Dokument ma'lumotlari

Narxi 18000UZS
Hajmi 122.2KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 26 Fevral 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Kurs ishlari
Fan Pedagogika

Sotuvchi

Hojiakbar Turatov

Ro'yxatga olish sanasi 08 Aprel 2025

2 Sotish

Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining iqtisodiy tansifi, hamda tashkiliy tuzilmasi bilan tanishish

Sotib olish
O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O'RTA MAXSUS TA'LIM VAZIRLIGI TOSHKENT MOLIYA INSTITUTI "Menejment va marketing" kafedrasi HISOBOT " MENEJMENT " TA‘LIM YO'NALISHI BO'YICHA TANISHUV AMALIYOTI Tayyorladi ______________guruh talabasi ________________________________ Amaliyot rahbari: _______________________ Kafedra tomonidan ro‘yxatga olingan tartib raqami №______ “___” ____________202 2 y. ________ ( imzo) Hisobot himoyaga tavsiya qilindi (qilinmadi) Sana “___” _____________202 2 y. Rahbar imzosi: ___________ Hisobot bahosi _______ ball Komissiya a zolari:‟ ______________________________ ______________________________ ______________________________ Toshkent REJA: Kirish. 1 .   Buxoro viloyati  Vobkent   tumani  moliya  bo’limining   iqtisodiy   tansifi,  hamda  tashkiliy  tuzilmasi  bilan  tanishish . 2 .     Buxoro  viloyati  Vobkent   tumani  moliya  bo’limining   faoliyatini   tartibga  soluvchi  me’yoriy-huquqiy  hujjatlarni  o’rganish . 3 .   Buxoro  viloyati  Vobkent   tumani  moliya  bo’limining   xodimlari   tarkibi,  soni . 4 .   Buxoro  viloyati  Vobkent   tumani  moliya  bo’limining   ish  faoliyatida   qo’llanilayotgan  dasturiy  ta’minotlar  bilan  tanishish,  ularning   funksiyalari  va   afzalliklarini  o’rganish . Xulosa. Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati. 2 Kirish Joriy yilning 6-iyun sanasidan Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining moliya bo limiga ishlab chiqarish amaliyoti o tash uchun keldim.ʻ ʻ Amaliyot jarayonida avvalo moliya bo limining ichki tartib qoidalari, ish ʻ rejimi hamda bo limlar joylashuvi va ular tomonidan bajariladigan vazifalar ʻ bilan tanishdim. Avvalo moliya bo limi oldiga qo yilgan vazifalarni bajarishi, budjetdan ʻ ʻ mablag ajratish nima uchun zarurligi yuzasidan quyidagi ma lumotlarga ega ʻ ʼ bo ldim. ʻ Davlat oldiga qo yilgan vazifalarni bajarishi uchun ma lum bir ʻ ʻ xarajatlarni amalga oshirishga ehtiyoj yuzaga keladi, jumladan jamiyatga ijtimoiy xizmatlar ko rsatish, milliy xavf ʻ s izlikni ta minlash, jamoat tartibini ʻ saqlash, atrof-muhitni himoya qilish, nochorlarga yordam berish, aholiga bepul ijtimoiy xizmatlar ko rsatish (bepul ta lim, aholi sog lig ini saqlash va ʻ ʻ ʻ ʻ hakozolar) va boshqa vazifalarni amalga oshiradi hamda bularning barchasi xarajat talab qiladi. Mazkur xarajatlarni ta minlash manbasi budjet daromadlari ʻ soliqlar, bojlar, soliqdan tashqari yig imlar, davlat zayomlaridan tushgan pul, ʻ davlat mulkini sotishdan yoki ijaraga berishdan kelgan mablag lardan ʻ shakllanadi. Davlat o z funksiyalarini amalga oshirish uchun aniq vazifalar bajarishini ʻ belgilagan holda davlat budjeti mablag lari hisobidan saqlab turiladigan, davlat ʻ hokimiyati organlarining qarorlari bilan tashkilotlar tashkil qiladi. Ushbu notijorat tashkilotlar budjet tashkiloti hisoblanadi. Madomiki, respublikamizda davlat bosh islohatchiligi hamda aholini kuchli ijtimoiy himoyalash eng asosiy vazifalardan deb belgilangan ekan, o z ʻ navbatida iqtisodiyotni boshqarishning ta sirchan dastagi hisoblangan davlat ʻ budjeti mablag lari doimo aniq bir maqsadga yo naltirilgan bo lishi kerak. ʻ ʻ ʻ Bunda, albatta, b udjet-soliq siyosatni to g ri yuritish, ʻ ʻ b udjet mablag laridan samarali va oqilona foydalanish talab etiladi. Chunki, ʻ b udjetda ko zda tutilgan tadbirlar va dasturlarni aniq va o z vaqtida moliyalashtirilishi ʻ ʻ ayni paytda davlat dasturlarining ham pirovard natijada to liq bajarilishini ʻ ta minlaydi. ʻ Ushbu amaliyotning maqsadi: nazariy bilimlarni amaliy ko’nikmalar bilan mustahkamlash. Ushbu amaliyotning vazifalari: moliya faoliyati haqida dastlabki bilimlarni egallash va tashkiliy tuzilishini o’rganishdir Davlat moliyasini isloh qilish yuzasidan olib borilayotgan o zgarishlarning markazida davlat ʻ b udjetining shakllanishi va uning xarajatlaridan yanada samarali foydalanish, b udjet taqchilligi o sishiga ta sir ʻ ʻ 3 etuvchi omillarning oldini olish, ish haqi va nafaqalarni o z vaqtida to lashniʻ ʻ ta minlash, shu bilan birga ʻ b udjet mablag laridan foydalanish jarayonida budjet ʻ intizomlariga rioya etilishini va bunda b udjet nazoratini kuchaytirish, qolaversa, davlat b udjetining mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishidagi samarali ahamiyatini oshirish masalalari turadi. Joriy yilning 28-yanva r ida O zbekiston Respublikasi Prezidentining ʻ “2022-2026-yillarga mo ljallangan Yangi O zbekistonning taraqqiyot ʻ ʻ strategiyasi to g risida” ʻ ʻ PF-60-son Farmoni qabul qilinib, mazkur Farmonda keng jamoatchilik muhokamasi natijasida “Harakatlar strategiyasidan- Taraqqiyot strategiyasi sari” tamoyiliga asosan 2022-2026-yillarga mo ljallangan Yangi O zbekistonning taraqqiyot strategiyasi tasdiqlangan. ʻ ʻ Mazkur Farmonda belgilangan vazifalar mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishgaga qaratilgan bo lib, ettita ustuvor yo nalishdan iborat: ʻ ʻ I. Inson qadrini yuksaltirish va erkin fuqarolik jamiyatini yanada rivojlantirish orqali xalqparvar davlat barpo etish; II. Mamlakatimizda adolat va qonun ustuvorligi tamoyillarini taraqqiyotning eng asosiy va zarur shartiga aylantirish; III. Milliy iqtisodiyotni jadal rivojlantirish va yuqori o sish sur atlarini ʻ ʻ ta minlash; ʻ IV. Adolatli ijtimoiy siyosat yuritish, inson kapitalini rivojlantirish; V. Ma naviy taraqqiyotni ta minlash va sohani yangi bosqichga olib ʻ ʻ chiqish; VI. Milliy manfaatlardan kelib chiqqan holda umumbashariy muammolarga yondashish; VII. Mamlakatimiz xavfsizligi va mudofaa salohiyatini kuchaytirish, ochiq, pragmatik va faol tashqi siyosat olib borish. Shuningdek, Farmonda: 2026 - yilga qadar ehtiyojmand aholi ijtimoiy nafaqa va moddiy yordam bilan to liq qamrab olinishi; ʻ “Ijtimoiy himoya yagona reestri” axborot tizimida yordamga muhtoj ayollar, yoshlar va nogironligi bo lgan shaxslar bo yicha alohida ma lumotlar ʻ ʻ ʻ bazasini yaratish, jumladan “Temir daftar”, “Yoshlar daftari” va “Ayollar daftari”ni “Ijtimoiy himoya yagona reestri” bilan integrasiya qilish; Qoraqalpog iston Respublikasi va Xorazm viloyatida birinchi-to rtinchi ʻ ʻ sinf o quvchilarini Davlat ʻ b udjeti mablag lari hisobidan bepul ovqat (nonushta ʻ yoki tushlik) bilan ta minlashni yo lga qo yish; ʻ ʻ ʻ 2023-yil 1-yanvardan boshlab pensiyani hisob-kitob qilish uchun ish haqining maksimal miqdori pensiyani hisoblash bazaviy miqdorining o n ʻ barobaridan o n ikki barobarigacha oshirish; ʻ 4 1-apreldan boshlab nodavlat maktabgacha ta lim tashkilotlari vaʻ maktablarga farzandlarini yuborayotgan ota-onalarning oyiga 3 million so mgacha bo lgan to lovlari daromad solig idan ozod etilishi; ʻ ʻ ʻ ʻ umumiy o rta ta lim muassasalarida darsliklarni yangilash dasturini ʻ ʻ amalga oshirish uchun Davlat b udjetidan 605,0 mlrd. so m ajratish; ʻ 141 mingta yangi o quv o rinlarini yarati ʻ ʻ sh va ularning sonini 2026-yil yakuniga qadar 6,4 milliongacha yetkazi sh; hududlarda birlamchi tibbiy xizmatini “bir qadam” tamoyili asosida yo lga qo yib, 105 ʻ ʻ ta oilaviy shifokor punkti va 31 ta oilaviy poliklinika tashkil etish; xususiy tibbiyot tashkilotlarida Davlat b udjeti hisobidan imtiyozli toifaga kiruvchi shaxslarni davolashga yo llashning elektron axborot tizimi orqali ularga ʻ bepul tibbiy xizmatlarni ko rsatish mexanizmi ʻ ni joriy qilish; 2022-yilda yillik inflyatsiya darajasini 9 foizgacha va 2023-yilda 5 foiz hamda fiskal taqchillikni 3 foizgacha pasaytirish choralari ko rilishi, keyinchalik ʻ inflyatsiya va Davlat b udjeti taqchilligi ushbu ko rsatkichdan oshmasligini ʻ ta minlash; ʻ 2023-yildan qo shilgan qiymat solig i stavkasini 12 ʻ ʻ foizgacha hamda bank, moliya va telekommunikasiya kabi tadbirkorlik yo nalishlarida foyda ʻ solig i stavkasini 15 ʻ foizgacha tushirish; sharoiti “og ir” bo lgan hududlarda 2025-yil 1-yanvargacha yangi tashkil ʻ ʻ etiladigan tadbirkorlik sub ektlariga aylanmadan olinadigan soliq stavkasi 1 ʻ foiz stavkada hamda yuridik shaxslardan olinadigan yer solig i, yuridik shaxslarning ʻ mol-mulkiga solinadigan soliqlari hisoblangan summadan 1 foiz stavkada to lash tizimini joriy etish; ʻ ijtimoiy himoyaga muhtoj fuqarolarga jinoyat ishlari bilan bir qatorda fuqarolik va ma muriy ishlar bo yicha ham davlat hisobidan bepul yuridik ʻ ʻ yordam ko rsatish tartibini joriy etish va shu kabi boshqa masalalar belgilangan; ʻ Taraqqiyot strategiyasi besh bosqichda, yurtimizda yillarga beriladigan nomlardan kelib chiqib, har bir yil bo yicha davlat dasturlari qabul qilinishini ʻ nazarda tutgan holda amalga oshirilishi ko rsatib o tilgan. ʻ ʻ O z-o zidan ma lumki, mazkur Farmonda belgilangan vazifalarni amalga ʻ ʻ ʻ oshirish uchun ham qo shimcha ʻ b udjet mablag lari talab etiladi. Davlat ʻ b udjetidan mablag bilan ta minlash, ʻ ʻ b udjet mablag laridan samarali va oqilona ʻ foydalanish muammosi hamisha dolzarb masala bo lib kelgan va hozirgi ʻ sharoitda ham dolzarbligicha qolmoqda. 5 1. Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining iqtisodiy tansifi, hamda tashkiliy tuzilmasi bilan tanishish . Moliya — markazlashgan va markazlashmagan maqsadli pul fondlarini hosil qilish, jamlash, taqsimlash va qayta taqsimlash yoki ishlatish yuzasidan paydo bo ladigan iqtisodiy munosabatlarga aytiladi. Moliyaʻ iqtisodiyotning pul sektorida yuzaga keladi va daromadlar asosida yuz beradi. Pul sektori pul va pulga tenglashtirilgan aktivlarning harakati bo lib, buning natijasida pul fondlari ʻ vujudga keladi. Maqsadli pul fondlari — bu Moliya resurslari yoki Moliya ob yektidir. Moliya sub yekti shu fondlarni yaratish, taqsimlash va ishlatishda ʼ ʼ ishtirok etuvchilar, ya ni korxonalar ( ʼ firmalar ), turli xo jaliklar, xonadonlar, ʻ nodavlat jamoat tashkilotlari va davlat idoralaridan iborat. Moliya daromad hosil qilish va uni sarflashni anglatadi. Daromadlar ilk bor, ya ni birlamchi ʼ taqsimlanganda korxona, davlat va xonadon Moliyasi yuzaga keladi. Bu o rinda ʻ birlamchi daromadlar hosil bo ladi, korxona Moliya fondlarini tashkil etadi, ʻ ishlovchilar ish haqi oladi va bu xonadon daromadini hosil etadi, korxonalar byudjetga soliq to laydilar va bu davlat daromadini yuzaga keltiradi. ʻ Daromadlar ikkilamchi taqsimlanganda byudjetdan trans-fertlar (to lovlar) va ʻ turli maxsus fondlar ajratiladi. Daromadlar kayta taqsimlanganda turli nodavlat va jamoat tashkilotlari korxonalardan, aholidan va byudjetdan pul olib, o zining ʻ maxsus fondlarini hosil etadi. Moliya pul munosabatlari sifatida iqtisodiyotda muhim vazifalarini bajaradi: 1. Taqsimlash vazifasi — jamiyat daromadi bo lgan yalpi ichki mahsulot ʻ (YAIM) pul, qiymat shaklida iqtisodiyot sub yektlari o rtasida bo linadi, ulardan ʼ ʻ ʻ har biri o z hissasini oladi, o z daromadiga ega bo ladi. ʻ ʻ ʻ 2. Rivojlantirish vazifasi — Moliya fondlaridan pul berish orqali iqtisodiyot sub yektlarining faolligi yuzaga keltiriladi. Rag batlantirish Moliya ʼ ʻ vositalarini qo llash orqali, chu-nonchi mukofotlash, subsidiya, subvensiya ʻ ajratish, jarima solish, sanatsiya va soliqlarni qo llash vositasida amalga ʻ oshiriladi. Bozor sharoitida asosiy rag batlantirish vositasi soliq hisoblanadi. ʻ Soliqdan imtiyozlar berish soliq to lovchilarni qo liga tekkan daromadini ʻ ʻ oshiradi. Maqsadli imtiyozlar ularni yaxshi ishlashga undaydi. 