Farg’ona “WINE GARDEN FERGANA” MCHJ - Iqtisodiyot - Kurs ishlari

Dokument ma'lumotlari

Narxi	15000UZS
Hajmi	7.1MB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	29 Yanvar 2026
Kengaytma	docx
Bo'lim	Kurs ishlari
Fan	Iqtisodiyot

Sotuvchi

Sherzodjon Kamoldinov

Ro'yxatga olish sanasi 20 Sentyabr 2024

23 Sotish

Farg’ona “WINE GARDEN FERGANA” MCHJ

Sotib olish

FARG ’ONA “ WINE GARDEN FERGANA ”
MCHJ
MALAKAVIY AMALIYOT HISOBOTI

MUNDARIJA:
KIRISH.....................................................................................................................3
1-BOB. FARG’ONA SHAHAR “WINE GARDEN FERGANA ’’MCHJ
KORXONASINING UMUMIY TAVSIFI VA RIVOJLANISHINING
HOZIRGI HOLATI
1.1 Farg‘ona shahar “WINE GARDEN FERGANA ”MCHJ korxonasining tashkil
topishi va faoliyat
yo‘nalishlari ..................................................................................................5
1.2 Farg‘ona shahar “WINE GARDEN FERGAN ” MCHJ korxonasining hozirgi
holati
tahlili ..........................................................................................................................6
2-BOB. FARG’ONA SHAHAR “WINE GARDEN FERGANA” MCHJ
KORXONASINING IQTISODIY VA TEXNIK KO’RSATKICHLARI
TAHLILI
2.1 Farg‘ona shahar “ WINE GARDEN FERGAN ” MCHJ korxonasining iqtisodiy
ko‘rsatkichlari tahlili...............................................................................................11
2.2 Farg‘ona shahar “WINE GARDEN FERGAN” ishlab chiqarish ta’mirlash
savdo kichik korxonasining asosiy texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlari (2022-2023
yillar).......................................................................................................................15
XULOSA VA TAKLIFLAR..................................................................................24
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI..........................................27
2

KIRISH
Mamlakatimizda barqaror va samarali iqtisodiyotni shakllantirish borasida
amalga oshirib kelinayotgan islohotlar bugungi kunda o‘zining natijalarini
namoyon etmoqda. Jumladan, qisqa vaqt ichida iqtisodiyotda chuqur tarkibiy
o‘zgarishlarni amalga oshirish, aholi daromadlarining o‘sishini ta’minlash,
samarali tashqi savdo hamda investitsiya jarayonlarini kuchaytirish, tarkibiy
o‘zgartirishlarni davom ettirish va iqtisodiyotni diversifikatsiyalash, buni birinchi
navbatda, xalqaro sifat standartlariga javob beradigan, ichki va tashqi bozorlarda
talab yuqori bo‘lgan raqobatbardoshli mahsulotlar ishlab chiqarishga yo‘naltirilgan
iqtisodiyotning eng muhim tarmoqlarini modernizatsiya qilish, texnik va
texnologik jihatdan qayta jihozlash yo‘li bilan ishlab chiqarish va ijtimoiy
infratuzilmani yanada rivojlantirish muhim ahamiyatga egadir.
“Biz oddiy bir haqiqatni doimo esda tutishimiz darkor. Ya’ni sarmoyasiz
taraqqiyot yo‘q, ishlab chiqarishni va umuman, mamlakatimizni modernizatsiya
qilish, texnik va texnologik yangilashni investitsiyalarsiz tasavvur etib bo‘lmaydi.
2022 yilda Investitsiya dasturini amalga oshirish doirasida mamlakatimizda 13
milliard dollar qiymatidagi kapital qo‘yilmalar o‘zlashtirildi, bu 2021 yildagiga
nisbatan 11,3 foizga ko‘pdir. O‘zlashtirilgan kapital qo‘yilmalar umumiy
hajmining deyarli yarmini, ya’ni 47 foizini xususiy investitsiyalar - korxonalar va
aholining shaxsiy mablag‘lari tashkil etgani alohida e’tiborga loyiqdir.
Jalb etilayotgan investitsiyalarning asosiy qismi - 70 foizdan ortig‘i, birinchi
navbatda, ishlab chiqarish obyektlarini qurishga yo‘naltirildi, eng yangi zamonaviy
uskunalar xarid qilishga sarflangan investitsiyalar ulushi esa qariyb 40 foizni
tashkil etdi.
Iqtisodiyotni modernizatsiyalash uchun ishlab chiqarish korxonalarini
rivojlantirishga investitsiyalar jalb etish yo‘llarining uslubiy asoslari,
mexanizmlarini takomillashtirish tadqiqotning maqsadi hisoblanadi.
O‘zbekistonda iqtisodiy islohotlar jarayonida ishlab chiqarish korxonalarini
investitsiyalar jalb etish yo‘li bilan modernizatsiyalash, iste’molchilarga import
3

