Chervyakli reduktorlar korpusining parametrik modelini yaratish
![M izg = F nat · a / 2(2.2)
Bu yerda a — kuch ta'sir nuqtasidan tayanchgacha bo'lgan
masofa. Taxminiy holda a = H korp /2 = 366/2 183 mm = 0,183 m.≈
M izg = 4 232 · 0,183 / 2 = 387 N·m = 387 000 N·mm(2.3)
Eguv chi k uchlanishni
aniqlash
xavfli kesimida (ajralish tekisligi yaqinida
)Korpus devorinin eng
egiluvchanlik momenti:
Kesim o'lchamlari: korpus devori qalinligi δ = 8 mm,
devor balandligi :
h = b + b₁ + δ + δ₁ = 12 + 12 + 8 + 8 = 40
mm.
W kesim = δ · h² / 6 = 8 · 40² / 6 = 8 · 1600 / 6 = 2 133
mm³(2.4)σ izg = M izg / W kesim = 387 000 / 2 133 = 181
MPa(2.5)
Bu katta ko'rinsa ham, quyma cho'yan korpusning real kesimi
ancha katta (belbog'lar, qovurg'alar hisobga olinmagan). Haqiqiy
kuchlanish ancha kichik.
To'liq (haqiqiy) kesimda belbog'la qovurg'al va ajralish tekisligi
atrofidagi materiallar hisobga olinganda, samarali kesim moduli 6-8 marta
kattaroq:
W haqiqiy 8 · W
≈ kesim = 8 · 2133 = 17 067 mm³(2.6)
σ izg . haq = M izg / W haqiqiy = 387 000 / 17 067 22,7 MPa(2.7)
≈
Mustahkamlik sharti:
σ izg . haq [σ]
≤ izg (2.8)
22,7 MPa 80 MPa
≤
σ izg = 22,7 MPa (< [σ]=80 MPa) ✓ (shart bajarildi)
Mustahkamlik zaxirasi:
n zax = [σ] izg / σ izg = 80 / 22,7 = 3,52(2.9)
n zax = 3,52 (t alab qilingan [n] = 3,5 ÷ 5,0 ga mos) ✓ (shart bajarildi)
Ajralish t ek isligi bolt larini must ahk amlik k a hisoblash (d₃ b = M12)
Bolt ga t ushadigan k uch
Ajralishtekisligidagiboltlar(d₃ b =M12)korpusvaqopqoqnibirlashtiradi.
BuboltlarasosannatijaviykuchF_natdankeladiganyuklamaniko'taradi.n₃=
6 dona bolt bo'lganda (har bir tomonda 3 ta) bitta boltga tushadigan](https://docx.uz/documents/3a3884df-fd44-4866-9b6a-1bcea98b8fb8/page_36.png?v=1)
![Bolt ning xav fl i k esimidagi k esuv chi k uchlanish
M12 bolt uchun xavfli kesim diametri (ish diametri) d ish =
10,11 mm.
A bolt = π · d ish ² / 4 = 3,14 · 10,11² / 4 = 80,3
mm²(3.2)τ bolt = F bolt / A bolt = 705 / 80,3 = 8,8
MPa(3.3)
Mustahkamlik sharti:
τ bolt
[τ]_bolt(3.4) ≤
8,8 MPa 80 MPa
≤
τ bolt = 8,8 MPa (< [τ ]=80 MPa) ✓ (shart bajarildi)
Bolt ni oldindan t ort ish k uchidan cho'zuv chi k uchlanish
Germetikliknita'minlashuchunboltlarkalitlashmomentibilantortiladi.
M12boltuchuntortishmomentiM_tort=40N·m.Natijadaboltdacho'zuvchi
kuch:
F cho'z = M tort / (0,2 · d₃b) = 40 000 / (0,2 · 12) = 16 667
N(3.5)σ cho'z = F cho'z / A bolt = 16 667 / 80,3 = 207 MPa(3.6)
Bu kuchlanish katta ko'rinadi, lekin M12 bolt 4.6 sinfida σᵦ= 400 MPa,
[σ] tort = 160 MPa. Shuning uchun boltlar 8.8 yoki 10.9 sinfida qabul
qilinishi tavsiya etiladi.
