Бозор иктисодиети шароитида корхоналарнинг оборот капиталлари - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Бозор иктисодиети шароитида корхоналарнинг оборот капиталлари

Купить

 Бозор иктисодиети шароитида корхоналарнинг оборот капиталлари ва бунда банк кредитининг ахамияти.

Бозор иктисодиети шароитида корхоналарнинг оборот капиталлари ва бунда банк кредитининг ахамияти. Айланма маблаглар узида ишлаб чикариш жараёнидаги мехнат предметлари ва моддий бойликларнинг пулдаги куринишини ифодалайди. Айланма маблаглар ишлаб чикариш айланма фондлари ва муомала фондларига йуналтирилган пул маблагларидир. Улар корхоналарнинг жорий фаолияти узлуксизлигини таъминловчи мухим ресурс хисобланади . Ишлаб чикариш айланма фондлари икки кисмга булинади: 1. Ишлаб чикариш жараёнида катнашмаган ва омборида ётган махсулотлар киради булар ем хашак, уруглик ва утказиш материаллари, эхтиёт кисмлар, менерал угитлар, захарли кимёвий унсурлар, ёкилги мойлаш материаллари ва шу кабилар. 2. Айланма маблаглари ишлаб чикариш жараёнида катнашади. Пул маблаглари ва кимматли когозлар айланма мабла

Корхоналарнинг оборот капиталларини тулдириш манбалари Корхоналарнинг уз маблаглари Тижорат банкларининг киска муддатли кредитлари Корхоналарнин г кимматли когозларини сотишдан олинган маблаглар Давлат Бюджети субсидиялари ва бошка корхоналарнинг олинган молиявий ердамлар Корхоналарнинг оборот капиталларини тулдириш максадига бериладиган банк кредитларини бериш усуллари. Колдик усули Оборот усули Оборотли қолдиқ усули www.arxiv.uz

Банк кредитининг корхоналарнинг оборот капиталларини тулдириш манбаи сифатидаги афзалликлар. Корхона оборот капиталлари харакатининг узузлуксизлигини таъминлайди. Корхонанинг ишлаб чикариш самарадорлигини таъминлашга мажбур килади. Чунки кредит фоизи билан кайтарилади Кредит кайтариб беришлик хусусиятига эга булганлиги сабабли ундан фойдаланувчида локайдлик кайфиятини юзага келтирмайди Доимий тарзда жалб килиш мумкин булган молиялаштириш манбаи хисобланади. Аник бахосигаэга булган молиялаштириш манбаидир. Корхонанинг инвестицион харажатларини унинг фойдасихисобидан молиялаштириш имконини беради. www.arxiv.uz

Банк тизими ва банк турлари Банк тизими – ташкилий тузилма сифатида йирик тизим булиб мамлакатнинг иктисодий тизимига киради. Буш уни билдирадики банкларнинг фаолияти ва ривожланишини моддий ва номоддий неъматларини ишлаб чикариш, муомала ва истеъмол килиш билан боглик холда куриб чикиш зарурдир. Банк тизими мамлакат худудида шакилланган ва мустахкамланган кредит ташкилотларининг фаолият курсатиш шаклидир. Узбекистон Республикасида икки погонали банк тизими мавжуд. Юкори погонада Марказий Банк куйи погонасида Тижорат банклари мавжуд. Пул – кредит орқали тартибга солиш Банкноталарни монопол эмиссияси Банклар банки Ташқи иқтисодий фаолият Банк фаолияти (кассир, кредитор, молиявий консультант)Марказий банк функциялари www.arxiv.uz

Тижорат банкларини белгиларига караб куйидаги турларга булиш мумкин. Мулкчилик шаклларига караб банклар: Давлат банкига, акциядор бинкларга, кооператив, хусусий, минтакавий, аралаш мулкчиликка асосланг а н банкга булинади. Хусусий банклар жисмоний шахсларнинг пул маблаглари хисобидан банкнинг 50 фоиз капитали ташкил килинган банклар хисобланади. Жойлашиш белгисига караб тижорат банклар: халкаро , Республика, минтакавий, вилоят банкларига булиниши мумкин. Тижорат банкларининг бажарадиган операциялари Пассив операция Актив ссуда операция Банк хизматлари ва воситачилик операция лари Банкнинг уз маблаглари хисобидан амалга ошираладиган операциялар www.arxiv.uz

Тижорат банклари турлари. Мулк шаклига караб Мижозларнинг таркибига кура Фаолиятининг куламига кура Давлат банки Акциядорлик тижорат банки Чакана банклар Улгуржи банклар Аралаш банклар Универсал банклар Ихтисослаш тирилган банклар Хусусий банклар Кушма банклар www.arxiv.uz

" Банк " - юридик шахс бўлиб, қуйидаги фаолият турларини амалга ошириш учун Марказий банк лицензиясига эга бўлган тижорат ташкилотидир: юридик ва жисмоний шахслардан омонатлар қабул қилиш ҳамда қабул қилинган маблағлардан ўз хатари ва таваккалчилиги асосида кредитлаш ёки инвестициялашда фойдаланиш; тўловларни амалга ошириш. " Норезидент банк " - хорижий давлатлар ҳ удудида рўйхатга олинган банк. " Чет эл капитали иштирокидаги банк" - чет эллик инвесторларнинг иштироки устав капитали умумий суммасининг камида 30 фоизини ташкил этадиган банк. Бунда, чет эллик инвесторларидан бири юридик шахс бўлиши лозим. Бундай банкнинг устав капиталини шакллантиришда резидентлар ва норезидентлар, жисмоний ва юридик шахслар, шунингдек норезидент банклар иштирок этиши мумкин . " Х

Юридик шахснинг йирик акциядори ёки иштирокчиси деганда ўзаро битим билан боғланган ва ушбу юридик шахс устав капитали ёки овоз берувчи акцияларининг 10 ва ундан ортиқ фоизига тўғридан- тўғри ёки воситали тарзда эгалик қилувчи бир ёки бир неча шахслар тушунилади. Тўғридан-тўғри эгалик қилиш деганда акциядор (иштирокчи) томонидан овоз берувчи акцияларга бевосита эгалик қилиш тушунилади. Воситали тарзда эгалик қилиш деганда юридик шахс овоз берувчи акцияларига шўъба корхоналар ва жамиятлар орқали эгалик қилиш тушунилади. Банк муассислари у рўйхатга олинган кундан бошлаб бир йил мобайнида банк акциядорлари таркибидан чиқишга ҳақли эмаслар. Банк муассислари бенуєсон ишбилармонлик ва шахсий обрў- эътиборга эга бўлишлари лозим. Қуйидаги шахслар бенуқсон ишбилармонлик ва шахсий обрў- эътибор мезо

Агарда муассис юридик шахс бўлса, юқорида қайд этилган талаблар бундай муассиснинг раҳбар ходимлари, бошқаруви ва кузатув кенгаши аъзолари, устав капиталида 10 ва ундан ортиқ фоиз миқдорида овоз берувчи акциялар ёки улушлар эгаларига нисбатан қўлланилади. Янги ташкил этилаётган банклар учун устав капиталининг энг кам миқдори қуйидаги миқдорларда белгиланади: 2005 йил 1 июлдан бошлаб, тижорат банклари учун - 3,0 млн. А Қ Ш доллари эквивалентида; хусусий банклар учун - 1,5 млн. А Қ Ш доллари эквивалентида; 2006 йил 1 январдан бошлаб, тижорат банклари учун - 4,0 млн. А Қ Ш доллари эквивалентида; хусусий банклар учун - 2,0 млн. А Қ Ш доллари эквивалентида; 2007 йил 1 январдан бошлаб, тижорат банклари учун - 5,0 млн. А Қ Ш доллари эквивалентида; хусусий банклар учун - 2,50 млн. А Қ Ш доллари эк

Банкнинг бош қ арув органлари қ уйидагилар ҳ исобланади: А кциядорлар умумий йи ғ илиши;банк Кенгаши (кузатув кенгаши); Б анк Бош қ аруви. Акциядорлар умумий йијилиши банкнинг олий бош қ арув органи ҳ исобланади. Акциядорлар умумий йи ғ илишининг вазифалари ва ваколатлари қ онунчилик ва банк устави билан тартибга солинади. Қ онунчиликка кўра акциядорлар умумий йи ғ илишининг мутла қ ваколатига кирувчи масалалар банк Кенгаши ёки Бош қ арувига топширилмайди. Банк Кенгашининг миқдорий таркиби устав ёки акциядорлар умумий йиғилиши қарорига кўра белгиланади. Акциядорлар сони 500 гача бўлган очиқ турдаги акциядорлик жамияти шаклидаги банкларнинг банк Кенгаши миқдорий таркиби камида беш аъзодан, 501 дан 1000 гача бўлган банкларда камида етти аъзодан ва 1000 дан ортиқ бўлган банкларда камида 9 аъз