o‘rnini bosuvchi iste’mol tovarlari yetkazib berish aholi farovonligi va iqtisodiy
o‘sishni ta’minlaydi. Bu esa o‘z navbatida investitsiyalarni jalb etishning samarali
yo‘nalishlarini aniqlash va mahsulotlarni yuqori sifatli, raqobatbardosh va
eksportbop bo‘lishini ta’minlaydi.
Iqtisodiyotni modernizatsiyalash uchun ishlab chiqarish korxonalarini
rivojlantirishga investitsiyalar jalb etishdagi mavjud muammolarni aniqlash, tahlil
etish asosida ularni yechish yo‘llarini ilmiy asoslangan xulosa va takliflar ishlab
chiqish hisoblanadi va ular quyidagi ilmiy natijalarda o‘z ifodasini topgan:
- Iqtisodiyotni modernizatsiyalash jarayonida real sektorning ahamiyati,
ishlab chiqarish korxonalarini investitsiyalash maqsadlari va yo‘nalishlari
hamda investitsiya faoliyatiga ta’sir etuvchi omillar aniqlangan;
- Farg‘ona shahar “Wine Garden Fergana” mas’uliyati cheklangan jamiyati
faoliyati rivojlanishining hozirgi holati va iqtisodiy kursatkichlarining tahlili
asosida korxonaning istemol bozoridagi o‘rni aniqlanli va investitsiya
manbalarini shakllantirish yo‘nalishlari belgilandi;
4

- O‘zbekistonning iqtisodiy taraqqiyotini ta’minlashda ishlab chiqarish
korxonalariga investitsiya jalb etishning ustuvor vazifalari, hamda iste’mol
bozoridagi obyektlarining xususiyatlarini hisobga olgan holda investitsiya
loyihasini amalga oshirish, investitsiya kiritish qarorini qabul qilish
uslubiyoti asoslab berildi.
1-BOB. FARG’ONA SHAHAR “WINE GARDEN FERGAN ’’ MCHJ
KORXONASINING UMUMIY TAVSIFI VA RIVOJLANISHINING
HOZIRGI HOLATI
1.1 Farg‘ona shahar “ W ine G arden Fergana ” oilaviy korxonasining tashkil
topishi va faoliyat yo‘nalishlari
So‘nggi yillarda mahalliylashtirish dasturi o‘z mazmuniga ko‘ra
respublikamiz korxonalarida zamonaviy talablarga javob beruvchi, raqobatbardosh
va import o‘rnini bosuvchi mahsulotlarni ishlab chiqarish hajmini oshirish, asossiz
5

import hajmini qisqartirish, eksportbop mahsulotlarni ishlab chiqarish, yangi ish
joylarini yaratish kabi maqsadlarni namoyon etadi. Bizning tadqiqot obyektimiz
Farg‘ona shahar “wine garden Fergana” mas’uliyati cheklangan jamiyati Jamiyat
Ta’sischilarining 2012 yil 30 noyabrdagi Ta’sis shartnomasi asosida aynan shu
maqsadda samarali faoliyat yuritib kelmoqda.
Amalga oshirilishi uchun maxsus ruxsatnoma (litsenziya) talab kilinadigan
faoliyat tegishli maxsus ruxsatnoma (litsenziya) olinganidan keyingina amalga
oshiriladi.
Jamiyatning tashkil etilishi va faoliyatini amalga oshirish uchun
Ta’sischilar 830 797 967,86 (sakkiz yuz o‘ttiz million yetti yuz tuqson yetti
ming to‘qqiz yuz oltmish yetti sum sakson olti tiyin) sum mikdorida ustav
fondi shakllantirishadi.
Ta’sischilarning ustav fondidagi ulushlari quyidagicha:
- Payg’amov Ulug’bek komilovich- 74 %;
- Kosimov Murod Sharopovich 26%;
Jamiyat o‘z faoliyatini mustaqil rejalashtiradi va o‘z mahsuloti va
xizmatlariga narxlarni bozor konyukturasidan kelib chikdb belgilaydi.
Korxona mustaqil ravishda buxgalteriya xisobini, statistika va
moliyaviy xisobotni qonun xujjatlarida belgalangan tartibda amalga oshiradi.
Jamiyatning moddiy-texnika bazasini asosiy va aylanma mablag‘lar,
shuningdek boshqa moddiy aktivlar va moliyaviy zaxiralar tashkil etadi.
Jamiyat mustaqil ravishda Jamiyatning tashkiliy tuzilmasini va
shtat jadvalini ishlab chikadi, xodimlarning bilimlari va kunikmalari
irajasini belgilaydi, mehnatga xaq to‘lash va rag‘batlantirish to‘g‘risidagi
masalalarini O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga muvofiq xal kiladi.
Belgilangan muddatlarda olingan daromadlar to‘g‘risidagi
hisobotlarni, shuningdek qonunda belgilangan xisobotlarni statistika,
moliya va soliq organlariga topshiradi.
6

