Информация о документе

Цена 40000UZS
Размер 44.2KB
Покупки 0
Дата загрузки 31 Октябрь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Литература

Продавец

DocX Seller

Дата регистрации 31 Октябрь 2026

0 Продаж

Erkin Vohidov she’riyati poetikasi

Купить
M U N D A R I J A K IRISH................................................................................... 3 I. BOB. ERKIN VOHIDOVNING HAYOTI VA IJODI I.1. Erkin Vohidovning hayot yo‘li................................. 4 I.2. Erkin Vohidov she’riyatidagi latofatlik ................... 6 I.3. Erkin Vohidov zamonaviy g‘azallar muallifi.......... 10 II. BOB. ERKIN VOHIDOVNING TARJIMALARI VA TARJIMA QILINGAN ASARLARI II.1. Tarjimaning madaniy almashuvdagi o‘rni ............15 II.2. Erkin Vohidovning tarjim a me’rosi ....................... 17 II.3. Tarjimaga singdirilgan milliylik.............................20 Xulosa ............................................................................... 25 Foydalanilgan adabiyotlar ................................................. 26 K IRISH Erkin Vohidov – o‘zbek adabiyotining buyuk namoyandalaridan biri bo‘lib, nafaqat shoir, balki mohir tarjimon sifatida ham tanilgan shaxsdir. Uning ijodiy faoliyati, asosan, o‘zbek tilida yaratilgan adabiyotning rivojlanishi va xalqaro adabiyotga ta’siri bilan bog‘liqdir. Vohidovning tarjimonlik faoliyati juda muhim ahamiyatga ega, chunki u o‘zbek madaniyatining jahon madaniyati bilan integratsiyasida muhim rol o‘ynagan. Tarjima – bu nafaqat bir tilni boshqa tilga o‘girish, balki ma’naviy va madaniy qiymatlarni saqlash va ulashish jarayonidir. Erkin Vohidovning tarjimalari orqali o‘zbek adabiyoti jahon adabiyotining turli oqimlari bilan bog‘lanib, o‘ziga xos boyliklarga ega bo‘lgan. Mavzuning dolzarbligi: bugungi kunda jahon madaniyati va adabiyotida o‘zbek xalqining o‘rni va ahamiyatini yanada oshirish muhimdir. Globalizatsiya jarayonida adabiyot va madaniyatlararo almashuvlarning kuchayishi, xalqaro aloqalar va o‘zaro ta’sirlar jahon xalqlari o‘rtasida o‘zaro tushunishni rivojlantirishga yordam beradi. Shu nuqtai nazardan, Erkin Vohidovning tarjimonlik faoliyati o‘zbek adabiyotining jahon madaniyatidagi o‘rni, o‘zbek tilining boshqa tillar bilan aloqasi, shuningdek, madaniyatlararo muloqotni rivojlantirishda ahamiyatga ega. Kurs ishining maqsadi: Erkin Vohidovning tarjimonlik faoliyatini tahlil qilish, uning asarlaridagi adabiy va madaniy qiymatlarni aniqlash, shuningdek, tarjima jarayonida qanday uslublar va yondashuvlardan foydalanganligini o‘rganishdan iboratdir. Buning uchun, Vohidovning tarjimonlik faoliyatining barcha jihatlarini, jumladan, uning asarlarini, madaniyatlararo bog‘lanishlarni va adabiyotda o‘ziga xos uslublarni o‘rganish kerak. Kurs ishining vazifalari quyidagilardan iborat: 1. Erkin Vohidovning hayoti va ijodiy faoliyatini tahlil qilish. 2. Tarjimon sifatida uning o‘ziga xos uslubini va yondashuvlarini aniqlash. 3. Tarjima qilingan asarlarni madaniy va adabiy kontekstda o‘rganish. 4. Tarjimon sifatida Erkin Vohidovning jahon adabiyotiga qo‘shgan hissasini tahlil qilish. 3 5. O‘zbek adabiyotining xalqaro maqomdagi o‘rnini aniqlash va Vohidovning bu jarayondagi rolini baholash. Kurs ishining predmeti – Erkin Vohidovning tarjimonlik faoliyati, uning adabiyotdagi o‘rni va ahamiyati. Bu predmet doirasida tarjima jarayoni, uslublar va madaniy almashuvlar tahlil qilinadi. Kurs ishining obyekti – Erkin Vohidovning asarlari, tarjima qilingan matnlar, hamda ularning o‘zaro ta’siri va zamonaviy kontekstdagi ahamiyati. Bu ishda tarjima jarayonining o‘ziga xos jihatlari, madaniyatlararo almashuv va uning natijalari o‘rganiladi. Umuman olganda, Erkin Vohidovning tarjimonlik faoliyati o‘zbek adabiyotini rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega bo‘lib, u xalqaro madaniyatda o‘zbek xalqining o‘rnini yanada mustahkamlashga yordam beradi. Kurs ishida ushbu jihatlarni yoritib, Vohidovning tarjimonlik faoliyatining ahamiyatini tushunishga harakat qilamiz. Shu sababli, ushbu kurs ishi Erkin Vohidovning tarjimonlik faoliyatini o‘rganish orqali o‘zbek adabiyotining rivojlanishidagi rolini ko‘rsatishga, madaniyatlararo aloqalarni yanada chuqurroq tushunishga va jahon madaniyatidagi o‘zbek adabiyotining o‘rnini belgilashga qaratilgan. I. BOB. ERKIN VOHIDOVNING HAYOTI VA IJODI 1.1. Erkin Vohidovning hayot yo‘li Erkin Vohidov - o‘zbek adabiyotining yirik namoyandalaridan biri, shuningdek, mohir tarjimon sifatida ham tanilgan. Erkin Vohidovich Vohidov 1936-yilning 28-dekabrida Farg ona viloyatining Oltiariq tumanida tug ilgan.