Farg’ona viloyati budjetdan tashqari pensiya jamg’armasi - Iqtisodiyot - Kurs ishlari

Dokument ma'lumotlari

Narxi	12000UZS
Hajmi	53.2KB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	29 Yanvar 2026
Kengaytma	docx
Bo'lim	Kurs ishlari
Fan	Iqtisodiyot

Sotuvchi

Sherzodjon Kamoldinov

Ro'yxatga olish sanasi 20 Sentyabr 2024

26 Sotish

Farg’ona viloyati budjetdan tashqari pensiya jamg’armasi

Sotib olish

MUNDARIJA
KIRISH…………………………………………………………………3
FARG`ONA VILOYATI BUDJETDAN TASHQARI PENSIYA
JAMG`ARMASI TARIXI…………………………………………..…4
FARG`ONA VILOYATI BUDJETDAN TASHQARI PENSIYA
JAMG`ARMASINING STRUKTURASI…………………………10
ASOSIY QISM……………………………………………….……….14
XULOSA VA TAKLIFLAR…………………………………………..16
ILOVALAR…………………………………………………………...20
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI……………….23
1

KIRISH
O‘zbekiston Respublikasi Pensiya jamg‘armasi – bu mamlakat aholisining
pensiya ta’minotini ta’minlashga yo‘naltirilgan muhim moliyaviy institutdir.
Pensiya ta’minoti tizimi, o‘z navbatida, keksalikda, nogironlik holatida yoki
mehnat faoliyatini yo‘qotgan boshqa holatlarda fuqarolarni ijtimoiy himoya
qilishning asosi hisoblanadi. Ushbu tizim aholini moliyaviy jihatdan himoyalashda
va ularning ijtimoiy barqarorligini ta’minlashda katta ahamiyatga ega. Shu
boisdan, Pensiya jamg‘armasi faoliyatini to‘g‘ri boshqarish va rivojlantirish
jamiyatda barqarorlikni ta’minlash uchun zarur shartlardan biridir. Mazkur
hisobotda Pensiya jamg‘armasining huquqiy asoslari, uning moliyaviy manbalari
va boshqaruv tizimi haqida keng qamrovli ma’lumot beriladi. Shuningdek,
jamg‘arma mablag‘larining shakllanishi, to‘planishi va taqsimlanishi, shu
jumladan pensiya to‘lovlarini amalga oshirish jarayonlari ko‘rib chiqiladi.
Umuman olganda har bir bo'g'indagi pensiya jamg'armalarini o‘z viloyatida
tumanda va shaharlarda o‘ziga biriktirilgan vazifalarni bajarib boradi.
Farg‘ona viloyati Pensiya jamg‘armasi O‘zbekistonning umumiy pensiya
ta’minoti tizimining muhim bo‘g‘ini hisoblanadi. Viloyat darajasidagi pensiya
jamg‘armasi aholini keksalikda, nogironlik holatlarida va boshqa ijtimoiy
himoyaga muhtoj vaziyatlarda qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan. Ushbu hisobotda
Farg‘ona viloyati Pensiya jamg‘armasining tuzilishi, uning asosiy vazifalari,
moliyaviy manbalari, to‘lovlar jarayoni va viloyatdagi pensiya tizimining holati
haqida batafsil ma’lumot beriladi. Shuningdek, mavjud muammolar va ularni hal
etish bo‘yicha takliflar ham keltiriladi.
2

FARG`ONA VILOYATI BUDJETDAN TASHQARI PENSIYA
JAMG`ARMASI TARIXI
O’zbekiston Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining 1991 yil 14
yanvardagi 9-son qaroriga asosan Pensiya fondining O’zbekiston jumhuriyat
bo’limi tashkil etilgan.
Ijtimoiy ta’minot tizimida davlat kafolatlarini amalga oshirish hamda
ijtimoiy sug’urta mablag’larining to’g’ri va samarali sarflanishi ustidan nazoratni
kuchaytirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi va O’zbekiston kasaba uyushmalari
federatsiyasi Kengashining 1993 yil 4 avgustdagi 391-son qaroriga muvofiq, sobiq
SSSR Pensiya fondining O’zbekiston Respublika bo’limi negizida Vazirlar
Mahkamasi huzuridagi Ijtimoiy sug’urta jamg’armasi tashkil etilgan. Unga
O’zbekiston kasaba uyushmalari federatsiyasi Kengashi tizimidan vaqtincha
mehnatga qobiliyatsizlik, homiladorlik va tug’ish bo’yicha, farzand tug’ilganda,
dafn etishga beriladigan nafaqalarni to’lashga yo’naltiriladigan davlat ijtimoiy
sug’urta mablag’lari berilgan.
Aholini ijtimoiy muhofaza qilish tizimini yanada takomillashtirish, pensiya
ta’minoti uchun majburiy badallarning to’liq kelib tushishi xamda davlat ijtimoiy
sug’urtasi bo’yicha pensiya va nafaqalarni to’lashga xarajatlarni o’z vaqtida
moliyaviy ta’minlash uchun ijtimoiy ta’minot organlarining mas’uliyatini oshirish
maqsadida O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1996 yil 27
dekabrdagi 459-son qaroriga asosan O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi
huzuridagi Ijtimoiy sug’urta jamg’armasi negizida O’zbekiston Respublikasi
Ijtimoiy ta’minot vazirligi huzurida Qoraqalpog’iston Respublikasi Ijtimoiy
ta’minot vazirligi va ijtimoiy ta’minot mahalliy organlari qoshida tegishli xududiy
bo’linmalari va bo’limlari bo’lgan Pensiya jamg’armasi tashkil etilgan.
Pensiya ta’minoti tizimidagi boshqaruv tuzilmasini takomillashtirish davlat
ijtimoiy sug’urtasi bo’yicha majburiy badallar to’liq yig’ilishini ko’paytirish,
amaldagi boshqaruv tuzilmalarini qisqartirish hamda pensiyalar va nafaqalar
to’lashga yo’naltiriladigan mablag’lardan foydalanish samaradorligini oshirish
3