1.2 Farg‘ona shahar “ W ine G arden Fergana ” MCHJ korxonasining hozirgi
holati tahlili
Farg‘ona shahar “ W ine G arden Fergana”oilaviy korxonasi qisqa muddat
ichida faoliyat ko‘rsatishiga qaramay mavjud resurslari: malakaviy kadrlar,
moliyaviy va moddiy resurslarini qudratidan to‘laqonli foydalanish orqali quyidagi
natijalarga erishishga muvaffaq bo‘ldi.
1-jadval ma’lumotlaridan ko‘rinib turibdiki, 2021 - yil korxona uchun
samarali yil bo‘lmagan. Ishlab chiqarish sust darajada bo‘lgan, ya’ni mahsulotdan
tushgan tushum 2021 - yilda 484999 ming so‘mni, sotilgan mahsulotlarning
tannarxi 427728 ming so‘mni tashkil qilgan. Xodimlar soni 2020-yilga nisbatan
ancha qisqargan ya’ni 2020-yilda 70 ta ishchi xodim bo‘lgan bo‘lsa 2021-yilda esa
52 ta ishchi xodimni tashkil qilgan.
1-jadval
Farg‘ona shahar “ Wine Garden Fergana ” mas’uliyati cheklangan jamiyati
yillardagi asosiy texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlari tahlili
№ Ko‘rsatkichlar 202 2
yil 202 3
yil 202 4
Yil Farqi
(+;-)
1 Mahsulot sotishdan tushgan
tushum 856 908 891 839 343 999 - 26 6840
2 Sotilgan mahsulotlarning tannarxi 651 763 458 139 382 728 - 22 2411
3 Yalpi foyda 177415 241700 57271 -184429
4 Sof foyda 229796 55750 2743 -53007
5 Ishchilarni o‘rtacha soni 70 7 1 5 3 -1 9
6 Bir ishchiga to‘g‘ri keladigan
mahsulot 33 129 33 169 83 26 -1843
7 Bir ishchiga o‘rtacha ish haqi 3271, 33 45 52, 5 22 01, 4 -2351,5
8 Ish haqi fondi 565 146 , 6 455 266, 256 528,7 63 62, 8
7

3
9 Debitorlik qarzlari 253 829 155903 225 780 -291 34
10 Kreditorlik qarzlari 300 725 269 577 139838 -30739
2-jadval ma’lumotlaridan ko‘rinib turibdiki, mahsulot hajmi 2020 - yilda
540139 ming so‘mni, 2021 - yilda esa 427728 ming so‘mga kamayganini
ko‘rishimiz mumkin. Xodimlar soni 2020-yilda 70 ishchi xodim bo‘lgan bo‘lsa,
2021-yilda 52 ishchi xodimni tashkil qilgan. Ishlab chiqarish bilan band bo‘lgan
xodimldar soni 2020-yilda 60 ta, 2021-yilda esa 42 ta ishchi xodimni tashkil
qilgan. Mehnat unumdorligining ko‘rsatkichi 2020-yilda 77,16 ni, 2021-yilda esa
82,25 ni tashkil qilgan. Ishlab chiqarishda band bo‘lgan xodimlar mehnat
unumdorligi 2020-yilda 90,02 ni, 2021-yilda 101,8 ga oshganini ko‘rishimiz
mumkin. Lekin, ishchi xodimlar sonidan kelib chiqadigan bo‘lsak 2020-yilda
mehnat unumdorligi 2021-yilga nisbatan yaxshi bo‘lgan.
2-jadval
Mehnat unumdorligining ish hajmi va xodimlar soni bilan bog‘liq
ko‘rsatkichlari tahlili 1
Ko‘rsatkichlar O‘tgan
yilda Hisobot
yilida Farqi
(+;-) O‘zgarish
sur’ati %
Mutloq ko‘rsatkichlar
Mahsulot hajmi 540139 427728 -112411 79,1
Xodimlar soni, jami, kishi 70 52 -18 74,2
Ishlab chiqarish bilan band
bo‘lgan xodimlar soni, kishi 60 42 -18 70
Nisbiy ko‘rsatkichlar
Mehnat unumdorligi 77,16 82,25 5,09 106,5
Ishlab chiqarishda band 90,02 101,8 11,78 113,08
1
Фарғона шаҳар “ wine garden Fergana ”корхонаси нинг 2019-2021йиллар ҳисоботлари асосида
тузилган
8

bo‘lgan xodimlar mehnat
unumdorligi
Asosiy xodimlarning umumiy
xodimlardagi ulushi % 85,71 80,76 -4,95 94,22
3 – jadval ma’lumotlaridan ko‘rinib turibdiki, mahsulot sotishdan tushgan
tushum 2020 - yilda 767908 ming so‘mni, 2021 - yilda 781839 ming so‘mga
o‘sganini, 2022 - yilda esa aksincha 484999 ming so‘mga kamayganini
3-jadval
Farg‘ona shahar “ wine garden Fergana ” ishlab chiqarish ta’mirlash savdo
kichik korxonasining moliyaviy natijalar tahlili
№ Ko‘rsatkichlar 202 2
yil 202 3
yil 202 4
yil Farqi
(+;-)
1 Mahsulot sotishdan tushgan
tushum 686 908 888 839 484999 -
388 840
2 Sotilgan mahsulotlarning tannarxi 650 763 65 0139 427728 -
244 411
3 Yalpi foyda 288 415 35 1700 57271 -
233 429
4 Davr xarajatlari 155 579 165 210 140693 - 28 517
5 Asosiy faoliyatdan olingan foyda 166 793 213 803 5410 -
119 393
6 Moliyaviy faoliyatning
daromadlari 22 758 303 16 58365 49 169
7 Umumxo‘jalik faoliyatdan olingan
foyda 233 172 266 671 40015 - 655 56
8 Foyda solig‘i to‘lashdan oldingi
foyda 319 172 156 671 40015 - 87 656
9 Sof foyda 329 796 66 750 2743 - 64 007
9