ʻ ʻ ¹ O qituvchi bo lib ishlagan otasi Cho yanboy Vohidov Ikkinchi jahon urushida ʻ ʻ ʻ qatnashgan, qaytib kelganidan keyin vafot etgan. Vohidov o sha paytda to qqiz ʻ ʻ yoshda bo lgan. Vohidov o sha davr qiyinchiliklarini shunday eslaydi: ʻ ʻ “Otam frontda ekanida onam qishloq kengashida kotiba bo lib ishlar, qiyinchilik ʻ bilan kun kechirar edik. Jo xori poyasini shimib tilimni qonatganim, bolalarga ʻ 4 qo shilib kunjara yeganim uchun onam yuzimga shapaloq urgani va o ziʻ ʻ kechgacha yig laganini unutmayman”. ʻ 1945-yil Vohidov onasi Roziyaxon Vohidova bilan Toshkentga ko chib borgan. ʻ Onasi ham ko p o tmay olamdan o tgan. Vohidov tog asi Karimboy Sohiboyev ʻ ʻ ʻ ʻ qo lida katta bo lgan. Vohidovning she riyatga bo lgan qiziqishini tog asi ʻ ʻ ʼ ʻ ʻ uyg otgan: ʻ ² “Tog am kasbi yurist bo lsa ham adabiyot va san atga qiziqqan, she riyatni nozik ʻ ʻ ʼ ʼ tushunadigan kishi edi. Uyimizga tez-tez kelib turadigan shoir Chustiy, xonandalar aka-uka Shojalilovlar, Ma rufxo ja Bahodirov, buyuk olim va tarjimon Alixon Sog uniy, oddiy pochta ʼ ʻ ʻ xizmatchisi Mulla Shukurjon, savdo xodimi Akmalxon akalarning zukko bahslariga mahliyo bo lib o tirardim. Ular Hofiz, Navoiy, Bedil, Fuzuliy baytlarini ʻ ʻ tahlil qilib, har birlari o zlaricha talqin qilishardi. Bu suhbatlar ichkiliksiz, faqat ʻ she r va qo shiq kayfi bilan, askiya zavqi bilan muzayyan bo lardi”. ʼ ʻ ʻ Vohidov 1960-yil Toshkent davlat universitetining (hozirgi O zbekiston milliy ʻ universiteti) filologiya fakultetini tamomlagan. So ng turli nashriyot va gazeta- ʻ jurnallarda ishlagan. Shoir 2016-yilning 30-mayida 79 yoshda vafot etdi. ______________________ ¹R. Shokirova. O zbek adiblari. Toshkent: G afur G ulom nomidagi Adabiyot va san at nashriyoti, 2016 ʻ ʻ ʻ ʼ ²„Tog‘asi qo‘lida tarbiyalangan xalq shoiri“ (uz). kun.uz. Qaraldi: 2023-yil 31-mart. 1.2. Erkin Vohidov she’riyatidagi latofatlik Erkin Vohidovning ijodiy faoliyati 1950-yillarda boshlanadi. Uning dastlabki asarlari nashr etilishi bilan o‘ziga xos ovoz va uslub yangray boshladi. U dastlab 5 she’riyatda o‘zini ko‘rsatib, tez orada proza va dramaturgiya sohalarida qalam tebratdi. Erkin Vohidovning birinchi kitobi "Tong nafasi" (1961) nomi bilan e’lon qilingan. Ushbu asar o‘smirlik davrining qiyinchiliklari va sevgi tuyg‘ularini o‘z ichiga olgan. Kitob tezda o‘z o‘quvchilarini topdi va muallifga katta shuhrat keltirdi. Erkin Vohidovning asarlari ko‘pincha o‘zbek xalqining ma’naviy qadriyatlari, an’analari va urf-odatlariga asoslangan. U xalq hikoyalaridan, afsonalardan va dostonlardan ilhomlanib, zamonaviy asarlar yaratgan. Uning "Yoshlik devoni" (1969) asari Toshkent shahrida G‘afur G‘ulom nomidagi badiiy adabiyot nashriyotida chop etilgan. To‘plamga muallifning aruz vaznidagi she’rlari kiritilgan. Erkin Vohidovning dramaturgiyaga bo‘lgan qiziqishi ham uning ijodida muhim o‘rin tutadi. U "Oltin devor" , "Istanbul fojiasi", “Ikkinchi tumor” kabi pyesalar yaratgan. Ushbu asarlar orqali u o‘zbek sahnasini rivojlantirishga va yosh ijodkorlarni qo‘llab-quvvatlashga harakat qilgan. Vohidovning dramaturgiyasida ko‘pincha milliy qadriyatlar va zamonaviy muammolar o‘zaro bog‘lanib, o‘zbek jamiyatining ijtimoiy va madaniy muammolarini yoritadi. Bolalik yillari Vohidovning bolalik davrida kitoblarga bo‘lgan qiziqishi kuchli bo‘lgan. U o‘z ona tilidagi asarlarni o‘qish orqali adabiyotga mehr qo‘ygan. O‘zbek xalqining an’analari, afsonalari va hikoyalari Erkinning bolalik yillari uchun muhim manba bo‘lib xizmat qilgan. U dastlabki she'rlarini o‘smirlik davrida yozgan, bu esa uning ijodiy yo‘lida birinchi qadamlarni qo‘yishga yordam bergan. Erkin Vohidovning ta’limi keyinchalik uning adabiy faoliyatida muhim rol o‘ynagan. U Toshkent davlat universitetining (hozirgi O‘zbekiston milliy universiteti) filologiya fakultetini tamomlagan.Talabalik yillarida u o‘zining ustozlari bilan yaqindan muloqotda bo‘lgan, bu esa uning ijodiy fikrlashini va so‘z ustasi sifatida shakllanishini ta'minlagan. Vohidov o‘qish davomida ko‘plab adabiy davralarda bo‘lgan. O‘z uslubini rivojlantirishga harakat qilgan. Ijodiy faoliyati 6 Uning birinchi to‘plami "Tong nafasi" (1961) nomi bilan nashr etilgan. Shundan so‘ng shoirning “Qo‘shiqlarim sizga”(1962), “Yurak va aql” (1963), “Mening yulduzim” (1964), “Muhabbat” (1976), “Tirik sayyoralar” (1978), “Ruhlar isyoni” (1979), “Sharqiy qirg‘oq” (1982), “Kelajakka maktub” (1983), “Bedorlik” (1985), 2 jildli saylanma (“Muhabbatnoma” va “Sadoqatnoma“, 1986), “Kuy avjida uzilmasin tor” (1991), “Yaxshidir achchiq haqiqat” (1992) kabi asarlari nashr etilgan. “Yoshlik devoni” (1968)ni mumtoz o‘zbek adabiyoti an’analarida tuzgan. Ijodiy uslubi va tematikasi Erkin Vohidovning ijodiy uslubi va tematikasi o‘ziga xosdir. U asarlarida ko‘pincha inson ruhiyatiga, sevgiga va umidga urg‘u beradi. Vohidovning she'rlarida va hikoyalarida o‘zbek xalqining tarixiy jarayonlari, urf-odatlari va milliy qadriyatlari aks etadi. Uning asarlarida zamonaviy muammolar va inson hayotining qiyinchiliklari ham o‘z o‘rnini topadi. U o‘z asarlarida sodda, tushunarli, lekin chuqur mazmunli tilda yozadi, bu esa o‘quvchilar