maqsadida O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000 yil 15
noyabrdagi 444-son qaroriga muvofiq, 2001 yil 1 yanvardan boshlab O’zbekiston
Respublikasi Ijtimoiy ta’minot vazirligi huzuridagi Pensiya jamg’armasi
O’zbekiston Respublikasining byudjetdan tashqari Pensiya jamg’armasiga
aylantirilgan. O’zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza
qilish vazirligiga pensiyalar, shuningdek ijtimoiy ta’minot bo’limlari tomonidan
to’lanadigan nafaqalarni o’z vaqtida hisoblash va to’lash funksiyalari yuklatilgan.
O’zbekiston Respublikasi Hukumatining 2004 yil 21 oktyabrdagi 490-son
qaroriga asosan, 2005 yil 1 yanvardan boshlab O’zbekiston Respublikasining
byudjetdan tashqari Pensiya jamg’armasi O’zbekiston Respublikasi Moliya
vazirligi huzuridagi Pensiya jamg’armasiga aylantirilgan.
«Fuqarolarning davlat pensiya ta’minoti to’g’risida» O’zbekiston
Respublikasi Qonuniga muvofiq hamda pensiya ta’minoti tizimining tashkiliy
tuzilmasini yanada takomillashtirish, pensiyalar va ijtimoiy nafaqalarni byudjetdan
tashqari Pensiya jamg’armasidan o’z vaqtida moliyalashtirish hamda ularni to’liq
hajmda to’lash, shuningdek, respublika fuqarolarining pensiya ta’minotiga
yo’naltiriladigan mablag’lardan maqsadli foydalanilishi ustidan nazoratni
kuchaytirish maqsadida, O’zbekiston Respublikasi prezidentining 2009 yil 30
dekabrdagi PF-4161-son Farmoniga muvofiq, 2010 yilning 1 yanvaridan boshlab
pensiyalar, shuningdek, ijtimoiy nafaqalar, kompenstsiya va boshqa to’lovlarni
tayinlash, moliyalashtirish, ularning to’lanishini hisobga olish va monitoringini
yuritish Pensiya jamg’armasining tegishli hududiy bo’linmalari tomonidan amalga
oshirilishi belgilangan.
O’zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari
Pensiya jamg’armasining hududiy bo’linmalari fuqarolarning pensiya ta’minoti va
tibbiy-mehnat ekspertizasi masalalarining butun kompleksi uchun mas’ul bo’lgan
Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi tizimiga kiruvchi funksiyalar
hamda tegishli tuzilmalarni topshirish hisobiga tashkil etilgan.
Farg‘ona viloyati Pensiya jamg‘armasi tarixi O‘zbekiston Respublikasining
ijtimoiy ta’minot tizimi rivojlanishi bilan chambarchas bog‘liqdir. O‘zbekiston
4

