
y o z i s h , h u s n i x a t v a h o s h i y a g a r i o y a q i l i s h k a b i t a l a b l a r g a h a m a m a l q i l i n a d i .
1 - 4 s i n f l a r d a g i b a y o n v a i n s h o t a l i m i y x a r a k t e r g a e g a b o ` l i b ,
’
o ` q i t u v c h i r a h b a r l i g i d a o ` t k a z i l a d i . B u s i n f l a r d a o ` q u v c h i l a r m a z m u n i
o ` z l a s h t i r i l g a n e r t a k , h i k o y a b o ` y i c h a b a y o n , h a y o t i y t a j r i b a l a r v a r a s m l a r
a s o s i d a k i c h i k h a j m d a i n s h o y o z a d i l a r .
B o s h l a n g ` i c h s i n f l a r d a o ` q u v c h i l a r n i i n s h o m a v z u s i v a u n i y o r i t i s h g a
o ` r g a t i s h i n s h o m a v z u s i b i l a n t a n i s h t i r i s h d a n b o s h l a n a d i . X u s u s a n , u l a r d a
i n s h o y o z i s h m a l a k a s i r i v o j l a n i s h i u c h u n q u l a y , m a z m u n l i , s o d a m a v z u t a n l a s h
t a l a b q i l i n a d i .
B u n d a n t a s h q a r i k e l a j a k h a q i d a g i K i m b o ` l i s h n i x o h l a y m a n
“ ”
m a v z u s i d a t a y y o r g a r l i k s i z h i k o y a q i l i s h t a r z i d a g i i n s h o h a m k a t t a t a r b i y a v i y
k u c h g a e g a . O ` q u c h i l a r u s h b u m a v z u a s o s i d a i n s h o y o z g a n l a r i d a k i m g a h a v a s
q i l i s h l a r i , k i m b o ` l m o q c h i e k a n l i k l a r i v a n i m a u c h u n s h u s o h a g a y o k i s h u
k a s b g a q i z i q i s h l a r i , b u k a s b n i t a n l a s h d a k i m h a v a s u y g ` o t g a n i , b u k a s b n i n g
f o y d a l i j i h a t l a r i h a q i d a t o ` l i b - t o s h i b h i k o y a q i l a d i l a r .
X u l l a s , m a v z u i n s h o d a y o r i t i l g a n g i k r l a r g a m u v o f i q k e l i s h i v a u n i n g
m a z m u n i n i t o ` l a q a m r a b o l i s h i l o z i m . H e c h v a q t k u z n i n g s h i r i n - s h a k a r

m e v a l a r i h a q i d a f i k r y u r i t i b , Q o v u n p i s h d i , P o l i z d a d e b s a r l a v h a“ ” “ ”
q o ` y i l m a y d i . U a l b a t t a , K u z s a x o v a t i , K u z n e m a t l a r i k a b i n o m l a r
“ ” “ ” ’
b i l a n a t a l i s h i l o z i m .

I I . 1 . R e j a t u z i s h .
R e j a i n s h o n i n g t u z i l i s h i , q i s m l a r g a b o ` l i n i s h i v a s h u q i s m l a r n i–
i z c h i l l i k b i l a n b a y o n q i l i s h d e m a k d i r . R e j a a s o s i d a y o z i l g a n i n s h o d a i k k i n c h i
d a r a j a l i e m a s , b a l k i a s o s i y m a s a l a l a r y o r i t i l a d i .
O ` q u v c h i l a r i n s h o m a v z u s i b i l a n t a n i s h g a n l a r i d a n k e y i n y o z i l a d i g a n
i n s h o r e j a s i u s t i d a i s h l a y d i l a r . R e j a i n s h o n i y o z i s h g a k i r i s h i s h d a m u h i m
b o s q i c h h i s o b l a n a d i . R e j a n i n g m a v z u m a z m u n i g a m u v o f i q b o ` l i s h i u c h u n
o ` q u c h i l a r m a v z u h a q i d a b i r f i k r g a k e l i s h l a r i , y o r i t i l a d i g a n m a t e r i a l n i
c h e g a r a l a b o l i s h l a r i k e r a k .
R e j a o ` q u v c h i l a r n i n g i n s h o m a z m u n i v a g ` o y a s i n i y o r i t i s h d a m a n t i q i y
i z c h i l l i k d a q a y d a r a j a d a a m a l q i l g a n l i k l a r i n i v a m a v z u g a b o ` l g a n
m u n o s a b a t l a r i n i k o ` r s a t a d i . S h u n i n g d e k , r e j a i n s h o m a v z u s i v a g ` o y a s i n i
y o r i t i s h d a m u a y y a n b o s q i c h b o ` l i s h i b i l a n b i r g a , i f o d a l a s h l o z i m b o ` l g a n
f i k r n i , v o q e a v a o b r a z n i t a s a v v u r e t i s h , u h a q d a m a l u m b i r x u l o s a g a k e l i s h
’
u c h u n v o s i t a v a z i f a s i n i h a m b a j a r a d i .
I n s h o r e j a s i u s t i d a i s h l a s h h a r b i r o ` q u v c h i g a a l o h i d a , n a f o s a t t u y g ` u s i
b i l a n y o n d a s h i s h n i t a l a b e t a d i .
R e j a i n s h o n i n g t u z i l i s h i , q i s m l a r g a b o ` l i n i s h i v a s h u q i s m l a r n i
–
i z c h i l l i k b i l a n b a y o n q i l i s h d e m a k d i r . R e j a a s o s i d a y o z i l g a n i n s h o d a i k k i n c h i
d a r a j a l i e m a s , b a l k i a s o s i y m a s a l a l a r y o r i t i l a d i .