bilan o‘zaro muloqotini kuchaytiradi. Quyida uning she’ridan namuna keltiramiz: O‘n sakkizga kirmagan kim bor, Bog‘ingdan gul termagan kim bor? Sen haqingda yozib to‘rt satr, Sirdoshiga asta ko‘rsatib, Qo‘shni qizga bermagan kim bor? Dastlab har kim qalam olgan on Yonib seni kuylar begumon. Maskan qurib har bir ko‘ngildan, Oshiqlarni qoldirib tildan, Shoirlarni qilursan biyron. Tushdim chog‘i men ham domingga, Ezgu hislar baxsh etding menga, 7 Hayotimga zar lavha bo‘lding, Ilk she'rimga sarlavha bo‘lding, Xayollarim ulfatdir senga. Yuragimda his etdim qanot, Tilsim kabi ochilur hayot, Visoldagi damlarim shirin, Hijrondagi g‘amlarim shirin, Kulib boqar menga koinot... O‘n sakkizga kirmagan kim bor, Bog‘ingdan gul termagan kim bor? ³ Tabiatan g‘oyat nazokatli shaxs bo‘lgan Erkin Vohidov adabiyot ixlosmandlari ko‘nglidan nafis va dolg‘ali hamda isyonkor shoir sifatida joy oldi. U shoir bo‘lib shakllanayotgan davrda insonning intim kechinmalari, his – tuyg‘ularini kuylash maqbul sanalmas, adabiyot sovet kishilarini tuzumga qulluq qilish va navbatdagi mehnat g‘alabalariga chorlash bilan shug‘ullanishi kerak degan qarash hukmron edi. ___________________ ³Erkin Vohidov.Sevgi shunday navbahorki.Toshkent:O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi. 2018-yil Adabiyot odamning murakkab ko‘ngil olamine tasvirlash o‘rniga partiya qarorlarini qofiyaga soladigan tizmalar bitishiga yo‘naltirilgan edi. O‘sha vaqtning bir qahramon shoiri kamoli jiddiyat bilan: Aziz paxtakorlar yildan yilga ham 8 Oltin xirmoningiz hosilga to‘lsin! Har ishda rahnamo, madadkorimiz Ulug‘ partiyaga sharaflar bo‘lsin! deb yozgan bo‘lsa, falsafiy fikrlashga moyil deb tanilgan boshqa bir taniqli ijodkor: - Kim berdi dilinga yorug‘,tarbiya? Kimga sen qoyilsan ustozim deya? Kim seni yashatar va yashartirar ? Leninning kollektiv o‘g‘li – Partiya! tarzida to‘rtlik qoralandi. Erkin Vohidov g‘azalning xaloskori yanglig‘ paydo bo‘lib, uning jonsizlanib qolgan taniga yangicha nafas bag‘islaganday bo‘ldi. Shoir “Yoshlik devoni” kitobining “Debocha”sida eski poetik shakl yangi gap aytishga yaramaydi deydigan kishilar bilan baxsga kirishadi. “Ey munaqqid, sen g‘azalni ko‘hna deb kamsitmagil, Sevgi ham Odam ham Atodin ham qolgan inson qonida”. Shoir inson qonida azaldan mavjud bo‘lgan sevgi tuyg‘usi bugun ham yashayotgani yanglig‘ uning ifodasiga moslashgan g‘azal ham yashashga haqli ekanini mantiqli yo‘sinda ifodaladi. Shoir g‘azalni shunchaki she’riy janr rutbasidan yuksaltirib, mangu tuyg‘ularning poetik ramzi hamda har qanday fikrni ifodalay olishga qodir badiiy vosita darajasiga ko‘taradi. ⁴ ______________ Qozoqboy Yo‘ldoshev . “So‘z yolqini”//G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent- ⁴ 2018 O‘zbek va jahon adabiyotidagi o‘rni Erkin Vohidov o‘zbek adabiyotida alohida o‘rin tutadi. U nafaqat shoir va tarjimon, balki o‘zbek adabiyotining rivojlanishiga hissa qo‘shuvchi yetakchi shaxs sifatida tanilgan. Uning asarlari va tarjimalari nafaqat o‘zbek o‘quvchilari, balki xalqaro miqyosda ham qadrlanadi. Vohidov o‘zbek adabiyotini yangi 9 yutuqlar va g‘oyalar bilan boyitgan shaxs sifatida tarixda qoldi. Erkin Vohidov she rlari nemis, fransuz, ingliz, urdu, hind, arab va boshqa turkiy tillarga tarjimaʼ qilingan. Sovet shoiri Robert Rojdestvenskiy Vohidov asarlarini juda yuqori baholagan. Erkin Vohidovning ijodi va tarjimalari o‘zbek madaniyatiga katta ta'sir ko‘rsatdi. U o‘z asarlari orqali o‘zbek xalqining ruhiyatini, qadriyatlarini va madaniy merosini saqlashga harakat qildi. Uning ijodi nafaqat o‘zbek xalqining, balki butun Markaziy Osiyo madaniyatining rivojlanishiga hissa qo‘shdi. Vohidovning asarlaridagi o‘ziga xos uslub va tematikalar, o‘zbek adabiyotining xilma-xilligi va rang-barangligini yanada oshirdi. Erkin Vohidov bolalik yillarida kitoblarga katta qiziqishi bo‘lgan. Mahalliy kutubxonadan olingan kitoblar uning adabiy bilimlarini kengaytirishga yordam bergan. U o‘zidan avval o‘tgan shoirlarning asarlarini o‘qib, adabiyot olamida o‘zining yo‘lini topishga harakat qildi. Bu davrda uning ijodiy fikrlashi va so‘z san’atiga bo‘lgan qiziqishi kuchaygan. 1. 