Bozor iqtisodiyoti sharoitida davlatning iqtisodiy roli va vazifalari - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	415.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Bozor iqtisodiyoti sharoitida davlatning iqtisodiy roli va vazifalari

Купить

Mavzu:
BOZOR IQTISODIYOTI
SHAROITIDA DAVLATNING
IQTISODIY ROLI VA VAZIFALARI

REJA :
1 •
Iqt isodiy ot ni t art ibga solishning bozor v a dav lat
mexanizmlari
2 •
Iqt isodiy ot ni dav lat t omonidan t art ibga solishning
asosiy usullari v a shak llari
3 •
Iqt isodiy ot ning dav lat sek t ori v a uning but un
iqt isodiy ot ni t art ibga solishdagi roli
4 •
Bozor iqt isodiy ot ini dav lat t omonidan t art ibga solish
v azifalari v a dast ak lari
5 •
O'zbek ist onda dav lat ning iqt isodiy v azifalari

1. Iqt isodiy ot ni t art ibga solishning bozor v a
dav lat mexanizmlari
Bozor — bu turli ishlab chiqarish va
xizmat ko'rsatish ko'rmishidagi
faoliyatlarni muvofiqlashtiruvchi
murakkab mexanizmdir. Bunda ijtimoiy
mehnat taqsimoti va xususiy mulkchilik
bozorni hal etuvchi shartlari bo'lib
hisoblanadi,
Bozor iqtisodiyotida tadbirkorlik
faoliyatining erkinliklari, ishlab
chiqaruvchilarning moddiy
manfaatdorliklari raqobatga undovchi
asosiy kuch bo'lib hisoblanadi.

Bozor - insoniyat taraqqiyotining
buyuk yutuqlaridan biri. Uning
rivojlanishi uzoq yo'lni bosib o'tgan: bu
jarayon kichik-kichik ishlab
chiqaruvchilar bilan iste'molchilar
o'rtasidagi aloqalar sifatidagi oddiy
shakllaridan boshlab to zamonaviy
ishlab chiqarish faoliyatining barcha
shakllari, jamiyat iqtisodiy subyektlari
o'rtasidagi rivojlangan iqtisodiy
munosabatlari, ijtimoiy mahsulotni
yaratishdan to uni iste'mol etishgacha
bo'lgan davrni qamrab oladi.

Davlat bozor mexanizmi bajara
olmaydigan bir qator iqtisodiy vazifalarni
bajaradi.
mamlak at ning ijt imoiy - iqt isodiy xav fsizligini v a milliy
iqt isodiy ot ni raqobat bardoshligini t a'minlash
barqarorlasht irish v azifalari
qonuniy t art ibga solish v azifasi
muv ofi qlasht irish v azifasi
ijt imoiy y o'nalt irilgan v azifasi
t aqsimlash
nazorat

2. Iqt isodiy ot ni dav lat t omonidan t art ibga
solishning asosiy usullari v a shak llari
Iqtisodiyot o'zini-o'zi tartibga solish
davrida bozor mexa nizmi uzoq vaqt
mobaynida iqtisodiyotni tartibga
solishning yagona mexanizmi bo'ldi.
Iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga
solish zarurati va uni bozor bilan
uyg'unlashtirish bi-roz keyinroq yuzaga
keldi.
Iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga
solishning rivo-jlanishini ikki yirik
bosqichga bo'lish mumkin: 1. Ikkinchi ja-
hon umshiga qadar; 2. Ikkinchi jahon
urushidan keyin.

Umumiy holda iqt isodiy ot ni dav lat
t omonidan t art ibga solishning asosiy
maqsadi
Iqt isodiy v a ijt imoiy barqarorlik k a erishish
Bozorni amal qilishi uchun qulay sharoit y arat ish
Iqt isodiy o'sishning barqarorlik darajasini
t a'minlash
Iqt isodiy ot da t ark ibiy o'zgarishlarni boshqarish
Ijt imoiy t araqqiy ot ni t a'minlash
Ek ologik v a demografi k muammolarni hal et ish

•
Hozirgi k unda dav lat iqt isodiy
t izimda iqt isodiy indik at or-larga
faol t a'sir et uv chi y agona v a asosiy
t art ibga soluv chi,
muv ofi qlasht iruv chi mark aziga
ay lanmoqda, iqt isodiy o'zga-
rishlarga qulay sharoit
y arat moqda. Bozor iqt isodiy ot ini
barcha jabhalari t art ibga solishda
dav lat boshqaruv iga zaruriy
element sifat ida qaraladi.

3. Iqt isodiy ot ning dav lat sek t ori v a uning
but un iqt isodiy ot ni t art ibga solishdagi roli
Davlat sektori — bu mulk egasi davlat
bo'lgan jami korxonalar va tashkilotlar
majmuyidir. Uning bir qismi
milliylashtirishdan va ikkinchi qismi esa
davlat mablag'lari hisobidan
shakllanadi. Kapital talab etuvchi yangi
tarmoqlarni yaratish (kosmik sanoat
ishlab chiqarish va boshqalar) hisobiga
iqtisodiyotning davlat sektori oshib
boradi.