Норезидентлар — хорижда муким тырар жойи булган, шужумладан, вактинча Узбекистон Республикасида яшаёгган жисмоний шахслар, шунингдек Узбекистан Республикасида жойлашган булиб, иммунитет ва дипломатик имтиёздардан фойдаланадиган чет эл дипломатик савдо хам да бошка расмий ваколатхоналари, халкаро ташкилотлар ва уларнинг филиаллари, шунингдек хужалик ёки бошка тижорат фаолияти билан шугулланмайдиган узга ташкилот ва фирмаларнинг ваколатхоналаридир. Банк хисобвараки - банк хисобвараги шартномасини тузиш оркали банк мижоз (хисобварак эгаси) хисоб- варагига келиб тушган пул маблаглариии кабул килиш ва киритиб куйиш, мижознинг хисобварагидаги тегишли маблагларни утказиш ва бериш хамда хисобварак буйича бошка операкияларни амалга ошириш тугрисидаги фармойишларни бажариш вазифасини уз зиммасига ол

Накд пулсиз хисоб китоблар. Ўзбекистон Республикаси банк амалиетида кулланилаетган хисоб китоб шакллари. Тулов талабномаси Тулов топширикномаси Чек Хужжатлаштирил ган аккредитив Инкассо Пластик карточкалар банк томонидан чикарилган, персонифицирланган тулов воситаси булиб, карточка эгасининг тегишли банкдаги ракамида маблаг борлигига гувохлик берувчи ва нахт пул туламасдан товарлар ва иш хизматларни сотиб олиш хукукини узида акс эттирадиган воситадир. Пластик карточкаларининг бажарадиган вазифаларига кура 3 га булинади: Дебет карточкалари. Кредит карточкалари. Электрон кармон. www.arxiv.uz

Банк ресурсларини шакллантириш билан боглик булган операциялар банкларнинг пассив операциялари дейилади. Пассив операциялар ёрдамида тижорат банкларнинг пассив ва актив – пассив счетидаги пул маблагларининг салмоги ошиб боради. Банкларнинг пассив операциялари уларнинг фаолиятини ташкил этилишда катта рол уйнайди. Пассив операциялар ёрдамида тижорат банклари кредитлаш учун зарур булган кредит ресурсларини ташкил килади. Тижорат банклари пассив операцияларининг асосан туртта шакли мавжуд: Тижорат банклари кимматбахо когозларини муомалага чикариш йули билан ресурслар йигиш: Банк фойдаси хисобидан хар хил фондлар ташкил килиш ёки фондлар суммасини ошириш: Бошка кредиторларнинг маблагларини жалб килиш: Депозит операцияларни амалга ошириш: Банк ресурсларини ташкил килиш банкларнинг пассив операц

Тижорат банки ресурсларининг манбалари. Депозитли манбалар Дпозитсиз манбалар Талаб килиб олинадиган депозитлар Муддатли депозитлар Жамгарма депозитлар Бошка банклардан олинган кредитлар Банкнинг кимматли когозларини сотишдан тушган маблаглар Банк капиталиТижорат банки ресурсларининг манбалари. www.arxiv.uz

Тижорат банки асосий капитали таркиби Устав капиталининг туланган кисми Банкнинг эмиссон даромади Банкнинг нокумулятив имтиезли акциясини сотишдан олинган маблаг Таксимланмаган фойда Захира капитали www.arxiv.uz

Тижорат банкларининг капиталларининг етарлилик коэффиценти. Халкаро Базель стандарти буйича min 8% Хисоблаш методикаси: умумий капитал активларни риска тортилган суммаси Узбекистон Марказий банкининг талаби буйича min 10% Республикамизда банкларнинг депозит ва унга боглик амалиетлари куйидаги конунчилик хужжатлари билан тартибга солинади. - Узбекистон Республикаси Фукоролик кодекси: 759-770, 771-789, 327 моддалар, 29.08.1996 йил - Узбекистон Республикаси ” Банклар ва банк фаолияти тогрисидаги ” конун, 1996 йил 25 апрел. -“Банкларнинг депозитлари тугрисида” низом Узбекистон Республикаси Марказий банки 24.12.1994, №103, Узбекистон Республикаси Адлия Вазирлиги, 09.11.1998, №522 Марказий банк депозит сертификатларини чикариш тугрисида низом. Узбекистон Республикаси Марказий банки 26.12.1998, №

Тижорат банклари кредит операциялар кердит портфели уни бошкариш ва бахолаш Тижорат банкларининг операциялари ичида кредит операциялари асосий урин эгаллайди. Банкларнинг кредит жараёнлари уз навбатида муддат буйича учга булинади. . Киска муддатли бир йил муддатгача булган . Узок муддатли бир йилдан ортик Тижорат банкларининг кредитлаш шакллари. Алохида ссуда счетидан бир маротабалик кредитлаш Кредит линияси очиш йули билан алохида ссуда счетидан кредитлаш Овердрафт Контокоррент Факторинг Форейтинг www.arxiv.uz

Мижозларнинг кредит т ў ловига лаекатлилигини б аҳ оловчи асосий молиявий коэффицентлар. Молиявий коэффицент Жорий ликвидлик коэффицент Фоиз туловларини коплаш коэффиценти коэффицент Min 1,25 % Min 25 %Меъерий даражаси Молиявий левараж коэффицент Акционерлик капиталини даромадлилик коэффицент 2,0 15% www.arxiv.uz

Тижорат банкларининг кредит портфелини бошкариш усуллари. Диверсификацияла ш усули Захиралар шакллантириш усули Оптимал даромадлиликн и таъминлаш усули Муддати утган кредитлар ва фоизларни балансдан чикариш усули. Кредитларни реструктизацияла ш усули. Банк – тижорат корхонаси сифатида корхоналарга ва бошка шахсларга жалб килган пул маблагларини уз номидан, уз риски асосида даромад олиш максадида жойлаштиради. www.arxiv.uz

Маблагларни жойлаштириш Маблагларнинг буш колдиги Кредитлар Кимматли когозларга инвестициялар Тижорат банкларининг бошка операциялари Бошка банкла рга кредит Мижозла рга кредит (банклар дан бошка) Асосий капитал га инвести циялар Фонд бозор даги опера цияла р Лизин г опера цияла ри Факто ринг опера цияла ри Ипоте ка опера цияси www.arxiv.uz

Қ имматли қ о ғ озлар таснифи Қ имматли Қ оғозлар турлари Улушли кимматли когозлар Карз мажбуриятли кимматли когозлар Хосилавий кимматли когозлар Акция Облигациялар Хазина мажбуриятлари Вексель Депозит сертификатлари Опцион Фьючерс Варрантwww.arxiv.uz

Кимматли когозларнинг пулдан фаркли хусусиятлари Ликвидлик Фойдалилик Ишончлилик даражаси Капитални ошириш манбаи Риск (хатар) www.arxiv.uz

Кимматли когозларни амал килиш муддати буйича турлари --Хосилавий кимматли когозлар- --Вексель- -Депозит сертификатлариДепозит сертификатлари- Ғ азна мажбуриятлариҒ азна мажбуриятлариҒ азна мажбуриятлари- Барча турдаги облигацияларБарча турдаги облигацияларБарча турдаги облигацияларакция Узок муддатли 5 йилдан купУрта муддатли 1 йилдан 5 йилгачакиска муддатли 1 йилгачамуддатсиз www.arxiv.uz

Қ имматли қ о ғ озлар турлари Номи ёзилган Эгасига та қ дим этилувчи Акциялар Облигациялар Депозитлар сертификати Акциялар Облигациялар Депозитлар сертификати Вексель Хосилавий қ имматли қ о ғ озлар Хазина мажбуриятлари Опционлар www.arxiv.uz

Акциялар турлари Акциялар турлари Оддий эгаси ёзилган акция Имтиёзли эгаси ёзилган акция Оддий такдим этувчига акция Имтиёзли такдим этувчига акция Акция ва унга таъриф  Акция – бу акциядорлик жамиятининг устав фондига юридик ёки жисмоний шахс муаян хисса кушганидан гувохлик берувчи, акция эгасининг мазкур жамият мулкидаги иштирокини тасдикловчи хамда унга дивидент олиш ва коида тарикасида ушбу жамиятни бошкаришда катнашиш хукукини берувчи, амал килиши муддати белгиланмаган кимматли когоздир.www.arxiv.uz