mustaqillikka erishgach, mamlakatda yangi ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarni
shakllantirish jarayonida ijtimoiy himoya, jumladan, pensiya ta’minoti tizimiga
katta e’tibor qaratildi. Shu jarayonda Farg‘ona viloyati Pensiya jamg‘armasi ham
tashkil etildi va rivojlanib bordi.
Farg‘ona viloyatida pensiya ta’minoti tizimining ildizlari Sovet Ittifoqi
davriga borib taqaladi. O‘sha vaqtlarda, pensiya ta’minoti davlat tomonidan
markazlashgan holda amalga oshirilgan va bu tizim Sovet Ittifoqining umumiy
ijtimoiy ta’minot tizimining bir qismi edi. Sovet Ittifoqi davrida barcha fuqarolar,
mehnat stajiga ega bo‘lgan shaxslar uchun pensiya huquqi ta’minlangan edi.
Ammo, bu davrda pensiya miqdorlari asosan davlat tomonidan belgilangan bo‘lib,
ular yashash darajasini to‘liq ta’minlay olmasdi. Pensiyalar markazdan
boshqarilganligi sababli, mahalliy darajada, jumladan Farg‘ona viloyatida, pensiya
ta’minoti bilan bog‘liq ko‘plab masalalar faqat markaziy idoralar tomonidan hal
qilingan.
O‘zbekiston mustaqillikka erishgandan so‘ng, 1991 yilda, mamlakatda
ijtimoiy ta’minot tizimini, jumladan, pensiya tizimini mustaqil tarzda tashkil etish
bo‘yicha keng ko‘lamli islohotlar boshlandi. 1993 yilda "O‘zbekiston
Respublikasining Pensiya ta’minoti to‘g‘risida"gi qonun qabul qilindi. Bu qonun
mamlakatdagi pensiya ta’minotining asosiy tamoyillarini belgilab berdi va Pensiya
jamg‘armasining tashkil etilishi uchun huquqiy asos yaratdi. Shu tariqa, Farg‘ona
viloyatida ham alohida Pensiya jamg‘armasi bo‘limi tashkil etilib, viloyat
miqyosida pensiya ta’minotini mustaqil boshqarish yo‘lga qo‘yildi. 1990-yillardan
boshlab, Farg‘ona viloyati Pensiya jamg‘armasi viloyat aholisining pensiya
huquqlarini ta’minlashda muhim rol o‘ynadi. Bu davrda jamg‘arma faoliyati,
asosan, pensiya to‘lovlarini amalga oshirish, aholining pensiya huquqlarini himoya
qilish va pensiya mablag‘larini to‘plash bilan bog‘liq edi. Shuningdek, jamg‘arma
aholining pensiya huquqlari to‘g‘risidagi bilimlarini oshirish uchun keng ko‘lamli
targ‘ibot ishlarini olib bordi.
2000-yillardan boshlab, O‘zbekistonda iqtisodiy va ijtimoiy islohotlar
jadallashdi. Bu islohotlar Pensiya jamg‘armasining faoliyatiga ham ta’sir ko‘rsatdi.
5

Davlat pensiya ta’minotini yaxshilash, pensiya to‘lovlarini oshirish va pensiya
tizimining barqarorligini ta’minlash uchun yangi chora-tadbirlar qabul qildi.
Farg‘ona viloyati Pensiya jamg‘armasi ham ushbu islohotlar jarayonida o‘z
faoliyatini kengaytirib, zamonaviy texnologiyalarni joriy qilish, pensiya
to‘lovlarini avtomatlashtirish, elektron hujjat aylanishini yo‘lga qo‘yish kabi qator
yangiliklarni amalga oshirdi.Bugungi kunda, Farg‘ona viloyati Pensiya
jamg‘armasi nafaqat pensiya to‘lovlarini amalga oshirish, balki viloyat aholisi
uchun ijtimoiy himoyani ta’minlash, fuqarolarni pensiya huquqlari to‘g‘risida
xabardor qilish va pensiya tizimiga islohotlar kiritishda ishtirok etish kabi ko‘plab
vazifalarni bajaradi. Farg‘ona viloyati Pensiya jamg‘armasi o‘z tarixi davomida
ijtimoiy ta’minot tizimining muhim qismi sifatida shakllandi va rivojlandi.
Bugungi kunda u viloyat aholisi uchun pensiya ta’minotini kafolatlashda, ijtimoiy
barqarorlikni ta’minlashda va keksalikdagi hayot sifatini yaxshilashda muhim rol
o‘ynamoqda. Farg‘ona viloyati Pensiya jamg‘armasining faoliyati va rivojlanishi
mustaqil O‘zbekiston ijtimoiy-iqtisodiy tizimining yutuqlari va muammolarini aks
ettiradi.
O‘zbekiston Respublikasi Pensiya jamg‘armasi mamlakat fuqarolarining
pensiya ta’minotini amalga oshiruvchi muhim ijtimoiy institut bo‘lib, uning
faoliyati davlat tomonidan qabul qilingan qonunlar, farmonlar va boshqa normativ-
huquqiy hujjatlar bilan tartibga solinadi. Ushbu huquqiy asoslar jamg‘armaning
tuzilishi, vazifalari, mablag‘larning shakllanishi va taqsimlanishi, shuningdek,
pensiya to‘lovlarining amalga oshirilishiga oid barcha jarayonlarni belgilab beradi.
1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi: O‘zbekiston Respublikasi
Konstitutsiyasida fuqarolarning ijtimoiy ta’minot va pensiya huquqi davlat
tomonidan kafolatlangan. Konstitutsiyaning tegishli moddalarida davlat
fuqarolarning mehnat stajiga, yoshiga, nogironlik holatiga va boshqa shartlarga
qarab, ularni pensiya bilan ta’minlash majburiyatini olishi belgilangan.
2. “O‘zbekiston Respublikasining Pensiya ta’minoti to‘g‘risida”gi Qonuni:
Bu qonun 1993-yilda qabul qilingan bo‘lib, mamlakatdagi pensiya tizimining
asosiy tamoyillarini belgilaydi. Ushbu qonun doirasida pensiya huquqiga ega
6