3. Ijtimoi y himoya vazifasi — nochor aholi qatlamlari davlatdan, korxona va har xil nodavlat tashkilotlaridan va puldor fuqarolardan moliyaviy yordam oladi. Mazkur vazifani davlat byudjetining ijtimoiy himoya uchun ajratilgan mablag lari bajaradi. ʻ 6 4. Axborot berish vazifasi — mamlakat va ayrim sub yektlarningʼ moliyaviy ahvoli haqida axborot. Moliyaviy ahvolni tavsiflovchi axborot (ko rsatkichlar) iqtisodiyotga tashhis qo yishga xizmat qiladi. ʻ ʻ 5. Nazorat vazifasi — moliyalashtirish yo sinida ajratilgan pulni naqadar ʻ maqsadli ishlatilishini pul beruvchilar nazorat qiladilar. Shu pulni o rinli yoki ʻ o rinsiz ishlatilishiga qarab moliyalashtirish ko paytiriladi, qisqartiriladi yoki ʻ ʻ umuman to xtatiladi. ʻ Har bir mamlakatning normal ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy jihatdan rivojlanishi uchun muhim moliyaviy manba-davlat b udjeti zarur. Davlat bu manba orqali jamiyatga va mamlakat fuqarolariga zarur tovarlar ishlab chiqarish va xizmatlar ko rsatish, iqtisodiyot va ijtimoiy tarmoqlarning samarali ʻ faoliyat qilishi uchun me yoriy va institutsional tuzilmalarning qonuniy ʼ asoslarini yaratish va shu bilan o z fuqarolarining yashashi va ishlashi uchun ʻ moddiy va boshqa shart-sharoitlarni yaratib berish vazifalarini bajaradi. Davlat b udjetining iqtisodiy kategoriya sifatidagi xususiyatlari uning shakli, moddiy mazmuni va mohiyatida namoyon bo ladi. Shakl jihatidan, davlat ʻ b udjeti - bu davlatning asosiy moliyaviy rejasi bo lib, unda ʻ b udjet pul munosabatlari tizimi sifatida miqdor jihatidan ifodalanadi. Binobarin, aynan b udjet rejasi mamlakatning muhim moliyaviy hujjati sifatida tuziladi, ko rib ʻ chiqiladi, tasdiqlanadi va ijro etiladi. Unda pul mablag larining ʻ markazlashtirilgan jamg armasini shakllantirish, taqsimlash va undan ʻ foydalanishga doir iqtisodiy munosabatlar aks etadi. Moddiy mazmun jihatidan, davlat b udjeti - davlatning b udjet rejasini ijro etish jarayonida tashkil topadigan va foydalaniladigan asosiy markazlashtirilgan pul mablag lari jamg armasidir. ʻ ʻ Mohiyat jihatidan, davlat b udjeti - davlat boshqaruvining muhim vositasi bo lib, uning yordamida davlat takror ishlab chi ʻ q arish jarayonlariga ta sir ʼ ko rsatadi, inson irodasiga buysunmaydigan bozor kuchlarining salbiy ta sirini ʻ ʼ bartaraf etadi. Huquqiy kategoriya sifatida davlat b udjeti - bu davlatning vazifa va funksiyalarini moliyaviy ta minlash uchun mo ljallangan pul mablag lari ʼ ʻ ʻ jamg armasini tashkil etish va sarflashning qonun bilan belgilangan shaklidir. ʻ Davlat b udjeti mamlakatning moliya tizimida markaziy o rinni egallaydi. ʻ Markazlashtirilgan pul fondini shakllantirish orqali uning yordamida katta hajmdagi moliyaviy resurslar davlatning qo lida to planadi va ular umumdavlat ʻ ʻ ehtiyojlarini qondirishga sarf etiladi. Davlat b udjeti iqtisodiyot alohida tarmoqlarining rivojlanishida asosiy manba rolini ham o ynaydi. ʻ Davlat b udjeti milliy iqtisodiyot korxonalarini texnikaviy jihatdan qayta qurollantirishda alohida ahamiyatga ega. Budjetdan iqtisodiyotga qilinayotgan 7 xarajatlar va markazlashtirilgan investitsiyalarni moliyalashtirish, eng avvalo, ana shu maqsadlarga xizmat qiladi. Budjet tasnifi xalqaro tasnif tizimlariga muvofiq ishlab chiqiladi va O zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan tasdiqlanadiʻ 1 . O zining iqtisodiy mazmuniga ko ra ʻ ʻ b udjet xarajatlari kapital va joriy xarajatlarga bo linadi. Bu xarajatlar kengaytirilgan takror ishlab chiqarish ʻ jarayoniga ularning qanday ta sir ko rsatishi mumkinligini ifoda etadi. ʼ ʻ Budjetning kapital xarajatlari innovatsion va investitsion faoliyatga yo naltirilgan xarajatlardir. ʻ Davlat hokimiyat organlari , mahalliy o z-o zini boshqarish organlari, ʻ ʻ b udjet tashkilotlarining joriy faoliyatini ta minlashga yo naltirilgan ʼ ʻ b udjet xarajatlari, boshqa b udjetlar va iqtisodiyot alohida tarmoqlariga dotatsiya , subsidiya va subvensiya shaklida ko rsatiladigan davlat tomonidan qo llab- ʻ ʻ quvvatlash bilan bog liq bo lgan xarajatlar va ʻ ʻ b udjet xarajatlarining turkumlanishiga muvofiq kapital xarajatlarning tarkibiga kiritilmagan boshqa xarajatlar b udjetning joriy xarajatlari deyiladi. Aniqroq ravishda b udjetning joriy xarajatlari tarkibi quyidagilardan iborat bo lishi mumkin: ʻ davlat iste moli xarajatlari (iqtisodiy va ijtimoiy infratuzilmani, milliy ʼ xo jalikning davlat tarmoqlarini saqlash, fuqarolik va harbiy xarakterdagi ʻ tovarlar va xizmatlarni sotib olish , davlat muassasalarining joriy xarajatlari); hokimiyatning quyi organlari, davlat korxonalari va xususiy korxonalarga joriy subsidiyalar; transfert to lovlari; ʻ davlat qarzlari bo yicha foizlarni to lash; ʻ ʻ boshqa xarajatlar. Bu xarajatlar oddiy b udjetda yoki joriy xarajatlar va daromadlar budjetida aks etgan chiqimlarga , asosan, mos keladi. Funksional nuqtai-nazardan b udjet xarajatlarining klassifikatsiya qilinishi ijtimoiy faoliyat sohalariga pul mablag larining yo naltirilganligini aks ettiradi. ʻ ʻ O zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan 2013-yil 26-dekabrda ʻ “O zbekiston Respublikasining Budjet kodeksini tasdiqlash to g risida” ʻ ʻ ʻ O RQ-360-son qonun imzolandi. ʻ Mazkur qonun Qonunchilik palatasi tomonidan 2013-yil 28-noyabrda qabul qilingan, Senat tomonidan 2013-yil 12-dekabrda ma qullangan. ʼ 1 Oʻzbekiston Respublikasining Budjet kodeksi 18-modda. 8 Budjet kodeksi o z ichiga barcha ʻ b udjet jarayonini, jumladan, b udjet loyihasini tayyorlashdan boshlab, uni tasdiqlash, taqsimlash, ijro etishgacha bo lgan ʻ b udjetdan moliyalashtirishni amalga oshirishning barcha jarayoni va usullarini o z ichiga olgan. ʻ Kodeksda O zbekiston Respublikasining ʻ b udjet tizimi b udjetlarini shakllantirish, tuzish, ko rib chiqish, qabul qilish, tasdiqlash, ijro etish, davlat ʻ tomonidan mablag jalb qilish va ʻ b udjet to g risidagi qonunchilik ijrosini ʻ ʻ nazorat qilish sohasidagi munosabatlar tartibga solingan 2 . Ushbu Kodeksda quyidagi asosiy tushunchalar (terminlar) qo llanilgan ʻ 3 : aylanma kassa mablag i ʻ - moliya yilida O zbekiston Respublikasi ʻ respublika b udjetining, Qoraqalpog iston Respublikasi respublika ʻ b udjetining, viloyatlar viloyat b udjetlarining va Toshkent shahri tuman b udjetining, tumanlar va tumanlar b udjetlarining shaxsiy g azna hisobvaraqlarida turgan ʻ b udjet mablag larining yo l qo yiladigan eng kam miqdori; ʻ ʻ ʻ birinchi darajali b udjet mablag larini taqsimlovchi ʻ - O zbekiston ʻ Respublikasining respublika b udjetidan qonun bilan belgilangan miqdorda ajratiladigan b udjet mablag larini taqsimlovchi yuridik shaxs; ʻ Budjetdan ajratiladigan mablag lar ʻ - O zbekiston Respublikasining ʻ Davlat b udjetidan va davlat maqsadli jamg armalari ʻ b udjetlaridan b udjet tashkilotlari hamda b udjet mablag lari oluvchilar uchun nazarda tutiladigan pul ʻ mablag lari; ʻ Budjet jarayoni - b udjet tizimi b udjetlarini shakllantirish, tuzish, ko rib ʻ chiqish, qabul qilish, tasdiqlash va ijro etish, ularning shakllantirilishini, tuzilishini hamda ijrosini nazorat qilish, b udjet tizimi b udjetlarining ijrosi to g risidagi hisobotlarni tayyorlash va tasdiqlash, shuningdek ular o rtasidagi ʻ ʻ ʻ o zaro munosabatlar jarayoni; ʻ Budjet jarayoni ishtirokchilari - davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, davlat moliyaviy nazorat organlari, b udjet tashkilotlari va b udjet mablag lari oluvchilar; ʻ Budjet mablag larini taqsimlovchi ʻ - birinchi darajali b udjet mablag larini taqsimlovchi va ikkinchi darajali ʻ b udjet mablag larini ʻ taqsimlovchi; Budjet sohasidagi vakolatlar - b udjet jarayoni ishtirokchilarining b udjet munosabatlari sohasidagi vakolatlari; Budjet ssudasi - qaytarish sharti bilan yuqori turuvchi b udjetdan quyi turuvchi b udjetga, shuningdek davlat maqsadli jamg armalariga, rezident- ʻ yuridik shaxsga ajratiladigan pul mablag lari; ʻ 2 Oʻzbekiston Respublikasining Budjet kodeksi 1-modda. 3 Oʻzbekiston Respublikasining Budjet kodeksi 3-modda. 9 Budjet so roviʻ - o rta muddatli davr uchun ʻ b udjetdan ajratiladigan mablag larni olishga bo lgan ehtiyojni asoslashni nazarda tutuvchi hujjat; ʻ ʻ Budjet tashkilotlarining b udjetdan tashqari jamg armalari ʻ - qonunchilikda nazarda tutilgan manbalar hisobidan b udjet tashkiloti tasarrufiga kelib tushadigan mablag lar; ʻ Budjet tizimi b udjetlari - O zbekiston Respublikasining Davlat ʻ b udjeti, davlat maqsadli jamg armalari ʻ b udjetlari va b udjet tashkilotlarining b udjetdan tashqari jamg armalari ʻ Budjetlararo transfertlar - O zbekiston Respublikasining respublika ʻ b udjetidan Qoraqalpog iston Respublikasi ʻ b udjetiga, viloyatlar va Toshkent tuman mahalliy b udjetlariga, davlat maqsadli jamg armalariga hamda buning ʻ aksicha o tkaziladigan, shuningdek Qoraqalpog iston Respublikasining ʻ ʻ respublika b udjetidan, viloyatlarning viloyat b udjetlaridan va Toshkent shahrining tuman b udjetidan tumanlar va tumanlar b udjetlariga hamda buning aksicha o tkaziladigan mablag lar; ʻ ʻ vaqtinchalik kassa uzilishi - joriy moliya yilining muayyan davrida b udjet tizimi b udjetlarining xarajatlari daromadlaridan vaqtinchalik oshib ketishi; vaqtinchalik xarajatlar smetasi - b udjet tashkilotining yoki b udjet mablag lari oluvchining xarajatlar smetasi tasdiqlanguniga va ro yxatdan ʻ ʻ o tkazilguniga qadar amal qiladigan hujjat bo lib, unda qonunchilikdagi ʻ ʻ o zgartirishlar hisobga olingan holda uning uchun nazarda tutilgan ʻ b udjetdan ajratiladigan mablag lar har oy uchun aks ettiriladi; ʻ Davlat b udjetining birlamchi profitsiti - muayyan davr uchun O zbekiston Respublikasining Davlat ʻ b udjeti xarajatlaridan davlat qarziga xizmat ko rsatish bo yicha foiz to lovlarni chiqarib tashlagan holda ʻ ʻ ʻ hisoblanadigan Davlat b udjeti profitsiti; Davlat b udjetining birlamchi taqchilligi - muayyan davr uchun O zbekiston Respublikasining Davlat ʻ b udjeti xarajatlaridan davlat qarziga xizmat ko rsatish bo yicha foiz to lovlarni chiqarib tashlagan holda ʻ ʻ ʻ hisoblanadigan Davlat b udjeti taqchilligi; Davlat budjeti profitsiti - muayyan davrda O zbekiston ʻ Respublikasining Davlat