Облигацияларнинг таснифи Марказий ҳукумат облигациялари Махаллий ҳокимият (муниципиал) облигациялари Корхона облигациялари Кис қа муддатли облигациялар Ў рта муддатли облигациялар Узок муддатли облигациялар Қ имматли когозлар нинг хосилалари тушунчаси Қ имматли когозлар нингхосилалари бу – даромади бир ёки бир неча бозор курсаткичлари мазмунига боглик б ў лган кимматли когозлардирwww.arxiv.uz

Кимматли когозлар хосилаларининг турлари Қ имматли қ огозларнинг хосилалари опцион фьючерс варрант Қ имматли когозлар хосилаларининг эмитентлари Хосилавий кимматли когозларнинг эмитенти булиб ушбу кимматли когозни уз номидан ва бу буйича келиб чикадиган барча мажбуриятларни уз зиммасига олувчи юридик шахс хисобланади .www.arxiv.uz

Опцион ва унга таъриф Опцион – шартнома булиб , унинг эгасига кимматли когозларни ёки товарни битимда кайд этилган нархда белгиланган муддатда харид килиш хукукини беради . Опционнинг хукук буйича ажратилиши Опцион турлари Сотиб олиш учун опцион «КОЛЛ» Сотиш учун опцион «ПУТ»www.arxiv.uz

Сотиб олиш учун опцион « Колл »  Сотиб олиш учун опцион уни эгасига келажакда келишилган шарт ва мукофот эвазига базис активини сотиб олиш ху қ у қ ини беради . Сотиш учун опцион « Пут »  Сотиш учун опцион эса уни эгасига келажакда келишилган шарт ва мукофот эвазига базис активини сотиш ху қ у қ ини беради .www.arxiv.uz

Опционни амалга ошириш буйича турлари Опцион турлари «Европа» опциони «Америка» опциони Фьючерс ва унга таъриф  Фьючерс – қ имматли қ о ғ оз ( шартнома ) былиб , муайян қ имматли қ о ғ озлар ва бош қ а молиявий воситаларни ёки товарларни шартномаларда белгилаб қ уйилган нархда белгиланган келгуси санада харид қ илиш ёки сотишдан иборат мажбуриятни сўзсиз тасди қ лайди .www.arxiv.uz

Варрант ва унга таъриф  Варрант – белгиланган муддат давомида (ёки аник белгиланган санада ), аввалдан келишилган нархларда оддий акцияларни сотиб олиш ху қ у қ ини берувчи ҳ ужжатдир . Варрант ва унинг реквизитлари Шуни щам таъкидлаш лозимки , варрант қуйидаги мажбурий реквизитларга эга булиши лозим :  “Варрант ” деб номланиши ;  Давлат органидан рўйхатдан ўтганлиги санаси ва тартиб ра қами ;  Варрант имзоланган сана ;  Варрант эмитентининг номланиши , юридик манзили ва банкининг реквизитлари ;  Эмитентнинг базис активни сотиш тўғ рисидаги расмий мажбурияти ;  Варрант шартномаси амал қилиш муддати ёки амалга оширилиш санаси ;  Варрантни харид қилувчисининг номланиши (эгаси ёзилган варрант учун );  Базис активнинг хусусиятлари ;  Варрант эмитентининг имзоси ва му ҳри .www.arxiv.u

Қ имматли қ о ғ озлар бозори тушунчаси  Қ имматли қ о ғ озлар бозори - бу юридик ва жисмоний шахслар ыртасида муомалага қ имматли қ о ғ озлар чи қ ариш , унинг айланиши щамда уларни тылаб берилиши билан бо ғ ли қ и қ тисодий муносабатлар йи ғ индисидир . Қ имматли қ огозлар би рламчи бозорининг инвесторлар таркиби Акциянинг бирламчи эмиссияси Акциянинг бирламчи эмиссияси Мехнат жамоаси Мехнат жамоаси Давлат улуши Давлат улуши Хорижий Сармоядор улуши Хорижий Сармоядор улуши Эркин Савдо улуши Эркин Савдо улушиwww.arxiv.uz

Молия бозорининг таркибий тузилмаси Молия бозори Банклар капитали бозори Кимматли когозлар бозори Валюта бозори Сугурта ва инвестиция фондлари Қ имматли ко ғ озлар бозорининг таркибий тузилиши Кимматли когозлар бозори Кимматли когозлар бозорининг умумий инфртузилмаси Кимматли когозлар бозорининг махсус инфратузилмасиwww.arxiv.uz

Кимматли когозлар бозорининг шакллари Кимматли когозлар бозори Кимматли когозлар бозори Бирламчи ва Иккиламчи бозор Бирламчи ва Иккиламчи бозор Уюшган ва уюшмаган бозор Уюшган ва уюшмаган бозор Биржа ва биржадан ташкари Биржа ва биржадан ташкари Муддатли ва касса бозори Муддатли ва касса бозори Кимматли когозларнинг бирламчи бозори  Қ имматли қ о ғ озларнинг бирламчи бозори – бу қ имматли қ о ғ озларнинг бирламчи эмиссияси ва унинг биринчи эгалари ыртасида жойлаштириш жараёнидаги бозордир . Бу бозор учун маълум тартиб -қ оидалар белгиланган . Эмитент бирламчи эмиссияда чи қ арилган барча қ имматли қ о ғ озларни бирламчи инвесторлар ыртасида тўли қ жойлаштириши шарт .www.arxiv.uz

Кимматли когозларнинг иккиламчи бозори  Қ имматли қо ғозларнинг иккиламчи бозори - бу аввал муомалага чи қ арилган ва щеч былмаганда бир марта олиб сотилган қимматли қо ғозлар бозоридир . Ушбу бозорларда қ имматли қ о ғозларлар олди - сотдиси натижасида қ имматли қ о ғозлар амал қилиш муддати бўйича ўз эгасини ўзгартиради , яъни эркин равишда қ ўлдан - қўлга ўтади . Қ имматли қ о ғозларнинг иккиламчи бозорининг асосий хусусияти унинг ликвидлигидир . Кимматли когозларнинг уюшган бозори  Қ имматли қо ғозларнинг уюшган бозори – бу қимматли қо ғозлар билан савдоларни савдо иштирокчилари ва уни ташкил этувчи учун ырнатилган қатъий тартиб -қоидалар билан амалга оширилишидир . Бу бозорда қимматли қо ғозлар билан олди -сотди битимлари маълум , ани қ жойда , белгиланган муддатда ва унинг малакали

Кимматли когозларнинг уюшмаган бозори  Қ имматли қо ғозларнинг уюшмаган бозори – бу қимматли қо ғозлар билан савдоларни савдо иштирокчилари ыртасида қатъий белгиланган тартиб -қоидаларсиз амалга оширилишидир . Бу бозор маълум белгиланган жойда , маълум муддатда олди - сотдини амалга оширмайди . қимматли қо ғозларнинг уюшмаган бозорида сотувчи ва харидор олди -сотдиси фонд биржасидан таш қарида ўзаро олиб бор ил ади . Кимматли когозларнинг биржа бозори  Қимматли қоғозларнинг биржа бозори – бу фонд биржасида ўзи ўрнатган тартиб -қоидалар асосида қимматли қоғозлар билан савдо қилиш бозоридир . Биржа бозори ызига хос инвестиция институтлари томонидан ташкил этилган бозор бўлиб , унда қимматли қоғозлар билан савдо битимлари бу бозорнинг малакали иштирокчилари томонидан қатъий ырнатилган тарти

Кимматли когозларнинг биржадан ташкари бозори Қимматли қоғозларнинг биржадан таш қари бозори - бу қимматли қоғозлар билан савдо -соти қ фонд биржасидан таш қарида олиб бориладиган бозор дир . Биржадан таш қари бозор ташкил этилишига қараб икки гуру ҳга бўлинади :  -уюшган биржадан таш қари бозор ;  -уюшмаган биржадан таш қари бозор . Қимматли қоғозларнинг уюшган биржадан таш қари бозори деганда унинг ташкилотчилар томонидан ўрнатилган тартиб -қоидалар ва савдога қўйиш шартлари асосида тузилган махсус компьютер тизими тушунилади . Бу бозорда асосан ўрта ва кичик эмитентларнинг қимматли қоғозлари савдога қўйилади . Қимматли қоғозларнинг уюшмаган биржадан таш қари бозорида эса фонд биржасида котировкага жавоб бермаган ва савдога қўйилмаган қимматли қоғозлар савдо - соти ғи амалга оширилади