3 . Erkin Vohidov zamonaviy g‘azallar muallifi Erkin Vohidov o‘zbek adabiyotining ma’naviy va madaniy hayotida muhim rol o‘ynagan shaxsdir. Uning tarjimonlik faoliyati o‘zbek xalqining adabiyotiga, san'atiga va madaniyatiga katta hissa qo‘shgan. Ushbu maqolada Erkin Vohidovning tarjimon sifatidagi faoliyatini, uning adabiyotga bo‘lgan qiziqishini, tarjima jarayonidagi qiyinchiliklarni va bu jarayonda o‘ziga xos yondashuvini yoritishga harakat qilinadi. Erkin Vohidov 1968-yilda aruzda bitgan “O‘zbegim” qasidasi dayoq milliy g‘ururni uyg‘otish, ulus ahlida milliy ruhni mustahkamlash niyatini poetik voqelikka aylantirgan edi. Ma’lumki, so‘z qudratli kuchga ega. Ammo o‘z vaqtida aytilgan badiiy so‘zning kuchi ko‘p marta ortadi. “O‘zbegim” o‘z vaqtida maydonga tashlangan mardona poetik chorlov bo‘lgandi. Milllatning va yashash tarzidan tortib, to‘yi marakalariga qadar begona yo‘riqqa tushib boraytogan bir vaqtda bu she’r o‘zbekdagi o‘zbeklikni saqlab qolishda beqiyos 10 ahamiyat kasb etdi. “O‘zbegim” millatni chinakamiga uyg‘otdi, unda g‘urur, iftixor tuyg‘ularini payo qildi. Elsevar shoirni bosib olingan uluslarga xos qo‘quv, mutelik, qullik tuyg‘ulari tobora o‘zbekning ruhiyatiga singib, uning tabiatga aylanib borayotgani xavotirga soladi. Shuning uchun ham she’rlarida tobelik, qo‘rquv va qo‘rqoqlikdan nafratini ochiq ifodalaydi: “Qo‘rquvning ko‘zi katta, yuragi kichik bo‘lur, Qo‘rquv zo‘r kelgan yurtda arslonlar kuchuk bo‘lur”. ⁵ XX asr 60-yillarida o‘zbek adabiyoti osmonida Erkin Vohidov yorqin yuduz kabi porlay boshladi. Zamondosh shoirlar zamonani alqab maqtovlar bitayotgan bir davrda shoir insoniy tuyg’ularni himoya qilarak maydonga chiqdi. Shuningdek, yillar davomida hukmron bo‘lib kelgan aruz vazni XX asrga kelib birmuncha chekinib, o‘z o‘rnini barmoq vazniga bo‘shatib bergan bir vaziyatda shoir aruz vaznining xasta tanasiga o‘z she’rlari ila davo bo‘la boshladi. Ya’ni “Sobir Abdulla, Habibiy, Charxiy singari mo‘tabar siymolardan keyin mumtoz g‘azaliyotimizning oltin eshiklari abadiy bekiladi, deya karomat qilishayotganda yosh avlod orasidan birinchilardan bo‘lib Erkin Vohidov aruzning tabarruk ostonasida posbon yanglig‘ paydo bo‘ldi” ⁶ . Darhaqiqat, Erkin Vohidov aruziy ohangdorlikka ma’no yukini yuklab, adabiyot ixlosmandlari ichida ildam qadamlarla mag‘rur odim ota bildi. ______________ Qozoqboy Yo‘ldoshev . “So‘z yolqini”//G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent-2018⁵ Shoir g‘azallarini o‘qir ekansiz goh muhabbatdan masrur bir oshiqqa, goh insonlar dardi bilan yonib yashovchi bir insonparvarga, goh ilm-fan yutuqlaridan doim xabardor bo‘lgan zakiy ilm kishisiga, gohida esa chuqur falsafiy xayollar sohibi bo‘lgan bir faylasufga duch kelasiz . Ijodkor nazmiga inja tuyg‘ular nafislik bilan singdirilgan, shu bilan bir qatorda she’rlar xalqona ohangda, sodda tilda bitilgan va g‘oyat o‘qishlidir. Shoirning 11 “Yoshlik devoni”dan o‘rin olgan “Do‘st bilan obod uying” g‘azali so‘zimiz isbotidir: Do‘st bilan obod uying, Gar bo‘lsa u vayrona ham, Do‘st qadam qo‘ymas esa, Vayronadir koshona ham. Intizor har uy dilovar, Dilkusholar bazmiga, Gar oyoq qo‘ysa qabohat Yig‘lagay ostona ham. Yaxshi do‘stlar davrasida, Ochilursan har zamon, Ko‘rkni shoda ichra topgay Marvarid durdona ham. Do‘stga muhabbat, uni e’zozlash, do‘st tutish sirlari to‘g‘risida bitilgan ushbu baytlar ohangdorligi, samimiyligi bilan kishini o‘ziga jalb etadi. G‘azal Ramali musammani mahzuf vaznida yozilgan bo‘lib, afoyili va taqti’si quyidagicha: Орипов А. Сўз сеҳри. – Тошкент: Ўзбекистон, 2006. – 10-б⁶ foilotun/ foilotun/ foilotun/ foilun. –V – – / – V – –/ – V– – / –V – Qofiyalanishi: 1.Qofiyaning o‘zak tarkibiga ko‘ra murdaf qofiya. 2.Qofiyalar tuzilishiga ko‘ra mutlaq qofiya. Erkin Vohidov she’riyatining o‘ziga xosliklaridan biri shundaki, shoir she’riy kompozitsiya yaratishda ritmik pauzadan keng foydalanadi. Ya’ni ritmik 12 pauza barmoq va aruz vaznlari orasidagi bir ko‘prik vazifasini o‘taydi. Bilasizki, barmoq vazni to‘rtliklar ketma ketligidan tashkil topsa, aruz vazni baytlardan (bir bayt ikki misradan) iborat bo‘ladi. Ammo ijodkor bir baytni to‘rtga bo‘ladi, ya’ni har bir misra o‘rtasida ritmik pauza qo‘llaydi va buni she’r shakliga ham singdiradi. Yana bir g‘azalida shoir : Termular shabnamli yaproq – Ostidan pinhon uzum, Lablaringga yetmoq istab Tong sahar giryon uzum. – deya tashxisning go‘zalligidan foydalanib, takrorlanmas san’at asarini yaratadi. G‘azalda so‘zlar shu qadar mohirona terilganki, bir ipga tizilgan injular kabi nafis va jilokor. Bunda har bir bayt o‘z ichiga olam-olam ma’no yashiradi. Asarning bosh qahramoni uzum va u jonlantirilgan. Matla’da uzum tong saharda shabnamli yaproq ostidan yorga termuladi. Ya’ni bosh qahramon uzum yor ishqida kuyib yongan bir oshiqdir. G‘azal davomida shoir aytmay turib uzumning holati orqali yor vasfini o‘quvchiga anglatadi. Ikkinchi baytda: Oftob mashshotasi Tok sochini nurdan tarab, Zangining bo‘yniga osmish Shodayi marjon uzum. Pardozchi oftob tokning sochlariga nur qo‘shib taraydi va zangi ya’ni qora tunning bo‘yniga uzumdan marjon shodalarini osadi. Shoir deyarli har bir baytda mana shu kabi tashxis va tashbih san’atlaridan unumli foydalanadi. Keyingi baytda: Toqi ishkom misli osmon, Har taraf anjum sochur, Voh ajab bu ne sinoat, Yer uzum, osmon uzum. 13 -der ekan, ishkomning toqini osmonga benzab, yer-u osmon uzum ekanligi haqida aytadi. Keyingi har bir baytda voqealar rivojlanib, g‘azalning shiddati oshib boraveradi. Tark etib ko‘shkin, savatga Qo‘ydi bosh, izlab seni Charx urib bozor ichida Bo‘ldi