budjeti daromadlarining uning xarajatlaridan oshib ketishi; Davlat budjeti taqchilligi - muayyan davrda O zbekiston ʻ Respublikasining Davlat budjeti xarajatlarining uning daromadlaridan oshib ketishi; davlat moliyaviy nazorati - budjet to g risidagi qonunchilikning ijrosi ʻ ʻ ustidan nazoratni amalga oshirish maqsadida davlat moliyaviy nazorati 10 obyektlarining buxgalteriya, moliya, statistika, bank hujjatlarini va boshqa hujjatlarni o rganish, tahlil qilish hamda taqqoslash;ʻ davlat moliyaviy nazorati obyektlari - O zbekiston Respublikasining ʻ respublika budjeti, Qoraqalpog iston Respublikasi budjeti, viloyatlar va ʻ Toshkent shahar mahalliy budjetlari, budjet mablag larini taqsimlovchilar, ʻ budjet tashkilotlari va budjet mablag lari oluvchilar, davlat maqsadli ʻ jamg armalari, belgilangan tartibda tashkil etilgan boshqa jamg armalar va ʻ ʻ budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari jamg armalari; ʻ davlat tomonidan mablag jalb qilish ʻ - aktivlarni jalb etish, bu bo yicha ʻ O zbekiston Respublikasining qarz oluvchi sifatidagi yoki qarz oluvchi- ʻ rezidentlarning kreditlarini (qarzlarini) to lashga kafil sifatidagi majburiyatlari ʻ yuzaga kelishi ; davlat xaridlari - budjet tizimi budjetlarining mablag lari hisobidan ʻ amalga oshiriladigan tovarlar (ishlar, xizmatlar) xaridlari; davlat qarzi - O zbekiston Respublikasining ichki va tashqi mablag larni ʻ ʻ jalb qilish natijasida vujudga kelgan majburiyatlari; daromadlar va xarajatlar smetasi - b udjet tashkilotlari budjetdan tashqari jamg armalarining tegishli yil choragi yoki moliya yili uchun ʻ kutilayotgan tushumlari va xarajatlari aks ettiriladigan hujjat; donorlar - O zbekiston Respublikasiga, O zbekiston Respublikasi ʻ ʻ Hukumatiga, fuqarolarning o zini o zi boshqarish organlariga, faoliyati ʻ ʻ O zbekiston Respublikasining qonunchiligiga zid bo lmagan yuridik va ʻ ʻ jismoniy shaxslarga beg araz asosda mablag lar ajratadigan davlatlar, ʻ ʻ davlatlarning hukumatlari, xalqaro va chet el hukumat tashkilotlari, chet el fuqarolari, shuningdek O zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi ʻ tomonidan belgilanadigan ro yxatga kiritilgan xalqaro va chet el nohukumat ʻ tashkilotlari; dotatsiya - budjet tizimi budjetlariga ularning o z daromadlari ʻ yetishmagan taqdirda daromadlar bilan xarajatlar o rtasidagi farqni qoplash ʻ uchun qaytarmaslik sharti bilan ajratiladigan pul mablag lari; ʻ jamlanma xarajatlar smetasi - budjet mablag larini taqsimlovchi ʻ tomonidan o z tasarrufidagi budjet tashkilotlarining va budjet mablag lari ʻ ʻ oluvchilarning xarajatlar smetalari asosida tuziladigan xarajatlar smetasi; ikkinchi darajali budjet mablag larini taqsimlovchi ʻ - O zbekiston ʻ Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan birinchi darajali budjet mablag larini taqsimlovchilarga biriktiriladigan va o ziga ajratiladigan budjet ʻ ʻ mablag larini taqsimlovchi yuridik shaxs; ʻ umumiy fiskal balans - O zbekiston Respublikasining ʻ konsolidatsiyalashgan budjetini hamda davlat dasturlarini amalga oshirish uchun 11 chetdan jalb qilingan va O zbekiston Respublikasining Davlat budjeti hisobidanʻ qoplanadigan qarz mablag lari evaziga amalga oshiriladigan xarajatlarni o z ʻ ʻ ichiga olgan jamlanma balans; fiskal tavakkalchiliklar - budjet jarayoni ishtirokchilari uchun budjet tizimi budjetlari mablag larini shakllantirish va sarflashda moliyaviy ʻ resurslardagi yo qotishlarni baholash; ʻ moliya yili - birinchi yanvardan o ttiz birinchi dekabr kuni oxirigacha ʻ bo lgan vaqtni o z ichiga oluvchi davr; ʻ ʻ moliyaviy majburiyatlar - budjet tashkilotlarida va budjet mablag lari ʻ oluvchilarda ularga pul mablag larini o tkazish majburiyatini yuklovchi ʻ ʻ hujjatlar, shu jumladan ijro hujjatlari asosida yuzaga keladigan majburiyatlar; subvensiya - muayyan maqsadlarga sarflash sharti bilan yuqori turuvchi budjetdan quyi turuvchi budjetga qaytarmaslik sharti bilan ajratiladigan pul mablag lari; ʻ subsidiya - tovarlar ishlab chiqarish, ishlar bajarish, xizmatlar ko rsatish ʻ va ularni realizatsiya qilishni moliyalashtirish yoki birgalikda moliyalashtirish yoxud maqsadli xarajatlarning o rnini qisman qoplash uchun budjet tizimi ʻ budjetlari hisobidan yuridik va jismoniy shaxslarga beriladigan pul mablag lari; ʻ tartibga soluvchi daromadlar - budjet tizimi budjetlari o rtasida ʻ ajratmalar normativlari belgilanadigan umumdavlat soliqlari va boshqa majburiy to lovlar, shuningdek soliq bo lmagan to lovlar. Soliq bo lmagan to lovlarga ʻ ʻ ʻ ʻ ʻ budjet tizimi budjetlariga kelib tushadigan soliqlar va boshqa majburiy to lovlar ʻ bo lmagan to lovlar kiradi; ʻ ʻ xarajatlar moddasi - budjet tizimi budjetlari xarajatlarining iqtisodiy yo nalishi va to lovlarning aniq turlari bo yicha belgilovchi budjet tasnifining ʻ ʻ ʻ bir qismi; xarajatlar smetasi - budjet tashkiloti yoki budjet mablag lari oluvchi ʻ tomonidan moliya yili uchun tuziladigan va tasdiqlanadigan, uning uchun nazarda tutilgan budjetdan ajratiladigan mablag lar xarajatlar moddalari ʻ bo yicha aks ettiriladigan hujjat; ʻ shtat jadvali - doimiy xodimlar lavozimlari va bo sh o rinlar nomlarining ʻ ʻ soni va lavozim maoshlarining miqdorlari ko rsatilgan ro yxatni o z ichiga ʻ ʻ ʻ oladigan, budjet tashkiloti tomonidan tuziladigan hujjat; shaxsiy g azna hisobvaraqlari ʻ - O zbekiston Respublikasi Moliya ʻ vazirligining axborot tizimida ochiladigan, budjet tizimi budjetlari ijrosi bilan bog liq operatsiyalarni aks ettirish uchun mo ljallangan tahliliy hisob registrlari; ʻ ʻ yuridik majburiyatlar - tuzilgan shartnomalar, shuningdek tegishli davlat hokimiyati va boshqaruv organlarining qarorlari asosida budjet 12 tashkilotlarida va budjetdan mablag oluvchilarda yuzaga keladiganʻ majburiyatlar; Yagona g azna hisobvarag i ʻ ʻ - O zbekiston Respublikasi Moliya ʻ vazirligining O zbekiston Respublikasi Markaziy bankida ochiladigan milliy ʻ yoki chet el valyutasidagi maxsus bank hisobvarag i; ʻ o tkazib beriladigan daromadlar ʻ - tegishli ma muriy-hududiy birlikda ʼ shakllanadigan va yuqori turuvchi budjetga o tkaziladigan, ular qayerda ʻ shakllangan bo lsa, keyinchalik o sha ma muriy-hududiy birlik budjetiga ʻ ʻ ʼ o tkazib beriladigan daromadlar; ʻ O zbekiston Respublikasining Davlat budjeti (Davlat ʻ budjeti) - davlatning davlat vazifalari va funksiyalarini moliyaviy jihatdan ta minlash uchun mo ljallangan markazlashtirilgan pul jamg armasi; ʼ ʻ ʻ g aznachilik bo linmalari ʻ ʻ - O zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi ʻ G aznachiligi, Qoraqalpog iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri ʻ ʻ bo yicha G aznachilik boshqarmalari, tumanlar va tumanlar bo yicha ʻ ʻ ʻ G aznachilik bo linmalari; ʻ ʻ g aznachilik memorial orderi ʻ - mablag larni bir shaxsiy g azna ʻ ʻ hisobvarag idan boshqa shaxsiy g azna hisobvarag iga o tkazish uchun ʻ ʻ ʻ ʻ foydalaniladigan to lov hujjati; ʻ hududiy budjet mablag larini taqsimlovchi ʻ - o z tasarrufida ʻ Qoraqalpog iston Respublikasi respublika budjetidan, viloyatlar viloyat ʻ budjetlaridan, Toshkent shahri budjetidan, tumanlar va tumanlar budjetlaridan mablag oluvchi tashkilotlarga ega bo lgan yuridik shaxs, shuningdek ʻ ʻ Qoraqalpog iston Respublikasi respublika budjetidan, viloyatlar viloyat ʻ budjetlaridan va Toshkent shahri tuman budjetidan, tumanlar va tumanlar budjetlaridan moliyalashtiriladigan budjet tashkiloti yoki budjet mablag lari ʻ oluvchi; hududiy moliya organlari - Qoraqalpog iston Respublikasining Moliya ʻ vazirligi, viloyatlar va Toshkent tuman hokimliklarining moliya boshqarmalari, tumanlar va tumanlar hokimliklarining moliya bo limlari; ʻ o rta muddatli davr uchun fiskal strategiya ʻ - o rta muddatli davr uchun ʻ soliq va budjet siyosatining asosiy yo nalishlarini belgilovchi hujjat; ʻ Budjet tashkiloti - Davlat funksiyalarini amalga oshirish uchun belgilangan tartibda davlat hokimiyati organlarining qaroriga ko ra tashkil ʻ etilgan, Davlat budjeti mablag lari hisobidan saqlab turiladigan notijorat ʻ tashkilot 4 ; Budjet mablag lari oluvchi ʻ - Davlat budjetidan va davlat maqsadli jamg armalari budjetlaridan mablag lar oladigan yuridik yoki jismoniy shaxs ʻ ʻ 5 . 4 Oʻzbekiston Respublikasining Budjet kodeksi 4-modda. 5 Oʻzbekiston Respublikasining Budjet kodeksi 5-modda. 13 Ushbu tushuncha (termin)larning barchasi budjetni shakllantirish, tuzish, ko rib chiqish, qabul qilish, tasdiqlash va ijro etish, ularning shakllantirilishini,ʻ tuzilishini hamda ijrosini nazorat qilish, budjet tizimi budjetlarining ijrosi to g risidagi hisobotlarni tayyorlash va tasdiqlash, shuningdek ular o rtasidagi ʻ ʻ ʻ o zaro munosabatlarda qo llaniladi, ya ni foydalaniladi hamda budjetdan ʻ ʻ ʼ moliyalashtirishning mohiyati va uni amalga oshirish usullarini o zida mujassam ʻ etadi. 2 . Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining faoliyatini tartibga soluvchi me’yoriy-huquqiy hujjatlarni o’rganish . Buxoro viloyati Vobkent shahrining 2022-yilgi mahalliy budjeti daromadlari va xarajatlari rejasi 2022-yilning 8-yanvarida Xalq deputatlari Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining kengashining VI-37-2-3- 44-K/22 -son qarori bilan tasdiqlangan. Mazkur qarorga asosan, Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining mahalliy budjetining 2022-yil uchun daromadlari 3 482.9 mlrd.so m ʻ (1-ilova va 1-rasm) va xarajatlari 5 534.2 mlrd.so m ʻ (2-ilova va 2- rasm) prognoz qilingan. Tartibga soluvchi budjetlararo transfert 2151.3 mlrd .so m ʻ miqdorida tasdiqlangan. Bunda, tartibga soluvchi budjetlararo transfertlar miqdorini tuman mahalliy budjeti daromadlari prognozi ijrosidan qat iy nazar kamaytirishga yo l ʼ ʻ qo yilmasligi belgilangan. ʻ Aylanma kassa mablag i miqdori esa ʻ 1 141,837 mln.so m ʻ miqdorida belgilangan. 