Ў збекистон Республикасининг 1993 йил 2 сентябрида қабул қилинган « қимматли қо ғозлар ва фонд биржаси тў ғрисида » ги ва 1996 йил 25 апрелдаги « қимматли қо ғозлар бозорининг фаолият кўрсатиш механизми тў ғрисида » ги қонунларига асосан инвестиция институти бу қимматли қо ғозлар бозорида ўз фаолиятини амалга оширувчи ва асосий фаолият сифатида юритувчи юридик ва жисмоний шахс ҳ исобланади . Инвестиция институтларининг шакллари Ўзбекистон Республикасида амалдаги қонунларга асосан қимматли қоғозлар бозорида инвестиция институтлари ўзфаолиятини қуйидаги шаклларда юритиши мумкин :  Инвестиция масла ҳатчиси ;  Инвестиция воситачиси (брокер ва дилер );  Инвестиция компанияси ;  Инвестиция фонди ;  Бош қарувчи компания ;  Депозитарий ;  Ҳисоб – клиринг палатаси ;  Реестр са қловчилар (ре

Инвестиция институтларига куйиладиган мажбурий шартлар Қ имматли қо ғозлар бозори фаолиятини мувофи қлаштириш ва назорат қилиш Маркази республика худудидаги барча инвестиция институтларига қуйидаги мажбурий малака шартларини қўяди :  инвестиция институтлари уставида қимматли қо ғозлар билан фаолият асосий фаолият деб расмийлаштирилиши ;  улар ходимларнинг таркибида малака шащодатномасига эга былган мутахассисларнинг мавжудлиги ;  инвесторлар олдида жавобгарлик учун зарур минимал ыз мабла ғининг мавжудлиги ;  қимматли қо ғозлар билан бо ғли қ операцияларни ани қ ва тўли қ акс эттирувчи хисоб ва хисобот тизимининг мавжудлиги . Инвестиция институтларининг ў з маблаглари  Инвестиция институтларининг ыз мабла ғлари деганда - устав , за ҳ ира , қ ў шимча фондлари ва бевосита фойдадан ташкил

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНИНГ ҚО НУНИ 22.07.2008 й. N ЎРҚ-163 Қ ИММАТЛИ Қ О Ғ ОЗЛАР БОЗОРИ ТЎ Ғ РИСИДА Қонунчилик палатаси томонидан 2008 йил 13 февралда қ абул қ илинган Сенат томонидан 2008 йил 27 июнда маъ қ улланган 1-боб. Умумий қ оидалар (1-3-моддалар) 2-боб. Қимматли қ оғозларни чи қ ариш (4-12-моддалар) 3-боб. Қимматли қ оғозларни жойлаштириш ва уларнинг муомаласи (13-18-моддалар) 4-боб. Қимматли қ оғозлар бозорида профессионал фаолият (19-30-моддалар) 5-боб. Қимматли қ оғозларга бўлган ху қ у қ ларни хисобга олиш (31-37-моддалар) 6-боб. Қимматли қ оғозлар бозорида ахборотни ошкор қ илиш (38-47-моддалар) 7-боб. Қимматли қ оғозлар бозорини тартибга солиш (48-52-моддалар) 8-боб. Қимматли қ оғозлар бозори иштирокчиларининг ху қ у қ лари, мажбуриятлари ва жавобгарлиги (53-57-моддалар) 9-

3-модда. Асосий тушунчалар Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади: акция - ўз эгасининг акциядорлик жамияти фойдасининг бир қисмини дивидендлар тарзида олишга, акциядорлик жамиятини бошқаришда иштирок этишга ва у тугатилганидан кейин қоладиган мол-мулкнинг бир қисмига бўлган хуқуқини тасдиқловчи, амал қилиш муддати белгиланмаган эгасининг номи ёзилган эмиссиявий қимматли қоғоз; ахборотни ошкор Қилиш - Қимматли Қоғозлар бозорида манфаатдор шахсларнинг ахборотни олиш маҚсадидан Қатъи назар, ахборотдан унинг топилиши ва олинишини кафолатлайдиган шаклларда фойдаланишини таъминлаш; вексель - вексель берувчининг ёки векселда кўрсатилган бошҚа тўловчининг векселда назарда тутилган муддат келганда вексель эгасига муайян суммани тўлашга доир шартсиз мажбуриятини тасдиҚловчи ноэмиссияви

депозитарийнинг хисобга олиш регистрлари - депозитарийда Қимматли Қоғозларни саҚлаш ва Қимматли Қоғозларга бўлган хуҚуҚларни хисобга олиш бўйича депозитар операциялар стандартлари билан белгиланган ёзувлар тизими; депонент - депозитарийда депо хисобварағига эга бўлган шахс; инвестиция активлари - Қимматли Қоғозлар, пул маблағлари ва Қонун хужжатларига мувофиҚ инвестиция активлари деб эътироф этиладиган бошҚа мол-мулк; инвестор - Қимматли Қоғозларни ўз номидан ва ўз хисобидан олувчи юридик ёки жисмоний шахс; корпоратив облигациялар - очиҚ акциядорлик жамиятлари ва бошҚа ташкилий-хуҚуҚий шаклларда ташкил этилган тижорат банклари томонидан чиҚариладиган облигациялар; (ЎзР 15.12.2009 й. ЎРҚ-232-сон Қонуни тахриридаги хатбоши) ноэмиссиявий Қимматли Қоғозлар - ушбу Қонунга мувофиҚ эмиссиявий Қим

Қ имматли қ о ғ озлар - хужжатлар бўлиб, улар бу хужжатларни чиҚарган юридик шахс билан уларнинг эгаси ўртасидаги мулкий хуҚуҚларни ёки Қарз муносабатларини тасдиҚлайди, дивидендлар ёки фоизлар тарзида даромад тўлашни хамда ушбу хужжатлардан келиб чиҚадиган хуҚуҚларни бошҚа шахсларга ўтказиш имкониятини назарда тутади. Қимматли Қоғозларнинг Қиймати Ўзбекистон Республикаси миллий валютасида ифодаланади; Қимматли Қоғозлар бозори - юридик ва жисмоний шахсларнинг Қимматли Қоғозларни чиҚариш, жойлаштириш ва уларнинг муомаласи билан боғлиҚ муносабатлари тизими; Қимматли Қоғозлар бозори иштирокчилари - Қимматли Қоғозлар эмитентлари, Қимматли Қоғозларнинг эгалари, инвесторлар, Қимматли Қоғозлар бозорининг профессионал иштирокчилари, шунингдек Қонун хужжатларида белгиланган тартибда биржалар; Қимма

Қимматли Қоғозларни номинал саҚловчи - Қимматли Қоғозлар эгаларининг реестрида рўйхатдан ўтказилган, Қимматли Қоғозларнинг эгаси бўлмаган холда бошҚа шахснинг (Қимматли Қоғозлар эгасининг ёки у вакил Қилган шахснинг) топшириғига биноан Қимматли Қоғозларни саҚлаш, хисобга олиш ва уларга бўлган хуҚуҚларни тасдиҚлашни амалга оширувчи депозитарий; Қимматли Қоғозларни чиҚариш - юридик шахснинг фуҚаролик хуҚуҚларининг объекти сифатида Қимматли Қоғозлар пайдо бўлишига Қаратилган харакатлари; Қимматли Қоғозлар эгаси - Қимматли Қоғозлар ўзига мулк хуҚуҚи ёки бошҚа ашёвий хуҚуҚ асосида тегишли бўлган юридик ёки жисмоний шахс; Қимматли Қоғозлар эгалари реестри - рўйхатдан ўтказилган Қимматли Қоғозлар эгаларининг белгиланган санадаги холатга кўра шакллантирилган, уларга Қарашли эгасининг номи ёзилган

2-БОБ. ҚИММАТЛИ ҚОҒОЗЛАРНИ ЧИҚАРИШ 4-модда. Қимматли Қоғозларнинг чиҚарилиш шакли 5-модда. Эмиссиявий Қимматли Қоғозларни чиҚариш тўғрисидаги Қарор 6-модда. Эмиссиявий Қимматли Қоғозларнинг чиҚарилишини давлат рўйхатидан ўтказиш 7-модда. Эмиссиявий Қимматли Қоғозларнинг чиҚарилишини давлат рўйхатидан ўтказишни рад этиш 8-модда. Эмиссиявий Қимматли Қоғозларнинг чиҚарилишини ва (ёки) илгари рўйхатдан ўтказилган эмиссиявий Қимматли Қоғозлар чиҚарилишига доир ўзгартишларни давлат рўйхатидан ўтказганлик учун йиғим 9-модда. Эмиссиявий Қимматли Қоғозлар чиҚарилишларининг ягона давлат реестри 10-модда. Эмиссиявий Қимматли Қоғозлар чиҚарилишини тўхтатиб туриш, эмиссиявий Қимматли Қоғозлар чиҚарилишини амалга ошмаган ёки хаҚиҚий эмас деб топиш 11-модда. Давлат Қимматли Қоғозларини чиҚариш 12-модда.

