Ekologiya huquqi 2 - Экология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	958.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экология

Ekologiya huquqi 2

Купить

Mavzu: Ekologiya huquqi Reja : • 1. Tabiat va jamiyat o`rtasidagi o`zaro bog`liqlik. • 2. Jamiyat va tabiat o`rtasidagi o`zaro munosabatlarga nisbatan qarashlar tizimi (konsepsiyalar). • 3. Tabiatni muhofaza qilish prinsiplari (qoidalari). • 4. O`zbekistonning ekologik siyosati

Ekologiya muammosi Ekologiya muammosi davrimizning dolzarb muammolaridan biri bo`lib qoldi. Uning xavfi hatto yadro xavf-xataridan ham daxshatliroq bo`lib, butun yer shari xalqlarini tashvishga solmoqda. "Asrlar tutash kelgan pallada butun insoniyat, mamlakatimiz aholisi,- deb yozadi I.A.Karimov,- juda katta ekologik xavfga duch kelib qoldi. Buni sezmaslik, qo`l qovushtirib o`tirish - o`z-o`zini o`limga maxkum etish bilan barobardir Karimov I.A. O`zbekiston buyuk kelajak sari

O`zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimovning "O`zbekiston XXI bo`sag`asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va rivojlanish kafolatlari" degan asarida "Asrlar tutash kelgan pallada butun insoniyat, mamlakatimiz aholisi juda katta ekologik xavfga duch kelib qoldi. Buni sezmaslik, qo`l qovushtirib o`tirish o`z-o`zini o`limga maxkum etish bilan barobardir"degan edilar. I.A.KarimovTabiat va jamiyat, ular o`rtasidagi o`zaro munosabat shakllari

Tabiat va jamiyat, ular o`rtasidagi o`zaro munosabat shakllari

Ekologik inqirozga misol bo`lib Orol dengizi va uning atrofidagi holatni olsak bo`ladi. Qachonlardir dunyoda eng katta ko`llar toifasiga kirgan Orol dengizi 30- 40 yil ichida eng sho`r, ifloslangan va xalq xo`jaligi ahamiyatiga kam ega bo`lgan o`rtacha ko`llar toifasiga kirib qoldi. Buning asosiy sabablaridan biri Amudaryo va Sirdaryo suv rejimini keskin o`zgarish, ya'ni 1982-1983 yillarga kelib ularning Orolga suv qo`yishining 12-13 barobarga kamayib ketishidir. Natijada suv sathi 16 metrga, suv yuzasi 2 barobarga, suv hajmi 4 barobarga kamayib ketdi. Suvdan qurigan yuza 3.3 mln.gektarni tashkil qilgani holda deflyatsiya (shamol eroziyasi) natijasida tuzlar minglab kilometrgacha bo`lgan masofada atrof muhitni ifloslantirdi, natijada Amudaryo va Sirdaryo suvlarini og`ir metallar, pest

"EKOLOGIYA" SO`ZI • Birinchi bor "ekologiya" so`zini (grekchada "oikos" - uy, yashash joyi, "logos" - fan, ta'limot) fanga nemis biolog olimi Ernest Gekkel tomonidan olib kirilgan. Charlz Darvinning tirik organizmlarning evolyutsion rivojlanish qonuniyatlarini keng tadbiq qilgan E.Gekkel 14 sentabr 1866 yil "Umumiy morfologiya" kitobining so`z boshida ekologiya haqidagi fikrlarni bayon etgan. Bu fan sohasi aynan XIX asrning ikkinchi yarmida Yevropa qit'asining eng rivojlangan qismida biolog olimlar tomonidan e'tirof etilishi bejiz emas edi, chunki o`sha vaqtda ayni sanoati burkirab rivojlangan Germaniyada atrof tabiiy muhit holatining keskin ravishda yomonlashuvi Rur xavzasida ekologik inqirozli vaziyatini yuzaga kelishi, kishilar va tiri