2022-yilda quyidagi soliq turlari: jismoniy shaxslardan olinadigan mol-mul solig i; ʻ jismoniy shaxslardan olinadigan yer solig i; ʻ 14 jismoniy shaxslarga tegishli mol-mulkni ijaraga berishdan oladigan yillik daromadi to g risidagi deklaratsiyaga asosan to laydigan, shuningdek, yakkaʻ ʻ ʻ tartibdagi tadbirkorlar to laydigan jismoniy shaxslardan olinadigan daromad ʻ solig i; ʻ q urilish materiallari bo yicha yer qa ridan foydalanganlik uchun soliq ʻ ʼ (yirik soliq to lovchilar tomonidan to lanadigan qurilish materiallari bo yicha ʻ ʻ ʻ yer qa ridan foydalanganlik uchun soliq bundan mustasno); ʼ s uv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq ; davlat mulki bo yicha ijara to lovlaridan tushadigan tushumlar tuman ʻ ʻ mahalliy budjetiga to liq hajmda o tkazilishi; ʻ ʻ viloyat budjeti va tuman budjeti o rtasida quyidagi soliq turlari: ʻ benzinni, dizel yoqilg isini va gazni yakuniy iste molchilarga realizatsiya ʻ ʼ qilishdagi aksiz solig i; ʻ aylanmadan olinadigan soliq; yuridik shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq; yuridik shaxslardan olinadigan yer solig i ; ʻ Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig ining 42 ʻ foizi; Yuridik shaxslardan olinadigan foyda solig ining 40 ʻ foizi taqsimlanishi; Tamaki mahsulotlari, mobil aloqa xizmati va alkogol mahsulotlari, shu jumladan pivo uchun aksiz solig i tushumlaridan 2021-yil 1-iyul holatiga ko ra ʻ ʻ tuman aholisining viloyat aholisidagi ulushiga muvofiq tuman budjetiga o tkazib ʻ berilishi belgilangan. Xarajatlar rejasi esa 154 241,318 mln.so m ʻ (2-ilova va 2-rasm) prognoz qilingan bo lib, xarajatlarning katta qismi ʻ 110 158,886 mln.so m ʻ i (7 5 , 7 foizi) Ijtimoiy soha va aholini ijtimoiy qo llab-quvvatlash xarajatlariga rejalashtirilishi ʻ belgilangan. Ijtimoiy soha va aholini ijtimoiy qo llab-quvvatlash xarajatlariga ʻ ajratilgan mablag larning katta qismi ʻ 67 919,807 mln.so m ʻ i (4 6 , 7 foizi) Sog liqni saqlash sohasi ajratilishi rejalashtirilgan. ʻ Respublika miqiyosida oladigan bo lsak xarajatlarning katta qismi maorif ʻ sohasiga ajratilayotgan bo lib, 2020-yildan boshlab umumta lim maktablari ʻ ʻ hamda maktabgacha ta lim tashkilotlarining birinchi va ikkinchi guruh (ish haqi ʻ va unga tenglashtirilgan to lovlar hamda ijtimoiy soliq) xarajatlari uchun tegishli ʻ mablag lar respublika budjeti hisobidan ajratilayotganligi, tuman mahalliy ʻ budjetidan faqat 4-guruh boshqa xarajatlari uchun mablag ʻ rejalashtirilayotgan bois maorif xarajatlariga ajratilishi rejalashtirilgan mablag ʻ 20 538,036 mln.so mni, ʻ umumiy xarajatning (1 4 , 1 foizi)ni tashkil qilgan. 15 Shuningdek, tuman budjeti jami xarajatlarining 5 foizi ( 7 275,534 mln.so m) ʻ hamda qo shimcha shakllangan mablag larning 30 ʻ ʻ foizi jamoatchilik fikri asosida shakllantiriladigan tadbirlarni moliyalashtirish uchun “Fuqarolar tashabbusi jamg armasi”ga yo naltirilishi mo ljallangan. ʻ ʻ ʻ Bulardan tashqari: Iqtisodiyotga xarajatlariga 17 721,705 mln.so m, ʻ umumiy xarajatning (1 2 , 2 foizi); Davlat boshqaruv organlarini saqlash xarajatlariga 11 363,467 mln.so m, ʻ umumiy xarajatning (7, 8 foizi); Fuqarolarning o zini o zi boshqarish organlarini saqlash xarajatlariga ʻ ʻ 6 266,619 mln.so m, ʻ umumiy xarajatning (4, 3 foizi) miqdorida mablag ʻ ajratilishi belgilangan. 2022-yil uchun Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’liminingining zaxira jamg armasi ʻ tuman budjeti jami xarajatlarining 1 foizi 1 455,107 mln.so m ʻ miqdorida rejalashtirilgan. 1-ilova . 2022-yil uchun Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining mahalliy budjeti daromadlarining reja ko rsatkichi ʻ T/r Daromad turi Umumdavlat soliqlaridan tuman mahalliy budjetiga ajratmalar me yori ʼ (foizda) Summa ming  so mʻ Umumiy rejaga nisbatan ulushi (foizda) 1 Yuridik shaxslardan olinadigan foyda solig i ʻ 5 4 490 643 5,7% 2 Korxonalar aylanmasidan soliq 50 15 195 603 19,2% 3 Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig i ʻ 5 9 796 677 12,4% 4 Yakka tartibdagi tadbirkorlar uchun jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig i ʻ 100 1 754 309 2,2% 5 Yuridik shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq 10 2 562 916 3,2% 6 Jismoniy shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq 100 12 699 485 16,1% 7 Yuridik shaxslar yer solig i ʻ 10 2 447 457 3,1% 16 8 Jismoniy shaxslardan olinadigan yer solig iʻ 100 9 820 610 12,4% 9 Qurilish materiallari bo yicha yer qa ridan ʻ ʼ foydalanganlik uchun soliq 100 9 407 074 11,9% 10 Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq 100 9 519 448 12,0% 11 Davlat mulki bo yicha ijara to lovlari ʻ ʻ 100 1 355 151 1,7% JAMI 79 049 373 Mobil aloqa xizmati va alkogol mahsulotlari, shu jumladan pivo uchun aksiz solig i tushumlaridan ʻ tegishli ravishda o tkazib beriladigan daromad ʻ 32 857 233 12 Alkogol mahsulotlari, shu jumladan pivo 12 435 831 13 Mobil aloqa xizmati 7 084 907 14 Tamaki mahsulotlari aksiz solig i ʻ 13 336 495 JAMI DAROMAD 111 906 606 1 - rasm . 17 0.0 2 000.0 4 000.0 6 000.0 8 000.0 10 000.0 12 000.0 14 000.0 16 000.0 4 490.6 15 195.6 9 796.7 1 754.3 2 562.9 12 699.5 2 447.5 9 820.6 9 407.1 9 519.4 1 355.2 12 435.8 7 084.9 13 336.5 2 0 2 2 y i l u c h u n V o b k e n t t u m a n i m a h a l l i y b u d j e t i d a r o m a d l a r i n i n g r e j a k o r s a t k i c h i ( m l n . s o m d a ) ʻ ʻ18 2-ilova. 2022-yil uchun Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining mahalliy budjeti xarajatlarining reja ko rsatkichiʻ T/r Ko rsatkichlar ʻ Miqdori ming  so mʻ Umumiy rejaga nisbatan ulushi (foizda) Xarajatlar – jami 154 241 318 1. Ijtimoiy soha va aholini ijtimoiy qo llab- ʻ quvvatlashga xarajatlar – jami 110 158 886 75,7% 1.1 Maorif 20 538 036 14,1% shu  jumladan: - maktabgacha ta lim ʼ 8 576 339 5,9% - umumiy ta lim ʼ 11 961 697 8,2% 1.2 Sog liqni saqlash ʻ 67 919 807 46,7% Tibbiy ijtimoiy xizmatlar uchun xarajatlar 48 534 0,03% 1.3 Madaniyat va sport, ommaviy axborot vositalari 4 347 351 3,0% shu  jumladan: - madaniyat va ommaviy axborot vositalari 2 266 909 1,6% - sport 2 080 442 1,4% 1.4 Bolali oilalarga va kam ta minlangan oilalarga ʼ nafaqalar va kompensatsiyalar 17 144 485 11,8% 1.5 Ijtimoiy ko nikma markazlari ʻ 160 673 0,1% 2. Iqtisodiyotga xarajatlar – jami 17 721 705 12,2% 2.1 Fermer xo jaliklari buxgalteriya markazlari ʻ 605 962 0,4% 2.2 Obodonlashtirish 12 877 500 8,8% 2.3 Suv xo jaligi vazirligi tashkilotlari ʻ 1 952 062 1,3% 2.4 Veterinariya qo mitasi ʻ 948 765 0,7% 2.5 Mahalliy budjetlarda hokim yordamchilarining tavsiyalari asosida mahalla infratuzilmasini yaxshilash uchun 1 337 416 0,9% 3. Davlat boshqaruv organlarini saqlash xarajatlari – jami 11 363 467 7,8% 3.1 Davlat boshqaruv idoralari 11 363 467 7,8% 4. Fuqarolarning o zini o zi boshqarish organlarini ʻ ʻ saqlash 6 266 619 4,3% 5. Zaxira jamg armasi ʻ 1 455 107 1,0% 6. Fuqarolar tashabbusi jamg armasi ʻ 7 275 534 5,0% Tartibga soluvchi budjetlararo transfertlar 42 334 712 19 2 - rasm . 20 0.0 10 000.0 20 000.0 30 000.0 40 000.0 50 000.0 60 000.0 70 000.0 80 000.0 8 576.3 11 961.7 67 919.8 48.5 2 266.9 2 080.4 17 144.5 160.7 606.0 12 877.5 1 952.1 948.8 1 337.4 11 363.5 6 266.6 1 455.1 7 275.5 2 0 2 2 y i l u c h u n V o b k e n t t u m a n i m a h a l l i y b u d j e ti x a r a j a t l a r i n i n g r e j a k o ʻ r s a t k i c h i ( m l n . s o ʻ m d a )21 Budjet muassasalarining xarajatlar smetasi O zbekiston Respublikasiʻ Adliya vazirligi tomonidan 2014-yil 15-dekabrda 2634-son bilan ro yxatdan ʻ o tkazildi “Budjet tashkilotlari va budjet mablag lari oluvchilarning xarajatlar ʻ ʻ smetasi va shtat jadvallarini tuzish, tasdiqlash va ro yxatdan o tkazish tartibi ʻ ʻ to g risidagi” Nizom asosida tuziladigan va ro yxatdan o tkaziladigan bo lib, ʻ ʻ ʻ ʻ ʻ mazkur Nizomning 22-bandiga asosan xarajatlar smetasi budjet tashkilotlari tomonidan moliya yilining 10-martiga qadar tasdiqlanishi, 39-bandiga asosan 1-aprel sanasiga qadar moliya organlaridan ro yxatdan o tkazilishi belgilangan. ʻ ʻ Hozirgi kunda moliya bo limlari va budjet muassasalari o rtasida budjet ʻ ʻ mablag larining harakati to g risidagi barcha ma lumotlar almashinuvi elektron ʻ ʻ ʻ ʼ axborot tizimi orqali amalga oshiriladigan bo lib, xarajatlar smetasini tuzish, ʻ tasdiqlash va ro yxatdan o tkazish jarayoni ham elektron tarzda axborot tizimi ʻ ʻ orqali amalga oshirilmoqda. Jumladan, bugungi kunda moliya bo limida Davlat moliyasini ʻ boshqarishning Axborot tizimi (DMBAT) amalda bo lib, ushbu tizim budjet ʻ muassasalari tomonidan foydalaniladigan UzASBO axborot tizimi bilan integratsiyalashgan, ya ni budjet muassasalari tomonidan UzASBO dasturida ʼ shakllantirilgan xarajatlar smetasi jo natilsa moliya bo limi DMBAT dasturiga ʻ ʻ kelib tushadi. Budjet muassasalari tomonidan jo natilgan xarajatlar smetasi ʻ moliya bo limi tomonidan mazkur sohaning xarajatlar smetasini ro yxatdan ʻ ʻ o tkazishga mas ul bo lgan xodimi tomonidan ko rib chiqilib, kamchiliklari ʻ ʼ ʻ ʻ mavjud bo lmasa tayyor holatga (sozdan) keltiriladi, bo lim boshlig i tomonidan ʻ ʻ ʻ tasdiqlanadi (utverjdeno) hamda moliya bo limi mudiri yoki o rinbosari ʻ ʻ tomonidan ijroga qabul qilinadi (prinyat k ispolneniyu). Ijroga qabul qilingan xarajatlar smetasiga tizimda avtomatik ravishda ro yxatdan o tkazilganligi ʻ ʻ to g risida raqam va sana beriladi va ushbu ma lumotlar budjet muassasalarining ʻ ʻ ʼ UzASBO dasturida ham ko rinadi. ʻ Bu amaliyotlarni amalga oshirish uchun moliya bo limining har bir ʻ xodimiga alohida elektron raqamli kalit berilgan bo lib, faqat ushbu xodim ʻ tomonidan login va parol orqali dasturga kirgan holda ushbu vazifalarni amalga oshirish yo lga qo yilgan. ʻ ʻ Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining mahalliy budjetidan jami 217 ta muassasa mablag bilan ta minlanadigan bo lib, ayrimlari yuridik ʻ ʼ ʻ shaxs maqamiga ega, ayrimlariga esa markazlashgan hisobxonalar tomonidan xizmat ko rsatiladi (masalan: umumta lim maktablariga Xalq ta limi bo limi ʻ ʼ ʼ ʻ tomonidan, mahalla fuqarolar 22 3-ilova Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining mahalliy budjetidan mablag bilan ta minlanadigan (moliyalashtiriladigan) muassasalar ʻ ʼ RO YXATI ʻ T/r Muasssa (tashkilot) nomi Soni Tuman bo yicha jami ʻ 217 1 Tuman hokimiyati 1 2 O zbekiston Respublikasi Prezidentining Xalq qabulxonasi ʻ 1 3 Tuman hokimligi moliya bo limi ʻ 1 4 Mahalla fuqarolar yig inlari ʻ 87 5 Mahalla va oilani qo llab-quvvatlash vazirligining tuman bo limi ʻ ʻ 1 6 Fermer xo jaliklarida buxgalteriya hisobi va ʻ hisobatini yuritish markazi 1 7 Tuman veterinariya bo limi ʻ 1 8 Tuman hayvonlar kasalliklari tashxisi va oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi davlat markazi 1 9 Tuman suv xo jaligi tashkiloti ʻ 1 10 O zbekiston Respublikasi Qishlok va suv xo jaligi vazirligining ʻ ʻ hududiy bo linmasi ʻ 1 11 Tuman obodonlashtirish bo limi ʻ 1 12 Ko p tarmoqli markaziy poliknika ʻ 1 13 Oilaviy poliklinikalar 5 14 Qishloq vrachlik punktlari 4 15 Shoshilinch tibbiy yordam stansiyasi 1 16 Tuman tibbiyot birlashmasi 1 17 Respublika shoshilinch tibbiy yordam markazi hududiy filiali 1 18 Yuqumli kasalliklar shifoxonasi 1 19 Sanitariya epidemiologik markaz 1 20 Tibbiyot birlashmasining tibbiy statistika bo limi ʻ 1 21 Axborot-resurs markazi 1 22 Ko zi ojizlar kutubxonasi ʻ 1 23 Madaniyat va aholi dam olish markazi 4 24 Madaniyat bo limi ʻ 1 25 Boshqa madaniyat muassasasi 1 26 Maktabgacha ta lim muassasalari ʼ 42 27 Umumta lim maktablari ʼ 45 28 "Barkamol avlod" markazi 1 23 T/r Muasssa (tashkilot) nomi Soni 29 Xalq ta limi bo limiʼ ʻ 1 30 Bolalar musiqa va san at maktablari ʼ 3 31 Maktabgacha ta lim bo limi ʼ ʻ 1 32 Tuman Budjetdan tashqari pensiya jamg armasi ʻ 1 33 Tuman Mehnat va aholi bandligini ta minlash bo limi ʼ ʻ 1 34 Tuman adaptatsiya markazi 1 yig inlariga tuman hokimligi buxgalteriya xizmati tomonidan, maktabgacha ʻ ta lim muassasalariga Maktabgacha ta lim bo limi tomonidan, sog liqni saqlash ʼ ʼ ʻ ʻ muassasalariga tuman tibbiyot birlashmasi tomonidan va xakozo) (3-ilova). Amaliyot jarayonida Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining mahalliy budjeti muassasalarining 2022-yil uchun mo ljallangan xarajatlar ʻ smetasi ro yxatdan o tkazilmaganligi, ya ni ro yxatdan o tkazish jarayonida ʻ ʻ ʼ ʻ ʻ bo lganligi bois rejalashtiril ʻ ayot gan mablag larni tahlil qilish ishlari ʻ o tkazilmadi. ʻ Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining mahalliy budjetining 2019-2021-yillar daromadlar ijrosi da quyidagicha o zgarishlarni ʻ ko rishimiz mumkin ʻ 6 , jumladan: 2019-yilda soliq va yig imlardan haqiqiy tushumlar ʻ 48 182,0 mln. so m ʻ ni, 2020-yilda esa 62 461,1 mln.so m ʻ ni tashkil qilgan, ya ni 2020-yilda ʼ 2019-yilga nisbatan 129,6 foizni tashkil qilgan. Xuddi shuningdek 2021-yilda 71 273,7 mln.so m ʻ ni tashkil qilgan holda 2020-yilga nisbatan 114,1 foiz ni tashkil qilganligini ko rishimiz mumkin. Lekin, Buxoro viloyati Vobkent ʻ tumani moliya bo’limining mahalliy budjetining umumiy daromadi ijrosi yuqori budjetlardan olingan grantlar (transfertlar), o zaro hisob-kitoblar, hisob ʻ varaqlaridagi qoldiqlar hisobidan yo naltirilgan mablag lar bilan birga 2019- ʻ ʻ yilda 187 313,3 mln.so m ʻ ni tashkil qilgan bo lsa, 2020-yilda ʻ 148 040,1 mln.so m ʻ ni tashkil qilgan, ya ni ʼ 39 273,2 mln.so m ʻ ga kamayib, 2019-yilga nisbatan 79,0 foiz ni tashkil qilgan. 