bo‘lgan shaxslar, pensiya miqdori, uni hisoblash va to‘lash tartibi, shuningdek,
pensiya jamg‘armasining mablag‘larini shakllantirish manbalari haqida to‘liq
ma’lumotlar keltirilgan. Ushbu qonun pensiya tizimining asosiy huquqiy hujjati
hisoblanadi.
3. Davlat budjeti haqida qonunlar: Har yili qabul qilinadigan davlat budjeti
to‘g‘risidagi qonunlarda pensiya jamg‘armasi mablag‘larini shakllantirish va
taqsimlash uchun ajratiladigan mablag‘lar, davlat tomonidan ajratiladigan
subsidiyalar va boshqa moliyaviy resurslar belgilab beriladi. Bu qonunlar Pensiya
jamg‘armasi mablag‘larini to‘g‘ri boshqarish va pensiya to‘lovlarini barqaror
amalga oshirish uchun huquqiy asos yaratadi.
4. Prezident Farmonlari va Hukumat Qarorlari: Pensiya tizimini
takomillashtirish, islohotlar kiritish va jamg‘arma faoliyatini samarali boshqarish
maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlari va Vazirlar Mahkamasi
qarorlari qabul qilinadi. Ushbu hujjatlar pensiya tizimining amaldagi huquqiy
asoslarini yanada mustahkamlash va uni xalqaro standartlarga moslashtirishda
muhim o‘rin tutadi.
5. Mehnat Kodeksi: O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksi ham pensiya
ta’minoti bilan bog‘liq huquqiy munosabatlarni tartibga soladi. Kodeksda ish
beruvchilar va ishchilar uchun ijtimoiy sug‘urta badallari to‘lash majburiyati, ish
staji hisoblash tartibi, fuqarolarning pensiya olish huquqi va boshqa ijtimoiy
himoya choralari belgilangan.
6. Mahalliy Qonunlar va Qarorlar: Farg‘ona viloyati Pensiya jamg‘armasi
kabi mahalliy bo‘limlar ham viloyat yoki tuman darajasidagi normativ-huquqiy
hujjatlar asosida faoliyat yuritadi. Mahalliy hokimliklar tomonidan qabul qilingan
qarorlar va ko‘rsatmalar, asosan, viloyat darajasida pensiya tizimini boshqarish,
hududiy byudjet mablag‘larini ajratish va pensiya oluvchilarni ijtimoiy himoya
qilish bilan bog‘liq masalalarni tartibga soladi.
O‘zbekiston Respublikasi xalqaro hamjamiyatning faol a’zosi bo‘lib,
ijtimoiy himoya va pensiya ta’minoti sohasida qator xalqaro shartnomalar va
bitimlarga qo‘shilgan. Ushbu hujjatlar davlatning xalqaro majburiyatlarini belgilab
7

beradi va O‘zbekistonda amaldagi pensiya tizimi xalqaro standartlarga
muvofiqligini ta’minlaydi.
Pensiya jamg‘armasining huquqiy asoslari O‘zbekiston Respublikasining
Konstitutsiyasi, Pensiya ta’minoti to‘g‘risidagi qonun, davlat budjeti to‘g‘risidagi
qonunlar, prezident farmonlari, hukumat qarorlari va xalqaro shartnomalar orqali
mustahkamlanadi. Ushbu huquqiy asoslar Pensiya jamg‘armasining barqaror
faoliyatini ta’minlash, pensiya to‘lovlarini o‘z vaqtida amalga oshirish va
fuqarolarning ijtimoiy himoyasini ta’minlashga xizmat qiladi. Shu tariqa, Pensiya
jamg‘armasi o‘z faoliyatini amalga oshirayotganda ushbu huquqiy asoslarga amal
qilishi, fuqarolarning huquq va manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan ishlarni
davom ettirishi kerak.
8

FARG`ONA VILOYATI BUDJETDAN TASHQARI PENSIYA
JAMG`ARMASINING STRUKTURASI
Farg‘ona viloyati Pensiya jamg‘armasi O‘zbekiston Respublikasi Pensiya
jamg‘armasining viloyat darajasidagi bo‘linmasi bo‘lib, viloyat aholisi uchun
pensiya ta’minotini amalga oshirish, ularning huquq va manfaatlarini himoya
qilish, pensiya hujjatlarini rasmiylashtirish va to‘lovlarni amalga oshirish kabi
masalalar bilan shug‘ullanadi. Ushbu jamg‘arma tashkil etilishida viloyatning
ma’muriy bo‘linishi, aholining joylashuvi, fuqarolarning ijtimoiy-iqtisodiy holati
kabi omillar inobatga olinadi.
1. Markaziy Boshqaruv
Farg‘ona viloyati Pensiya jamg‘armasining boshqaruvi markaziy bo‘lim
orqali amalga oshiriladi. Markaziy boshqaruv organi viloyat darajasida barcha
pensiya bo‘limlari faoliyatini muvofiqlashtirish, nazorat qilish va ularni umumiy
davlat strategiyasiga mos ravishda boshqarish bilan shug‘ullanadi. Ushbu markaziy
bo‘lim quyidagi tarkibiy qismlardan iborat bo‘lishi mumkin:
- Direktor va Uning O‘rinbosarlari: Pensiya jamg‘armasining umumiy
boshqaruvi, strategik rejalashtirish, tuman va shahar bo‘limlarini nazorat qilish,
moliyaviy resurslarni taqsimlash va davlat idoralari bilan hamkorlik qilish.
- Huquqiy bo‘lim: Pensiya huquqlarini himoya qilish, yuridik masalalar
bo‘yicha maslahatlar berish, qonunchilik hujjatlariga rioya etilishini ta’minlash.
- Moliyaviy bo‘lim, Markazlashtirilgan buxgalteriya hisoboti va
hisobotlari bo‘limi: Pensiya mablag‘larini hisoblash, yig‘ish, taqsimlash va
nazorat qilish, byudjet rejalashtirish, hisobotlarni tayyorlash.
- Kadrlar bo‘limi: Xodimlarni tanlash, tayinlash va ularning malakasini
oshirish, ishchi kuchini boshqarish.
- Axborot-texnologiya bo‘limi: Elektron tizimlar, ma’lumotlar bazalari va
texnik infratuzilmani boshqarish, pensiya to‘lovlarini avtomatlashtirish.
2. Tuman va shahar bo‘limlari
9