B o l a l a r a v v a l o ` q i g a n h i k o y a l a r i g a r e j a t u z a d i l a r v a u n i r e j a a s o s i d a
q a y t a h i k o y a q i l a d i l a r , k e y i n b a y o n r e j a s i n i t u z a d i l a r , s o ` n g b i r m a v z u g a o i d
b i r n e c h a r a s m a s o s i d a g i i n s h o r e j a s i n i , y a n i r a s m l i r e j a t u z a d i l a r , i n s h o g a
’
s a r l a v h a t o p a d i l a r .
R e j a t u z i s h g a o ` r g a t i s h d a o l d i n n i m a h a q i d a t o ` x t a l i s h , k e y i n u n i
q a n d a y d a v o m e t t i r i s h , u n d a n s o ` n g n i m a h a q d a a y t i s h , n i h o y a t , h i k o y a n i
q a n d a y t u g a t i s h k e r a k l i g i n i o ` q u v c h i l a r g a t u s h u n t i r i s h f o y d a l i u s u l
h i s o b l a n a d i .
R e j a k o ` p i n c h a i n s h o y o z i s h d a n o l d i n u n g a t a y y o r l a n i s h j a r a y o n i d a
t u z i l a d i . B a z a n r e j a n i e k s k u r s i y a , k u z a t i s h d a n o l d i n , u n g a t a y y o r g a r l i k
’
j a r a y o n i d a t u z i s h m a q s a d g a m u v o f i q . E k s k u r s i y a , k u z a t i s h , i j t i m o i y f o y d a l i
m e h n a t r e j a s i s h u y u z a s i d a n m a t e r i a l t o ` p l a s h , i n s h o u c h u n m a t e r i a l t a n l a s h v a
u n i t a r t i b g a s o l i s h j a r a y o n i d a t u z i l a d i .
B u n d a y r e j a i n s h o y o z i s h d a n o l d i n k o ` r i b c h i q i l i b , u n g a a y r i m a n i q l i k l a r
k i r i t i l a d i .

O ` q i t u v c h i n i n g a d a b i y j a r a y o n , b a d i i y a s a r t o ` g ` r i s i d a g i b a y o n i , m u h i m
m a s a l a b o ` y i c h a q i l a d i g a n m a r u z a s i y a x s h i i n s h o n a m u n a s i b o ` l a d i .’
O ` q u v c h i l a r o ` q i t u v c h i n i n g m a r u z a s i d a n k i r i s h s o ` z n i u y u s h t i r i s h n i ,
’
k e y i n a s o s i y q i s m g a o ` t i s h n i , a s o s i y m a q s a d n i b a y o n e t i s h v a a s a r l a r d a n
m i s o l l a r k e l t i r i s h b i l a n u n i i s b o t l a s h n i , f i k r n i x u l o s a l a s h y o ` l l a r i n i b i l i b
o l a d i l a r .

I I . 2 . O ` q u v c h i l a r n i i n s h o y o z i s h g a t a y y o r l a s h .
O ` q u v c h i l a r n i i n s h o y o z i s h g a t a y y o r l a s h i s h i s i n f d a a l o h i d a d a r s l a r
u y u s h t i r i s h y o ` l i b i l a n a m a l g a o s h i r i l a d i . O ` q u v c h i l a r b u d a r s l a r d a o ` z l a r i
m u s t a q u l a m a l g a o s h i r i l a d i g a n i s h l a r n i o ` r t o q l a r i b i l a n h a m k o r l i k d a
b a j a r a d i l a r . I s h n i b a j a r i s h d a q i y n a l s a l a r , o ` q i t u v c h i u l a r g a k o ` m a k l a s h a d i .
S i n f d a t a s h k i l e t i l a d i g a n t a y y o r g a r l i k d a r s i a n i q v a q i z i q a r l i m a v z u
a s o s i d a u y u s h t i r i l a d i . S h u n d a g i n a , b u d a r s o ` q u v c h i l a r d a i n s h o u s t i d a i s h l a s h
k o ` n i k m a s i n i s h a k l l a n t i r i s h g a y o r d a m b e r a d i . O ` q u v c h i l a r i n s h o g a n i s b a t a n
q o ` y i l a d i g a n t a l a b l a r n i b i l i s h l a r i k e r a k . M e t o d i k a d a b i y o t l a r d a v a O n a t i l i” ”
d a r s l i g i d a i n s h o y o z i s h u c h u n o ` q u v h c i l a r g a b i r q a t o r z a r u r m a s l a h a t l a r
b e r i l g a n , j u m l a d a n :
 i n s h o m a v z u s i n i p u x t a o ` y l a s h , n i m a l a r h a q i d a y o z i s h n i
a n i q l a b o l i s h , m a v z u g a o i d s o ` z l a r t a n l a s h ;
 i n s h o n i n g a s o s i y m a z m u n i n i , s h u m a z m u n n i y o r i t i s h u c h u n
n i m a l a r h a q i d a v a q a n d a y y o z i s h n i o ` y l a b o l i s h , i n s h o n i n g
r e j a s i n i t u z i s h ;
 i n s h o n i n g t i l i g a , f i k r n i n g y a x s h i i f o d a l a n g a n l i g i g a e t i b o r
’
b e r i s h , z a r u r o ` r i n l a r g a t u z a t i s h k i r i t i s h ;
 y o z g a n i n s h o n i o q q a k o ` c h i r i s h .