2021-yilda esa 2020-yilga nisbatan o sish kuzatilgan, ya ni 2020-yilga nisbatan ʻ ʼ 118,5 foiz ni tashkil qilgan. 2019-yilda daromadlarning ko p bo lishiga asosiy sabab maxsus ʻ ʻ maqsadlar uchun Xalq ta limi, Maktabgacha ta lim, sog liqni saqlash ʼ ʼ ʻ muassasalarining ish haqi xarajatlarini moliyalashtirish uchun yuqori turuvchi budjetlardan olingan transfertlar hisobiga ko p bo lgan. 2019-yilda maxsus ʻ ʻ maqsadlar uchun yuqori turuvchi budjetdan 113 629,0 mln.so m ʻ lik transfertlar olingan bo lsa, 2020-2021-yillarda olinmagan. Yuqori turuvchi budjetdan ʻ 6 Barcha daromadlar boʻyicha toʻliq tahlil jadvali ilova hujjatlarda. 24 transfertlar olinmasligiga 2020-yildan boshlab O zbekiston Respublikasiningʻ “2020-yil uchun O zbekiston Respublikasining Davlat budjeti to g risida”gi ʻ ʻ ʻ Qonuniga 7 asosan umumta lim maktablari hamda maktabgacha ta lim ʼ ʼ tashkilotlarining birinchi va ikkinchi guruh xarajatlari O zbekiston Respublikasi ʻ Xalq ta limi vazirligi va Maktabgacha ta lim vazirligi orqali respublika ʼ ʼ budjetidan mablag bilan ta minlashga (moliyalashtirilishga) o tkazilganligi ʻ ʼ ʻ (umumta lim maktablari hamda maktabgacha ta lim tashkilotlarining to rtinchi ʼ ʼ ʻ guruh boshqa xarajatlari Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’liminingmahalliy budjeti hisobidan amalga oshirilgan) sabab bo lgan, lekin ʻ daromadlarning yetishmagan qismi mavjudligi bois 2020-yilda 47 917,8 mln so m ʻ , 2021-yilda esa 49 680,3 mln.so m ʻ lik tartibga soluvchi transfertlar olingan. Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining mahalliy budjetining 2019-2021-yillar xarajatlari ijrosi esa sohalar bo yicha ʻ quyidagilardan iborat bo lgan ʻ 8 , jumladan: Jami xarajat qilingan mablag lar o zaro hisob-kitoblar bo yicha yuqori ʻ ʻ ʻ turuvchi viloyat budjetiga berilgan mablag larni qo shmaganda 2019-yilda ʻ ʻ 176 274,9 mln.so m ʻ ni, 2020-yilda 141 392,6 mln.so m ʻ ni, 2021-yilda 171 607,4 mln.so m ʻ ni tashkil qilgan. 2020-yildan boshlab O zbekiston ʻ Respublikasining “2020-yil uchun O zbekiston Respublikasining Davlat budjeti ʻ to g risida”gi Qonuniga ʻ ʻ 9 asosan umumta lim maktablari hamda maktabgacha ʼ ta lim tashkilotlarining birinchi va ikkinchi guruh xarajatlari O zbekiston ʼ ʻ Respublikasi Xalq ta limi vazirligi va Maktabgacha ta lim vazirligi orqali ʼ ʼ respublika budjetidan mablag bilan ta minlashga (moliyalashtirilishga) ʻ ʼ o tkazilganligi bois 2020-yilda xarajatlar 2019-yilga nisbatan ʻ 40 244,2 mln.so m ʻ ga kamaygan, jumladan: Bolalar maktabgacha ta lim muassasalari xarajatlari ʻ 16 995,6 mln.so m ʻ ga kamaygan, ya ni 2019-yilga nisbatan ʼ 20 foiz ni, b oshlang ich maktablar, ʻ tugallanmagan o rta va o rta maktablar xarajatlari esa ʻ ʻ 63 812,0 mln.so m ʻ ga kamayib, 2019-yilga nisbatan 4 foiz ni tashkil qilgan. Bundan ko rinib turibdiki ʻ ushbu sohalar uchun rejalashtirilgan mablag larning asosiy qismini ish haqi va ʻ unga tenglashtirilgan to lovlar hamda ijtimoiy soliqlar tashkil etadi (2020-yilda ʻ ish haqlarining 2019-yilga nisbatan oshganini inobatga olsak, maktabgacha ta lim sohasiga ajratilayotgan mablag larning ʼ ʻ 80-85 foizi , Xalq ta limi sohasiga ʼ ajratilayotgan mablag larning ʻ 96-98 foizi birinchi va ikkinchi guruh xarajatlarini tashkil qilishini aniqlashimiz mumkin). 7 Oʻzbekiston Respublikasining 09.12.2019-yildagi OʻRQ-589-son qonuni, 21-modda. 8 Barcha sohalar boʻyicha xarajatlar toʻliq tahlili ilova hujjatlarda. 9 Oʻzbekiston Respublikasining 09.12.2019-yildagi OʻRQ-589-son qonuni, 21-modda. 25 Mazkur sohalar uchun Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining mahalliy budjetida 2021-yilda ham faqat 4-guruh xarajatlari uchun mablag rejalashtirilganligi bois, xarajatlarda o sishni ko rishimiz mumkin,ʻ ʻ ʻ jumladan: Bolalar maktabgacha ta lim muassasalari xarajatlari ijrosi 2020-yilga ʻ nisbatan 2021-yilda 4 159,9 mln.so m ʻ ga o sgan, ya ni ʻ ʼ 198,2 foiz ni, b oshlang ich maktablar, tugallanmagan o rta va o rta maktablar xarajatlari esa ʻ ʻ ʻ 985,2 mln.so m ʻ ga o sgan, ya ni ʻ ʼ 137,0 foiz ni tashkil qilgan. Shuningdek, 2019-yilda viloyat mahalliy budjetidan moliyalashtirilgan (mablag bilan ta minlangan) ayrim soha xarajatlari 2020-yildan boshlab Buxoro ʻ ʼ viloyati Vobkent tumani moliya bo’liminingmahalliy budjetidan moliyalashtirishga o tkazilgan, jumladan: ʻ sanitariya-epidemiologiya markazlari; 14 yoshgacha voyaga yetmagan bolalari bo lgan oilalarga har oylik ʻ nafaqalar; 2 yoshgacha bo lgan bolalarni parvarish qilish uchun onalarga oylik ʻ nafaqalar; kam daromadli oilalarga ko rsatiladigan moddiy yordamlar. ʻ Shuningdek, 2020-yilda butun dunyoda yuzaga kelgan pandemiya munosabati bilan ayrim sohalarga qo shimcha mablag lar ajratilgan, jumladan: ʻ ʻ e pidemiyaga Buxoro viloyati Vobkent kurash tadbirlar uchun 6 394,1 mln.so m; ʻ pandemiya davrida yordam va ko makka muhtoj oilalarga beriladigan ʻ moddiy yordam uchun 848,5 mln.so m; ʻ moddiy yordam va ko makka muhtoj oilalarning 16 ʻ yoshga to lmagan ʻ bolalari uchun bir martalik moddiy yordam uchun 594,5 mln.so m; ʻ a holining ayrim toifalariga un va qolipli non xarid qilish bo yicha ʻ qo shimcha xarajatlarni qoplash uchun kompensatsiya xarajatlari ʻ 76,9 mln.so m ʻ xarajat qilingan . Bulardan tashqari O zbekiston Respublikasi Prezidentining “Jamiyatda ʻ ijtimoiy-ma naviy muhitni sog lomlashtirish, mahalla institutini yanada qo llab- ʼ ʻ ʻ quvvatlash hamda oila va xotin-qizlar bilan ishlash tizimini yangi darajaga olib chiqish chora-tadbirlari to g risida”gi Farmoni ʻ ʻ 10 bilan tashkil qilingan Mahalla va oilani qo llab-quvvatlash vazirligining tuman bo linmasini saqlash xarajatlari ʻ ʻ uchun ham mablag ajratilgan bo lib, ushbu bo linma tomonidan 2020-yilda ʻ ʻ ʻ 237,3 mln.so m ʻ xarajat qilingan. Xuddi shu Farmon 11 bilan avvalgi yilda Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining mahalliy budjetidan 10 Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 18-fevraldagi PF-5938-son Farmoni. 11 Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 18-fevraldagi PF-5938-son Farmoni 23- bandi . 26 moliyalashtirilgan Fhdyo bo limlarini saqlash xarajatlari uchun mablag ajratishʻ ʻ 2020-yil 1-apreldan boshlab to xtatilgan. ʻ Xuddi yuqoridagilar kabi o zaro hisob-kitoblar bo yicha yuqori turuvchi ʻ ʻ viloyat budjetiga berilgan mablag larni qo shmaganda 2021-yilda xarajatlar ʻ ʻ ijrosi 2020-yilga nisbatan 30 214,8 mln.so m ʻ ga o sgan, ya ni ʻ ʼ 121,4 foiz ni tashkil qilgan. Bunda, ayrim soha xarajatlariga 2021-yilda mablag ajratish to xtatilgan ʻ ʻ bo lsa, ayrim sohalarga qo shimcha mablag lar ajratilgan, jumladan: ʻ ʻ ʻ 2020-yilda butun dunyoda kuzatilgan pandemiya munosabati bilan pandemiya davrida yordam va ko makka muhtoj oilalarga beriladigan moddiy ʻ yordam pullariga Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’liminingmahalliy budjetidan 848,5 mln.so m ʻ xarajat qilingan bo lsa, 2021-yilda ushbu maqsadlar ʻ uchun mablag ajratilmagan. ʻ 2021-yilda mahalliy budjetining qo shimcha manbalari hisobidan yetim ʻ bolalar va ota-ona qaramog idan mahrum bo lgan bolalar uchun turar joy sotib ʻ ʻ olish xarajatlari uchun 155,5 mln.so m, ʻ Fuqarolar tashabbusi jamg armasi ʻ mablag lari, ya ni jamoatchilik fikri asosida shakllantiriladigan tadbirlarni ʻ ʼ moliyalashtirishga 2 482,2 mln.so m ʻ xarajat qilingan bo lib, mazkur maqsadlar ʻ uchun avvalgi yillarda mahalliy budjet hisobidan xarajatlar amalga oshirilmagan. 3 . Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining xodimlari tarkibi, soni . Moliya bo’limi xodimlarining asosiy vazifasi har xil operatsiyalarni bajarishdir. Bu qarz berish, pulni saqlash uchun hujjatlar yoki qimmatli qog'ozlarni sotish bo'lishi mumkin. Kassada ishlash, moliya bo’limi xodimi moddiy qadriyatlarning xavfsizligi uchun javobgardir. U tegishli hujjatlarni tayyorlash, qayta hisoblash, mijozlarga pul berish, valyutani sotib olish va sotish, pul mablag'larini o'tkazish bilan shug'ullanadi. Shuningdek, ushbu mutaxassis bank tashrif buyuruvchilariga turli masalalar bo'yicha maslahat berishi, hisobotlarni tayyorlash, rejalashtirish, bashorat qilishda ishtirok etishi mumkin. Bozor iqtisodiyoti sharoitida korxonalarning birlashishi va qo'shilishi biznes amaliyotida keng tarqalgan. Rossiya lizing bozoridagi asosiy o'yinchilar allaqachon bozorda ko'proq joy egallash uchun ularni sotib olish uchun kompaniyalarni qidirmoqdalar. Afsuski, kadrlar bilan bog'liq muammolar bank jurnallarida takrorlanadigan mavzuga aylanib qolayotgani ajablanarli emas. Darhaqiqat, ularni insoniyatning iqtisodiy taraqqiyoti davomida to'plangan tajribadan hal qilish uchun biz majoziy ma'noda "shampan suvlari" dan ham 27 emas, balki pufakchalarning yorilib ketayotgan ovozidan foydalanamiz. Xodimlarning beqarorligi sharoitida har qanday biznesni, ayniqsa bank ishini rivojlantirish mumkin emas. Kadrlar muammosini har qanday "ov" hisobiga hal etish, mavjud vaziyatni doimiy ravishda takror ishlab chiqarishni anglatadi. Bundan tashqari, vaziyatni individual bank darajasida tuzatishga urinishlar dastlabki yig'ish davri uchun xarakterlidir, biz umid qildikki, biz eskirganmiz. Shubhasiz, echim bor. Ammo buning uchun butun bank jamoatchiligining yakdil irodasi zarur. Retseptlar uzoq vaqtdan beri ma'lum bo'lgan: bu malaka qo'llanmasi va bu holda sanoat tariflari shkalasi. Ismlarning rus tilida berilgani ularning kelib chiqishi sotsialistik degani emas. Malaka ma'lumotnomasi tufayli biz bilib olamizki, agar xodim mehnat daftarchasida "mijozlarga xizmat ko'rsatish bo'yicha mutaxassisi" deb