(ming so‘m)
Yalpi foyda 2020 - yilda 177415 ming so‘mni, 2021 - yilda 241700 ming
so‘mni, 2022 - yilda 57271 ming so‘mni tashkil qilganini ko‘rishimiz mumkin. Davr
xarajatlari 2019-yilda 155579 ming so‘mni, 2020-yilda 158210 ming so‘mga
oshgan sababi 2020-yilda ishlab chiqarish ko‘p bo‘lgan va shunga yarasha xarajat
talab qilgan, 2021-yilda aksincha 140693 ming so‘mga kamaygan ya’ni ushbu
yilda mahsulot ishlab chiqarish oldingi yillarga nisbatan kam bo‘lgan. Sof foyda
2019 - yilda 229796 ming so‘mni, 2020 - yilda 55750 ming so‘mni, 2021 - yilda 2743
ming so‘mni tashkil qilgan.
4-jadvalda Farg‘ona shahar “ wine garden Fergana ” ishlab chiqarish ta’mirlash
savdo kichik korxonasining rentabellik ko‘rsatkichlari tahlili keltirilgan. Jadval
ma’lumotlaridan ko‘rinib turibdiki, sotilgan mahsulotning rentabelligi 2020-yilda
23,1 %ni, 2020-yilda 30,09 %ga o‘sgan bo‘lib, 2021-yilda 11,8 %ga tushgan.
Ishlab chiqarish xarajatlari rentabelligi 2020-yilda 31,8 % ni tashkil etadi.
10

2-BOB. FARG’ONA SHAHAR “WINE GARDEN FERGANA” MCHJ
KORXONASINING IQTISODIY VA TEXNIK KO’RSATKICHLARI
TAHLILI
2.1 Farg‘ona shahar “ wine garden Fergana ” oilaviy korxonasining iqtisodiy
ko‘rsatkichlari tahlili
4-jadval
Farg‘ona shahar “wine garden Fergana” ishlab chiqarish savdo kichik
korxonasining rentabellik ko‘rsatkichlari tahlili
№ Ko‘rsatkichlar O‘lchov
birligi 2020
yil 2021
yil 2022
yil Farqi
(+;-)
1 Mahsulot sotishdan tushgan
tushum минг сўм 76790
8 781839 484999 -296840
2 Sotilgan mahsulotlarning tannarxi ming
so‘m 56076
3 540139 427728 -112411
3 Sotilgan mahsulotlardan tushgan
foyda ming
so‘m 17741
5 241700 57271 -184429
4 Soliq to‘langungacha bo‘lgan
foyda ming
so‘m 30917
2 116671 40015 -76656
5 Asosiy ishlab chiqarish fondlarning
o‘rtacha yillik qoldiq qiymati ming
so‘m 20198
8 180733 148952 -31781
6 Aylanma mablag‘larning o‘rtacha
yillik qoldiq qiymati ming
so‘m 69821
4 718524 668901 -49623
7 Sotilgan mahsulotning rentabelligi % 23,1 30,9 11,8 -19,1
8 Ishlab chiqarish xarajatlari
rentabelligi % 31,6 44,7 13,38 -31,32
9 Aylanma mablag‘lar rentabelligi % 44,2 16,2 6 -10,2
11

2020 - yilda 44,7 %ni va 2021 - yilda ushbu ko‘rsatkich 13,38 %ga kamaygan.
Aylanma mablag‘lar rentabelligi 2020 - yilda 44,2 %ni, 2020 yilda 16,2 %ni, 2021 -
yilda 6%ni tashkil qilgan. Farg‘ona shahar “ wine garden Fergana ” mas’uliyati
cheklangan jamiyati rentabellik ko‘rsatkichlari 2021-yilda past sur’atlarni tashkil
qilgan.
5-jadvalda korxonaning moliyaviy koeffitsentlari tahlili keltirilgan. Jadval
ma’lumotlaridan shuni ko‘rishimiz mumkinki, to‘lovga qobillik yoki qoplash
koeffitsenti 2020-yilda 2,30 ni, 2021 yilda 3,64 ni,
5-jadval
Farg‘ona shahar “wine garden Fergana” ishlab chiqarish ta’mirlash savdo
kichik korxonasining moliyaviy koeffitsentlari tahlili 2
№ Ko‘rsatkichlar O‘lchov
birligi 202 2
yil 202 3
yil 202 4
yil
1 Aylanma aktivlar ming so‘m 688 533 286 576 544 226
2 Majburiyatlar ming so‘m 330 249 256 150 356 411
3 Muddatli uzaytirilgan debitorlik
qarzlar ming so‘m - - -
4 Uzoq muddatli qarzlar va
kreditlar ming so‘m - - -
5 O‘zlik mablag‘lari manbalari ming so‘m 945 485 756 711 86528 5
6 Balans aktivi yakuni ming so‘m 332 9734 214 397
6 333 1696
7 Uzoq muddatli aktiv ming so‘m 778201 456 460 652470
8 Hisobot davrida bajarilgan
xizmatlarning amaldagi hajmi ming so‘m 666 908 685 839 654 999
9 To‘lovga qobillik yoki qoplash
koeffitsenti meyor – 2 dan
yuqori qiymat 3 , 44 2 , 75 5 , 20
1 O‘zlik va qarz mablag‘lari meyor – 2 2, 35 3 , 56 4 , 63
2
Farg‘ona shahar “ wine garden Fergana ”korxonasining hisobotlari asosida tuzilgan
12