"Tabiatni muhofaza qilish to`g`risida"gi qonuni Mustaqil O`zbekiston Respublikasining ilk bor qabul qilgan qonunlaridan biri "Tabiatni muhofaza qilish to`g`risida"gi qonuni. Bu qonun 9 dekabr 1992 yil O`zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi bilan bir qatorda qabul qilingan bo`lib, undagi prinsip va me'yorlar tabiat bilan jamiyat munosabatlari o`zaro uyg`unlashgan holda bo`lishini taqazo qiladi. Mamlakatimiz yosh, tez suratlar bilan ijtimoiy yo`naltirilgan bozor iqtisodiyotiga tomon olg`a borayotgan davlatlar toifasiga kiradi. Iqtisodiy rivojlanish, vaqtinchalik, juda boy (100 ga yaqin mineral xom ashyo turidan foydalaniladi) tabiiy resurslardan foydalanishga suyangan holda amalga oshmasdan iloji yo`q. Shuning uchun ham milliy qonunchiligimiz orqali tabiat inomlaridan f

• XX asr oxiriga kelib O`zbekistonda quyidagi taktik va strategik yo`nalishlar ishlab chiqilgan: «2005 yilgacha bo`lgan davrda tabiatni muhofaza kilish va tabiiy resurslardan samarali foydalanishning Davlat dasturi», «O`zbekiston Respublikasida tabiatni muhofaza qilish va barqaror rivojlanishning ekologik ta'minlashning milliy harakatlar rejasi», «O`zbekiston Respublikasida atrof muhit gigiyenasi bo`yicha milliy harakatlar dasturi», «Biologik xilma-xillikni saqlab qolish bo`yicha milliy strategiya va reja». Bu hujjatlarda davlatimizning jamiyat va tabiat o`rtasidagi munosabat shakli, hozirgi kunda va kelajakda qanday bo`lishi, O`zbekistonning ekologik konsepsiyasi, maqsadi va prinsiplari belgilab berilgan. Ekologik maqsad va vazifalarni amalga oshirishning taktik va strategik harakatla

29 avgust 1997 yilda qabul qilingan O`zbekiston Respublikasining «Milliy xavfsizlik Konsepsiyasi to`g`risida»gi Qonunida mamlakatimizning ekologik konsepsiyasi berilgan bo`lib, unda quyidagilarga e'tibor berilgan: shaxsning hayotiy zarur ehgiyoji bo`lgan kishilarni sog`ligini muhofaza qilish va insonlarning turmushi uchun optimal holatdagi ekologik sharoitlarni yaratib berish; jamiyatning hayotiy zarur ehtiyoji bo`lgan oilani har tomonlama qo`llab-quvvatlash, mo`tadil ekologik vaziyatni tashkil etish, aholining sog`ligini ta'minlash, jismoniy bakuvvat avlodni shakllantirish; davlatning hayotiy zarur ehtiyojlari bo`lgan barqaror rivojlanish, mintaqaviy iqtisodiy holatni mo`tadillashtirish, sog`lom hayot tarzini shakllantirish.

Ekologiya huquqi • – tabiat bilan jamiyat o`rtasida paydo bo`ladigan ijtimoiy munosabatlarni huquqiy tomondan tartibga solishni o`rganuvchi fonddir. • Ekologiya huquqi bugungi kunda O`zbekiston Respublikasining mustaqil huquq tizimida o`z o`rni va salohiyatiga ega bo`lgan alohida yo`nalish va xususiyatlarga ega bo`lgan huquq sohasi hisoblanadi.

Bugungi kunda tabiat-jamiyat tizimidagi ijtimoiy munosabatlar uchta quyidagi asosiy yunalishlarda paydo bo`ladi:Atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish bilan bog`lik ekologik huquqiy munosabatlar; Tabiiy resurslardan oqilona foydalanish bilan bog`lik ekologik- huquqiy munosabatlar;Aholini ekologik havfsizligini ta'minlashga qaratilgan ekologik huquqiy munosabatlar.

• Asosiy qonunimizning 50, 54, 55 va 100- moddalarida tabiatni muhofaza qilish, tabiiy boyliklarimizdanoqilona foydalanish bilan bog`liq ekologik huquqiy qoida- talablar mustahkamlangandir Ekologiya huquqining asosiy manbasi bo`lib O`zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi hisoblanadi.

EKOLOGIYA SOHASIDA DAVLAT BOSHQARUVI • Ekologiya sohasida davlat boshqaruvi davlat organlari tomonidan atrof-muhitni muhofaza qilish va tabiatda foydalanishni tashkil qilishda namoyon bo`ladi va jamiyatda ijtimoiy boshqaruvning tarkibiy qismi bo`ladi.