I n s h o m u r a k k a b i j o d i y i s h b o ` l g a n l i g i u c h u n h a m u o ` q u c h i d a n z a r u r
b i l i m h a m d a k o ` n i k m a v a m a l a k a l a r n i t a l a b e t a d i .
B i r i n c h i y o ` n a l i s h o n a t i l i d a n d e y a r l i b a r c h a m a s h g ` u l o t l a r d a a m a l g a
o s h i r i l a d i . O ` q u v c h i l a r o ` r g a n i l a y o t g a n t i l h o d i s a s i n i a m a l d a t a d b i q e t g a n
h o l d a i j o d i y m a t n l a r y a r a t a r e k a n l a r .
I k k i n c h i y o ` n a l i s h i j o d i y y o z m a i s h u s t i d a i s h l a s h u c h u n a j r a t i l a d i g a n
m a x s u s s o a t l a r d i r . B i z i j o d i y y o z m a i s h u s t i d a i s h l a s h u s u l l a r i n i m o r f o l o g i y a
o ` r g a n i l g a n d a n k e y i n k i r i t i s h n i m a q s a d g a m u v o f i q d e b b i l a m i z .
M a l u m k i , m a k t a b d a o ` t k a z i l a d i g a n i n s h o l a r d a k o ` z g a t a s h l a n a d i g a n
’
m u h i m k a m c h i l i k l a r , a s o s a n , m a v z u d a n c h e t g a c h i q i s h , y a n i u n i n g h a d d a n
’
t a s h q a r i q i s q a y o k i , a k s i n c h a , o r t i q d a r a j a d a k e n g h a j m d a b o ` l i s h i d i r .
I n s h o g a t a y y o r g a r l i k i n s h o n i y o z i s h d a n b i r n e c h a k u n i l g a r i b o s h l a n a d i ,
d a r s d a n t a s h q a r i v a q t l a r d a v a b o s h q a d a r s l a r j a r a y o n i d a h a m o l i b b o r i l a d i .
O g ` z a k i v a y o z m a i n s h o u s t i d a i s h l a s h q u y i d a g i u c h b o s q i c h g a
b o ` l i n a d i :

1 . m a t e r i a l y i g ` i s h , y a n i k u z a t i s h , e k s k u r s i y a , m e h n a t j a r a y o n i , r a s m n i’
k o ` r i b c h i q i s h , k i n o f i l m , s p e k t a k l n i k o ` r i s h , b a d i i y v a b o s h q a
a d a b i y o t l a r n i o ` q i s h ;
2 . m a v z u g a v a u n i y o r i t i s h g a m o s m a t e r i a l t a n l a s h , u n i t a r t i b g a s o l i s h ,
j o y l a s h t i r i s h , y a n i s u h b a t , m u h o k a m a q i l i s h z a r u r m a t e r i a l n i a j r a t i s h ,
’
r e j a t u z i s h , l u g ` a t u s t i d a i s h l a s h , i m l o v a l e k s i k t o m o n d a n t a y y o r l a s h
v a h o k a z o .
3 . i n s h o n i n u t q i y s h a k l l a n t i r i s h , y a n i i n s h o m a t n i n i t u z i s h , u n i y o z i s h ,
’
t a k o m i l l a s h t i r i s h , x a t o l a r n i t o ` g ` r i l a s h v a u n i t e k s h i r i s h .
I n s h o y o z i s h u c h u n 2 - s i n f d a o d a t d a , b i r d a r s , z a r u r b o ` l i b q o l s a
i k k i n c h i d a r s d a n 1 5 - 2 0 d a q i q a , 3 - 4 s i n f l a r d a b i r y a r i m y o k i i k k i d a r , a y r i m
v a q t l a r d a i k k i y a r i m d a r s g a c h a a j r a t i l a d i . B u l a r d a n t a s h q a r i , i n s h o t a h l i l v a
x a t o l a r u s t i d a i s h l a s h u c h u n 2 0 - 2 5 d a q i q a v a q t a j r a t i l a d i . B u n d a e n g y a x s h i
y o z i l g a n i n s h o l a r t a h l i l q i l i n a d i , i m l o v i y , p u n k t u a t s i o n , n u t q i y , m a n t i q i y
x a t o l a r v a m a z m u n d a g i y e t i s h m o v c h i l i k l a r u s t i d a i s h l a n a d i .
O ` q i t u v c h i h a r b i r i n s h o t u r i u c h u n o ` q u v v a z i f a s i n i b e l g i l a b o l a d i .
M a s a l a n , r a s m l a r s e r i y a s i a s o s i d a b i r i n c h i m a r t a y o z d i r i l a d i g a n i n s h o u c h u n
q u y i d g i v a z i f a l a r b e l g i l a b o l i n a d i :
a ) o ` q u v c h i l a r n i i n s h o n i n g y a n g i t u r i b o ` l g a n r a s m l a r s e r i y a s i
a s o s i d a g i i n s h o b i l a n t a n i s h t i r i s h ;
b ) r a s m l i r e j a a s o s i d a m a t n r e j a s i n i t u z i s h ;
c ) r e j a q 9 i s m l a r i g a m o s r a v i s h d a m a t n n i x a t b o s h i l a r g a b o ` l i s h
v a h a r b i r i n i x a t b o s h i d a n y o z i s h ;
d ) i n s h o m a t n i n i m u s t a q i l t e k s h i r i s h , u n i t a k o m i l l a s h t i r i s h .