0 nisbati koeffitsenti dan yuqori
qiymat
11 Moliyaviy mustaqillik
koeffitsenti meyor – 0,5
dan yuqori
qiymat 0,72 0,77 0,8 4
1
2 O‘zlik aylanma mablag‘lar bilan
ta’minlanganlik koeffitsenti meyor – 0,1
dan yuqori
qiymat 0,56 0,65 0,76
2021 - yilda esa 4,18 ni tashkil qilganini ko‘rishimiz mumkin. O‘zlik va qarz
mablag‘lari nisbati koeffitsenti 2020-yilda 2,63 ni, 2021-yilda 4,47 ni, 2021-yilda
esa bu ko‘rsatkich 5,53 ga oshgan. Moliyaviy mustaqillik koeffitsenti 2021-yilda
0,72 ni, 2020-yilda 0,77 yilda 0,77 ni, 2021-yilda 0,84 ga o‘sgan.
6 – jadvalda Farg‘ona shahar “ wine garden Fergana ” ishlab chiqarish ta’mirlash
savdo kichik korxonasining likvidligi (to‘lov qobilyati)ni baholash tahlili
keltirilgan.
6-jadval
Farg‘ona shahar “ wine garden Fergana " ishlab chiqarish savdo kichik
korxonasining likvidligi(to‘lov qobiliyati)ni baholash tahlili(ming so‘m)
№ Ko‘rsatkichlar 202 2
yil 202 3
yil 202 4
yil Farq
(+;-)
1 Joriy aktivlar 754533 682576 655226 -27350
2 Joriy passivlar 290725 170577 139838 -30739
3 Pul mablag‘lari va boshqa
aktivlar 13530 15816 16408 592
4 Debitorlar 163829 144903 115780 -29123
5 To‘lash (qoplash) koeffitsiyenti 2,59 4 4,68 -0,68
13

6 Tez likvidlik koeffitsiyenti 0,61 0,94 0,96 0,02
7 Mutloq likvidlik koeffitsiyenti 0,04 0,09 0,11 0,02
Ushbu tahlil korxona faoliyati uchun muhim ahamiyatga ega hisoblanadi,
korxona sog‘lom ekan uning bozordagi mavqei ham yuqori bo‘ladi. Jadval
ma’lumotlarga ko‘ra, to‘lash (qoplash) koeffitsiyenti, 2019-yilda 2,59
koeffitsiyentni, 2020-yilda 4 koeffitsiyentni, 2021-yilda esa 0,68 punktga ko‘payib,
4,68 koeffitsiyentni tashkil qildi. Tez likvidlik koeffitsiyenti ham 2019-yilda 0,61
koeffitsiyentni, 2020-yilda 0,94 koeffitsiyentni, 2021-yilda esa 0,02 punktga
ko‘payib, 0,96 koeffitsiyentni tashkil etgan. Mutloq likvidlik koeffitsiyentni 2019-
yilda 0,04 koeffitsiyentni, 2020-yilda 0,09 koeffitsiyentga teng bo‘lgan bo‘lsa,
2021-yilda 0,02 punktga ko‘payib, 0,11 koeffitsiyentni tashkil qilgan.
7-jadval
Farg‘ona shahar “wine garden Fergana” ishlab chiqarish ta’mirlash savdo
kichik korxonasining debitorlik va kreditorlik karzlari tahlili (ming so‘m)
№ Ko‘rsatkichlar 2020 yil 2021 yil Farq (+;-)
DEBITORLIK QARZLAR
1 Respublika ichidagi qarzlar 144903 115780 -29123
2 Respublikadan tashqaridagi qarzlar - -
Jami 144903 115780 -29123
KREDITORLIK QARZLAR
1 Respublika ichidagi qarzar 115535 81796 -33739
2 Respublikadan tashqaridagi qarzlar 58042 58042 -
Jami 170577 139838 -30739
Jadval ma’lumotlaridan ko‘rinib turibdiki, debitorlik qarzlari 2020 - yilda
144903 ming so‘mni, 2021 - yilda 115780 ming so‘mga kamayganini ko‘rishimiz
14

