Buddaviylik oqimidagi qadimgi turkiy adabiyot - Литература - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	98.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	18 Сентябрь 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Литература

Buddaviylik oqimidagi qadimgi turkiy adabiyot

Купить

Buddaviylik oqimidagi qadimgi turkiy adabiyot REJA: 1. Buddaviylik haqida qisqacha ma’lumot. 2. Buddaning va’dalari va ularning ahamiyati. 3. “ Oltun yorug‘”ning yaratilishi, tarjimalari. 4. Maxayana mazhabi. 5. “ Oltun yorug‘”dagi afsonalar. 6. “ Oltun yorug‘” o‘gitlari. 7. “ Oltun yorug‘” falsafasi.

Kalit so‘z va terminlar : buddaviylik, ruhshunoslik ilmi, sudra, darma,

 Buddaviylik dunyodagi yirik, keng tarqalgan dinlar – islom va masihiylik (xristianlik)dan ham qadimiydir. Budda degan nom sanskritcha bo‘lib, “ong tiniqlashuvi ” ma’nosini bildiradi. Buddaning hayotini tasvirlaydigan hikoyalar chadik deb ataladi va mifologik mazmunga yo‘g‘rilgan bo‘lib. “xudoning odami” timsolini gavdalantiradi.  Budda tarixiy shaxs sifatida talqin qilinadi. Tirik mavjudotlarni azob-uqubatlardan qutqarish Buddaning asosiy maqsadi bo‘lgan.  Budda - haqiqat najotkori demakdir. Uning asl nomi Siddxartxa. Siddxartxaning onasi – shakiylar hukmdori Mayyaning xotini bir kuni tushida yoniga oq filning kirib yotganini ko‘radi. Ma’lum vaqtdan so‘ng u o‘g‘il tug‘adi. U boshqa ayollar singari tug‘may, qo‘ltig‘idan tug‘di. Ayolning ovozini koinotdagi hamma xudolar eshitdi. Borliqda

Siddxartxa o‘n olti yoshida ikki malikaga uylanib, otasning saroyida betashvish hayot kechirardi. U saroydan uch marta tashqariga chiqib, uchta muqarrar yovuzlikni bilib oldi: bular – keksalik, azob-uqubat va o‘lim edi. To‘rtinchi marta saroydan tashqari chiqib, qashshoq rohibga duch keldi. Rohibning xotirjam va shod ekanini ko‘rib, zaminiy yovuzliklarga qarshi dori-darmonni topdi. Yarim tunda uyg‘onib, yonida o‘tirgan malikalarning horg‘in tanasiga nazar tashladi va yana butun zaminning og‘ir yukini anglab etdi. O‘sha zahoti Siddaxartxa saroyni tark etib, zohidona hayot kechira boshladi va ismini Gautama deb o‘zgartirdi. Ikki muallim rahbarligida falsafani va yog texnikasini anglab, beshta shogirdi bilan o‘z tanasini azoblaydigan bo‘ldi. yetti yil davomida u azob-uqubatda ter to‘kib, kohi

Komillikka erishgan jonzotlar orasida eng oliysi insondir. Komillik pand-u nasihatlarga quloq tutishnigina emas, amaldagi xatti– harakatni, mushohadani talab etadi. Komillikning da’vatkor qudrati adabiyotdadir. Qadimdan shunday bo‘lib kelgan va bugungacha davom etib kelmoqda. Tarixga nazar tashlasak, Markaziy Osiyoda istiqomat qilgan turkiyzibon xalqlarning islomiyatgacha bo‘lgan adabiyoti bu jihatdan namunadir. Gap V-1X asrlarda zaminimizda yaratilgan moniylik va buddaviylik oqimidagi adabiyot to‘g‘risida ketyapti. Bu davr turkiy tilli adabiyotida aniq maqsadga – komil insonlarni tarbiyalashga yo‘naltirilgan alohida da’vatu aqidalarni ko‘ramiz. Gap jamiyatning bunga muhtojligida emas, balki sog‘lom jamiyat barpo qilish, ruhan sobit va uyg‘oq nasl yaratishga intilishda bu davrning alohida

“ Oltun yorug‘” o‘gitlari . “Oltun yorug‘”da burxonning e’tirof etishicha, Xo‘rmuzd jamiki insonlarni qilmishlari, gunohlari uchun pushaymon qildirib, tavbaga olib keladi. U, insonlarni yovuz qilmishlaridan poklagin, deb burxondan iltimos qiladi. Xo‘rmuzdning bu ishini Tangrilar tangrisi ma’qullaydi va jamiki insoniyat gunohlaridan poklanishi uchun qanday amallarni bajarish lozimligi to‘g‘risida Xo‘rmuzdga yo‘l–yo‘riq beradi. Bu amallar – hamma burxonlarga ta’zim qilish, ya’ni izzat–hurmat qilish, zehni ochilganlarga ta’zim qilish, maxayana ta’limotini targ‘ib qiluvchilarga ta’zim qilish va hokazolardan iborat. Ammo amallar faqat shulardan iborat emas, balki insonlar qilgan gunohlarini e’tirof etib tavba qilishlari ham lozim. Zotan, insonlar buddaviylik qonunlari paydo bo‘lmasdan ilgari,

Asarda uch qimmatbaho xazina tushunchasiga alohida e’tibor qaratilgan. Bu uch xazina quyidagilardan iborat: Yovuzlik qilmaslik. Yaxshilik qilish. Aqlni poklash . Buddaviylikda uch xazina nihoyatda qadrlangan, shuning uchun ham har doim buddaviylikka e’tiqod qiluvchilar bu uch xazinani ko‘z–ko‘z qilib emas, balki o‘zlariga majburiyat sifatida olib, e’tiqodning asosiy tayanchi sifati deb bilganlar. Bu uch xazina “uch zahar” yoki uch turli yomon qilmish deb ataladigan zararli odat va ko‘nikmalarga – ochko‘zlik yoki shahvoniy istak, nafrat, yo‘ldan ozish yoki nodonlikka qarshi qo‘yiladi.

Budda jamiki olam jonzotlariga, xususan, insoniyatda o‘nta va’dasini e’lon qilgan. Budda bu va’dalarini yomon qilmishlarga barham berishga qarshi ruhiy kuch sifatida yaratgan. Bu va’dalar quyidagilardir:  1. Jonli mavjudotlarga hech qanday zarar etkazmaslikka va’da beraman. 2. Agar o‘z xohishi bilan bermasa, hech kimdan hech narsa olmayman. 3. Er–xotin o‘rtasidagi vafodorlikka rahna solmayman. 4. YOlg‘on gapirishdan o‘zimni tiyaman. 5. O‘z ustimdan nazoratni yo‘qotmaslik uchun mast qiluvchi ichimliklardan va giyohvandlikdan saqlanaman. 6. Mechkaylikdan voz kechaman va garchi mumkin bo‘lsa ham ko‘p taom emayman. 7. Raqsga tushishdan, musiqa tinglashdan, qo‘shiq aytishdan, sahnada o‘zimni ko‘rsatishdan voz kechaman. 8. Gulchambarlardan foydalanishdan, atir va turli taqinchoqlarni ishlatishd

E’tiboringiz uchun rahmat!

Купить

Похожие документы
Fitrat dramaturgiyasi
«Saddi Iskandariy» dostoni
Abdulhamid Cho'lponning «Kecha va kunduz» romanida realizm
Adabiyotshunoslik tarixi va tarixiylik omillari
Abdulla Qahhorning «Sarob» romanida mazmunni ifodalovchi konsepsiyalar