O ` q u v c h i l a r n i n g m u s t a q i l d a r a h a s i o ` s i b b o r g a n i s a y i n , i n s h o g a t a l a b
h a m o r t a b o r a d i .

I I . 3 . O ` q u v c h i l a r i n s h o s i n i t a h l i l q i l i s h .
N u t q o ` s t i r i s h m e t o d i k a s i d a o ` q u v c h i l a r i n s h o s i u c h u n b a h o m e y o r i’
m u h i m m a s a l a h i s o b l a n a d i . T a b i i y k i , b u n d a y u q o r i d a b a y o n e t i l g a n a s o s i y
t a l a b l a r g a r i o y a q i l i n a d i .
I n s h o m m a t n i n i t a k o m i l l a s h t i r i s h , u n d a y o ` l q o ` y i l g a n x a t o v a
k a m c h i l i k l a r n i b a r t a r a f e t i s h h a m o ` q u v h c i l a r u c h u n o ` t a z a r u r m a l a k a l a r d a n
b i r i d i r .
A m m o a f s u s k i , k o ` p c h i l i k o ` q u v c h i l a r o ` z l a r i y o z g a n m a t n u s t i d a
d e y a r l i i s h l a y o l m a d i l a r . K o ` p i n c h a u l a r i s h n i n g q o r a l a m a n u s x a s i g a b i r o r t a
h a m t u z a t i s h k i r i t m a y , u n i a y n a n o q q a k o ` c h i r a d i l a r . O ` q i t u c h i l a r e s a m a t n n i
t e k s h i r a y o t g a n y o u n d a g i b a r c h a a t o l a r n i t u z a t a d i l a r y o k i x a t o l i o ` r i n l a r
o s t i g a c h i z i s h , h a r i l b e l g i l a r q o ` y i s h b i l a n c h e k l a n a d i l a r .
I j o d i y y o z m a i s h u s t i d a i s h l a s h u s u l l a r i b o ` l i m i d a n o ` q u v c h i l a r n i
“ ”
q u y i d a g i z a r u r b i l i m , k o ` n i k m a v a m a l a k a l a r b i l a n q u r o l l a n t i r i s h n i m a q s a d g a
m u v o f i q d e b b i l a m i z :
- I j o d i y y o z m a i s h t u s h u n c h a s i : r a s m a s o s i d a h i k o y a ,
“ ”
m a n z a r a t a s v i r i , s h a x s h a y v o n , n a r s a - b u y u m , v o q e a - h o d i s a
t a s v i r i .
- Y o z m a i s h g a m a v z u t a n l a s h , a y n i b i r n a r s a , m a n z a r a , v o q a ,
h o d i s a l a r a s o s i d a t u r l i c h a m a v z u t a n l a s h ;
- B e r i l g a n m a v z u , e r k i n m a v z u ;
- M a v z u n i y o r i t i s h u c h u n z a r u r m a t e r i a l , o ` q u v c h i n i n g b i l i m l a r i ,
k u z a t i s h l a r i , t a a s u r o t l a r i , m u s h o h a d a l a r i , q i y o s v a
o ` x s h a t i s h l a r i , x u l o s a v a h u k m l a r i .
- Y o z m a i s h n i n g r e j a s i .
- M a v z u n i y o r i t i s h d a m a z m u n i z c h i l l i g i x a t b o s h i t u s h u n c h a s i .
- Y o z m a i s h m a t n i u s t i d a q a y t a i s h l a s h , q o r a l a m a n u s x a d a
s o ` z l a r u s t i d a i s h l a s h .
- M a t n n i n g u s l u b i u s t i d a i s h l a s h .
- I s h n i o q q a k o ` c h e r i s h .
- I s h n i t e k s h i r i l g a c h , x a t o l a r u s t i d a i s h l a s h y o ` l l a r i .
O ` q u v c h i l a r i n s h o s i n i b a h o l a s h d a q u y i d a g i l a r h i s o b g a o l i n a d i :
1 . I n s h o m a v z u s i n i n g y o r i t i l i s h i . ( M a z m u n m a v z u g a m o s m i , y a n i
’
y e t a r l i y o r i t i l g a n m i , h a q i q a t g a m o s k e l a d i m i ? )

2 . R e j a , k o m p o z i t s i y a , i z c h i l l i k . ( R e j a t o ` g ` r i t u z i l g a n m i , m a t e r i a l n i
b a y o n q i l i s h t a r t i b i r e j a g a m o s k e l a d i m i , m a z m u n d a t a k r o r y o ` q m i . )
3 . J a n r i , u s l u b i .
4 . I n s h o h a j m i .
5 . L e k s i k a
6 . S i n t a k s i s
7 . I m l o v i y v a p u n k t u a t s i o n s a v o d x o n l i k , x a t o l a r x a r a k t e r i .
8 . H u s n i x a t , t a s h q i t o m o n d a n s h a k l l a n t i r i s h ( h o s h i y a g a , x a t b o s h i d a n
y o z i s h g a , s a r l a v h a n i t o ` g ` r i j o y l a s h t i r i s h g r i o y a q i l i s h )
O ` q u v c h i l a r i n s h o s i g a q o ` y i l a d i g a n b u n d a y t a l a b l a r u n i b a h o l a s h d a r e a l
y o n d a s h i s h g a i m k o n b e r a d i .