Farg‘ona viloyati Pensiya jamg‘armasi viloyatning tuman va shaharlarida
joylashgan bo‘limlar orqali faoliyat ko‘rsatadi. Har bir tuman yoki shahar bo‘limi
o‘z hududidagi fuqarolar uchun pensiya huquqlarini ta’minlash va ularning
murojaatlarini ko‘rib chiqish bilan shug‘ullanadi. Bu bo‘limlar markaziy
boshqaruv bilan uzviy aloqada bo‘lib, quyidagi asosiy vazifalarni bajaradi:
- Fuqarolar bilan ishlash bo‘limi: Pensiya arizalarini qabul qilish,
hujjatlarni tekshirish va rasmiylashtirish, murojaatlarni ko‘rib chiqish va ma’lumot
berish.
- Moliyaviy va buxgalteriya bo‘limi: Mahalliy darajada pensiya
to‘lovlarini hisoblash, mablag‘larni taqsimlash, moliyaviy hisobotlarni tayyorlash.
- Nazorat va tahlil bo‘limi: Pensiya to‘lovlarining to‘g‘ri va o‘z vaqtida
amalga oshirilishini nazorat qilish, ma’lumotlarni tahlil qilish, xato va
kamchiliklarni aniqlash va bartaraf etish.
3. Hududiy Koordinatorlar
Farg‘ona viloyatining geografik hajmi va aholisi sonidan kelib chiqib, ayrim
yirik tuman va shaharlar o‘rtasida hududiy koordinatorlar tayinlanishi mumkin.
Ular bir necha tuman yoki shahar bo‘limlari o‘rtasida muvofiqlashtirishni
ta’minlab, jamg‘arma faoliyatini bir xil standartlarda olib borilishini nazorat qiladi.
4. Tashkiliy va Texnik Qo‘llab-quvvatlash Bo‘limlari
Jamg‘armaning samarali faoliyatini ta’minlash maqsadida, texnik va
tashkiliy qo‘llab-quvvatlash bo‘limlari tashkil etilishi mumkin. Ular pensiya
bo‘limlarining infratuzilmasi, texnik vositalar, transport, aloqa va boshqa texnik
resurslar bilan ta’minlanishi uchun javobgar bo‘lishi mumkin.
Farg‘ona viloyati Pensiya jamg‘armasining strukturasi viloyat aholisi uchun
pensiya to‘lovlarini amalga oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Jamg‘arma markaziy
boshqaruv organi orqali viloyat miqyosidagi barcha bo‘limlarning faoliyatini
muvofiqlashtiradi, tuman va shahar bo‘limlari orqali esa fuqarolar bilan bevosita
ishlaydi. Ushbu struktura jamg‘armaning samarali ishlashini ta’minlash va
fuqarolar uchun pensiya to‘lovlarini o‘z vaqtida va adolatli amalga oshirishga
xizmat qiladi.
10

Farg'ona viloyati Pensiya jamg‘armasining vazifalari va huquqlari umumiy
qoidalarga asoslanadi va quyidagilardan iborat bo‘lishi mumkin:
11