aytsa, u holda u falon funktsiyalarni bajaradi, ma'lum yillik ish tajribasiga ega, buni va buni biladi. Va agar u "katta mutaxassis" yoki "1-toifali mutaxassis" bo'lsa, unda ... Va boshqalar. Tarif ko'lami yordamida biz ushbu mutaxassisga qanday ish haqi belgilash kerakligini bilib olamiz. Va keyin siz ushbu maoshga "ijtimoiy paketlar" ni qo'llashingiz, ish stajiga va ish natijalariga qarab turli xil bonuslar va imtiyozlarni belgilashingiz, lavozimingizda ko'tarilish zaxirasini yaratishingiz, umrbod bandlik tizimidan foydalanishingiz va hk. Ya'ni, eskirgan so'zlashuvni uzrlash, xodimni moddiy va ma'naviy rag'batlantirish usullarini joriy etish. t/r Korxona ishchi xodimlar soni 2019 20 20 202 1 soni foizda soni foizda soni foizda 1 Mamuriyat 5 13,16 6 13,64 7 17,07 2 Asosiy ishchilar 23 60,53 26 59,09 24 58,54 3 Injener texniklar 3 7,895 5 11,36 4 9,756 4 Boshqa ishchilar 7 18,42 7 15,91 6 14,63 Jami 38 100 44 100 41 100 Moliya bo’limi 3 yillik xodimlar soni. Moliyaviy tahlilchi (Moliyaviy tahlilchi): Moliyaviy tahlilchining asosiy vazifasi, lavozim sarlavhasidan ko'rinib turibdiki, bank faoliyati, uning 28 raqobatchilari va umuman bozor faoliyati to'g'risidagi moliyaviy ma'lumotlarni qidirish va tahlil qilishdir. Moliyaviy tahlilchi bozor tendentsiyalarini kuzatib boradi, muhim iqtisodiy ko'rsatkichlarni namoyish etadi, xatarlarni baholaydi va bajarilgan ishlar natijalariga ko'ra bankning kelgusi faoliyatini rejalashtirish, mablag'larni samarali investitsiyalash va iqtisodiy samaradorlikni oshirish bo'yicha tavsiyalar beradi. Shaxsiy moliyaviy maslahatchi (Shaxsiy moliyaviy maslahatchi): Shaxsiy moliyaviy maslahatchining ishi tahlilchiga o'xshashdir. Farqi shundaki, shaxsiy maslahatchi bank mijozlari bilan ishlaydi. Moliyaviy maslahatchi maslahat so'rab murojaat qilgan jismoniy va yuridik shaxslarga o'z mablag'larini malakali boshqarish uchun yordam beradi: ma'lum bir davr uchun daromad va xarajatlarni bashorat qiladi, byudjetni ishlab chiqadi, tegishli investitsiya dasturlarini tanlaydi va tegishli statistik hisobotlarni tayyorlaydi. Buxgalter (Buxgalter): Bu moliyaviy menejmentda ishlaydigan eng keng tarqalgan kasblardan biridir. Buxgalterlar kompaniya xarajatlarini va daromadlarini tahlil qiladi, rejalashtiradi va baholaydi (bu holda bank). Bosh buxgalter, o'z navbatida, butun buxgalteriya bo'limini boshqaradi, buxgalteriya hisobi, shuningdek, bankning moddiy, mehnat va moliyaviy resurslaridan tejamli foydalanilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi. Auditorlar (Auditor): Audit bankning nazorat tizimining bir qismidir. Ichki auditor moliyaviy, operatsion va boshqa ma'lumotlarni tekshiradi va bankdagi mumkin bo'lgan yo'qotishlarni aniqlash va ularning oldini olish maqsadida bankdagi ishlar holati, nazorat tizimi samaradorligi, xodimlarning o'z vazifalarini bajarishi sifatiga xolis baho beradi. Kredit ofitser (Kredit bo'yicha mutaxassis): Kredit mutaxassisi bankning ichki siyosati va mijozning ishonchliligini baholash asosida bank mijozlariga kredit berish / bermaslik to'g'risida qaror qabul qiladi, ularga kredit berish masalalari bo'yicha maslahat beradi, barcha kerakli shartnomalar va hujjatlarni rasmiylashtiradi. Bank tilovchilar (Operator): Bu mijoz bankda muloqot qiladigan asosiy shaxs. Operatorlar jismoniy shaxslarga bank tomonidan taqdim etilayotgan xizmatlar to'g'risida ma'lumot berishadi, shartnomalar tuzadilar, hisobvaraqlar, plastik kartalar bilan turli xil operatsiyalarni amalga oshirishda yordam berishadi, to'lovlarni amalga oshiradilar, pul o'tkazmalarini ochadilar, omonatlarni ochadilar va hokazo. 29 4. Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining ish faoliyatida qo’llanilayotgan dasturiy ta’minotlar bilan tanishish, ularning funksiyalari va afzalliklarini o’rganish Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’liminingmahalliy budjetidan umumta lim mʻ aktab larini saqlash xarajatlari uchun 2019-yilda 66 478 ,2 mln.so m ʻ xarajat qilingan. 2020-yilda esa 2 666 , 3 mln.so m ʻ xarajat amalga oshirilgan bo lib, 2019-yilga nisbatan ʻ 6 3 812 , 0 mln.so m ʻ ga kamaygan holda, o tgan yilga nisbatan ʻ 4 foiz ni tashkil qilgan. Bunga sabab esa O zbekiston Respublikasining “2020-yil uchun O zbekiston Respublikasining ʻ ʻ Davlat budjeti to g risida”gi Qonuniga ʻ ʻ 12 asosan maktabgacha ta lim ʼ tashkilotlarining birinchi va ikkinchi guruh xarajatlari O zbekiston Respublikasi ʻ Xalq ta lim vazirligi orqali respublika budjetidan mablag bilan ta minlashga ʼ ʻ ʼ (moliyalashtirilishga) o tkazilganligi hisobiga kamaygan. ʻ 2021-yilda esa 3 651 , 5 mln.so m ʻ lik xarajat amalga oshirilgan bo lib, ʻ 2020-yilga nisbatan 1 37 , 0 foiz, 985 , 2 mln.so m ʻ ga ko paygan ( ʻ 6 - ilova, 5 - rasm ). Shuningdek, Xalq ta lim sohasi uchun ajratilayotgan mablag lar hisobidan ʼ ʻ tuman Xalq ta limi bo limi hamda Barkamol avlod markazining barcha ʼ ʻ xarajatlari tuman mahalliy budjeti hisobidan amalga oshirilayotgan bo lib, ʻ tuman Xalq ta limi bo limi tomonidan 2019-yilda ʼ ʻ 1 414,4 mln.so m ʻ xarajat qilingan. 2020-yilda esa 1 605,4 mln.so m ʻ xarajat amalga oshirilgan bo lib, 2019-yilga ʻ nisbatan 194,0 mln.so m ʻ ga ko paygan holda, o tgan yilga nisbatan ʻ ʻ 113,7 foiz ni tashkil qilgan. 2021-yilda esa 2 327,1 mln.so m ʻ lik xarajat amalga oshirilgan bo lib, ʻ 2020-yilga nisbatan 145,0 foiz, 721,7 mln.so m ʻ ga ko paygan (6 ʻ - ilova). 6-ilova Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo ’ limining mahalliy budjetidan 2019-2021- yillarda xalq ta limi sohasi ʻ bo yicha amalga oshirilgan xarajatlar to g risida ʻ ʻ ʻ MA LUMOT ʼ mln.so mda ʻ Bo - ʻ Kichik Bob Xarajat nomi Kassa xarajatlari O zgarish foizda ʻ 12 Oʻzbekiston Respublikasining 09.12.2019-yildagi OʻRQ-589-son qonuni, 21-modda. 30 lim bo limʻ 2019-y 2020-y 2021-y 2020-y 2019-yga nis. 2021-y 2020-yga nisbat. Xalq ta lim sohasi ʻ bo yicha jami xarajatlar ʻ 7090 0 75 Jami xarajatlar 68 120,9 4 555,9 6 421,0 6,7% 140,9% 7090 0 75 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 52 523,8 1 428,7 1 745,5 2,7% 122,2% 7090 0 75 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 12 701,6 347,9 412,6 2,7% 118,6% 7090 0 75 4-guruh. Boshqa xarajatlar 2 895,6 2 779,3 4 262,9 96,0% 153,4% Umumta lim maktablari ʻ 7092 100 75 Jami xarajatlar 66 478,2 2 666,3 3 651,5 4,0% 137,0% 7092 100 75 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 51 332,2 0,0% 0,0% 7092 100 75 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 12 412,8 0,0% 0,0% 7092 100 75 4-guruh. Boshqa xarajatlar 2 733,2 2 666,3 3 651,5 97,6% 137,0% Barkamol avlod markazi 7096 100 75 Jami xarajatlar 231,3 284,3 442,3 122,9% 155,6% 7096 100 75 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 180,9 222,0 347,8 122,8% 156,7% 7096 100 75 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 44,4 51,9 84,0 116,9% 161,6% 7096 100 75 4-guruh. Boshqa xarajatlar 6,0 10,3 10,6 170,8% 102,4% Tuman xalq ta limi ʻ bo limi ʻ 7096 300 75 Jami xarajatlar 1 411,4 1 605,4 2 327,1 113,7% 145,0% 7096 300 75 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 1 010,7 1 206,7 1 397,7 119,4% 115,8% 7096 300 75 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 244,3 296,0 328,6 121,1% 111,0% 7096 300 75 4-guruh. Boshqa xarajatlar 156,4 102,8 600,9 65,7% 584,6% 5- rasm 31 Jami xarajatlar 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 4-guruh. Boshqa xarajatlar 0.010 000.020 000.030 000.040 000.050 000.060 000.070 000.080 000.0 Xalq taʻlim sohasi boʻyicha 2019-2021-yillarda amalga oshirilgan xarajatlar diagrammasi Kassa xarajatlari 2019-y Kassa xarajatlari 2020-y Kassa xarajatlari 2021-y Barkamol avlod markazi tomonidan esa 2019-yilda 231,3 mln.so mʻ xarajat qilingan. 2020-yilda esa 284,3 mln.so m ʻ xarajat amalga oshirilgan bo lib, ʻ 32 2019-yilga nisbatan 52,9 mln.so mʻ ga ko paygan holda, o tgan yilga nisbatan ʻ ʻ 122,9 foiz ni tashkil qilgan. 2021-yilda esa 442,3 mln.so m ʻ lik xarajat amalga oshirilgan bo lib, ʻ 2020-yilga nisbatan 155,6 foiz, 158,0 mln.so m ʻ ga ko paygan (6 ʻ - ilova). Umumta lim maktablari ish haqi va unga tenglashtirilgan to lovlari ʼ ʻ respublika budjeti hisobidan amalga oshirilayotganligi bois, shtat birliklari qanday tartibda belgilanishi o rganilmadi. ʻ Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’liminingmahalliy budjetidan Sog liqni saqlash muassasalari xarajatlarini tahlil qilganimizda sog liqni saqlash ʻ ʻ sohasi bo yicha barcha xarajat turlari bo yicha o sish ko rsatkichini kuzatishimiz ʻ ʻ ʻ ʻ mumkin (7-ilova, 6-rasm). Ushbu o sish ko rsatkichlarni 6-rasmdagi diagrammada xarajat guruhlari ʻ ʻ kesimida yaqqol ko rishimiz mumkin. ʻ 2020-yilda Respublikasizda boshlangan pandemiya munosabati bilan Sog liqni saqlash sohasiga e tibor qaratish bir qancha kuchaytirilgan. Tibbiyot ʻ ʼ muassasalariga bir qancha tibbiyot texnikalari va tibbiy asbob uskunalar xaridiga qo shimcha mablag lar ajratilgan. Tibbiyot muassasalarining ʻ ʻ koronavirus infeksiyasini davolashda ishtirok etgan xodimlariga qo shimcha ʻ ustamalar joriy qilingan. Karantinga olingan tibbiyot muassasalaridagi barcha xodimlar hamda bemorlarning ovqatlanishi, dori-darmon xarajatlariga Respublika budjetidan qo shimcha mablag lar ajratilgan. ʻ ʻ Jumladan, sog liqni saqlash muassasalariga 2019-yilda ʻ 4 6 367,4 mln.so m ʻ xarajat qilingan bo lsa, 2020-yilda ʻ 67 142,5 mln.so m ʻ xarajat amalga oshirilgan, ya ni 2019-yilga nisbatan ʼ 20 775,1 mln.so m ʻ ga ko paygan holda, o tgan yilga nisbatan ʻ ʻ 144,8 foiz ni tashkil qilgan. 2021-yilda esa 71 116,6 mln.so m ʻ lik xarajat amalga oshirilgan bo lib, ʻ 2020-yilga nisbatan 105,9 foiz, 3974,1 mln.so m ʻ ga ko paygan ( ʻ 7 - ilova, 6 - rasm ). 2021-yilda Respublikamizda pandemiyaga Buxoro viloyati Vobkent kurash choralarini ko rish ancha yengillashtirilgan bo lib, sog liqni saqlash ʻ ʻ ʻ muassasalari avvalgi rejimda ishlashga o tgan. Xarajatlardagi o sish sur atlari ʻ ʻ ʼ ham bir qancha pasaygan. 