I I I B o b . T a j r i b a s i n o v i i s h l a r i t a h l i l i
T a j r i b a - s i n o v b u s h u n d a y t a f a k k u r m e t o d i b o ` l i b , u n i n g y o r d a m i d a–
t a b i i y y o k i s u n i y t a r z d a y a r a t i l a d i g a n , n a z o r a t q i l i n a d i g a n , b o s h q a r i l a d i g a n
’
j a r a y o n l a r t a d q i q q i l i n a d i v a m u a m m o l a r n i h a l q i l i s h n i n g y a n g i c h a v o s i t a l a r i
i z l a n a d i .
T a j r i b a s i n o v l a r g a k e r i s h i s h d a n o l d i n s h u s o h a g a d o i r e n g m a q s a d g a
m o v o f i q i s h m e t o d i n i b e l g i l a b o l i s h m u h i m d i r .
D a s t u r n i t a y y o r l a s h d a q u y i d a g i l a r n a z a r d a t u t i l a d i :
1 . T a j r i b a - s i n o v o b y e k t i n i a n i q l a s h
2 . T a j r i b a - s i n o v p r e d m e t i
3 . T a j r i b a - s i n o v m a q s a d i n i t a l q i n e t i s h
4 . T a j r i b a - s i n o v a n i q m a t e d i k a l a r i v a m e t o d l a r i n i t a n l a b o l i s h ;
5 . T a j r i b a - s i n o v m u d d a t i n i b e l g i l a s h
6 . T a j r i b a - s i n o v b o s q i c h l a r i n i b e l g i l a s h
7 . T a j r i b a - s i n o v d a n k u t i l g a n n a t i j a l a r n i b a h o l a s h m e z o n l a r i n i t a n l a b
o l i s h ;
8 . K u z a t i l a y o t g a n n a t i j a l a r n i b e l g i l a s h ;
9 . T a j r i b a - s i n o v j a r a y o n i n a t i j a l a r i n i k u z a t i b b o r i s h , n a z o r a t q i l i s h
q o i d a l a r i n i b e l g i l a s h ;
1 0 . T a j r i b a - s i n o v n a t i j a l a r i n i r a s m i y l a s h t i r i s h t a r t i b i n i b e l g i l a s h .
I I I . 1 . T a j r i b a - s i n o v i s h l a r i
B i z b o s h l a n g ` i c h s i n f l a r d a o ` q u v c h i l a r n i i n s h o y o z i s h g a o ` r g a t i s h
y o ` l l a r i , u s u l l a r i n i t a h l i l e t i s h , o ` r g a n i s h m a q s a d i d a Q a r s h i s h a h a r i d a g i 2 1 -
u m u m i t o ` r t a m a k t a b d a h a m d a Y a k k a b o g ` t u m a n i d a g i 4 2 - u m u m i y o ` r t a
m a k t a b d a t a j r i b a - s i n o v i s h l a r i n i o l i b b o r d i k .
B i z t a j r i b a s i n o v i m i z n i o ` q u v c h i l a r g a i n s h o m a v z u s i n i t a n i s h t i r i s h d a n ,
i n s h o r e j a l a r i u s t i d a s a v o l - j a v o b o ` t k a z i s h d a n b o s h l a d i k , b i z t a n l a g a n m a v z u
3 - s i n f o n a t i l i d a r s l i g i d a b e r i l g a n 3 5 5 - m a s h q a s o s i d a B a h o r d a m a v z u s i
” ”
b o ` l d i . I n s h o m a v z u s i 5 t a r e j a d a n i b o r a t .
M a v z u : B a h o r d a
R e j a :
1 . K u n l a r i s i y b o s h l a d i
2 . T a b i a t j o n l a n d i
3 . B a h o r g i i s h l a r

4 . B a h o r t a b i a t i
5 . M e h n a t z a v q i
O ` 1 q u v c h i l a r d a f t a r l a r i g a i n s h o m a v z u s i v a r e j a s i n i y o z i b o l d i l a r .
S h u n d a n s o ` n g b i z o ` q u v c h i l a r b i l a n i n s h o m a v z u s i n i n g h a r b i r r e j a s i u s t i d a
i s h l a d i k .
B i z n i n g b u i s h i m i z u l a r n i i n s h o u s t i d a q i z i q i b , j i d d i y i s h l a s h l a r i g a
t a s i r k o ` r s a t d i . ’
D a r s t u g a b , o ` q u c h i l a r d a n i n s h o d a f t a r l a r i n i y i g ` i b o l d i k v a u l a r n i
y o z g a n i n s h o l a r i n i o ` z i m i z t e k s h i r d i k .
3 - A s i n f o ` q u v c h i s i N o r b o y e v a S e v a r a n i n g y o z g a n i n s h o s i :
M a v z u : B a h o r d a
R e j a :
1 . K u n l a r i s i y b o s h l a d i
2 . T a b i a t j o n l a n d i
3 . b a h o r g i i s h l a r
4 . B a h o r t a b a i t i
5 . M e h n a t z a v q i
B a h o r . B a h o r k e l d i . Q o r l a r e r i d i . K u n l a r i s i y b o s h l a d i . Q i s h d a u c h i b
k e t g a n q u s h l a r o ` l k a m i z g a q a y t d i .
D a r a x t l a r g u l l a y b o s h l a d i . H a m m a y o q y a s h i l t o ` n k i y d i . O s m o n d a
t u r n a l a r o v o z i .