эмиссиявий Қимматли Қоғозларнинг эгасининг номи ёзилганлиги ёки таҚдим этувчига тегишлилиги; эмиссиявий Қимматли Қоғозлар эгасининг хуҚуҚлари; эмиссиявий Қимматли Қоғозларни жойлаштириш шартлари; чиҚарилишдаги эмиссиявий Қимматли Қоғозларнинг сони; илгари жойлаштирилган эмиссиявий Қимматли Қоғозларнинг сони; эмиссиявий Қимматли Қоғозларнинг номинал Қиймати. Эмиссиявий Қимматли Қоғозларни чиҚариш тўғрисидаги Қарорда Қонун хужжатларига мувофиҚ бошҚа Қоидалар хам кўрсатилиши мумкин. Эмиссиявий Қимматли Қоғозларни чиҚариш тўғрисидаги Қарор Қонун хужжатларига ва эмитентнинг уставига мувофиҚ эмитент бошҚарув органи томонидан тасдиҚланади. Эмитентнинг мажбуриятлари бажарилишини гаров, банк кафолати ёки Қонунда назарда тутилган бошҚа усуллар билан Қўшимча таъминланадиган облигацияларни чиҚариш тўғ

6-модда. Эмиссиявий Қимматли Қоғозларнинг чиҚарилишини давлат рўйхатидан ўтказиш Эмиссиявий Қимматли Қоғозларнинг чиҚарилишини давлат рўйхатидан ўтказиш Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи томонидан эмитентнинг аризаси асосида амалга оширилади. Эмитентнинг аризасига Қуйидагилар илова Қилинади: эмиссиявий Қимматли Қоғозларни чиҚариш тўғрисидаги Қарор; Қимматли Қоғозлар эмиссия рисоласи; бланка намунаси (хужжатли шаклдаги эмиссиявий Қимматли Қоғозлар чиҚарилган таҚдирда); рўйхати Қонун хужжатларида белгиланадиган бошҚа хужжатлар. Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи эмиссиявий Қимматли Қоғозларнинг чиҚарилишини рўйхатдан ўтказиш учун таҚдим этилган хужжатлар олинган санадан эътиборан ўттиз кун ичида давлат рўйхатидан ўт

8-модда. Эмиссиявий Қимматли Қоғозларнинг чиҚарилишини ва (ёки) илгари рўйхатдан ўтказилган эмиссиявий Қимматли Қоғозлар чиҚарилишига доир ўзгартишларни давлат рўйхатидан ўтказганлик учун йиғим Эмиссиявий Қимматли Қоғозларнинг чиҚарилишини давлат рўйхатидан ўтказишда эмитент мазкур чиҚарилишдаги эмиссиявий Қимматли Қоғозлар номинал Қийматининг 0,01 фоизи миҚдорида республика бюджетига йиғим тўлайди. Илгари рўйхатдан ўтказилган чиҚарилишдаги эмиссиявий Қимматли Қоғозларнинг номинал Қиймати оширилган таҚдирда, эмитент мазкур чиҚарилишдаги эмиссиявий Қимматли Қоғозлар номинал Қиймати ошган суммасининг 0,01 фоизи миҚдорида республика бюджетига йиғим тўлайди. Эмиссиявий Қимматли Қоғозларни давлат рўйхатидан ўтказганлик учун йиғим Қуйидаги холларда олинмайди: акциялар Ўзбекистон Республикаси Дав

11-модда. Давлат Қимматли Қоғозларини чиҚариш Давлат Қимматли Қоғозларини чиҚариш эмиссия рисоласисиз ва давлат Қимматли Қоғозларининг чиҚарилиши давлат рўйхатидан ўтказилмаган холда Қонун хужжатларида белгиланган тартибда амалга оширилади. Давлат Қимматли Қоғозлари ҚисҚа муддатли (бир йилгача муддатга), ўртача муддатли (бир йилдан беш йилгача муддатга) ва узоҚ муддатли (беш йил ва ундан ортиҚ муддатга) этиб чиҚарилиши мумкин. 12-модда. Депозит сертификатларини ва векселларни чиҚариш Депозит сертификатларини чиҚариш Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи билан келишилган холда Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан белгиланган тартибда амалга оширилади. Векселларни чиҚариш Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи б

14-модда. Қимматли Қоғозларни жойлаштириш Эмитентлар Қимматли Қоғозларни мустаҚил равишда, шунингдек банклар ва инвестиция воситачилари орҚали жойлаштириш хуҚуҚига эга. Қимматли Қоғозларни жойлаштириш Қуйидаги турларда амалга оширилиши мумкин: Қимматли Қоғозларни хусусий йўсинда жойлаштириш (олдиндан маълум бўлган, сони чекланган инвесторлар орасида ёпиҚ обуна Қилиш, оммавий эълон бермаган ва реклама кампанияси ўтказмаган холда); Қимматли Қоғозларни оммавий жойлаштириш (сони чекланмаган инвесторлар орасида рекламадан фойдаланган холда очиҚ обуна Қилиш). Ушбу модданинг иккинчи Қисмида санаб ўтилган холларнинг хар бири учун Қимматли Қоғозлар чиҚарилишининг энг кам ёки энг кўп хажми Қонун хужжатларида белгиланади. Ўзбекистон Республикаси Давлат мулкини бошҚариш давлат Қўмитаси тасдиҚлаган эми

16-модда. Қимматли Қоғозлар савдосининг ташкилотчилари Қимматли Қоғозлар савдосининг ташкилотчилари Қуйидагилардир: фонд биржаси, шунингдек Қимматли Қоғозлар бозори тўғрисидаги Қонун хужжатлари талабларига мувофиҚ фонд бўлимларини ташкил этган бошҚа биржалар; Қимматли Қоғозларнинг биржадан ташҚари савдоси ташкилотчиси; Қимматли Қоғозларнинг мулкдори ёки Қимматли Қоғозларга бўлган мулкий хуҚуҚ эгаси. Ушбу модданинг: биринчи Қисми иккинчи хатбошисида кўрсатилган Қимматли Қоғозлар савдосининг ташкилотчилари Қимматли Қоғозлар савдосини ташкил этиш Қоидаларини Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи билан келишувга биноан белгилайди; биринчи Қисми учинчи ва тўртинчи хатбошиларида кўрсатилган Қимматли Қоғозлар савдосининг ташкилотчилари савдони Қонун хужжатларида

4-БОБ. ҚИММАТЛИ ҚОҒОЗЛАР БОЗОРИДА ПРОФЕССИОНАЛ ФАОЛИЯТ 19-модда. Қимматли Қоғозлар бозорида профессионал фаолиятни амалга ошириш 20-модда. Қимматли Қоғозлар бозорида профессионал фаолиятни бирга Қўшиб олиб боришга доир чеклашлар 21-модда. Инвестиция воситачисининг (брокерининг, дилерининг) фаолияти 22-модда. Инвестиция маслахатчисининг фаолияти 23-модда. Инвестиция фондининг фаолияти 24-модда. Инвестиция активларини ишончли бошҚарувчининг фаолияти 25-модда. Депозитарий фаолияти 26-модда. Хисоб-китоб-клиринг палатасининг фаолияти 27-модда. Трансфер-агент фаолияти 28-модда. Қимматли Қоғозларнинг биржадан ташҚари савдоси ташкилотчиси фаолияти 29-модда. Қимматли Қоғозлар бозоридаги операцияларни ва битимларни хисобга олиш 30-модда. Қимматли Қоғозлар бозори профессионал иштирокчиси ва унинг миж