Vazifalari:
1. Pensiya va nafaqalar tayinlash: Farg'ona viloyatidagi fuqaro va
rezidentlarga pensiya va ijtimoiy nafaqalar tayinlash va ularni to‘lashni tashkil
etish.
2. Moliyaviy resurslarni boshqarish: Pensiya jamg‘armasiga kelib tushgan
mablag‘larni hisobga olish, boshqarish va ularning samarali taqsimlanishini
ta'minlash.
3. Hisobotlar tayyorlash: Jamg‘arma faoliyati, jumladan, pensiya va nafaqa
to‘lovlari bo‘yicha moliyaviy hisobotlarni tayyorlash va tegishli davlat organlariga
taqdim etish.
4. Axborot va hujjatlarni yuritish: Pensiya oluvchilarning shaxsiy
hujjatlarini yuritish, ularga tegishli axborotni saqlash va yangilash.
5. Monitoring va nazorat: Farg'ona viloyatidagi pensiya va nafaqa
to‘lovlarini monitoring qilish, ularning to‘g‘ri va o‘z vaqtida amalga oshirilishini
nazorat qilish.
6. Fuqarolarni qabul qilish va maslahat berish: Pensiya oluvchilar va
nafaqa oluvchilarni qabul qilish, ularning savollariga javob berish va huquqiy
maslahatlar berish.
7. Tashkilotlar bilan hamkorlik: Korxona va tashkilotlar bilan hamkorlik
qilib, xodimlarining pensiya va nafaqa huquqlarini ta'minlash va nazorat qilish.
Huquqlari:
1. Tekshiruvlar o‘tkazish: Tashkilotlar va korxonalarda pensiya fondiga
o‘tkaziladigan sug‘urta badallarining to‘g‘ri va o‘z vaqtida amalga oshirilishini
tekshirish.
2. Ma'lumotlarni talab qilish: Tashkilotlardan pensiya tayinlash va to‘lash
bilan bog‘liq ma'lumotlarni talab qilish huquqiga ega.
3. Jarimalar va sanksiyalar qo‘llash: Qonunbuzarliklar aniqlanganda
tashkilotlarga nisbatan jarimalar va sanksiyalar qo‘llash huquqi.
4. Sudga murojaat qilish: Qonunbuzarlik holatlarida sud organlariga
murojaat qilish va huquqiy choralar ko‘rish.
12

5. Moliyaviy resurslarni boshqarish: Jamg‘arma mablag‘larini boshqarish,
ulardan samarali foydalanish va zarurat bo‘lsa, ularni qayta taqsimlash huquqiga
ega.
13

ASOSIY QISM
Amaliyotning dastlabki haftasi amaliyot joyimning rahbari va boshqa
hodimlari bilan tanishdim xususan amaliyot rahbari tayinlandi. Amaliyot joyim
Farg`ona viloyati budjetdan tashqari pensiya jamg`armasi bo‘lganligi tufayli asosiy
strukturasi quyidagicha edi: Huquqiy bo‘lim, Kadrlar bo‘limi, Markazlashtirilgan
buxgalteriya hisobi va hisoboti bo‘limi va Iqtisodiy masalalar bo‘yicha bo‘lim.
Bundan tashqari dastavval tashkilotning ichki tartib qoidalari va odob-axloq
qoidalari bilan tanishib chiqdim. Keyingi haftada esa asosan tashkilotning 3
xonalik shotlar rejasi bilan tanishdim va hozirgi davrda 6 xonalik yangi shotlarni
ham ko‘rdim. Shuningdek, Tashkilot davlatga tegishli bo‘lgani uchun asosiy
daromad manbayi davlat budjetidan keladigan pullar hisoblanadi va xarajati ham
asosan hozirda mehnatga layoqadsiz va pensiya yoshiga yetgan shaxslarga tegishli
miqdorda pensiya berish. Asosiy valyuta operatsiyalari Uzasbo dasturida amalga
oshiriladi va bu jarayon hozirgi davrda Uzasbo 2 dasturiga o‘tish arafasida.
Amaliyotning uchinchi haftasida tashkilotning asosiy vositalari bilan tanishdim,
Tashkilot viloyat pensiya jamg`armasi bo‘lgani uchun ham uning Shahar va
tumanlardagi bo‘limi asosiy vositalari ham hisobga olinar ekan. Asosiy
vositalarning eskirishi esa Uzasbo daturiga kiritilgan usul yani to‘g`ri chiziqli
usulda hisoblanadi. Tashkilotda ishlab chiqarish yo‘qligi tufayli ham asosiy
vositalarning katta qismi mamuriyatga tegishli asosiy vositalar edi. Amaliyotning
to‘rtinchi va beshinchi haftasida tashkilotdagi TMZ harakati, tasnifi va turlari
haqida malumot oldim. Oxirgi haftada esa moliyaviy hujjatlar bilan tanishdim.
Boshqa budjet tashkilotlari kabi pensiya jamg`armasida ham quyidagi moliyaviy
hisobotlar mavjud:
1. Balans
2. Yakuniy moliyaviy natija
3. Pul oqimlari to‘g`risidagi hisobot
4. Asosiy vositalar to‘g`risidagi hisobot
14

Amaliyot davomida tashkilotning moliyaviy natijasida asosan salbiy natija
lekin davlat tashkiloti bo‘lgani uchun davlat tomonidan qoplab berilgan. Asosiy
vositalar to‘g`risidagi hisobotda esa asosan kirimi va chiqimi aks ettirilgan
15