Turli mamlakatlarning ijtimoiy
ishlab chiqarishida davlat sektori
ulushi turlicha bo'lib, u asosiy
kapitalning 2 % dan 50 % gachasini
tashkil etadi. MDH davlatlarida
bozor iqtisodiyotiga o'tish va
iqtisodiyotni isloh qilishdan so'ng
davlat sektori ulushi sezilarli
darajada qisqardi.
Misol uchun: Rossiya
Federatsiyasi sanoatida davlat
sektori ulushi 5 %dan kamni tashkil
etdi, O'zbekiston Respublikasida —
30 %.

•
Davlat sektori ishlab chiqarish
maqsadlariga ko'ra nodavlat
sektoridan farqlanadi. Ishlab
chiqarishdan asosiy pirovard maqsad
- bu foyda olish, lekin davlat
sektorining asosiy maqsadi — bu
investitsiyani, bandlikni tartibga
solish, nodavlat sektoriga yordam
ko'rsatish va ijtimoiy jarayonlarni
tartibga solish hisoblanadi. Davlat
sektori maqsadlari milliy iqtisodiyot
manfaatlaridan kelib chiqadi.

4. Bozor iqt isodiy ot ini dav lat t omonidan
t art ibga solish v azifalari v a dast ak lari
Ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning har bir
bosqichida o'zaro bog'liq maqsadlarni ishlab
chiqish va asoslash hukumatning mamlakatni
boshqarish san'ati hisoblanadi.
Ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish maqsadlarining
murakkabligi va o'zaro bog'liqligining qarama-
qarshiligi, ularning ijobiy yoki salbiy
oqibatlarga olib kelishi mumkinligi tartibga
soluvchi davlat organlarining o'z maqsadlarini
alohida holda emas, balki birgalikda, ularning
o'zaro bog'liqligini inobatga olgan holda
ishlab chiqishga majbur qiladi.

Iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishning
yuqo-rida bayon qilingan umumiy vazifalaridan
tashqari hokimiyat organlari zimmasiga yuklatilgan
aniq vazifalar ham mavjud
iqt isodiy o'sish v a iqt isodiy riv ojlanish
t o'liq v a samarali bandlik
iqt isodiy samaradorlik k a erishishni k o'zlash
narxning barqaror darajasi
iqt isodiy erk inlik
daromadlarning odilona t aqsimlanishi
mamlak at t ashqi sav do balansining
mut anosibligi

Davlat ta'sir etadigan va tartiblaydigan
obyektlarga ular-ning darajalari nuqtayi
nazaridan quyidagilar kiradi:
- umumxo'jalik jarayonlari, ya'ni iqtisodiy sikl,
pul muomalasi, ish bilan bandlik,
investitsiyalar, ilmiy-tadqiqot, tajriba,
konstruktorlik ishlari (ITTKI), narxlar;
- iqtisodiyotning yirik sohalari, ya'ni sanoat,
qishloq xo'jaligi, qurilish, infrastrukturalar,
moliya sohasi;
- tarmoqlar va korporatsiyalar;
- yirik xo'jalik komplekslari sifatidagi hududlar.

5. O'zbek ist onda dav lat ning iqt isodiy
v azifalari
Xalq manfaatlariga javob beruvchi
mustaqil iqtisodiy siyosat
O'zbekistonni mustaqil
rivojlantirishning ajralmas shartidir.
Tarixiy tajriba shuni ko'rsatadiki, ayrim
mamla-katlarda iqtisodiy rivojlanish va
aholining turmush darajalari
o'rtasidagi tafovutlarga qaramay,
jahon hamjamiyati rivoj-lanishining
hozirgi bosqichiga bozor iqtisodiyoti
juda mos keladi va samara kasb etadi.

•
Bozor xo'jaligining asosiy talablari va
shartlaridan biri erkin narxlardir. Ammo
dunyo bo'yicha narx siyosati, ayniqsa,
bozor tarmoqlarini qaror toptirish
davrida tartibga solib turilmaydigan
bironta ham davlat mavjud emas. Bozor
munosabatlari yo'liga kirgan ko'pgina
mamlakatlarning tajribasi davlat doimo
aholini ham, ishbilarmonlarni ham
islohotlarga tayyorlab kelganligidan
dalolat beradi.
16

•
Iqtisodiyotni barqarorlashtirish —
bozorni shakllantirish yo'lidagi
zaruriy va muqarrar bosqich bo'lib,
uni ta'minlash uchun respublika
budjeti taqchiiligini cheklashga va
uni izchil ravishda eng kam darajaga
keltirishga qaratilgan kuchli
moliyaviy siyosat olib borilishi taqozo
etiladi. Bu jarayonda budjet
mablag'lari kechiktirib bo'lmaydigan
eng zarur davlat va ijtimoiy
ehtiyojlargagina berilishi kerak.

E’tiboringiz uchun rahmat !!!

Bozor iqtisodiyoti sharoitida davlatning iqtisodiy roli va vazifalari

Купить