20-модда. Қимматли Қоғозлар бозорида профессионал фаолиятни бирга Қўшиб олиб боришга доир чеклашлар Инвестиция фондининг фаолияти бошҚа турдаги фаолият билан бирга Қўшиб олиб борилиши мумкин эмас. Депозитарийнинг профессионал фаолиятини бирга Қўшиб олиб борувчи трансфер-агент инвестиция воситачисининг профессионал фаолиятини амалга оширишга хаҚли эмас. Профессионал фаолиятни бирга Қўшиб олиб бориш ва Қимматли Қоғозлар бўйича операцияларни ўтказишга доир Қўшимча чекловлар Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи томонидан белгиланади. 21-модда. Инвестиция воситачисининг (брокерининг, дилерининг) фаолияти Воситачилик ёки топшириҚ шартномаси ёхуд мижознинг воситачиси ёки ишончли вакили сифатида Қимматли Қоғозларга доир битимларни тузиш учун берилган ишончнома а

Қимматли Қоғозларни сотиб олиш ва (ёки) сотиш нархини ошкора эълон Қилиш орҚали ушбу Қимматли Қоғозларни ўзи эълон Қилган нархларда сотиб олиш ва (ёки) сотиш мажбурияти билан ўз номидан хамда ўз хисобидан Қимматли Қоғозларга доир олди-сотди битимлари тузувчи юридик шахс дилердир. Дилер Қимматли Қоғозлар нархидан ташҚари уларга доир олди-сотди шартномасининг бошҚа мухим шартларини: сотиб олинадиган ва (ёки) сотиладиган Қимматли Қоғозларнинг энг кам ва энг кўп миҚдорини, шунингдек эълон Қилинган нархларнинг амалда бўлиш муддатини ошкора эълон Қилиш хуҚуҚига эга. Ушбу эълонда Қимматли Қоғозларга доир олди-сотди шартномасининг бошҚа мухим шартлари кўрсатилмаган таҚдирда, дилер ўз мижози таклиф Қилган мухим шартлар асосида шартнома тузиши шарт. Дилер Қимматли Қоғозлар олди-сотди шартномасини ту

24-модда. Инвестиция активларини ишончли бошҚарувчининг фаолияти Юридик шахснинг - ишончли бошҚарувчининг унга эгалик Қилиш учун топширилган ва бошҚа шахсга тегишли бўлган: Қимматли Қоғозларни, шу жумладан, инвестиция активларини бошҚариш жараёнида олинадиган Қимматли Қоғозларни; Қимматли Қоғозларга инвестиция Қилиш учун мўлжалланган ва инвестиция активларини бошҚариш жараёнида олинадиган пул маблағларини шу шахснинг ёки у кўрсатган шахснинг манфаатларини кўзлаб, ўз номидан ишончли бошҚарувни белгиланган муддат мобайнида амалга ошириши инвестиция активларини бошҚариш бўйича фаолиятдир. 25-модда. Депозитарий фаолияти Қимматли Қоғозларни саҚлаш, уларга бўлган хуҚуҚларни хисобга олиш ва тасдиҚлаш бўйича хизматлар кўрсатувчи юридик шахс депозитарийдир. Ўзбекистон Республикаси худудидаги депози

депо хисобвараҚлари бўйича эмиссиявий Қимматли Қоғозларнинг мавжудлиги ва харакати, уларнинг холати тўғрисидаги ахборотнинг махфийлигини таъминлаши, Қонун хужжатларида назарда тутилган холлар бундан мустасно; Қонун хужжатларида белгиланган тартибда депо хисобварағи бўйича операцияларни Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи, монополияга Қарши давлат органи, шунингдек суднинг, суриштирув ва тергов органларининг Қарорлари асосида тугатиши; ўз фаолиятига тааллуҚли маълумотларни Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органининг, давлат солиҚ хизмати органининг, монополияга Қарши давлат органининг, шунингдек суднинг, суриштирув ва тергов органларининг талабларига биноан Қонун хужжатларида белгиланган доирада ва тартибда таҚдим этиши;

26-модда. Хисоб-китоб-клиринг палатасининг фаолияти Ўзаро мажбуриятларни (Қимматли Қоғозларга доир битимлар бўйича ахборотни тўплаш, солиштириш, тузатиш ва уларга доир бухгалтерия хужжатларини тайёрлаш) аниҚлаш хамда Қимматли Қоғозларни етказиб бериш ва улар юзасидан хисоб-китоблар бўйича ўзаро мажбуриятларни хисобга олиш бўйича фаолиятни амалга оширувчи юридик шахс хисоб-китоб-клиринг палатасидир. Хисоб-китоб-клиринг палаталари ўзаро мажбуриятларни аниҚлаш чоғида тайёрланган Қимматли Қоғозлар, пул маблағлари ва бухгалтерия хужжатларини Қимматли Қоғозлар бозорининг Қайси иштирокчилари учун хисоб-китоблар амалга оширилаётган бўлса, шу иштирокчилар билан тузилган шартномалар асосида ижро этиш учун Қабул Қилади. 27-модда. Трансфер-агент фаолияти Қимматли Қоғозларга бўлган хуҚуҚларни хисобга о

29-модда. Қимматли Қоғозлар бозоридаги операцияларни ва битимларни хисобга олиш Қимматли Қоғозлар бозорининг профессионал иштирокчиси Қимматли Қоғозлар бозорида ўзи амалга ошираётган барча операциялар ва битимлар хисобини юритади, уларни хисобга олишга доир хужжатларнинг Қонун хужжатларида белгиланган тартибда саҚланишини таъминлайди. 30-модда. Қимматли Қоғозлар бозори профессионал иштирокчиси ва унинг мижози муносабатлари Қимматли Қоғозлар бозори профессионал иштирокчиси ва унинг мижози муносабатлари Қонун хужжатлари хамда шартнома билан тартибга солинади. Мижозлар хисобидан битимлар тузиш мижозлар билан тузилган шартномалар асосида фаҚат брокерлар ва инвестиция активларини ишончли бошҚарувчилар томонидан амалга оширилиши мумкин. 5-БОБ. ҚИММАТЛИ ҚОҒОЗЛАРГА БЎЛГАН ХУҚУҚЛАРНИ ХИСОБГА ОЛИШ 3

33-модда. Қимматли Қоғозлар марказий депозитарийси Қимматли Қоғозлар марказий депозитарийси давлат унитар корхонаси шаклида ташкил этилади хамда фаолиятини хизматлар кўрсатишдан олинган даромадлар ва бошҚа тушумлар хисобидан амалга оширади. Қимматли Қоғозлар марказий депозитарийси хизматлари учун тарифларнинг миҚдорлари Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги билан келишилган холда Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи томонидан тасдиҚланади. 34-модда. Қимматли Қоғозлар марказий депозитарийсининг мутлаҚ вазифалари Қимматли Қоғозлар марказий депозитарийсининг мутлаҚ вазифалари Қуйидагилардан иборат: эмиссиявий Қимматли Қоғозларни хисобга Қўйиш, давлат эмиссиявий Қимматли Қоғозлари бундан мустасно; эмиссиявий хужжатсиз Қимматли Қоғозларни саҚлаш, давлат эми

35-модда. Қимматли Қоғозлар марказий депозитарийсининг марказий рўйхатдан ўтказувчи вазифасини бажаришдаги хуҚуҚ ва мажбуриятлари Қимматли Қоғозлар марказий депозитарийси марказий рўйхатдан ўтказувчи вазифасини бажараётганда Қимматли Қоғозларнинг номинал саҚловчиларидан акциялар эгалари реестрларини ва корпоратив облигациялар эгалари реестрларини шакллантириш учун зарур маълумотларни сўраш ва олиш хуҚуҚига эга. Қимматли Қоғозлар марказий депозитарийси марказий рўйхатдан ўтказувчи вазифасини бажараётганда Қонун хужжатларига мувофиҚ бошҚа хуҚуҚларга хам эга бўлиши мумкин. Қимматли Қоғозлар марказий депозитарийси марказий рўйхатдан ўтказувчи вазифасини бажараётганда: акциялар эгаларининг ва корпоратив облигациялар эгаларининг белгиланган санадаги холатга кўра шакллантирилган реестрларини саҚл