XULOSA VA TAKLIFLAR
Farg‘ona viloyati Pensiya jamg‘armasi faoliyati mamlakatimizda ijtimoiy
ta’minot tizimining samarali ishlashini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Bu
tashkilotning asosiy maqsadi aholi uchun pensiya va ijtimoiy nafaqa to‘lovlarini
to‘g‘ri, adolatli va o‘z vaqtida taqdim etishdir.
Hodimlarning yuqori malakasi va ularga yuklangan vazifalarni bajarishga
bo‘lgan mas’uliyatli yondashuvi viloyat aholisining jamg‘armaga bo‘lgan
ishonchini mustahkamlashga xizmat qiladi. Ular qonunchilik talablarini puxta
bilib, pensiya va nafaqa sohasida yuzaga keladigan murakkab masalalarni hal
qilishda yordam beradi. Bu esa pensiya ta’minoti tizimining barqarorligi va
shaffofligini ta’minlashga hissa qo‘shadi.
Jamg‘arma nafaqat moliyaviy boshqaruv masalalariga e'tibor qaratadi, balki
fuqarolar bilan ishlashda ham ochiq va samimiy munosabatlarni saqlashga harakat
qiladi. Ularning maslahat va yordamlari fuqarolar huquqlarini himoya qilishda,
pensiya va nafaqa olishda yuzaga keladigan muammolarni hal etishda katta
ahamiyat kasb etadi.
Shu bilan birga, jamg‘arma faoliyatini doimiy ravishda takomillashtirish,
zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy qilish va fuqarolar uchun xizmat
ko‘rsatish sifatini oshirishga intiladi. Bu esa viloyatdagi aholiga nafaqat sifatli
xizmat ko‘rsatish, balki ularga o‘z huquqlarini to‘liq amalga oshirish imkoniyatini
beradi.
Umuman olganda, Farg‘ona viloyati Pensiya jamg‘armasi, o‘zining samarali
boshqaruvi, malakali kadrlari va aholiga bo‘lgan alohida e’tibori bilan, jamiyatda
muhim ijtimoiy vazifalarni bajarishda muvaffaqiyatli faoliyat ko‘rsatmoqda.
16

Takliflar
Pensiya jamg‘armasining faoliyatini yanada samarali va yuqori sifatli qilish
uchun quyidagi takliflar berishim mumkin:
1. Elektron xizmatlar kengaytirish: Pensiya va nafaqa tayinlash, to‘lovlar
tarixini tekshirish kabi xizmatlarni onlayn platforma orqali taqdim etish. Bu
fuqarolarga qulaylik yaratadi va qog‘oz ishlari miqdorini kamaytiradi.
2. Malaka oshirish dasturlari: Hodimlar uchun muntazam ravishda malaka
oshirish kurslarini tashkil etish. Bu ularning qonunchilikdagi o‘zgarishlarga
moslashuvini va professional rivojlanishini ta’minlaydi.
3. Mijozlarga xizmat ko‘rsatish markazlari: Har bir tuman va shahar
markazida pensiya va nafaqa bo‘yicha maslahat va yordam ko‘rsatish uchun
maxsus xizmat ko‘rsatish markazlarini tashkil etish. Bu aholining pensiya va
nafaqa masalalari bo‘yicha yanada samarali yordam olishiga yordam beradi.
4. Axborot kampaniyalari: Pensiya huquqlari va imkoniyatlari haqida
aholiga xabardorlikni oshirish uchun maxsus axborot kampaniyalarini tashkil etish.
Bu fuqarolarni o‘z huquqlari va imkoniyatlaridan to‘liq foydalanishlariga yordam
beradi.
5. Xalqaro tajriba va o‘rganish: O‘zbekistonda pensiya ta’minoti tizimini
rivojlantirishda xalqaro tajribalarni o‘rganish va muvaffaqiyatli amaliyotlarni joriy
etish. Boshqa davlatlarning samarali amaliyotlarini o‘rganish va moslashtirish
orqali tizimni yanada yaxshilash mumkin.
6. Tezkor murojaatlarni ko‘rib chiqish: Pensiya va nafaqa bo‘yicha tezkor
murojaatlarni ko‘rib chiqish va muammolarni tezda hal qilish uchun maxsus tezkor
xizmatlar joriy etish. Bu fuqarolarni tezkor va sifatli xizmat bilan ta’minlaydi.
7. Ma'lumotlar bazasini modernizatsiya qilish: Pensiya jamg‘armasining
ma'lumotlar bazasini modernizatsiya qilish va uning xavfsizligini oshirish. Yangi
texnologiyalarni joriy etish orqali hujjatlarni boshqarish va ma'lumotlarni qayta
ishlash jarayonlarini optimallashtirish.
17

Bu takliflar pensiya jamg‘armasining samaradorligini oshirishga, fuqarolar
bilan ishlash sifatini yaxshilashga va umumiy tizimni yanada modernizatsiya
qilishga yordam beradi.
18