• Ehtiyotsizlik oqibatida huquqbuzarlik sodir etilganda, huquqbuzar o`z xatti harakating natijasida salbiy oqibatlarni kelib chiqishini bila turib, ular vujudga kelmaydi deb hisoblaydi yoki zararli oqibatlar kelib chiqishi mumkinligini oldindan ko`rishi lozim va mumkin bo`lgani holda, uni oldindan ko`ra bilmaydi. Masalan, chiqindilarni tozalovchi nosoz uskunalarni ishlatish, kimiyoviy moddalarni me'yordan ortiq ishlatish va boshqalar.EKOLOGIK QONUN HUJJATLARNI BUZGANLIK UCHUN JAVOBGARLIK.

• Aksariyat hollarda moddiy javobgarlikning miqdori qonun bilan chegaralangan, masalan, Mehnat kodeksining 201-moddasiga muvofiq, agar mazkur Kodeksda boshqacha holat nazarda tutilgan bo`lmasa, xodim yetkazilgan zarar uchun o`zining o`rtacha oylik ish haqi miqdori doirasida moddiy javobgar bo`ladi. Agar xodim ekologik talablarni buzib qasddan zarar yetkazgan bo`lsa yoki alkogolli ichimlik, giyovandlik yoki toksik modda ta'siridan mastlik holatida zarar yetkazganda, hamda qonunlarda, shuningdek Hukumatning qarorlarida nazarda tutilgan hollarda, yetkazilgan zarar uchun xodim to`liq moddiy javobgarlikka tortiladi (Mehnat kodeksining 202-moddasi). shaxslar.

Ekologik huquqbuzarliklar uchun quyidagi ma'muriy jazo choralari qo`llaniladi: jarima. Uni qo`llashning asosiy tamoyillari O`zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to`g`risidagi kodeksning 25- moddasida belgilangan. Jarimani qo`llash oqibatida ma'muriy huquqbuzarlik sodir etishda aybdor shaxsdan davlat hisobiga pul undiriladi. Ekologik huquqbuzarliklar uchun belgilangan jarimaning miqdori O`zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to`g`risidagi kodeksning 60, 65-96, 125, 139, 162, 174, 198, 212, 214-moddalarida belgilangan; ma'muriy huquqbuzarlik sodir etish quroli hisoblangan yoki bevosita shunday narsa bo`lgan ashyoni musodara qilish jazosi tuman (shaxar) sudining ma'muriiy ishlar bo`yicha sudyasi tomonidan qo`llaniladi (O`zbekiston Respublikasinin

• O`zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to`g`risidagi kodeksning 82- moddasida alohida muhofaza etiladigan tabiiy hududlar holatini buzganlik uchun javobgarlik belgilangan. • Ekologik standartlarni yoki ekologik sertifikatlashtirish qoidalarini buzganlik uchun O`zbekiston Respublikasining Ma'muriy javobgarlik to`g`risidagi kodeksning 212, 214- moddalarida javobgarlik belgilangan.

Ekologik jinoyatlar uchun javobgarlik. • O`zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksini 2-moddasiga muvofiq, mazkur Kodeksning maqsadlaridan biri bo`lib tabiiy muhitni jinoiy tajovuzlardan qo`riqlash hisoblanadi. Ushbu Kodeksning 193-204, va 2291-moddalarida ekologik jinoyatlar uchun jinoiy javobgarliklar belgilangan.

O`zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi • Agar ov qilish, baliq tutish, yoxud hayvonot va o`simlik dunyosidan foydalanishning boshqa qoidalari xavfli retsedivist tomonidan shaxsning o`z xizmat mavqeidan foydalanib, yer, suv yoki havoda ishlatiladigan mexanizatsiyalashgan vositalardan foydalanib; portlash qurilmalari, zaxarli kimyoviy moddalar yoki boshqa yalpi qirib yuboradigan usullarni qo`llab, uyushgan guruh tomonidan, juda ko`p (eng kam ish haqining uch yuz baravaridan ortiq bo`lgan) miqdorda zarar yetkazib sodir etilsa, bu jinoyat mazkur moddaning uchinchi qismi bilan kvalifikatsiya qilinadi. Bu jinoyatning obyekti hayvonot va o`simlik dunyosidan foydalanishning belgilangan tartibi hisoblanadi. Bu jinoyatlar fuqaro va mansabdor shaxslar tomonidan sodir etilishi mumkin. Ushbu jino