37-модда. Депозитарийларда Қимматли Қоғозларнинг бут саҚланиши кафолатлари Депозитарийларда Қимматли Қоғозларнинг бут саҚланиши Қимматли Қоғозларни саҚлашга доир талабларга жавоб берадиган саҚлаш жойларида хамда хисобга олиш регистрларини депозитар операциялар стандартларига мувофиҚ юритиш орҚали таъминланади. Қимматли Қоғозлар марказий депозитарийсида саҚланаётган ва хисобга олинаётган Қимматли Қоғозларнинг бут саҚланиши Қимматли Қоғозлар марказий депозитарийсининг маълумотлар ахборот банкида такрорий саҚлаб туриш тизими орҚали, техник тизимда узилишлар юз берганда ва кутилмаган вазиятлар юзага келган таҚдирда, Қимматли Қоғозлар марказий депозитарийси маълумотлар банкини тезкор тиклаш орҚали хам таъминланади. Қимматли Қоғозларнинг депозитарийларда бут саҚланиши кафолатларини таъминлаш Қим

39-модда. Эмитентнинг ахборотни ошкор Қилиши Эмитент, давлат Қимматли Қоғозлари эмитенти бундан мустасно, ахборотни: Қимматли Қоғозлар эмиссия рисоласида; эмитентнинг йилнинг хар чорагидаги ва йиллик хисоботида; эмитентнинг фаолиятидаги мухим фактлар тўғрисидаги хабарларда ошкор Қилади. Қимматли Қоғозлар эмиссия рисоласида Қуйидагилар кўрсатилиши керак: эмитентнинг тўлиҚ ва ҚисҚартирилган номи, унинг жойлашган ери (почта манзили), банк реквизитлари, юридик шахсларни давлат рўйхатидан ўтказувчи органлар (бундан буён матнда рўйхатдан ўтказувчи орган деб юритилади), давлат статистикаси ва солиҚ хизмати органлари томонидан берилган рўйхатдан ўтказиш ва идентификация раҚамлари; охирги уч йилдаги ёки, агар эмитент фаолиятни уч йилдан камроҚ муддат мобайнида амалга ошираётган бўлса, хар бир тугал

Қўшимча чиҚарилган Қимматли Қоғозлар хаҚидаги асосий маълумотлар; хисобот йилида эмитентнинг фаолиятидаги мухим фактлар. Эмитентнинг фаолиятидаги мухим фактлар Қуйидагилардир: эмитентнинг номи ёки жойлашган ери (почта манзили) ўзгарганлиги; эмитент фаолиятининг Қайта ташкил этилганлиги, тўхтатиб турилганлиги ёки тугатилганлиги; эмитентнинг олий бошҚарув органи томонидан Қабул Қилинган Қарорлар; Қимматли Қоғозларга бўлган хуҚуҚларнинг ўзгарганлиги; мансабдор шахслар шахсий таркибидаги ўзгаришлар; эмитентнинг филиаллари ва ваколатхоналари, шўъба ва тобе жамиятлари рўйхатидаги ўзгаришлар; эмитентнинг мол-мулки, банк хисобвараҚлари хатланганлиги, эмитентга нисбатан унинг активлари Қийматининг 10 фоизидан ортиҚ миҚдорда даъво Қўзғатилганлиги; эмитент устав фондининг ёки асосий ва айланма маблағ

Эмитент: Қимматли Қоғозлар эмиссия рисоласини ва эмитентнинг йиллик хисоботини барча манфаатдор шахслар танишиб чиҚиши учун таҚдим этиши; Қимматли Қоғозларни жойлаштириш бошланишига камида икки хафта Қолганида Қимматли Қоғозлар эмиссия рисоласининг матни билан танишиб чиҚиш жойи ва тартиби тўғрисидаги маълумотларни, шунингдек ушбу модда иккинчи Қисмининг иккинчи, тўртинчи, бешинчи ва ўн иккинчи хатбошиларида кўрсатилган ахборотни оммавий ахборот воситаларида эълон Қилиши; йиллик хисоботни акциядорларнинг йиллик умумий йиғилиши ёки эмитентнинг бошҚа олий бошҚарув органининг йиллик умумий йиғилиши ўтказилганидан кейин уч хафта ичида оммавий ахборот воситаларида эълон Қилиши; йиллик хисоботни Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органига акциядорларнинг йиллик уму

бир эмитентнинг Қимматли Қоғозлари билан бир марталик операция, агар бу операция бўйича Қимматли Қоғозларнинг сони мазкур Қимматли Қоғозлар умумий сонининг камида 15 фоизини ташкил этган бўлса, уларнинг амалга оширилганлиги хаҚида Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органига икки иш куни ичида ёзма шаклда ахборот беради. 41-модда. Қимматли Қоғозлар савдоси ташкилотчисининг ахборотни ошкор Қилиши Қимматли Қоғозлар савдоси ташкилотчиси, Қимматли Қоғозлар мулкдори ёки Қимматли Қоғозларга бўлган мулкий хуҚуҚ эгаси бундан мустасно: савдода битимлар тузиш Қоидаларини; савдога Қўйишга рухсат берилган Қимматли Қоғозлар рўйхатини; Қонун хужжатларига мувофиҚ бошҚа ахборотни ошкор Қилади. Савдо ташкилотчиси Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давла

45-модда. Қимматли Қоғозлар бозорида ахборотнинг махфийлиги Қимматли Қоғозлар бозори профессионал иштирокчиларининг мижозлари, улар хисобвараҚларининг холати ва ўтказилган операциялар тўғрисидаги маълумотлар, шунингдек Қимматли Қоғозларга доир битимларнинг мазмуни (Қимматли Қоғозларнинг номи, сони, бахоси, битим тузилган сана, ваҚт, биржа савдоси ўтказилган холларда эса савдода иштирок этган шахслар хам бундан мустасно) махфий ахборот бўлади. Махфий ахборотга эга шахслар бу ахборотдан битимлар тузиш учун фойдаланиш, шунингдек уни битимлар тузиш учун бошҚа шахсларга беришга хаҚли эмас. Махфий ахборотдан фойдаланиш имкониятига эга бўлган шахслар бундай ахборотни ошкор этганлик учун белгиланган тартибда жавобгар бўладилар. 46-модда. Қимматли Қоғозлар бозорида махфий ахборотни ошкор Қилиш Махф

7-БОБ. ҚИММАТЛИ ҚОҒОЗЛАР БОЗОРИНИ ТАРТИБГА СОЛИШ 48-модда. Қимматли Қоғозлар бозорини давлат томонидан тартибга солиш асослари 49-модда. Қимматли Қоғозлар бозори иштирокчиларининг хуҚуҚларини химоя Қилиш маҚсадида Қимматли Қоғозлар бозоридаги чекловлар 50-модда. Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи 51-модда. Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органининг хуҚуҚлари 52-модда. Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органининг мажбуриятлари 48-модда. Қимматли Қоғозлар бозорини давлат томонидан тартибга солиш асослари Қимматли Қоғозлар бозорини давлат томонидан тартибга солиш: Қимматли Қоғозлар бозоридаги профессионал фаолиятни хамда биржа фаолиятини лицензиялаш ва (ёки) бундай фаолиятга нисбатан мажбур

а) давлат Қимматли Қоғозларини эмиссия Қилиш; б) акциядорлик жамиятининг акциядорларига ўзларига тегишли акциялар сонига мутаносиб равишда Қимматли Қоғозларни олишда белгиланган тартибда имтиёзли хуҚуҚ бериш; в) Ўзбекистон Республикасининг норезидентлари томонидан Қимматли Қоғозларни олишга Қонун хужжатлари билан чекловлар жорий этиш. Корпоратив облигацияларни фаҚат тижорат банклари, шунингдек Қуйидаги шартларга риоя этган холда очиҚ акциядорлик жамиятлари: аудиторлик ташкилотининг хулосаси билан тасдиҚланган ўз капиталининг облигациялар чиҚариш тўғрисида Қарор Қабул Қилинган санадаги миҚдори доирасида; кейинги уч йил мобайнида рентабеллик, тўловга Қобилиятлилик, молиявий барҚарорлик ва ликвидликнинг аудиторлик ташкилоти хулосалари билан тасдиҚланган ижобий кўрсаткичларига эга бўлса, шунин

Қимматли Қоғозлар бозоридаги профессионал фаолиятни лицензиялайди; инвесторларнинг хамда Қимматли Қоғозлар эгаларининг хуҚуҚлари ва Қонуний манфаатлари химоя Қилинишини таъминлайди; Қимматли Қоғозлар бозорини шакллантириш ва тартибга солиш хамда унинг иштирокчилари фаолияти сохасида норматив-хуҚуҚий хужжатлар ишлаб чиҚади; Қимматли Қоғозлар бозорида профессионал фаолиятни амалга оширишга доир талабларни, Қимматли Қоғозлар бозори профессионал иштирокчиларининг мутахассисларига Қўйиладиган малака талабларини белгилайди, уларни аттестациядан ўтказади ва малака гувохномалари беради; эмиссиявий Қимматли Қоғозларни (давлат Қимматли Қоғозлари бундан мустасно) муомалага чиҚариш, Қимматли Қоғозларга доир битимларни рўйхатдан ўтказиш Қоидаларини, Қимматли Қоғозларга доир операцияларни хисобга олиш в