ILOVALAR
Umumiy kasallik oqibatida nogironlik pensiyasi nogironlik boshlangan
vaqtda nisbatan quyidagi ish staji mavjud bo‘lganda tayinlanadi:
Yosh Ish staji (yillarda)
20 yoshdan 23 yoshga yetgunga qadar 2
23 yoshdan 26 yoshga yetgunga qadar 3
26 yoshdan 31 yoshga yetgunga qadar 5
31 yoshdan 36 yoshga yetgunga qadar 7
36 yoshdan 41 yoshga yetgunga qadar 9
41 yoshdan 46 yoshga yetgunga qadar 11
46 yoshdan 51 yoshga yetgunga qadar 14
51 yoshdan 56 yoshga yetgunga qadar 17
56 yosh va undan katta yosh 20
1-ILOVA
_____ yilning oyida korxona va tashkilotlarga qo‘shimcha to‘lovni qoplash
uchun
TALABNOMA
Korxonalar soni Jami talab qilingan mablag‘ 18 yoshgacha nogironligi bo‘lgan
bolalarning ota-onalariga qo‘shimcha dam
olish kunlari haqining to‘lanishi
soni summa
Davlat pensiyalarini tayinlash va to‘lash tartibi to‘g‘risidagi nizomga
2-ILOVA
20_____ yil ____ oyi uchun talabnomalarni moliyalashtirish uchun
pensionerlar va nafaqa oluvchilarning vafoti, ko‘chib ketganligi, vaqtincha
yo‘qligi va boshqa sabablarga ko‘ra to‘lanmasdan qaytarilgan pensiya va
nafaqa summalari to‘g‘risida
TEZKOR MA’LUMOT
19

T/r To‘lov turi Joriy to‘lov oyi
uchun talabnoma
summasi To‘lanmasdan
qaytarilgan pensiya va
nafaqalar mablag‘lari
summalari Joriy to‘lov oyi uchun
mablag‘larga haqiqiy ehtiyoj
1.
2.
...
3-ilova
Pensiya to‘lashni to‘xtatib turish bo‘yicha davlat xizmatini ko‘rsatish
SXEMASI
Bosqichlar Subyektlar Tadbirlar Bajarish
muddatlari
1-bosqich Murojaatchi
(pensioner) 1. Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi
budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi
bo‘limiga bevosita tashrif buyurib, pensiya
to‘lashni to‘xtatib turish bo‘yicha ariza beradi. 1. Xohishiga
ko‘ra
2. Pensiya to‘lashni to‘xtatib turish bo‘yicha
Davlat xizmatlari markaziga kelib murojaat
qiladi. 2. Murojaat
qilinganda
3. Yagona interaktiv davlat xizmatlari
portalidan ro‘yxatdan o‘tgan holda, pensiya
to‘lashni to‘xtatib turish bo‘yicha so‘rovnoma
shaklini to‘ldiradi. 3. Murojaat
qilinganda
2-bosqich 1. Iqtisodiyot va
moliya vazirligi
huzuridagi
budjetdan tashqari
Pensiya
jamg‘armasi
bo‘limi 1. Arizani qabul qiladi, axborot tizimida
rasmiylashtiradi va pensiya to‘lovini to‘xtatadi. 1. Ariza
berilganidan
so‘ng 5 daqiqa
ichida
2. Davlat xizmatlari
markazi 2. So‘rovnomani to‘ldirib, elektron shaklda
Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi
budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi
bo‘limiga yuboradi. 2. So‘rovnoma
to‘ldirilgandan
so‘ng 5 daqiqa
ichida
3. Yagona 3. So‘rovnomani Iqtisodiyot va moliya vazirligi 3. Avtomatik
20

interaktiv davlat
xizmatlari portali huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya
jamg‘armasi bo‘limiga yuboradi. tarzda
3-bosqich Iqtisodiyot va
moliya vazirligi
huzuridagi
budjetdan tashqari
Pensiya
jamg‘armasi
bo‘limi 1. Pensiya to‘lovini to‘xtatadi.
2. Pensiya to‘lovi to‘xtatilganligi haqidagi
ma’lumotni Davlat xizmatlari markaziga
yuboradi.
3. Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali
orqali pensiya to‘lovini to‘xtatib turish uchun
murojaat qilgan pensionerning mobil telefon
raqamiga (mavjud bo‘lganida) pensiya to‘lovi
to‘xtatilganligi haqida SMS-xabar yuboradi. Ma’lumotlar
o‘rganilganidan
so‘ng 5 daqiqa
ichida
4-bosqich Davlat xizmatlari
markazi 1. Pensiya to‘lovi to‘xtatilganligi to‘g‘risida
pensionerni xabardor qiladi. Ma’lumot
olinganidan
so‘ng 5 daqiqa
ichida
4-ilova
21

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. “O‘zbekiston Respublikasida pensiya ta’minoti to‘g`risida”gi qonun.
2. “Ijtimoiy nafaqalar to‘g`risida”gi qonun.
3. “Pensiya jamg`armasi faoliyati to‘g`risida”gi nizom.
4. Farg`ona viloyati pensiya jamg`armasining ichki hujjatlari.
5. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasining yillik statistika
hisobotlari.
Internet saytlari
1. www.gov.uz . (O‘zbekiston Respublikasi hukumat portali)
2. www.lex.uz . (O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari ma’lumotlari
milliy)
3. www.stat.uz . (Statistika agentligi tarmog‘i)
4. www.pfru.uz . (O‘zbekiston Respublikasi budjatdan tashqari pensiya
jamg`armasi sahifasi)
5. Farg`ona viloyati budjatdan tashqari pensiya jamg`armasi sahifasi.
22

Farg’ona viloyati budjetdan tashqari pensiya jamg’armasi

Sotib olish