B a h o r d a d e h q o n l a r d a l a i s h l a r i g a k i r i s h i b k e t i s h a d i . D e h q o n l a r i s h n i 2 1 -
m a r t d a n b o s h l a s h a d i . B a h o r d a d e h q o n l a r g a b i z n i n g y o r d m i m i z h a m t e g a d i .
B a h o r d a h a m m a y o q c h i r o y l i b o ` l a d i . B a z i d a y o m g ` i r y o g ` a d i , b a z i d a
’ ’
q u y o s h c h i q i b , k u n i s i b k e t a d i .
B a h o r d a d e h q o n l a r i m i z e k k a n e k i n l a r d a n b i z h a m , u l a r h a m
z a v q l a n i s h a d i . C h u n k i , u l a r t a b i a t i m i z n i , b a l k i Y u r t i m i z n i k o ` r k a m l a s h t i r a d i .
B a h o r k e l d i e l i m i z g a ,
K o ` m - k o ` k b o ` l d i b o g ` - d a l a
S e v i n c h t o ` l i b d i l i m i z g a ,
T e r i b k e l d i k g u l - l o l a .
N a j i m o v H u s n i d i n y o z g a n i n s h o :

B a h o r k e l d i , k u n l a r i s i y b o s h l a d i ? I s z i q s i v a r q u s h l a r u c h i b k e l d i .
B a h o r g a d e h q o n l a r d a l a l a r g a i s h l a y d i l a r . B a h o r d a h a v o i s z i q b o ` l a d i . O d a m l a r
d a r a x t l a r i k i l a d i .
Y u q o r i d a k e l t i r i l g a n i n s h o n a m u n a l a r i d a n N o r b o y e v a S e v a r a y o z g a n
i n s h o g i n a 5 b a h o g a l o y i q d e b t o p i l d i . S e v a r a y o z g a n i n s h o r e j a a s o s i d a ,
c h i r o y l i , x a t o s i z y o z i l g a n . T i n i s h b e l g i l a r i d a n , l u g ` a t b o y l i g i d a n t o ` g ` r i v a
u n u m l i f o y d a l a n i l g a n .
U m u m a n , “ B a h o r d a ” m a v z u s i a s o s i d a y o z i l g a n i n s h o b o ` y i c h a 3 - A s i n f
o ` q u v h c i l a r i q u y i d a g i c h a b a h o l a d i k .
№ O ` q u v c h i l a r - n i n g
i s m i s h a r i f i M a v z u r e j a
a s o s i d a t o ` l i q
b a y o n e t i l g a n G a p l a r
t o ` g ` r i
t u z i l g a n C h i r o y l i v a
x a t o s i z
y o z i l g a n L u g ` a t
b o y l i g i B a h o s i
1 B a g i r o v A z i z + + + - 4 b
2 B o b o s h a r i p o v A . - - + - 2 b
3 D i l m u r o d o v a M . - - + + 3 b
4 E r g a s h e v a S h . + + - + 4 b
5 J o ` r a y e v a M . - + + + 4 b
6 N o r b o y e v a S e v a r a + + + + 5 b
7 N a j i m o v X u s n i d d i n + - - - 3 b
8 Z a y n i y e v a S h . + + + - 4 b
I n s h o t a h l i l i n a t i j a l a r i g a k o ` r a , 3 - A s i n f o ` q u v c h i l a r i n i n g 2 0 % i n i g i n a
i n s h o y o z i s h m a l a k a l a r i n i y a x s h i e g a l l a g a n , f i k r d o i r a s i k e n g o ` q u v c h i l a r
t a h s k i l q i l a d i , 4 0 % n i m u s t a q i l f i k r l a y o l m a y d i g a n , o ` z f i k r i n i y o z m a t a r z d a
i f o d a l a y o l m a y d i g a n o ` q u v c h i l a r , 3 0 % n i g a p n i t o ` g ` r i t u z o l m a y d i g a r , y o z m a
n u t q j a r a y o n i d a t i n i s h b e l g i l a r i d a n t o ` g ` r i f o y d a n a o l m a y d i g a o ` q u v h c i l a r , 1 0
% n i e s a h a m o g ` z a k i , h a m y o z m a n u t q m a l a k a s i r i v o j l a m a g a n o ` q u v c h i l a r
t a s h k i l q i l a d i .
B o ` l i s h m u m k i n e m a s o ` y i n i
B u o ` y i n n i o ` t k a z i s h d a n o l d i n m a t n t a n l a d i k , m a t n n i o ` q i b b e r i s h
d a v o m i d a b i z b o ` l i s h i m u m k i n b o ` l g a n g a p l a r n i i s h l a t d i k . K e y i n c h a l i k
s h u n d a y h i k o y a c h a l a r t u z i s h n i o ` q u v c h i l a r n i n g o ` z i g a t o p s h i r d i k .
B o ` l i s h i m u m k i n e m a s o n a t i l i d a r s l a r i d a o ` t k a z i l s a , d a r s n i n g s a m a r a l i
b o ` l i s h i g a e r i s h i l a d i . B u n d a n t a s h q a r i b u o ` y i n d a n b a d i i y e r t a l i k l a r ,
m u s o b a q a l a r , v i k t o r i n a l a r o ` t k a z i s h d a h a m f o y d a l a n i s h m u m k i n .