52-модда. Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органининг мажбуриятлари Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органи: Қимматли Қоғозлар бозори иштирокчиларининг мурожаатларини кўриб чиҚиши хамда инвесторларнинг хуҚуҚлари бузилганлиги фактлари аниҚланган таҚдирда текширувлар ўтказиши ва Қонун хужжатларида назарда тутилган чора-тадбирларни кўриши; давлат бошҚаруви органларидан хамда Қимматли Қоғозлар бозори иштирокчиларидан инвесторларнинг хуҚуҚларини химоя Қилиш масалалари юзасидан олинган ахборотнинг махфийлигига риоя этиши, бундан ахборотнинг учинчи шахсларга ошкор этилиши Қонун хужжатларида назарда тутилган холлар мустасно; Эмиссиявий Қимматли Қоғозлар чиҚарилишларининг ягона давлат реестрини ва Қимматли Қоғозлар бозори профессиона

53-модда. Қимматли Қоғозлар бозори иштирокчиларининг хуҚуҚлари ва мажбуриятлари Қимматли Қоғозлар бозори иштирокчилари Қуйидаги хуҚуҚларга эга: Қимматли Қоғозлар бозоридаги ўз таваккалчиликларини суғурта Қилиш; Қимматли Қоғозлар бозорининг профессионал иштирокчилари тўғрисида, Қимматли Қоғозларнинг эмиссиясини тўхтатиб Қўйишга, Қимматли Қоғозлар бозоридаги профессионал фаолиятни амалга оширишга доир лицензияларнинг амал Қилишини тўхтатиб туриш, тугатиш ва уларни бекор Қилишга доир барча холлар хаҚида, Қимматли Қоғозлар бозорининг профессионал иштирокчилари ва эмитентлар томонидан содир этилган хуҚуҚбузарликлар тўғрисида, шунингдек Қимматли Қоғозлар бозорини тартибга солиш бўйича ваколатли давлат органининг даъво аризалари бўйича эмитентларга ёки Қимматли Қоғозлар бозорининг профессионал иш

54-модда. Қимматли Қоғозлар бозори профессионал иштирокчиларининг ва эмитентларнинг жавобгарлиги Қимматли Қоғозлар бозорининг профессионал иштирокчилари ва эмитентлар инвестор олдида етказилган зарарлар доирасида Қонун хужжатларига мувофиҚ Қуйидагилар учун мулкий жавобгар бўлади: Қимматли Қоғозлар бозори тўғрисидаги Қонун хужжатларида назарда тутилган ахборотни инвесторнинг талабига биноан таҚдим этмаганлик ёки нотўғри маълумотлар таҚдим этганлик учун; Қимматли Қоғозлар эмиссиясининг белгиланган тартибини бузганлик учун; Қимматли Қоғозларнинг инсофсиз рекламасини амалга оширганлик, Қимматли Қоғозларнинг Қонун хужжатларида белгиланган тартибда рўйхатдан ўтказилмаган чиҚарилишининг рекламаси, шунингдек муомаласи Қонун билан таҚиҚланган Қимматли Қоғозларнинг рекламаси учун; улар томонидан инв

55-модда. Қимматли Қоғозлар бозори иштирокчиларига нисбатан Қўлланиладиган иҚтисодий санкциялар Қимматли Қоғозлар тўғрисидаги Қонун хужжатлари бузилган таҚдирда, Қимматли Қоғозлар бозорининг иштирокчиларига нисбатан: мансабдор шахсга нисбатан маъмурий жазо чораси Қўлланилганидан кейин бир йил ичида такроран содир этилган Қоидабузарликларни тугатиш тўғрисидаги кўрсатмани бажаришдан бўйин товлаганлик учун - энг кам иш хаҚининг ҚирҚ бараваридан етмиш бараваригача миҚдорда; эмитентлар томонидан Қимматли Қоғозларни чиҚаришнинг белгиланган тартибини инвесторларга зарар етказилишига олиб келган тарзда бузганлик учун - Қимматли Қоғозларни чиҚариш хажмининг 5 фоизи миҚдорида, бироҚ энг кам иш хаҚининг юз бараваридан кўп бўлмаган миҚдорда; Қимматли Қоғозларга доир битимлар тузиш ва уларни рўйхатдан

57-модда. Давлат органларининг Қарорлари, улар мансабдор шахсларининг харакатлари (харакатсизлиги) устидан шикоят Қилиш Давлат органларининг ушбу Қонун билан тартибга солинадиган Қарорлари, улар мансабдор шахсларининг харакатлари (харакатсизлиги) устидан суд тартибида шикоят Қилиниши мумкин. 9-БОБ. ЯКУНЛОВЧИ ҚОИДАЛАР 58-модда. Инвесторнинг таваккалчилиги 59-модда. Қимматли Қоғозлар бўйича даъво муддатлари 60-модда. Низоларни хал этиш 61-модда. Қимматли Қоғозлар бозори тўғрисидаги Қонун хужжатларини бузганлик учун жавобгарлик 62-модда. Айрим Қонун хужжатларини ўз кучини йўҚотган деб топиш 63-модда. Қонун хужжатларини ушбу Қонунга мувофиҚлаштириш 64-модда. Ушбу Қонунни кучга киритиш тартиби 58-модда. Инвесторнинг таваккалчилиги Инвестициялаш объекти сифатида Қимматли Қоғозларни танлаш ва бу

62-модда. Айрим Қонун хужжатларини ўз кучини йўҚотган деб топиш Қуйидагилар ўз кучини йўҚотган деб топилсин: 1) Ўзбекистон Республикасининг 1993 йил 2 сентябрда Қабул Қилинган "Қимматли Қоғозлар ва фонд биржаси тўғрисида"ги 918-XII-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1993 йил, N 9, 325-модда); 2) Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг 1993 йил 2 сентябрда Қабул Қилинган "Қимматли Қоғозлар ва фонд биржаси тўғрисида"ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш тартиби хаҚида"ги 919-XII- сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1993 йил, N 9, 326-модда); 3) Ўзбекистон Республикасининг 1994 йил 23 сентябрда Қабул Қилинган "Ўзбекистон Республикасининг айрим Қонунларига ўзгартиш ва Қўшимчалар киритиш т

11) Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 1998 йил 29 августда Қабул Қилинган "Қимматли Қоғозлар бозорида депозитарийлар фаолияти тўғрисида"ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш хаҚида"ги 673- I-сонли Қарори (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1998 йил, N 9, 173-модда); 12) Ўзбекистон Республикасининг 1999 йил 20 августда Қабул Қилинган "Ўзбекистон Республикасининг айрим Қонун хужжатларига ўзгартишлар ва Қўшимчалар киритиш тўғрисида"ги 832-I-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1999 йил, N 9, 229-модда) IX бўлими; 13) Ўзбекистон Республикасининг 2001 йил 30 августда Қабул Қилинган "Қимматли Қоғозлар бозорида инвесторларнинг хуҚуҚларини химоя Қилиш тўғрисида"ги 262-II-сонли Қонуни (Ўзбекист

63-модда. Қонун хужжатларини ушбу Қонунга мувофиҚлаштириш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Махкамаси: хукумат Қарорларини ушбу Қонунга мувофиҚлаштирсин; давлат бошҚаруви органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-хуҚуҚий хужжатларини Қайта кўриб чиҚишлари ва бекор Қилишларини таъминласин. 64-модда. Ушбу Қонунни кучга киритиш тартиби Ушбу Қонун расмий эълон Қилинган кундан эътиборан кучга киради. Бланкалар ва сертификатлар тарзида чиҚарилган хамда ушбу Қонун кучга кирган санада муомалада бўлган акциялар ва корпоратив облигациялар депозитарийга топширилиши хамда Қонун хужжатларида белгиланган тартибда хужжатсиз шаклга ўтказилиши керак. Бланкалар ва сертификатлар тарзида чиҚарилган хамда ушбу Қонун кучга кирган санада муомалада бўлган акциялар ва корпоратив облигацияларга доир битимлар ула

Купить