sargardon uzum Aynan to‘rtinchi baytdan voqealar rivoji keskin tus ola boshlaydi. Ushbu va bundan keyingi baytlarda tashxis san’ati bilan bir qatorda husni ta’lil san’atidan ham ustalik bilan foydalanilgan. Endi uzum o‘z ko‘shkini tark etib savatga bosh qo‘ygani va yorni izlab bozor uzra sargardon bo‘lgani ifodalanadi. So‘ngra Kimki oshiqlikni da’vo Aylasa shuldur jazo, Oqibat xum ichra bo‘ldi Mahkumi zindon uzum. Baytda shoir oshiqlikni da’vo aylaganlarning holidan xalqni ogoh etadi. Oshiqlar mana shunday zindonband etilishlari va har ko‘yga tushishlari mumkinligini bildiradi. Xum ichida necha yil Xun bo‘lmoq erkan qismati, Lablaringga yetdi oxir Bir piyola qon uzum. Aynan ushbu baytni g‘azalning kulminatsion nuqtasi deya olamiz. Chunki necha zorliklardan so‘ng uzum yor vasliga yetishdi. Bilamizki, lab visol ramzi va uzum may bo‘lib yorga yetishdi. Bundan oldingi baytlardagi uzumning uzilib bozorga yetkazilishi, xum ichida saqlanib necha yil xun bo‘lishi – qon kabi sharob bo‘lishi va uning nihoyat yor labiga ya’ni vasliga yetishi bu aslida bir tabiiy jarayon edi. Ammo shoir husni ta’lil va tashxis san’atlaridan foydalanib g‘azalni anchayin injaladi. 14 Keyingi ikki bayt g‘azalda xulosa vazifasini o‘taydi. Bir qadah gulgun sharob Tutdim senga, bir ho‘plading. Toleyimdan voladurman, Baxtidan hayron uzum. Bu baytda oshiq o‘zini uzumga qiyoslar ekan ikkisi ham baxtdan mamnun ekanligini bildiradi. Ey dilorom, senga Erkin Tutdi maydek she’rini, Dil xumida necha yil Qon bo‘ldi bu devon – uzum .⁷ Maqta’da shoir o‘z she’rini bir piyola mayga mengzaydi va bu may dil xumida necha yil xun bo‘lgan uzum, ya’ni devonidan bir qatra ekanligini aytadi. “Uzum” nomli ushbu g‘azal ramal bahrining ramali musammani mahzuf vaznida yozilgan. Qofiyalanishi quyidagicha: o‘zak tarkibiga ko‘ra murdaf qofiya; tuzilishiga ko‘ra muqayyad qofiya. Воҳидов Э. Ёшлик девони. – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги бадиий адабиёт нашриёти, 1969. – Б.61, 62 ⁷ . Umuman olganda, shoir har bir asariga o‘zgacha bir taraddud bilan yondashgani ulardagi so‘zlarning o‘ynoqiligi, falsafaning kuchliligi, mavzuning dolzarbligi bilan anglashiladi. Yuqorida keltirilgan ikki g‘azal ham fikrimiz isbotidir. II. BOB. ERKIN VOHIDOVNING TARJIMALARI VA TARJIMA QILINGAN ASARLARI 2.1. Tarjimaning madaniy almashuvdagi o‘rni Tarjimaning madaniy almashuvdagi o‘rni 15 Tarjima jarayoni, o‘zbek adabiyotida Erkin Vohidov singari muhim shaxslar tomonidan amalga oshirilishi, madaniyatlararo almashuvning kuchayishiga olib keldi. Tarjima madaniy almashuvning asosiy vositalaridan biri bo‘lib, u bir xalqning madaniyatini boshqa xalqlarga yetkazadi va ularning madaniyatlarini o‘zaro bog‘laydi. Erkin Vohidov o‘z faoliyati davomida nafaqat o‘zbek adabiyotini, balki jahon adabiyotining eng yaxshi namunalarini o‘z xalqiga tanishtirishga muvaffaq bo‘ldi. Uning tarjimalari va ijodi orqali turli xalqlar o‘rtasida o‘zaro tushunishni kuchaytirish, madaniyatlararo almashuvni rivojlantirish, va erkin fikr almashish jarayonlarini kengaytirish uchun asosiy platforma yaratildi. Quyida shoirning „O zbegim“ she rining inglizchaʻ ʼ tarjimasidan parcha keltirilgan: Originali Ortda qoldi ko hna tarix, ʻ Ortda qoldi dard, sitam, Ketdi vahming, bitdi zahming, Topdi darmon, o zbegim. ʻ Inglizcha tarjimasi Left behind is old history Left behind are pain and injustice Your nightmare is gone, your wounds are healed A remedy is found, my Uzbeks. Vohidovning ko p she ri rus tiliga tarjima qilingan. Quyida shoirning rus tilida ʻ ʼ chop etilgan to plamlari keltirilgan. ʻ „ Лирика “ („Lirika“) (1970) „ Стихи “ („She rlar“) (1974) ʼ „ Узелок на памят “ („Uchi tugilgan ro molcha“) (1980) ʻ „ Восстание б смертних “ („Ruhlar isyoni“) (1983) 16 „ Линия жизни “ („Hayot yo li“) (1984)ʻ „В минуту п ни не порвис, струна…“ („Kuy avjida uzilmasin tor“) (1986) 2.2 . Erkin Vohidovning ta rjimaga yondashuvi Erkin Vohidov nafaqat shoir, balki mohir tarjimon sifatida ham tanilgan. Uning tarjima faoliyati orqali u o‘zbek madaniyatini jahon madaniyati bilan bog‘lab turdi. Tarjima jarayoni orqali u o‘zbek tiliga ko‘plab jahon klassik asarlarni olib keldi, bu esa o‘zbek adabiyotining rivojlanishiga katta hissa qo‘shdi. Yesenin va Gyotedan qilgan tarjimalari alohida e’tiborga molik. U “Faust” kabi yirik asarni tarjima qildi. Bu tarjimalar orqali u o‘zbek xalqiga jahon adabiyotining eng buyuk asarlarini tanitdi. Vohidov ko plab xorij ijodkorlari, jumladan, Aleksandr Blok, Aleksandr ʻ Tvardovskiy, Friedrich Schiller, Johann Wolfgang von Goethe, Lesya Ukrainka, Mixail Svetlov, Muhammad Iqbol, Rasul Hamzatov, Sergey Yesenin hamda Silva Kaputikyan asarlarini o zbek tiliga tarjima qilgan. Xususan, shoir 1974-yil ʻ Goethening „Faust“ asarini o zbekchaga o girgan. Shoir Yesenin she rlarini ʻ ʻ ʼ ayniqsa yuksak mahorat bilan o zbek tiliga tarjima qilgan. Quyida Yeseninning ʻ vidolashish she ri bo lmish „Xayr endi, xayr, do stginam“ (1925) she rining ʼ ʻ ʻ ʼ Vohidov qilgan tarjimasi keltirilgan. Asliyat До свиданья, друг мой, до свиданья. Милый мой, ты у меня в груди. Предназначенное расставанье Обещает встречу впереди. До свиданья, друг мой, без руки, без слова, Не грусти и не печаль бровей, — В этой жизни умирать не ново, Но и жить, конечно, не новей. 