33 7 -ilova Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo ’ limining mahalliy budjetidan 2019-2021-yillarda sog liqni saqlash sohasi ʻ bo yicha amalga oshirilgan xarajatlar to g risida ʻ ʻ ʻ MA LUMOT ʼ mln.so mda ʻ Bo - ʻ lim Kichik bo lim ʻ Bob Xarajat nomi Kassa xarajatlari O zgarish foizda ʻ 2019-y 2020-y 2021-y 2020-y 2019-yga nis. 2021-y 2020-yga nis. Sog liqni saqlash sohasi ʻ bo yicha jami ʻ xarajatlar 7070 0 54 Jami xarajatlar 46 367,4 67 142,5 71 116,6 144,8% 105,9% 7070 0 54 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 33 556,3 47 035,8 49 526,3 140,2% 105,3% 7070 0 54 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 8 133,7 11 405,0 11 979,1 140,2% 105,0% 7070 0 54 4-guruh. Boshqa xarajatlar 4 677,3 8 701,6 9 611,1 186,0% 110,5% Ko p tarmoqli ʻ poliklinika 7072 110 54 Jami xarajatlar 9 493,3 11 296,7 12 868,3 119,0% 113,9% 7072 110 54 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 7 063,7 8 355,4 9 369,0 118,3% 112,1% 7072 110 54 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 1 702,0 1 977,8 2 243,4 116,2% 113,4% 7072 110 54 4-guruh. Boshqa xarajatlar 727,5 963,5 1 255,9 132,4% 130,3% Poliklinikalar 7072 120 54 Jami xarajatlar 5 624,5 6 814,9 7 682,9 121,2% 112,7% 7072 120 54 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 4 190,4 4 918,2 5 578,7 117,4% 113,4% 7072 120 54 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 1 007,5 1 195,7 1 346,7 118,7% 112,6% 7072 120 54 4-guruh. Boshqa xarajatlar 426,6 701,1 757,5 164,4% 108,1% Qishloq vrachlik punktlari 7072 130 54 Jami xarajatlar 3 095,4 3 715,1 4 602,7 120,0% 123,9% 7072 130 54 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 2 306,7 2 725,5 3 104,8 118,2% 113,9% 7072 130 54 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 558,8 667,5 755,3 119,5% 113,1% 34 7072 130 54 4-guruh. Boshqa xarajatlar 230,0 322,1 742,6 140,0% 230,6% Bo -ʻ lim Kichik bo lim ʻ Bob Xarajat nomi Kassa xarajatlari O zgarish foizda ʻ 2019-y 2020-y 2021-y 2020-y 2019-yga nis. 2021-y 2020-yga nis. Tez yordam va kechiktirib bo lmaydigan tibbiy ʻ yordam stansiyalari 7072 301 54 Jami xarajatlar 4 730,5 6 518,8 7 179,3 137,8% 110,1% 7072 301 54 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 3 748,4 5 165,1 5 633,6 137,8% 109,1% 7072 301 54 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 924,0 1 290,8 1 383,0 139,7% 107,1% 7072 301 54 4-guruh. Boshqa xarajatlar 58,1 62,9 162,8 108,1% 258,9% Tuman tibbiyot birlashmasi 7073 101 54 Jami xarajatlar 15 533,3 19 488,2 21 624,3 125,5% 111,0% 7073 101 54 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 10 615,7 12 427,0 13 990,8 117,1% 112,6% 7073 101 54 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 2 574,3 2 982,1 3 393,9 115,8% 113,8% 7073 101 54 4-guruh. Boshqa xarajatlar 2 343,2 4 079,1 4 239,6 174,1% 103,9% Tez hamda shoshilinch tibbiy yordam bo limi ʻ 7073 102 54 Jami xarajatlar 2 783,3 3 179,3 4 146,7 114,2% 130,4% 7073 102 54 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 2 055,3 2 308,8 2 894,8 112,3% 125,4% 7073 102 54 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 502,5 554,4 692,1 110,3% 124,8% 7073 102 54 4-guruh. Boshqa xarajatlar 225,6 316,1 559,8 140,1% 177,1% Tez hamda shoshilinch tibbiy yordam bo limi ʻ 7073 201 54 Jami xarajatlar 5 107,0 5 473,3 6 514,5 107,2% 119,0% 7073 201 54 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 3 576,1 3 759,7 4 205,8 105,1% 111,9% 7073 201 54 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 864,5 911,2 997,7 105,4% 109,5% 7073 201 54 4-guruh. Boshqa xarajatlar 666,4 802,4 1 311,1 120,4% 163,4% Sanitariya- epidemiologik markaz 7074 110 54 Jami xarajatlar 0,0 4 200,8 3 318,4 0,0% 79,0% 7074 110 54 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 0,0 2 211,0 2 204,3 0,0% 99,7% 35 7074 110 54 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 0,0 535,2 532,2 0,0% 99,4% Bo -ʻ lim Kichik bo lim ʻ Bob Xarajat nomi Kassa xarajatlari O zgarish foizda ʻ 2019-y 2020-y 2021-y 2020-y 2019-yga nis. 2021-y 2020-yga nis. 7074 110 54 4-guruh. Boshqa xarajatlar 0,0 1 454,5 581,9 0,0% 40,0% Epidemiyaga Buxoro viloyati Vobkent kurash tadbirlari 7074 140 54 Jami xarajatlar 0,0 6 394,1 3 074,7 0,0% 48,1% 7074 140 54 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 0,0 5 115,3 2 459,5 0,0% 48,1% 7074 140 54 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 0,0 1 278,8 615,2 0,0% 48,1% 7074 140 54 4-guruh. Boshqa xarajatlar 0,0 0,0 0,0 0,0% 0,0% Sanitariya ta lim va ʼ tibbiy statistika bo limi ʻ 0,0 7074 200 54 Jami xarajatlar 0,0 61,4 104,7 0,0% 170,6% 7074 200 54 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 0,0 50,0 85,1 0,0% 170,1% 7074 200 54 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 0,0 11,4 19,7 0,0% 172,8% 7074 200 54 4-guruh. Boshqa xarajatlar 0,0 0,0 0,0 0,0% 0,0% 6-rasm 36 Jami xarajatlar 1-guruh. Ish haqi va unga tenglashtirilgan xarajatlar 2-guruh. Ijtimoiy soliqlar 4-guruh. Boshqa xarajatlar 0.010 000.020 000.030 000.040 000.050 000.060 000.070 000.080 000.0 Vo bkent tumani mahalliy budjetidan 2019-2021-yillarda sog liqni saqlash sohasi bo yicha amalga oshirilgan xarajatlar ʻ ʻ diagrammasi Kassa xarajatlari 2019-y Kassa xarajatlari 2020-y Kassa xarajatlari 2021-y 8-ilova Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo ’ limining Sog liqni saqlash ʻ muassasalarining 2019-2021-yillarda tibbiyot muassasalarini rivojlantirish jamg armasi bo yucha budjetdan tashqari tushumlari va ularning sarflanishi ʻ ʻ to g risida ʻ ʻ MA LUMOT ʼ mln.so mda ʻ Bo - ʻ lim Kichi k bo lim ʻ Bob Xarajat nomi Yillar bo yicha ʻ O zgarish foizda ʻ 2019-y 2020-y 2021-y 2020-y 2019- yga nis. 2021-y 2020- yga nis. Sog liqni saqlash ʻ muassasalari 7070 0 54 Yil boshiga mablag ʻ qoldig i ʻ 142,0 133,7 217,3 7070 0 54 Yil davomida tushgan tushumlar 1 431,2 3 032,7 2 920,0 211,9% 96,3% 7070 0 54 Yil davomida amalga oshirilgan kassa xarajatlari 1 439,5 2 949,0 3 034,1 204,9% 102,9% 7070 0 54 Yil oxiriga mablag ʻ qoldig i ʻ 133,7 217,3 103,3 7- rasm 37 Sogʻliqni saqlash muassasalari Yil boshiga mablagʻ qoldigʻi Yil davomida tushgan tushumlar Yil davomida amalga oshirilgan kassa xarajatlari Yil oxiriga mablagʻ qoldigʻi 0.0 500.01 000.01 500.02 000.02 500.03 000.03 500.0 142.0 1 431.2 1 439.5 133.7 133.7 3 032.7 2 949.0 217.3 217.3 2 920.0 3 034.1 103.3Vo bkent tuma ni So g liqni sa qla sh mua ssa sa la r ining 2 0 1 9 -2 0 2 1 -ʻ y illa r da tibbiy o t mua ssa sa la r ini r iv o jla ntirish ja mg 'a rma si bo 'y ucha budjetda n ta shqa ri tushumla ri v a ula r ning sa rfla nishi to g risida g i ʻ ʻ dia g r a mma Yillar bo'yicha 2019-y Yillar bo'yicha 2020-y Yillar bo'yicha 2021-y Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining tibbiyot muassasalarining budjetdan tashqari tibbiyot muassasalarini rivojlantirish jamg armasiga tushumlari va ularning sarflanishi tahlil qilinganda (8-ilova, 7- ʻ rasm) yillarga nisbatan yuqori darajada o sish holatlari kuzatilmadi. ʻ Ushbu g azna hisob varag iga tushumlar asosan qonunchilikda ʻ ʻ belgilangan budjet mablag lari hisobidan 5 ʻ foizgacha ( 4821600 -xarajat moddasi) rejalashtirilgan tibbiyot tashkilotlarini moddiy rag batlantirish va ʻ rivojlantirish fondini shakllantirish xarajatlari hisobiga tushgan. Ushbu tushumlar asosan tibbiyot xodimlarini moddiy rag batlantirish hamda moddiy ʻ texnik bazasini mustahkamlash uchun mo ljallangan bo lsada, tushumlarning ʻ ʻ katta qismi budjetdan ajratilgan mablag larning yetishmagan qismi kreditor ʻ qarzdorliklarni qoplashga yo naltirilgan, jumladan: ʻ 2019-yilda budjetda rejalashtirilgan mablag lar hisobidan ʻ 1 140,3 mln.so m ʻ tushgan bo lsa, shundan ʻ 804,3 mln so mi ʻ , ya ni ʼ 70,5 foizi kreditor qarzdorlikni qoplash hamda budjetdan ajratilgan mablag larning ʻ yetishmagan qismini qoplash maqsadida kommunal xizmat xarajatlariga sarflangan (TMRJ hisoboti ilova hujjatlarda). 2020-yilda budjetda rejalashtirilgan mablag lar hisobidan ʻ 1 304,9 mln.so m ʻ tushgan bo lsa, shundan ʻ 1 512,8 mln so m ʻ , ya ni 5 ʼ foizgacha rejalashtirilgan mablag lardan tashqari, turli tashkilotlar tomonidan berilgan ʻ homiylik mablag lari hamda pullik xizmatlardan tushgan tushum ʻ mablag larining ham bir qismi kreditor qarzdorlikni qoplash hamda budjetdan ʻ ajratilgan mablag larning yetishmagan qismini qoplash maqsadida kommunal ʻ xizmat xarajatlariga sarflangan (TMRJ hisoboti ilova hujjatlarda). 38 2021-yilda esa budjetda rejalashtirilgan mablag lar hisobidanʻ 2 002,7 mln.so m ʻ tushgan bo lsa, shundan ʻ 464,8 mln so mi, ʻ ya ni ʼ 23,2 foizi kreditor qarzdorlikni qoplash hamda budjetdan ajratilgan mablag larning ʻ yetishmagan qismini qoplash maqsadida kommunal xizmat xarajatlariga sarflangan (TMRJ hisoboti ilova hujjatlarda). Yillar kesimida kommunal xizmat xarajatlarini qoplash uchun yo naltirilgan mablag lar bo yicha eng past ko rsatkich 2021-yilda kuzatilgan. ʻ ʻ ʻ ʻ Bunga asosiy sabab 2021-yilda budjet hisobidan 4-guruh xarajatlariga ajratilgan mablag lar ancha yuqori ko rsatkichni tashkil qilganligidur. 2020-yilda ham ʻ ʻ budjet mablag lari hisobidan 4-guruh xarajatlariga mablag lar 2019-yilga ʻ ʻ nisbatan ancha yuqori ajratilganligi (7-ilova – 186 foiz) ko rishimiz mumkin, ʻ lekin 2020-yilda 4-guruh xarajatlarining katta qismi pandemiyaga Buxoro viloyati Vobkent kurash tadbirlariga sarflangan. Tuman sog liqni saqlash muassasalarining shtat birliklari jadvali tuzilishi ʻ va ularni belgilash me yorlari, tarif razryadlari, tarif koeffitsiyentlari qanday ʼ asoslarda belgilanishi o rganildi. ʻ Shtatlar jadvali avvalo budjetda belgilangan mablag lar doirasida ʻ O zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 2014-yil 15-dekabrda 2634-son ʻ bilan ro yxatga olingan “Budjet tashkilotlari va budjet mablag lari ʻ ʻ oluvchilarning xarajatlar smetasi va shtat jadvallarini tuzish, tasdiqlash va ro yxatdan o tkazish tartibi to g risida”gi Nizom ʻ ʻ ʻ ʻ 13 asosida budjet tashkilotlari va budjet mablag lari oluvchilari tomonidan tuziladi va tasdiqlanadi. ʻ Shtat jadvali mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq shaklda tuziladi. Bunda, budjet tashkilotining shtat jadvalida va markazlashtirilgan moliya- buxgalteriya xizmatining jamlanma shtat jadvalida mehnatga haq to lash ʻ shartlarida nazarda tutilgan, bir yilga hisob-kitob qilingan ustamalar to lashga, ʻ qo shimcha haq to lash va xodimlarni moddiy rag batlantirishga ʻ ʻ ʻ yo naltiriladigan mehnatga haq to lash jamg armasi alohida satrda ko rsatiladi, ʻ ʻ ʻ ʻ masalan: mukofotlash, moddiy yordam ko rsatish, ko p yillik mehnati uchun bir ʻ ʻ martalik rag batlantirish uchun mehnatga haq to lash jamg armasi; ʻ ʻ ʻ ko p yillik mehnati va maxsus unvonlarga (malaka darajasi, darajali ʻ unvon, diplomatik martaba va boshqalar) oylik ustamalar va qo shimcha haq ʻ to lashni belgilash uchun mehnatga haq to lash jamg armasi; ʻ ʻ ʻ mehnat ta tilidagi shaxslarning o rnini bosuvchi xodimlarning mehnatiga ʼ ʻ haq to lash uchun mehnatga haq to lash jamg armasi va boshqalar. ʻ ʻ ʻ 13 Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 2014-yil 15-dekabrda 2634-son bilan roʻyxatga olingan Nizom 2-§. 23-25-bandlari. 