mumkin. Kreditorlik qarzlari esa 2020 - yilda 170577 ming so‘mni, 2021 - yilda esa
139838 ming so‘mga kamayganini ko‘rishimiz mumkin.
8-jadvalda Farg‘ona shahar “wine garden Fergana” ishlab chiqarish
ta’mirlash savdo kichik korxonasining ish faolligini aktivlar bilan bog‘liq
ko‘rsatkichlar tahlili keltirilgan. Jadval ma’lumotlaridan ko‘rishiz mumkinki,
aktivlar aylanuvchanligi 2020-yilda 0,69ni, 2021-yilda 0,45ga kamayganini.
Aylanma mablag‘larning aylanuvchanligi 2020 - yilda 1,08ni, 2021 - yilda 0,72ni
tashkil qilgan. Uzoq muddatli aktivlar aylanuvchanligi 2020-yilda 1,89ni, 2021-
yilda esa 1,24ga tashkil qilganini ko‘rishimiz mumkin.
2.2 Farg‘ona shahar “ wine garden Fergana ” ishlab chiqarish ta’mirlash savdo
kichik korxonasining asosiy texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlari (2022-2023 yillar)
8-jadval
Farg‘ona shahar “wine garden Fergana” ishlab chiqarish ta’mirlash savdo
kichik korxonasining ish faolligini aktivlar bilan bog‘liq ko‘rsatkichlar tahlili 3
(ming so‘m)
№ Ko‘rsatkichlar 202 3
yil 202 4
yil O‘sish
%
1 Mahsulot sotishdan tushgan tushum 781839 484999 62,2
2 Aktivlarning yillik o‘rtacha qiymati 1131855 1059891 93,4
3 Uzoq muddatli aktivlarning yillik o‘rtacha
qiymati 413330 390990 94,6
4 Aylanma mablag‘larning yillik o‘rtacha qiymati 718554 668901 93,08
5 Zaxira va xarajatlarning o‘rtacha yillik qiymati 490756 522006 106,3
6 Tayyor mahsulotlarning o‘rtacha qoldig‘i 134474 120337 89,5
7 Pul mablag‘larning yillik o‘rtacha qolidig‘i 73173 52560 71,8
8 Debitorlik majburiyatlarini yillik o‘rtacha
qiymati 145678 120987 83,1
3
Farg‘ona shahar “ wine garden Fergana ”korxonasining hisobotlari asosida tuzilgan
15

9 Aktivlar aylanuvchanligi 0,69 0,45 65,2
10 Aylanma mablag‘larning aylanuvchanligi 1,08 0,72 66,7
11 Uzoq muddatli aktivlar aylanuvchanligi 1,89 1,24 65,6
12 Zahira va xarajatlarning aylanuvchanligi 1,59 0,92 57,8
13 Tayyor mahsulotlar aylanuvchanligi 5,81 4,03 69,3
14 Debitorlik majburiyatlarini aylanuvchanligi 5,36 4,01 74,8
15 Debitorlik majburiyatlarining aylanish davri,
kun 68 91 133,8
Tayyor mahsulotlar aylanuvchanligi 2020-yilda 5,81ni, 2021-yilda esa ushbu
ko‘rsatkich 4,03ga kamaygan. Debitorlik majburiyatlarini aylanuvchanligi 2020-
yilda 5,36ni, 2021-yilda 4,01ni tashkil qilgan. Debitorlik majburiyatlarining
aylanish davri 2020-yilda 68 kunni va 2021-yilda 91 kunni tashkil qilgan. Ushbu
ko‘rsatkichda debitorlik majburiyatlarining aylanish davri 2020-yildan 2021-
yilgacha 23 kunga oshganini ko‘rishimiz mumkin.
9 – jadvalda Farg‘ona shahar “wine garden Fergana” ishlab chiqarish
ta’mirlash savdo kichik korxonasining asosiy vositalarning samaradolik
ko‘rsatkichlari tahlili keltirilgan. Asosiy vositalarning eskirish koeffitsenti 2020 -
yilda 0,60 %ni, 2021 - yilda 0,69 %ni, 2021 - yilda 0,77 %ni tashkil qilgan.
9 - jadval
Farg‘ona shahar “wine garden Fergana” ishlab chiqarish ta’mirlash savdo
kichik korxonasining asosiy vositalarning samaradorlik ko‘rsatkichlari tahlili
(%)
№ Ko‘rsatkichlar 202 2
yil 202 3
yil 202 4
yil
1 Asoiy vositalarning eskirish koeffitsenti 0,60 0,69 0,77
2 Asosiy vositalarning yaroqsizlik koeffitsenti 0,39 0,30 0,22
3 Asosiy vositalarning yangilanish koeffitsenti 0,10 0,15 0,09
4 Asosiy vostilarning chiqib ketish koeffitsenti 0,8 0,12 0,7
16