1 - v a r i a n t : D u s h a n b a d a m o l i s h k u n i b o ` l g a n l i g i u c h u n O l i m m a k t a b g a
b o r m a d i . U s i n g l i s i V a z i r a b i l a n h a y v o n o t b o g ` i g a b o r d i . U l a r h a y v o n o t
b o g ` i d a s u v d a s u z i b y u r g a n s h e r n i , q a f a s d a s a y r a y o t g a n b a l i q l a r n i v a’
k a t t a k o n v a h s h i y b u l b u l n i k o ` r d i l a r .
2 - v a r i a n t : A b d u l l a j u d a b i l i m l i b o l a . U b u g u n h a m t o p s h i r i q n i j u d a
y a x s h i b a j a r d i . O ` q i t u v c h i u n i m a q t a d i v a n o l b a l l q o ` y d i . A b d u l l a y a q i n d a
” ”
2 - s i n f n i t u g a t i b , 1 - s i n f g a o ` t a d i .
I I I . 2 . T a j r i b a s i n o v i i s h l a r i t a h l i l i
B o s h l a n g ` i c h s i n f l a r d a o ` q u v c h i l a r n i i n s h o y o z i s h g a o ` r g a t i s h d a o n a t i l i
d a r s l a r i d a y u q o r i d a k e l t i r i b o ` t i l g a n o ` y i n l a r d a y u q o r i d a k e l t i r i b o ` t i l g a n
o ` y i n t o p s h i r i q l a r i d a n a m a l d a q o ` l l a n i l a d i g a n i j o b i y n a t i j a g a e r i s h i l g a n i
j a d v a l l a r d a o ` z i f o d a s i n i t o p g a n .
H a z i l - m u t o y i b a b i l a n o ` t a d i g a n B o ` l i s h i m u m k i n e m a s o ` y i n i
” ”
o ` q u v c h i l a r d a n z i y r a k l i k , s i n c h k o v l i k , k u z a t u v c h a n l i k n i t a l a b q i l i s h i b i l a n
b i r g a l i k d a u l a r d a n a t r o f i d a s o d i r b o ` l a y o t g a n v o q e a v a h o d i s a l a r g a b e f a r q
b o ` l m a s l i k n i h a m t a l a b q i l a d i .
D a v o m e t t i r o ` y i n i d a n e s a o ` q u v c h i l a r d a m u s t a q i l f i k r l a s h m a l a k a s i n i
q a r o r t o p t i r i s h d a , o ` z f i k r l a r i n i h a m o g ` z a k i , h a m y o z m a t a r z d a b a y o n e t a
o l i s h k o ` n i k m a s i n i y u k s a l t i r i s h m a q s a d i d a f o y d a l n i l g a n .
Y u q o r i d a s a n a b o ` t i l g a n t a l i m i y h a m d a d i d a k t i k o ` y i n l a r o n a t i l i
’
d a r s l a r i d a q o ` l l a n i l s a , o ` q u v c h i l a r d a i n s h o y o z a o l i s h q o b i l i y a t i t e z d a r i v o j
t o p a d i .

X U L O S A
B o s h l a n g ` i c h t a l i m n i n g o ` z i g a x o s x u s u s i y a t l a r i d a n k e l i b c h i q i b , i n s h o’
y o z i s h q o n u n - q o i d a l a r i n i 3 - s i n f o ` q u v h c i l a r i n i n g o n g i g a s i n g d i r i s h j u d a
m u h i m d i r . O ` q i t u v c h i a y n i p a y t d a o ` z b i l i m i , t a j r i b a s i v a i m k o n i y a t i d a n
f o y d a l a n i b d a r s o ` t i s h n i n g i l g ` o r , s a m a r a l i u s u l l a r i n i i s h l a b c h i q i s h i l o z i m .
3 - s i n f l a r d a o ` q u v c h i l a r b i l a n , o ` q i t u v c h i l a r b i l a n f a o l i y a t o l i b b o r d i k .
B u n d a o ` q i t i s h n i n g i l g ` o r u s u l l a r i d n a f o y d a l a n i s h n i n g s a m a r a l i e k a n l i g i
a m a l i y o t d a o ` z i s b o t i n i t o p d i .
1 . B e l g i l a n g a n m a k t a b l a r d a o ` q u v c h i l a r n i n g f a o l i y a t i , d a r s g a b o ` l g a n
q i z i q i s h i , i j o d k o r l i g i s e z i l a r l i d a r a j a d a i j o b i y t o m o n g a o ` z g a r d i .
2 . O ` q u v c h i l a r p a s s i v t i n g l o v c h i d a n f a o l , s h u i s h n i b a j a r u v c h i s h a x s g a
a y l a n d i .
3 . O ` q i t u v c h i v a o ` q u v c h i f a o l i y a t i m e y o r l a s h d i .
’
4 . O ` q u v c h i l a r i n t e r f a o l u s u l l a r d a f a o l l i g i , y a n i o ` z m e n i n i
’ ” ”
k o ` r s a t i s h i s h a k l l a n d i .
5 . O ` q u v c h i l a r d a t i l s e z g i r l i g i g a b o ` l g a n m u n o s a b a t t a m o m i l a i j o b i y
t o m o n g a o ` z g a r d i .
6 . O ` q i t u c h i t a l i m j a r a y o n i n i n g s u b y e k t i d a n u n i n g t a s h k i l o t c h i s i g a
’
a y l a n d i .
7 . M u s t a q i l i s h l a r n i b a j a r i s h j a r a y o n i d a o ` q u c h i l a r d a o ` z k u c h i g a
i s h o n c h s h a k l l a n d i .