1925 г. 17 Tarjima Xayr endi, xayr, do stginam,ʻ Bag rimdasan, ko ngil malhami. ʻ ʻ Muqarrar bu ayriliqning ham Visoli bor oldinda hali. Xayr, do stim, so zga ochma lab, ʻ ʻ Qo y, men uchun o rtama bag ir, ʻ ʻ ʻ Bu hayotda o lmoq-ku bor gap, ʻ Yashamoq ham yangimas, axir! Erkin Vohidovning tarjimonlik faoliyati uning ijodiy merosida alohida o‘rin tutadi. Tarjima uning adabiy faoliyatida muhim rol o‘ynagan. U ko‘plab xorijiy asarlarni o‘zbek tiliga tarjima qilib, o‘zbek o‘quvchilariga tanitdi. Tarjimalari nafaqat mazmunan, balki usluban ham yuqori sifatga ega bo‘lgan. Vohidovning tarjimalaridagi mohirona ifodalanish va tilni o‘zgacha ishlatish, uning tarjima faoliyatining muvaffaqiyatini ta’minlagan. U o‘zbek tiliga qilingan tarjimalarida ko‘plab adabiy uslub va usullarni qo‘lladi. Tarjima jarayonida u asarlar muallifining uslubini, fikrini va ruhini to‘liq aks ettirishga harakat qildi. Buning natijasida u o‘zbek adabiyotini jahon adabiyoti bilan bog‘lab, madaniyatlararo muloqotni kuchaytirdi. Tarjimalarining ko‘plab jihatlari o‘zbek adabiyotining rivojlanishida va xalqaro miqyosda tanilishida muhim o‘rin tutadi. Vohidovning tarjimonlik faoliyati nafaqat adabiy asarlarni o‘zbek tiliga o‘girishni o‘z ichiga oladi, balki madaniy almashuv va o‘zaro tushunishni rivojlantirishni ham maqsad qilgan. U xalqaro adabiyotning eng qiziqarli asarlarini o‘zbek xalqiga yetkazish orqali, o‘zbek xalqining madaniy merosini jahon madaniyatida tanitishga harakat qilgan. Tarjima jarayonida u o‘zbek madaniyatining o‘ziga xosligini saqlab qolishga intilgan. Tarjima nafaqat so‘zlarni o‘zaro almashtirish, balki madaniy kontekstni ham o‘z ichiga oladi. Har bir madaniyat o‘ziga xos g‘oyalar, qadriyatlar va urf- 18 odatlarga ega. Tarjima jarayonida bu elementlar o‘zgarishi yoki qayta talqin qilinishi mumkin, bu esa madaniyatlararo almashuvni yanada boyitadi. Tarjima jarayonida madaniyatlarning o‘zaro talqin qilinishi, ularning doimiy o‘zgarishini anglatadi. Erkin Vohidovning tarjimalari orqali o‘zbek o‘quvchilari jahon adabiyotining eng muhim asarlarini tushunish va qabul qilish imkoniyatiga ega bo‘ldi. Adabiyotshunoslar Erkin Vohidovni nafaqat shoir, balki yetuk tarjimon sifatida ham e tirof etadilar. Uning tarjimalari zamonaviy o zbek adabiyotiningʼ ʻ rivojlanishiga katta ta sir ko rsatgan. Ularning badiiyligi va mahorat bilan ʼ ʻ ishlanganligi hali-hanuz ko plab o‘qituvchilar va talabalar tomonidan o rganib ʻ ʻ kelinmoqda. Erkin Vohidov, o‘z ijodida tarjima san'atini o‘ziga xos bir ko‘rinishda ifodalagan. U, asosan, rus va boshqa tillardan o‘zbek tiliga bo‘lgan tarjimalari bilan tanilgan. Uning tarjimalari nafaqat til nuqtai nazaridan, balki madaniy kontekstdan ham muhim ahamiyatga ega. Vohidov, asarlarida so‘zlar va iboralarni o‘zgartirish orqali, ularning asl ma'nosini va madaniy ahamiyatini saqlab qoldi. Bu esa o‘zbek adabiyotini boyitdi va xalqaro madaniyatda o‘z o‘rnini topishiga yordam berdi. 2.3 . Tarjima ga singdirilgan milliylik Tarjima jarayoni, madaniyatlararo almashuvni ta’minlaydi va yangi g‘oyalarni tarqatadi. Misol uchun, Vohidovning tarjimasi orqali o‘zbek adabiyotiga jahon adabiyotining yangiliklari kirib keldi. Tarjima jarayoni, o‘zaro anglashuvni kuchaytirish va madaniyatlar o‘rtasida o‘zaro aloqalarni rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi. Tarjima jarayoni davomida, Erkin Vohidov o‘z xalqiga boshqa madaniyatlarni tanishtirishga muvaffaq bo‘ldi. Bu jarayon, o‘zbek madaniyatining rivojlanishiga hissa qo‘shdi va xalqaro miqyosda o‘z o‘rnini topdi. Tarjimaning madaniy almashuvdagi o‘rni, xalqaro miqyosda madaniyatlararo muloqotni kuchaytirishda muhimdir. Tarjima jarayoni davomida bir madaniyatdagi g‘oyalar, urf-odatlar va an'analar boshqa madaniyatlarga uzatiladi. Bu jarayon madaniyatlar o‘rtasidagi o‘zaro anglashuvni kuchaytiradi va yangi madaniy 19 qiymatlarning shakllanishiga yordam beradi. Vohidov o‘z asarlari va tarjimalari orqali bu jarayonni yanada samarali qilishga harakat qildi. 2. 4 . Madaniy almashuvning asosiy ko‘rsatkichlari Tarjimaning madaniy almashuvdagi o‘rni bir necha asosiy ko‘rsatkichlarga ega. Bular:  G‘oyalar almashuvi: Tarjima jarayonida yangi g‘oyalar va tushunchalar o‘zaro almashiladi. Erkin Vohidovning tarjimalari orqali o‘zbek o‘quvchilari jahon adabiyotidagi yangi g‘oyalarga ega bo‘lishdi.  Madaniy elementlarning o‘zgarishi: Tarjima jarayonida madaniy elementlar o‘zgaradi. Masalan, o‘zbek adabiyotidagi an'anaviy qadriyatlar yangi kontekstda qayta talqin qilinishi mumkin.  