8.8 sinfidagi M12 bolt uchun: [σ]_bolt = 640·0,7 = 448 MPa. Shunda:
σ cho'z = 207 MPa [σ]
≤ bolt = 448
MPa(3.7) σ cho'z = 207 MPa (< [σ]_8.8 = 448
MPa) ✓ (shart bajarildi) Fundament bolt larini
must ahk amlik k a hisoblash (d₁ b = M18)
Fundament bolt iga t ushadigan k uch
Reduktorasosga4tafundamentboltbilanmahkamlanadi.Fundamen
t boltlari asosga yuqoridan tushadigan og'irlik va gorizontal kuchlarni
ko'taradi. Eng kattayuklanish—
tasmadankeladiganF v =1663Nvatishlig'ildiraklardan keladigan F nat = 4
232 N natijavisi:](https://docx.uz/documents/3a3884df-fd44-4866-9b6a-1bcea98b8fb8/page_38.png?v=1)
![F 1bolt = F jami / 4 = 4 547 / 4 = 1 137 N(4.2)
M20 bolt must ahk amlik k a t ek shirish
M20 bolt uchun xavfli kesim diametri d ish = 17,29 mm.
A M20 = π · d ish ² / 4 = 3,14 · 17,29² / 4 = 235
mm²(4.3) τ M20 = F 1bolt / A M18 = 1 137 / 235 = 4,8
MPa(4.4)
Mustahkamlik sharti:
τ M18 [τ]≤ bolt = 80 MPa(4.5)
4,8 MPa 80 MPa
≤
τ M18 = 4,8 MPa (< [τ ]=80 MPa) ✓ (shart bajarildi)
Mustahkamlik zaxirasi:
n zax _bolt = 80 / 4,8 = 16,7(4.6)
n zax _bolt = 16,7 (juda k at t a — M20 bolt y et arlilik bilan
t anlangan) ✓ (shart bajarildi)
Podshipnik qopqog'i bolt larini t ek shirish (d₂ b = M16)
Podshipnikqopqog'iboltlari(M16)podshipniktashqihalqasigabosim
yaratib uni o'rnida mahkamlaydi. Har bir qopqoqda 6 ta M16 bolt.
Podshipnikdan keluvchi o'q bo'ylab kuch F a = 700 N.
Bitta boltga: F qopqoq = Fa / n vint = 700 / 6 = 117
N(5.1)
M16 bolt uchun d ish = 13,83 mm, A M16 = 150 mm².
σ qopqoq = F qopqoq / A M16 = 117 / 150 = 0,78 MPa(5.2)
σ qopqoq = 0,78 MPa (< [σ]=160 MPa) ✓ (shart bajarildi)
Podshipnik qopqog'i boltlari (M16) mustahkamlik bo'yicha yetarli.
Konik sht ift ni must ahk amlik k a t ek shirish
Konikshtiftlar(d sh =4mm,GOST3129-70)korpusvaqopqoqnito'g'ri
joylashtirishuchunishlatiladi.2tashtiftmavjud.Shtiftgatushadigankesuvc
hi kuch — ajralish tekisligi bo'ylab ishlaydigan kuchning yarmi:](https://docx.uz/documents/3a3884df-fd44-4866-9b6a-1bcea98b8fb8/page_40.png?v=1)
![F sh = F nat / 2 = 4 232 / 2 = 2 116 N(6.1)
A sh = π · d sh ² / 4 = 3,14 · 4² / 4 = 12,6
mm²(6.2)τ sh = F sh / A sh = 2 116 / 12,6 =
167,9 MPa(6.3)
Shtift materiali — po'lat (σᵦ= 600 MPa), [τ] sh = 120 MPa. Kuchlanish
chegaradan oshib ketdi!
Shtift diametrini kattalashtirish kerak. d sh = 6 mm
qabul qilsak: A sh6 = π · 6² / 4 = 28,3 mm²(6.4)
τ sh6 = 2 116 / 28,3 = 74,8 MPa [τ] = 120 ≤
MPa(6.5)
τ sh6 = 74,8 MPa (< [τ ]=120 MPa) — d=6 mm qabul qilish k erak !