8 . K a d r l a r t a y y o r l a s h M i l l i y d a s t u r i i k k i n c h i s i f a t b o s q i c h i t a l a b l a r i d a n
k e l i b c h i q i b , 3 - s i n f o n a t i l i d a r s l i g i m a t e r i a l l a r i n i h a m z a m o n t a l a b l a r i
d a r a j a s i d a y a r a t i s h l o z i m .
Q i s q a s i , 3 - s i n f d a o ` q u v c h i l a r n i i n s h o y o z i s h g a o ` r g a t i s h , z a m o n a v i y
i l g ` o r p e d a g o g i k t e x n o l o g i y a l a r a s o s i d a t a s h k i l e t i l s a i , o ` q u v c h i l a r n i n g y o s h
v a i n d i v e d u a l x u s u s i y a t l a r i h i s o b g a o l i n s a i , v a q t d a n t o ` g ` r i v a o q i l o n a
f o y d a l a n a o l i n s a , o ` q u v c h i t o p s h i r i q l a r i , t u r l i x i l r o l l i o ` y i n l a r , t o p s h i r i q l a r ,
t u r l i x i l r o l l i o ` y i n l a r , t o p i s h m o q l a r , x a l q m a q o l l a r i d a n o ` z o ` r n i d a u n u m l i v a
o ` r i n l i f o y d a l a n o l i n s a , d a r s s i f a t i s e z i l a r l i d a r a j a d a o s h a d i . B u e s a
o ` q i t u v c h i d a n y u k s a k m a h o r a t l i b o ` l i s h n i , i j o d k o r l i k n i , m e h n a r s e v a r l i k n i t a l a b
e t a d i .

F O Y D A L A N I L G A N A D A B I Y O T L A R
R O ` Y X A T I
1 . I . A . K a r i m o v O ` z b e k i s t o n b u y u k k e l a j a k s a r i T . 1 9 9 9 y .“ ”
2 . I . A . K a r i m o v Y u k s a k m a n a v i y a t y e n g i l m a s k u c h T . 2 0 0 9 y .
“ ” ’ –
3 . I . A . K a r i m o v M i l l i y i s t i q l o l m a f k u r a s i x a l q e t i q o d i d a b u y u k k e l a j a k k a
“ ’
i s h o n i s h T . 2 0 0 0 y .
”
4 . I . A . K a r i m o v M i l l i y i s t i q l o l g ` o y a s i : A s o s i y t u s h u n c h a v a t a m o y i l l a r T .
“ ”
2 0 0 1 y .
5 . I . A . K a r i m o v B i z n i n g m a q s a d i m i z j a m i y a t n i d e m o k r a t l a s h t i r i s h v a
“
y a n g i l a s h m a m l a k a t n i m o d e r n i z a t s i y a v a i s l o h e t i s h O ` z b e k i s t o n o v o z i .
”
2 0 1 0 y . 2 8 y a n v a r s o n i d a g i m a r u z a s i d a n .
’
6 . I . A . K a r i m o v B a r k a m o l a v l o d O ` z b e k i s t o n t a r a q q i y o t i n i n g p o y d e v o r i T .
“ ”
1 9 9 7 y .
7 . T a l i m t a r a q q i y o t i u m u m i y o ` r t a t a l i m n i n g d a v l a t t a l i m s t a n d a r t l a r i v a
’ ’ ’
o ` q u v d a s t u r i . O ` z b e k i s t o n R e s p u b l i k a s i x a l q t a l i m i v a z i r l i g i n i n g
’
a x b o r o t n o m a s i . T . 1 9 9 9 y .
8 . B o s h l a n g ` i c h t a l i m b o ` y i c h a y a n g i t a h r i r d a g i D a v l a t t a l i m s t a n d a r t i . T .
’ ’
2 0 0 5 y .
9 . A b d u l l a y e v a Q . v a b o s h q a l a r . O ` q i s h k i t o b i . 2 - s i n f u c h u n d a r s l i . T .
O ` q i t u v c h i 2 0 0 7 y .
1 0 . K a d r l a r t a y y o r l a s h M i l l i y d a s t u r i . T . 1 9 9 7 y .
1 1 . R o z i q o v O v a b o s h q a l a r . O n a t i l i d i d a k t i k a s i . T . Y a n g i a s r a v l o d i . 2 0 0 5 .
1 2 . T o ` x l i y e v B v a b o s h q a l a r . O ` z b e k t i l i o ` q i t i s h m e t o d i k a s i . T . O ` z b e k s i t o n
r e s p u b l i k a s i y o z u v c h i l a r u y u s h m a s i A d a b i y o t j a m g ` a r m s i n a s h r i y o t i .
2 0 0 6 y .
1 3 . F u z a i l o v S v a b o s h q a l a r . O n a t i l i 3 - s i n f . T . O ` q i t u v c h i . 2 0 0 7 y .
1 4 . Z u n n u n o v A . X o t a m o v N . E s o n o v J , I b r o h i m o v A . A d a b i y o t o ` q i t i s h
m e t o d i k a s i . T . O ` q i t u v c h i . 1 9 9 2 y . 3 3 4 b .
1 5 . G ` a f f o r o v a G . B o s h l a n g ` i c h t a l i m d a z a m o n a v i y t e x n o l o g i y a l a r . Q a r s h i
’
N a s a f . 2 0 0 9 y . 1 6 4 b .
16. Shodmonov E va boshqalar. Boshlang`ich sinflarda DTS talqini va o`zbek ilologiyasi
ta limi parametrlari. Qarshi Nasaf 2000 y.
’ ” ”

Купить