O‘zaro anglashuv: Madaniyatlar o‘rtasida o‘zaro anglashuvni kuchaytirish, o‘zaro tushunishni oshirishda muhim ahamiyatga ega. Tarjima jarayoni bu anglashuvni osonlashtiradi. Erkin Vohidov o‘zining tarjima san’ati orqali madaniyatlararo almashuvga katta hissa qo‘shgan. U ko‘plab asarlarni o‘zbek tiliga tarjima qilib, o‘z xalqining adabiy saviyasini oshirishga, shuningdek, jahon madaniyatini o‘z xalqiga tanishtirishga muvaffaq bo‘lgan. Vohidov o‘z tarjimalarida nafaqat so‘zlar, balki madaniyatlar o‘rtasidagi nozik aloqalarni ham hisobga oldi. Uning tarjimalari, o‘zbek o‘quvchilariga boshqa madaniyatlar haqida yangi bilimlar berish, ularning fikr doirasini kengaytirish va madaniy saviyasini oshirishga xizmat qildi. Erkin Vohidovning tarjima qilgan asarlari o‘zbek tilining sofligi va boyligini namoyon qiluvchi namunalar hisoblanadi. U tarjima san atini ijodiy jarayon sifatida qabulʼ qilib, har bir asarni qayta yaratuvchilik nuqtayi nazaridan talqin qilgan. 2.2. Ommaviy axborot vositalarida tarjimaning roli Ommaviy axborot vositalari, tarjimaning madaniy almashuvdagi rolini oshirishda muhim vosita hisoblanadi. Vohidovning asarlarini xalqaro darajada tarqatish orqali, u o‘zbek madaniyatini global miqyosda tanitdi. Buning natijasida, o‘zbek adabiyotiga qiziqish ortdi va boshqa xalqlarning madaniyatiga nisbatan ochiqlik paydo bo‘ldi. 20 Erkin Vohidov, o‘zining tarjima san'ati orqali nafaqat o‘zbek adabiyotini, balki jahon adabiyotini ham boyitishga muvaffaq bo‘lgan buyuk ijodkor hisoblanadi. Tarjima, madaniyatlararo almashuv va anglashuvning eng muhim vositalaridan biri bo‘lib, u xalqaro madaniyat va adabiyotlar o‘rtasidagi ko‘prik vazifasini o‘ynaydi. Vohidovning tarjimalari, uning ijodidagi o‘ziga xoslik va yaratuvchanlik bilan birga, madaniy almashuv jarayonini kuchaytiradi. Ushbu bobda, Vohidovning tarjima san'atidagi o‘rni va madaniy almashuvga qo‘shgan hissasi batafsil tahlil qilinadi. Tarjima jarayoni o‘zaro anglashuvni kuchaytiradi. Erkin Vohidov tarjimon sifatida, til va madaniyat chegaralarini oshib o‘tishga harakat qiladi. U o‘zbek xalqining madaniy merosini jahon miqyosida tanitishga intilib, boshqa madaniyatlardan olingan g‘oya va qadriyatlarni o‘z asarlariga muvofiqlashtirishga muvaffaq bo‘lgan. Vohidovning tarjima qilgan asarlaridagi qahramonlar, ularning hayoti va madaniyati orqali, o‘zbek adabiyotiga yangi ranglar qo‘shgan. Erkin Vohidov tomonidan tarjima qilingan asarlar, o‘zbek tilida o‘qish uchun juda qulay qilib taqdim etilgan. Bu asarlar, bir tomondan, o‘zbek madaniyatini jahon miqyosida tanitishda, ikkinchi tomondan esa, boshqa madaniyatlarni o‘z xalqiga tanishtirishda muhim rol o‘ynaydi. U o‘z asarlarida nafaqat o‘zbek xalqining qadr-qimmatini, balki boshqa xalqlarning qadriyatlarini ham hurmat qiladi. Bu jihat, Vohidovning tarjima san'atidagi asosiy tamoyillardan biridir. Tarjima jarayoni, madaniyatlar o‘rtasida o‘zaro anglashuvni kuchaytirish, yangi g‘oyalar va qadriyatlarni tarqatish, va o‘zbek adabiyotini jahon miqyosida tanitishda muhim rol o‘ynaydi. Vohidovning asarlari va tarjimalari, o‘zbek madaniyatining global miqyosda tanilishi uchun asosiy platforma yaratdi va xalqaro adabiyotga qo‘shgan hissasi bilan ajralib turadi. Tarjima jarayoni, Erkin Vohidov kabi ustalar orqali, madaniyatlararo almashuvni boyitib, kelajak avlodlarga yangi bilimlar va qadriyatlar meros qilib qoldirishda davom etmoqda. Tarjima san'ati, o‘z ichiga madaniyatlararo aloqa va tajriba almashuvini olib kiradi. Vohidovning tarjimalari, o‘zbek adabiyoti uchun yangiliklar kiritish bilan birga, o‘z xalqining madaniy merosini va an'analarini jahon miqyosida tanitadi. Vohidov, 21 nafaqat o‘z asarlarida, balki tarjima qilgan asarlarida ham, madaniy almashuvning muhimligini ta'kidlaydi. Bundan tashqari, Vohidovning ijodida madaniyatlararo birlashuv jarayoni ko‘zga tashlanadi. U, tarjima qilish orqali, nafaqat boshqa xalqlarning adabiyotlarini o‘zbek tiliga olib kela, balki o‘z xalqining madaniyati va an'analarini boshqalarga tanitadi. Bu jarayon, ikki madaniyat o‘rtasidagi ko‘prikni yaratadi va xalqlar o‘rtasidagi tinchlik va anglashuvni mustahkamlaydi. Erkin Vohidov, tarjima jarayonida tilni o‘zgaruvchan va dinamik bir vosita sifatida ko‘radi. U, tarjima qilinayotgan matnning ma'nosini to‘liq va aniq ifodalash uchun, til va madaniyatni mukammal bilishi kerak. Vohidov, tarjima jarayonida madaniy kontekstni inobatga olgan holda, tilni o‘zgartirib, mazmunni yaxshilashga intiladi. Bu jarayon, madaniyatlararo o‘zaro anglashuvni kuchaytiradi va yangi g‘oyalar va qadriyatlarni o‘z ichiga oladi. Shuningdek, Vohidov, tarjima jarayonida o‘ziga xos madaniy va til aloqalarni yaratadi. U tarjima qilinayotgan matnda madaniyatlararo aloqalarni o‘rnatish orqali, o‘z xalqining tarixiy va madaniy xotirasini boshqalarga yetkazadi. Bu jarayon, madaniyatlar o‘rtasidagi o‘zaro anglashuvni kuchaytiradi va o‘zbek adabiyotini jahon miqyosida tanitishda muhim rol o‘ynaydi. Xulosa qilib aytganda, Erkin Vohidovning tarjima san'ati, prozasi, poetik mahorati madaniy almashuv jarayonida muhim ahamiyatga ega. Vohidovning asarlari va tarjimalari, madaniyatlararo muloqotni osonlashtiradi va adabiyotning o‘zaro aloqalarini kuchaytiradi. 