39 Markazlashtirilgan moliya-buxgalteriya xizmatlari bo ysunuvidagi budjetʻ tashkilotlarining jamlanma shtat jadvalini mazkur Nizom 46-bandining uchinchi xatboshisiga muvofiq tartibda tuzadi. Budjet tashkilotining shtat jadvalini va markazlashtirilgan moliya- buxgalteriya xizmatining jamlanma shtat jadvalini tasdiqlash joriy moliya yilining 10-martidan kechiktirmay amalga oshiriladi. Bunda, budjet mablag larini taqsimlovchi bo ysunuvidagi budjet tashkilotlari shtat jadvallarini ʻ ʻ budjet mablag larini taqsimlovchi tomonidan belgilangan, biroq joriy moliya ʻ yilining 10-martidan kechiktirmay tasdiqlaydi. Jamlanma shtat jadvalini budjet tizimi budjetlari xarajatlari tasnifiga muvofiq bo lim va kichik bo limlari kesimida bo ysunuvidagi budjet ʻ ʻ ʻ tashkilotlari xodimlarining va budjet mablag larini taqsimlovchi xodimlarining ʻ lavozimlari yoki toifalari bo yicha sonini guruhlashtirish yo li bilan yuqoridagi ʻ ʻ 2634-son bilan ro yxatdan o tkazilgan Nizomning ʻ ʻ 10-ilovasiga muvofiq shaklda tuzadi. Sog liqni saqlash muassasalarining shtat birliklari cheklangan soni ʻ me yorlarini aniqlash tibbiyot muassasasining xizmat ko rsatish turiga qarab ʼ ʻ O zbekiston Respublikasi Sog liqni saqlash vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan ʻ ʻ (16.05.2016 y № 06-3/456) Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (16.05.2016 y № 11-SP) hamda Moliya vazirligi (16.05.2016 y № 12-03- 02/975) bilan kelishilgan holda tasdiqlangan “Tuman (tuman) tibbiyot birlashmasining tibbiyot, farmatsevtika va boshqa xodimlari vaqtinchalik shtatlar me yori” asosida aniqlanadi va shtatlar jadvaliga kiritiladi (ilova ʼ hujjatlarda mazkur shtatlar me yori nusxasi ilova qilinadi). ʼ Sog liqni saqlash muassasalari xodimlari lavozim maoshlari uchun ʻ ustamalar, qo shimcha haqlar, tegishli toifalari bo yicha razryadlari va boshqa ʻ ʻ to lovlar O zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Tibbiyot ʻ ʻ xodimlari mehnatiga haq to lashning takomillashtirilgan tizimini tasdiqlash ʻ to g risida” 2005-yil 21-dekabrdagi 276-sonli qarori asosida belgilanadi. ʻ ʻ Mazkur qaror bilan har bir tibbiyot muassasasining bajarayotgan ishlari murakkabligi va ish yuklanmasi darajasiga, ko rsatilayotgan tibbiy yordam ʻ sifatiga bog liq ravishda qanday yondashuv aniq ko rsatib berilgan bo lib, har ʻ ʻ ʻ bir poliknika, qishloq vrachlik punkti, kasalxonalar va boshqa tibbiyot muasssasalari xodimlarining lavozim moashlari, ustamalari, qo shimcha ʻ to lovlari qanday belgilanishi aniq ko rsatilgan. ʻ ʻ Bulardan tashqari lavozim maoshlari uchun tarif razryadlaridan kelib chiqqan hola tarif koeffitsiyentlari O zbekiston Respublikasi ʻ Vazirlar Mahkamasining “Mehnatga haq to lash yagona tarif setkasini yanada ʻ takomillashtirish to g risida” 2019-yil 16-sentyabrdagi 775-son ʻ ʻ qarori 2- 40 ilovasiga muvofiq amalga oshiriladi, ya ni belgilangan lavozim bo yicha tegishliʼ ʻ tarif razryadi aniqlanadi hamda mazkur qarorning 2-ilovasida belgilangan tarif koeffitsiyenti shtat jadvali tuzilayotgan kunda amalda bo lgan mehnatga haq ʻ to lashning eng kam miqdoriga ko paytirish yo li bilan asosiy lavozim maoshi ʻ ʻ ʻ aniqlanadi. U stamalar, qo shimcha haqlar va boshqa to lovlar esa O zbekiston ʻ ʻ ʻ Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Tibbiyot xodimlari mehnatiga haq to lashning takomillashtirilgan tizimini tasdiqlash to g risida” 2005-yil ʻ ʻ ʻ 21-dekabrdagi 276-sonli qarorida belgilangan foizlardan kelib chiqqan holda lavozim maoshiga nisbatan ushbu foizlarni qo llash orqali hisoblab chiqariladi. ʻ Ayrim ustama va qo shimcha to lovlar qonunchilik hujjatlarida mehnatga haq ʻ ʻ to lashning eng kam miqdoriga nisbatan etib belgilangan bo lsa, unda unga ʻ ʻ nisbatan olinadi. Ayrim lavozimlarning tarif razryadlari esa O zbekiston Respublikasi ʻ Vazirlar Mahkamasining “Mehnat bozorida mehnat munosabatlarini tartibga solishga doir qo shimcha chora-tadbirlar to g risida” ʻ ʻ ʻ 2019-yil 6-sentyabrdagi 743-son qarori asosida belgilanadi. Xulosa. Amaliyot jarayonida budjet tashkilotlarini smeta asosida rejalashtirish va moliyalashtirish tartiblarini o rgandik, bu borada bugungi kunda olib ʻ borilayotgan islohotlarning mazmun-mohiyatini ochib berishga harakat qildik, budjet tashkilotlarini budjetdan tashqari manbalar shakllanishini o rganib chiqib, ʻ quyidagi xulosalarni shakllantirishga muvaffaq bo ldik. ʻ - bizning fikrimizcha, davlat, mamlakatdagi bozor munosabatlarining qay darajada shakllangan va rivojlangan bo lishiga qaramay, ijtimoiy sohalarni ʻ boshqarishi, ularning faoliyatini tashkil etishi va moliyalashtirishda ishtirok etishi zarur, ularning normal darajada faoliyat qilishi uchun davlat barcha huquqiy, tashkiliy va iqtisodiy shart-sharoitlarni yaratib berishi shart: - budjetdan moliyalanadigan sohalarga mablag larni to liq hajmda ʻ ʻ safarbar e tish imkoniyatini ta minlash maqsadida davlat daromadlarining ʻ barqarorligini ta minlash va xarajatlarning aniq hisob-kitobini olib borish lozim; ʻ 41 - ijtimoiy sohalardagi ta lim, sog liqni saqlash muassasalari tomonidanʻ ʻ ko rsatilayotgan xizmatlarning sifat standartlarini o rnatish va ularga amal ʻ ʻ qilinishini nazorat qilishni yo lga qo yish lozim, aks xolda xizmatlar narxining ʻ ʻ oshib borishi bilan ularning sifati o rtasidagi bog liqlik uzilib bormoqda, ʻ ʻ malakali xizmat qimmat turishi bilan birga, sifat standartiga ham javob berishi kerak, deb hisoblaymiz; - aholining nochor, ijtimoiy muhofazaga muhtoj qatlamlariga bepul xizmatlar ko rsatilishini davlat bundan keyin ham o z zimmasiga olishi, bu ʻ ʻ xizmatlarning to liq moliyalashtirilishiga erishishi lozim; ʻ - budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari mablag larni jalb qilishga ʻ bo lgan harakati ularning asosiy faoliyatiga, tashkilotning missiyasini bajarishga ʻ putur etkazmasligi kerak, shuni unutmaslik lozimki, budjet tashkiloti notijorat asosida faoliyat yurituvchi muassasa, shuning uchun unda marketing masalalari o ylab, jamiyatning talab va ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda hal etilishi kerak; ʻ - aksariyat aholi ongida ta lim, va ayniqsa, sog liqni saqlash ʻ ʻ xizmatlarining bepul taqdim etilishi kerak, degan stereotiplar mustahkam o rnashgan, bu esa ʻ budjet tashkilotlarini pullik asosga o tkazish jarayonida aholi ʻ tomonidan noroziliklarga olib kelmoqda, lekin bozor iqtisodiyoti talablari, qolaversa, “pullik narsa qadrli bo ladi” degan naqldan kelib chiqib, budjetning ʻ chegaralanganligi sharoitida budjet tashkilotlarining ortib borayotgan ehtiyojlarini faqat davlat mablag lari hisobiga qoplashning ob ʻ y ektiv tarzda imkoni yo qligini tushunib etish ʻ vaqti keldi; - hozirgi kunda budjet tashkilotlarining barcha budjetdan tashqari daromadlari barcha soliqlar va majburiy to lovlardan ozod etilganligini e tirof ʻ ʻ e tgan holda, budjet tashkilotlarining tijorat faoliyatlarini davlat bundan keyin ham rag batlantirib borishi maqsadga muvofiq; ʻ - budjet tashkilotida shunday muhitni yaratish kerakki, budjet tashkiloti tomonidan ko rsatilayotgan xizmatlar natijasidan unda ishlayotgan ko p sonli ʻ ʻ xodimlarning shaxsiy manfaatlari emas, tashkilot manfaatlari ustuvor bo lishi ʻ lozim, deb hisblaymiz. Ushbu xulosalarimizdan kelib chiqqan holda istiqbolda budjet tashkilotlarini mablag larini shakllantirish va ulardan samarali foydalanishni ʻ tashkil etish bo yicha quyidagi tavsiyalarni berishni lozim topdi ʻ m : Birinchidan, davlat budjetini shakllantirish va uning mablag laridan ʻ foydalanish ustidan operativ nazoratni ta minlash maqsadida o z faoliyatlari ʻ ʻ bilan bog liq munosabatlar doirasida budjet tizimini boshqarish organlari ʻ doirasida integrallashgan axborot tizimlarini yaratish lozim. Ikkinchidan, sog liqni saqlash tizimidagi muassasalarni aralash ʻ moliyalashtirish tizimiga erishish, ixtiyoriy tibbiy sug urtani keng joriy qilish, ʻ 42 mavjud maxsus sug urta tashkilotlari orqali shartnomalar asosida sog liqniʻ ʻ saqlash muassasasini qo shma moliyalashda ishtirokini rag batlantirish va ʻ ʻ yo lga qo yish ʻ ʻ lozim. M amlakat miqyosida sog liqni saqlash tizimi xarajatlarini ʻ moliyalashtirish va uni rejalashtirishda majburiy ijtimoiy tibbiy sug urta tizimini ʻ joriy qilish lozim; Uchinchidan, budjetdan mablag oluvchi budjet tashkilotlarining o z ʻ harajatlarini mablag bilan ta minlashda mustaqil o z faoliyati natijasida ʻ ʻ shakllanadigan mablag ʻ lardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish. Masalan, bo sh turgan ob ektlarni ijaraga berish, o z faoliyatidan kelib chiqqan ʻ ʻ ʻ holda tijorat asosida ko riladigan daromadlar tizimini shakllantirish va o z ʻ ʻ navbatida bu yul bilan budjet mablag lariga bo lgan talabni qisqartirib aksincha ʻ ʻ o z daromadlari ʻ hisobidan moliyalashtirish imkoniyatlarini kengaytirish lozim. Foydalanilgan adabiyotlar ro yxati. ʻ 1. O zbekiston Respublikasining Budjet kodeksi (2013-yil 26-dekabr, ʻ O RQ-360-son qonuni). ʻ 2. O zbekiston Respublikasining “2020-yil uchun O zbekiston ʻ ʻ Respublikasining Davlat budjeti to g risida”gi 2019-yil 9-dekabrdagi ʻ ʻ O RQ-589-sonli Qonuni. ʻ 3. O zbekiston Respublikasi Prezidentining ʻ “2022-2026-yillarga mo ljallangan Yangi O zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to g risida” ʻ ʻ ʻ ʻ 2022-yil 28-yanva r idagi PF-60-son Farmoni. 4. O zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Tibbiyot xodimlari ʻ mehnatiga haq to lashning takomillashtirilgan tizimini tasdiqlash to g risida” ʻ ʻ ʻ 2005-yil 21-dekabrdagi 276-sonli qarori. 43 5. O zbekiston Respublikasi ʻ Vazirlar Mahkamasining “Mehnat bozorida mehnat munosabatlarini tartibga solishga doir qo shimcha chora-tadbirlar ʻ to g risida” ʻ ʻ 2019-yil 6-sentyabrdagi 743-son qarori. 6. O zbekiston Respublikasi ʻ Vazirlar Mahkamasining “Mehnatga haq to lash yagona tarif setkasini yanada takomillashtirish to g risida” 2019-yil ʻ ʻ ʻ 16-sentyabrdagi 775-son qarori. 7. O zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 2014-yil 15-dekabrda ʻ 2634-son bilan ro yxatga olingan “Budjet tashkilotlari va budjet mablag lari ʻ ʻ oluvchilarning xarajatlar smetasi va shtat jadvallarini tuzish, tasdiqlash va ro yxatdan o tkazish tartibi to g risida”gi Nizom. ʻ ʻ ʻ ʻ 8. Xalq deputatlari Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’limining kengashining “Buxoro viloyati Vobkent tumani moliya bo’liminingining 2022-yilgi mahalliy budjetini tasdiqlash to g risida” 2022-yilning ʻ ʻ 8 -yanvarida gi VI-37-2-3-44-K/22 -son qarori. 9 . O zbekiston Respublikasi Sog liqni saqlash vazirligi tomonidan ishlab ʻ ʻ chiqilgan (16.05.2016 y № 06-3/456) Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi (16.05.2016 y № 11-SP) hamda Moliya vazirligi (16.05.2016 y № 12-03- 02/975) bilan kelishilgan holda tasdiqlangan “Tuman (tuman) tibbiyot birlashmasining tibbiyot, farmatsevtika va boshqa xodimlari vaqtinchalik shtatlar me yori”. ʼ 10. Moliya organlarida foydalaniladigan Davlat moliyasini boshqarishning Axborot tizimi (DMBAT). 11. Budjet muassasalari tomonidan foydalaniladigan “ UzASBO dasturiy ʻ majmuasi. 44

1. Buxoro viloyati Vobkent  tumani moliya bo’limining iqtisodiy tansifi, hamda tashkiliy tuzilmasi bilan tanishish.

2.  Buxoro viloyati Vobkent  tumani moliya bo’limining faoliyatini tartibga soluvchi me’yoriy-huquqiy hujjatlarni o’rganish.

3. Buxoro viloyati Vobkent  tumani moliya bo’limining xodimlari tarkibi, soni.

4. Buxoro viloyati Vobkent  tumani moliya bo’limining ish faoliyatida qo’llanilayotgan dasturiy ta’minotlar bilan tanishish, ularning funksiyalari va  afzalliklarini o’rganish.

Sotib olish