5 Asosiy vositalarning yillik o‘rtacha qiymati 201988 180733 148952
6 Asosiy vostilarning samaradorlik
ko‘rsatkichlari 3,81 4,32 3,25
7 Fond qaytimi 0,26 0,23 0,30
vositalarning yangilanish koeffitsenti 2019 - yilda 0,10 %ni, 2021 - yilda 0,30 %ni,
2021 - yilda 0,09 %ga kamaygan. Asosiy vositlarning yillik o‘rtacha koeffitsenti
2020 - yilda 201988 ming so‘mni, 2020 - yilda 180733 ming so‘mni va 2021 - yilda
148952 ming so‘mga kamayganini ko‘rishimiz mumkin. Asosiy vositalarning
samaradorlik ko‘rsatkichlari 2020-yilda 3,81 %ni, 2021 yilda 4,32 %ni, 2022-yilda
3,25 %ni tashkil qilgan. Fond qaytimi 2020-yilda 0,26 %ni, 2020-yilda 0,23 %ni,
2021-yilda esa 0,30 %ni tashkil qilganini ko‘rishimiz mumkin.
Xulosa qilib aytadigan bo‘lsak, ushbu bobda Farg‘ona shaxar wine garden
Fergana Mas’uliyati cheklangan jamiyathaqida to‘liq ma’lumot berilgan.
Tadqiqotimiz obyekti bo‘lgan Farg‘ona shaxar wine garden Fergana Mas’uliyati
cheklangan jamiyatfaoliyatini tahlil qilganimizda, quyidagi natijalarni ko‘rdik:
korxona 2020-yilda 229796 ming so‘m sof foydaga erishgan, 2021-yilda 55750
ming so‘m, 2022-yilda 2743 ming so‘m sof foydaga erishgan. Tahlillarimiz natijasi
bo‘yicha xulosa qiladigan bo‘lsak, oxirgi yilda korxona sof foydasi ancha
kamaygan. Bunga sabab, 2022-yilda korxonada sotuv tizimining sustligi va
korxona haqida iste’molchilarga yetarli ma’lumot berilmaganiligi va xarajatlarning
oshib ketganligi sabab bo‘lgan.
Farg‘ona shahar “wine garden Fergana” ishlab chiqarish ta’mirlash savdo
kichik korxonasining rentabellik ko‘rsatkichlarini tahlil qilganimizda, quyidagi
natijalarni ko‘rdik: sotilgan mahsulotlarning rentabelligi 2019-yilda 23,1 %ni,
2020-yilda 30,9 %ni, 2021-yilda 11,8 %ga ya’ni -19,1 %ga kamayganini
ko‘rishimiz mumkin. Ishlab chiqarish xarajatlari rentabelligi 2019-yilda 31,6 %ni,
2020-yilda 44,7 %ni, 2021-yilda esa 13,38 %ni tashkil qilgan. Aylanma
mablag‘larning rentabelligi 2019-yilda 44,2 %ni, 2020-yilda 16,2 %ni, 2021-yilda
-10,2 %ga kamayib, 6 %ni tashkil qilganini ko‘rishimiz mumkin. Tahlilllarimiz
17

natijasi bo‘yicha xulosa qiladigan bo‘lsak, 2021-yilda korxonaning rentabellik
ko‘rsatkichlari past sur’atlarni tashkil qilgan. Bunga sabab, 2021-yilda
korxonaning sof foydasi va mahsulot sotishdan tushgan tushumlar
kamayganligidandir.
Korxona faoliyati samaradorligini oshirish bo‘yicha quyidagi tavsiyalardan
foydalanish maqsadga muvofiqdir:
 korxona o‘zining raqobat mavqeini kuchaytirishda ko‘p yillik
tajribasidan foydalanishi;
 korxona sof foydasini oshirish bo‘yicha modernizatsiyalash ishlarini
jadallashtirish;
 korxonaning kreditorlik qarzlarini mumkin qadar tezroq kamaytirish;
 kir yuvish mahsulotlari sotilishini kuchaytirish, maqsadli bozorlarga
chuqurroq kirib borish uchun mahsulot sifati, dizaynini yaxshilash va
reklamani kuchaytirish va ushbu yo‘nalishlarga investitsiyalar jalb
qilishni yo‘lga qo‘yish.
18

Xulosa va takliflar
1.Investitsiyalar atamasi lotin tilidagi “invest” so‘zidan kelib chiqib
«qo‘yish», «mablag‘ni safarbar etish»degan ma’nosini beradi. Bu so‘z ko‘proq rus
adabiyoti orqali kirib kelgan bo‘lib bu "oblachat" degan ma’noni beradi. Bu so‘zni
o‘zbekchaga tarjimasida kiyintirmoq (yasantirmoq) degan ma’noni beradi. Bu
investitsiya tushunchasiga ta’rif berayotganda mazkur tushuncha umuman ma’no
jixatdan investitsiya so‘ziga mos emasdir. Yoki «Investitsiya» tushunchasi bir kator
ma’nolarga ega bo‘lib, bu qisqacha mablag‘-qo‘yilma degan ma’noni bildirib,
buni, foyda olish maqsadida aqsiya, obligatsiya sotib olish, tovar ishlab chiqarish
uchun zarur bo‘lgan real aktivlarni sotib olish va ishlab chiqarish xamda
intellektual va boshqa (yer, ta’biy boylik va boshqalar) moddiy boyliklar uchun
sarflangaii xamda xar qanday mol - mulk va xududlarni birgalikda iqtisodiy
jixatdan samarali boshqarish' deb tushuniladi, ya’ni investitsiyalar xar qanday
vosita tushum, po‘lning qiymatini saklaydi yoki uning qiymatini kupaytiradi va
ijobiy daromadlar olishni xamda ijobiy o‘zgarishlarpi ta’minlaydi.
2. Xozirgi sharoitda investitsiyalashni mazkur formasi ko‘p korxonalar
uchun korxonaning bozor qiymatini oshirish va daromadliligini doimiyligini
ta’minlash, yangi tovar bozorini o‘zlashtirish egallash, ishlab chiqarilayotgan
mahsulotni yangilash, ishlab chiqarishga yangn progressiv texnologiyali joriy
etishga yo‘ialtiripgan investitsion faoliyadan iboratdir. Iqtisodiyotda kapital
qo‘yilmalar deganda asosiy vositalarni yangilash bilan bog‘lik bo‘lgan xarajatlar
tushiniladi. Xozirgi davrda mamlakatimizda kapital qo‘yilmalar asosiy vositalarga
qilinadigan investitsiyalar shaklida amalga oshiriladi.
3.Mahalliylashtirish jarayoni iqtisodiyotning jadal va barqaror rivojlanishini
ta’minlash, uning tashqi omillarga bog‘liqligini kamaytirish, ishlab chiqarish
jarayonlariga yangi, samarali texnologiyalarni tatbiq qilishni jadallashtirish,
mahalliy xom ashyo va ishlab chiqarish resurslaridan keng foydalanish, shuning
asosida zamonaviy raqobatbardosh mahsulot ishlab chiqarishni ko‘paytirish,
24