2.5. Ijodiy O‘zgarishlar Erkin Vohidovning ijodida, tarjima jarayoni va ijodkorlik bir-birini to‘ldiradi. U, o‘z asarlarida ijodiy o‘zgarishlarni kiritib, boshqa madaniyatlardan olingan g‘oyalarni o‘ziga xos uslubda ifodalaydi. Bu jarayon, tarjimadan nafaqat so‘zlarni, balki madaniy elementlarni ham saqlab qoladi. Vohidov, o‘z asarlarida, o‘zbek tilining nazokatini, go‘zalligini va madaniyatining boyligini ifodalaydi. 22 Tarjima jarayonida, Vohidov o‘ziga xos uslubda, boshqa madaniyatlarni o‘zbek madaniyati bilan birlashtirishga intiladi. Bu jarayonda, u o‘z asarlarida xalq urf- odatlari, an'analari va qadriyatlarini aks ettirishga muvaffaq bo‘ladi. Vohidov, o‘z ijodida o‘zbek tilining imkoniyatlarini mukammal ishlatib, tarjima jarayonini ijodiy yo‘lga qo‘yadi. 2.6. Tarjima va Ijodkorlik Hozirgi kunda, Erkin Vohidovning tarjimonlik merosi o‘zbek adabiyotining rivojida katta ahamiyatga ega. Uning asarlari va tarjimalari, yangi avlodlar uchun o‘zbek adabiyotini o‘rganish va tushunish jarayonida muhim manba hisoblanadi. Tarjima jarayoni, madaniyatlararo o‘zaro anglashuvni kuchaytiradi va yangi g‘oyalar va fikrlarni o‘z ichiga oladi. Vohidovning ijodi, o‘zbek xalqining madaniy merosini jahon miqyosida tanitishda davom etmoqda. Uning tarjimasi, jahon adabiyotining boyliklarini o‘zbek tilida ifodalab, o‘z xalqining madaniy merosini saqlab qoladi. Bu jarayon, o‘zbek adabiyotini rivojlantirish va xalqaro miqyosda tanitishda davom etmoqda. Erkin Vohidovning tarjimonlik merosi, o‘zbek adabiyotining yangi bosqichiga olib chiqadi va xalqaro madaniyatda o‘z o‘rnini egallaydi. 23 Xulosa Erkin Vohidov, o‘zining boy tarjimonlik merosi va ijodiy faoliyati bilan o‘zbek adabiyotida muhim o‘rin tutadi. U, nafaqat o‘zbek adabiyotining rivojlanishiga hissa qo‘shgan, balki madaniyatlararo aloqalarni kuchaytirish va o‘z xalqining qadriyatlarini jahon madaniyatida tanitishga harakat qilgan. Tarjima jarayoni, Vohidovning ijodida muhim ahamiyatga ega bo‘lib, u orqali boshqa madaniyatlarning g‘oyalari, hissiyotlari va urf-odatlari o‘zbek madaniyatiga integratsiyalashgan. Uning asarlaridagi madaniyatlararo almashuv, o‘zbek xalqining tarixiy va madaniy merosini kelajak avlodlarga etkazishda va o‘zbek adabiyotini xalqaro miqyosda tanitishda muhim vosita bo‘lib xizmat qiladi. Erkin Vohidovning tarjimalari va ijodiy qobiliyatlari, adabiy jarayonni boyitish bilan birga, yangi avlod uchun o‘zbek madaniyatini anglash va tushunish imkoniyatini yaratadi. Tarjima jarayonida u o‘ziga xos uslub va ko‘plab madaniy elementlarni saqlab qolgan holda, o‘zbek adabiyotining kuchli va o‘ziga xos qirralarini yaratdi. Uning asarlari, madaniyatlararo aloqalar va o‘zaro anglashuvni kuchaytirib, jahon adabiyotida o‘z o‘rnini topgan. Shuning uchun, Erkin Vohidovning tarjimonlik merosi, nafaqat o‘zbek adabiyotining, balki butun jahon madaniyatining rivojiga hissa qo‘shadi. 24 Foydalanilgan Adabiyotlar Ilmiy adabiyotlar 1. Qozoqboy Yo‘ldoshev . “So‘z yolqini”//G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot- matbaa ijodiy uyi, Toshkent-2018 2. R. Shokirova. O zbek adiblari. Toshkent: G afur G ulom nomidagiʻ ʻ ʻ Adabiyot va san at nashriyoti, 2016 ʼ 3. K. Jo‘rayev. Tarjima san’ati. Fan nashriyoti, Toshkent, 1982 4. G‘.Salomov. Tarjima nazariyasi asoslari, O‘qituvchi nashriyoti, Toshkent, 1983 5. S. Abduraxmonov. Gyote hayotiga chizgilar. “Nasaf” nashriyoti, Qarshi, 2000 Badiiy adabiyotlar 1. Erkin Vohidov..Sevgi shunday navbahorki.Toshkent:O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi. (2018) 2. Воҳидов Э. Ёшлик девони. – Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги бадиий адабиёт нашриёти, 1969. – Б.61, 62. 3. Орипов А. Сўз сеҳри. – Тошкент: Ўзбекистон, 2006. – 10-б Online nashrlar 1. „Tog‘asi qo‘lida tarbiyalangan xalq shoiri“ (uz). kun.uz. Qaraldi: 2023- yil 31-mart 2. Xurshid davron kutubxonasi. www.kh-davron.uz. She r va hayot haqida. ʼ Bahodir Karim. Adabiy fikr javhari 25 3. https://arxiv.uz 4. https://tafakkur.net 26

MUNDARIJA

Kirish

I bob. Erkin Vohidovning hayoti va ijodi

1.1. Erkin Vohidovning hayot yo‘li

1.2. Erkin Vohidov she’riyatidagi latofatlik

1.3. Erkin Vohidov zamonaviy g‘azallar muallifi

II bob. Erkin Vohidovning tarjimalari va tarjima qilingan asarlari

2.1. Tarjimaning madaniy almashuvdagi o‘rni

2.2. Erkin Vohidovning tarjima merosi

2.3. Tarjimaga singdirilgan milliylik

Xulosa

Foydalanilgan adabiyotlar

Купить