Ekologik zarar tabiiy sharoitning yomonlashuvi, tabiiy obyektlarning son va sifat jihatdan salbiy o`zgarishlari orqali namoyon bo`lib, insonlarning toza, sog`lom va qulay tabiiy muhitiga bo`lgan huquqlari buziladi. Masalan, atmosfera havosining ifloslanishi oqibatida odamlarning yashash sharoiti yomonlashib, ularning sog`lig`iga zarar yetkazilishi mumkin. Ekologik zarar insonlarning sog`lig`iga hamda kelajak avlodlar salomatligiga ziyon yetkazishi mumkin. Atrof tabiiy muhitga yetkazilgan zararni undirishning huquqiy asoslari

Tabiiy resurslarga bo`lgan huquqlarni cheklash, to`xtatib turish va undan mahrum etish • Yuridik adabiyotlarda ekologik huquqiy javobgarlik ikki ma'noda tahlil qilinadi. Birinchidan, keng ma'noda, ya'ni ekologik talablarni buzganlik uchun, umuman, barcha turdagi yuridik javobgarlik choralarining qo`llanilishi va ikkinchidan, tor ma'noda, ya'ni tabiiy resurslarga bo`lgan huquqlarni cheklash, to`xtatib turish va undan mahrum etish tushuniladi. Tabiiy resurslarga bo`lgan huquqlarni cheklash, to`xtatib turish va undan mahrum etish kabi jazo choralarining huquqiy nazariyada tan olingan yuridik javobgarlikning to`rtta turiga mansub javobgarlik choralariga kiritib bo`lmaydi. Chunki o`z mohiyatiga hamda qo`llash tartibiga ko`ra bular mulkiy, ma'muriy, jinoiy va intizomiy ja

Ov qilish va baliq ovlashni huquqiy tartibga solish. • Hayvonot dunyosidan foydalanish turi sifatida ov qilish va baliq ovlashni huquqiy tartibga solish katta ahamiyatga ega. • "Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to`g`risida"gi qonunning 18-moddasida ov qilish bilan bog`liq masalalarning huquqiy izohi ko`rsatilgan. Jumladan unga asosan: • tabiiy erkinlik holatida yashaydigan yovvoyi hayvonlarni tutish maqsadida izlash, iziga tushish va quvlab borish, tutishga intilish yoki tutish (otish, tutib olish) ov qilish deb hisoblanadi. • Ov sanoat, havaskorlik va sport maqsadida olib borilishi mumkin,- deb ko`rsatilgan. • Shuningdek, qonunda baliq ovlash masalasiga ham katta e'tibor qaratilishi lozim.

Xulosa qilib aytganda • Tabiiy turdagi o`simlik va hayvonot dunyosini muhofaza qilish O`zbekiston Respublikasi "O`simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to`g`risida"gi, "Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to`g`risida"gi qonunlarida ko`rsatilganidek har bir subyektdan maksimal darajada ularni genofondini saqlab qolishga harakat qilishlarini talab qiladi. Meliorativ inshootlar qurishda baliqlarni muhofaza qilish qurilmalarini tashkil etish, sholi, bug`doy, beda kabi qishloq xo`jaligi o`simliklarini yig`ishtirib olish davrida yovvoyi turdagi qush va hayvonlarni saqlab qolish choralarini ko`rish ko`zda tutilgan.

• - O`zbekiston Respublikasining Konstituttsiyasi. 8- 2003 yil • - O`zbekiston Respublikasining «Tabiatni muhofaza qilish to`g`risida»gi qonuni. Toshkent., 1992 yil. • - O`zbekiston Respublikasining «Suv va suvdan foydalanish to`g`risida»gi qonun. Toshkeht., 1993 yil 6 may • - O`zbekiston Respublikasining «Yer kodeksi». Toshkent, 1991 yil. • - Xolmo`minov J.T. Ekologiya va qonun. Toshkent, 2000 yil. • - Hayitboev E.R. Ekologiya huquqi o`quv qo`llanmasi. Toshkent,2001 yil. Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati:

Купить