valyuta mablag‘laridan tejamli va oqilona foydalanish, shuningdek yangi ish
joylarini yaratish imkonini beradi. Shuningdek, mahalliylashtirish dasturining
amalga oshirilishi quyidagi ijobiy jihatlar bilan tavsiflanadi:
- mavjud ishlab chiqarish quvvatlaridan samarali foydalanish;
- sanoat turli tarmoqlarining qo‘shilgan qiymati yuqori darajada bo‘lgan
mahsulotlar eksportini ko‘paytirish va tegishli ravishda, an’anaviy eksport
salmog‘ini kamaytirish;
- samarali ichki va tarmoqlararo ishlab chiqarish kooperatsiya aloqalarini
rivojlantirish;
- iqtisodiyotning real sektorida mamlakatimiz korxonalarining kooperatsiyasi
salohiyatidan yuqori darajada foydalanish;
- mahalliy xom ashyoni qayta ishlashni kengaytirish, ishlab turgan korxonalarni
zamonaviylashtirish va yangilarini tashkil etish hisobiga iqtisodiyot tarkibini
takomillashtirish va h.k.
4.Ishlab chiqarish jarayonlarini mahalliylashtirish, korxonalarning moliyaviy
barqarorligini oshirish va raqobat muhitini shakllantirish bo‘yicha chora-
tadbirlarning amalga oshirilishi O‘zbekistondagi sanoat korxonalarining jadal
rivojlanishiga imkon yaratdi. Jumladan, 2019-yilda mamlakatdagi mashinasozlik
korxonalari tomonidan 12079,5 mlrd. so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilib, o‘tgan
yilga nisbatan o‘sish sur’ati 121,1%ni tashkil etdi. Mashinasozlik tarmog‘ining
respublika sanoat ishlab chiqarish hajmidagi ulushi 2012 - yildagi 17,5%dan 2019 -
yilda 19,8%ga yetdi.
2019-yilda 251342 dona avtomobil ishlab chiqarildi (o‘tgan yilga nisbatan
4,8%ga ko‘p), shu jumladan yuk avtomobillarini ishlab chiqarish 36,9%ga, yengil
avtomobillari – 4,5%ga, avtobuslar – 3,3%ga o‘sdi.
2019-yilda yengil sanoat korxonalari tomonidan 7955,5 mlrd. so‘mlik
mahsulot ishlab chiqarilib, oldingi yilga nisbatan o‘sish sur’ati 113,2%ni,
tarmoqning sanoat ishlab chiqarish umumiy hajmidagi ulushi 13%ni tashkil etdi.
25

5. Prezidentimizning mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish yakunlari
va 2014-yilga mo‘ljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor
yo‘nalishlariga bag‘ishlangan Vazirlar Mahkamasi majlisidagi ma’ruzasida
ta’kidlanganidek, jalb etilayotgan investitsiyalarning asosiy qismi - 70 foizdan
ortig‘i, birinchi navbatda, ishlab chiqarish obyektlarini qurishga yo‘naltirildi, eng
yangi zamonaviy uskunalar xarid qilishga sarflangan sarmoyalar ulushi qariyb 40
foizga yetdi.
Respublikamiz iqtisodiyotiga investitsiya kiritish hajmi esa yalpi ichki
mahsulotga nisbatan 23 foizni tashkil etdi. Darhaqiqat, yurtimizda sanoat
salohiyatini oshirish, ishlab chiqarishga innovatsion texnologiyalarni keng joriy
etish maqsadli dasturlari doirasida xorijiy va mahalliy investitsiyalarning jalb
qilinishi tufayli ijobiy natijalar qo‘lga kiritilmoqda.
26

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.O‘zbekiston Respublikasining “Investitsiya faoliyati to‘g‘risida” gi qonuni. 1998
yil 24 dekabr(O‘zbekiston Respublikasi Oliy majlisining Axborotnomasi). 1999-1
son, 10 modda.
2. O‘zbekiston Respublikasining “Chet el investitsiyalari to‘g‘risida”gi qonuni.
198 yil 30 aprel (O‘zbekistonning yangi qonunlari. 1998.19 son-b. 152-159).
3. O‘zbekiston Respublikasining “Chet ellik investorlar huquklarining kafolatlari
va ularni himoya qilish choralari to‘g‘risida”gi qonuni. 1998 yil 30 aprel.
(O‘zbekistonning yangi qonunlari. 1998.19 son-b. 152-159).
27

FARG’ONA “WINE GARDEN FERGANA” MCHJ

Sotib olish