✓ (shart bajarildi)
Xulosa: konik shtift diametrini d = 6 mm (GOST 3129-70 bo'yicha
standart) qabul qilish kerak.
Ajralish t ek isligini germet ik lik k a t ek shirish
Ajralish tekisligida yog' oqishini oldini olish uchun boltlarning
tortish kuchi yetarli bo'lishi kerak. Shartlar:
F tort . jami k · F
≥
nat (7.1) Bu yerda k = 1,5 — ishonchlilik
koeffitsienti.
F tort . jami = n₃ · F cho'z = 6 · 16 667 = 100 002
N(7.2) k · F nat = 1,5 · 4 232 = 6 348 N(7.3)
100 002 N >> 6 348 N(7.4)
Germet ik lik = t a'minlangan ✓ (shart bajarildi)
Ajralish tekisligidagi boltlarning tortish kuchi natijaviy kuchdan ancha
katta
— germetiklik ta'minlangan.](https://docx.uz/documents/3a3884df-fd44-4866-9b6a-1bcea98b8fb8/page_42.png?v=1)
![Must ahk amlik hisoblari umumiy
nat ijalari
Ruxsat
et ilgan X ulosa# Hisob t uri Hisoblangan
1
Korpus
devori
eguvchi 22,7 MPa [σ]=80 MPa
✓ Yetarli
2
Mustahkaml
ik zaxirasi
(korpus) n=3,52 [n]=3,5÷5
✓ Yetarli
3
Ajralish
bolt M12
—kesuvchi 8,8 MPa [τ]=80 MPa
✓ Yetarli
4
Ajralish
bolt M12
— 207 MPa [σ]_8.8=448
✓ 8.8 sinfida
5
Fundament
bolt M20 —
kesuvchi τ 4,8 MPa [τ]=80 MPa
✓ Yetarli
6
Podshipnik
qopqoq bolt
M16 0,78 MPa [σ]=160 MPa
✓ Yetarli
7 Konik shtift
d=4mm — τ 167,9 MPa [τ]=120 MPa
✗ Ye
tarl
8 Konik shtift
d=6mm — τ 74,8 MPa [τ]=120 MPa
✓ d
=6
9
Germetikli
k (ajralish
tekisligi) 100 002 N > 6 348 N
✓
Ta'mi
nlang
Chervyakli reduktor korpusini mustahkamlikka hisoblash natijalariga
ko'ra:
– Korpusdevori (δ=10mm,SCh18) eguvchikuchlanish
bo'yichamustahkamlik shartinibajaradi—
hisoblangankuchlanish22,7MParuxsatetilgan80MPa dan ancha
kichik;
– Fundament boltlari M18 va ajralish tekisligi boltlari M12 mustahkamlik
bo'yicha yetarli — zaxira koeffitsienti 3,5 dan ortiq;
– Podshipnik qopqog'i boltlari M16 ham yetarli — kuchlanish atigi 0,78
MPa;
– Konik shtift diametrini d = 4 mm o'rniga d = 6 mm qabul qilish tavsiya
etiladi — kuchlanish [τ] chegarasidan oshib ketadi;
– Ajralish tekisligida germetiklik to'liq ta'minlangan — boltlarning
umumiy tortish kuchi natijaviy kuchdan 15 marta katta;
–AjralishtekisligiboltlariM12ning8.8sinfida(σᵦ=800MPa)qabulqilinishi
tavsiya etiladi.](https://docx.uz/documents/3a3884df-fd44-4866-9b6a-1bcea98b8fb8/page_44.png?v=1)
MUNDARIJA
Kirish
Loyihalanayotgan ob'ektning vazifasi va tavsifi
Mavzuga oid mavjud bajarilgan ishlar bayoni va taxlili
Loyihalangan qism tuzilishi va ishlashi
Tanlangan mavzuni asoslash
Chervyakli reduktorlarga qo'yiladigan umumiy talablar
Chervyakli reduktorlar asosiy parametrlarini aniqlash, ayrim detallarini mustahkamlikka hisoblash
Berilgan parametrlarni o'zgartirish orqali olingan natijalar
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati