Fe’l so’z turkumi 2 - Лингвистика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	936.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Лингвистика

Fe’l so’z turkumi 2

Купить

FE’L SO’Z TURKUMIFE’L SO’Z TURKUMI

Fe’lning ta’rifi va kesik-grammatik Fe’lning ta’rifi va kesik-grammatik xususiyatlarixususiyatlari Shaxs yoki narsalarning harakat- holatini bildirib, nima qildi? nima qilyapti? Nima qilmoqchi? so’roqlariga javob bo’ladigan so’zlar fe’l deyiladi.

FF ее ’l zamonlari’l zamonlari  O’tgan zamon  Hozirgi zamon  Kelasi zamon  Nima qildi ?  Nima qilyapti ?  Nima qilmoqchi ?

FE’LNING ZAMON SHAKLLARIFE’LNING ZAMON SHAKLLARI  Fe’l orqali ifodalangan ish- harakatning qay paytda bajarilishini ifodalaydigan shakllar fe’l zamonlari deb ataladi.  O’tgan zamon fe’llari nutq paytidan oldin bajarilgan yoki bajarilmagan ish-harakatni bildiradi: yozdi, keldi, bordi. Bu zamon shakllari quyidagicha yasaladi:

FE’LNING MA’NO GURUHLARIFE’LNING MA’NO GURUHLARI Fe’llar qanday harakat-holat ifodalashni jihatidan quyidagi ma’noviy guruhlarga bo’linadi:  Nutqiy faoliyat fe’llari. Gapirmoq, pichirlamoq, demoq, so’zlamoq, so’ramoq…  Aqliy faoliyat fe’llari. O’ylamoq, fikrlamoq, xayol qilmoq…  Jismoniy faoliyat fe’llari: chizmoq, yozmoq, yasamoq, qurmoq…  Holat fe’llari: titramoq, javdiramoq, sevinmoq…

O’tilgan mavzuni takrorlash uchun faollashtiruvchi savollar:  1. Fe’l deganda qanday so‘z turkumini tushunasiz?  2. Fe’l qanday so‘roqlarga javob bo‘ladi?  3. Harakat va holat bildiruvchi fe’llarga misollar keltiring.

““ Klaster” metodiKlaster” metodinisbat zamon Mayl xususiyatlari Shaxs-son O’timli o’timsizlikBo’lishli bo’lishsizlik Fe’lga xos xususiyatlar

Fe’lning shaxs-son shakllariFe’lning shaxs-son shakllari Shaxs Birlik Ko’plik 1-shaxs Yozdim, yozaman, yozay(in) Yozdik, yozamiz, yozaylik 2-shaxs Yozding, yozasan, yoz(gin) Yozdingiz, yozasiz, yozing(iz) 3-shaxs Yozdi, yozadi, yozsin Yozdilar, yozadilar, yozsinlar

FE’L YASOVCHI FE’L YASOVCHI QO’SHIMCHALARQO’SHIMCHALARQo’shimcha Misollar Qo’shimcha Misollar -la Ishla, oqla, sekinlamoq, shivirlamoq senlamoq -lan -lash Faxrlanmoq, ikkilanmoq ko’maklashmoq suhbatlashmoq -illa chirqilla -ira yarqiramoq -a Tuna, bo’sha, o’yin+a-o’yna -sira -sa Sensira suvsa -(a)r Qisqar, ko’kar -(a)y Qoray, kuchay -(i)k -(i)q Birikmoq Yo’liqmoq -(I,o)t Yo’qot, to’lat, berkit -I Boyi, tinchi -ir Gapir, tupir

FE’LNING MA’NO TURLARIFE’LNING MA’NO TURLARI Nomi ekmoq Ijod qilmoq gapirmoq fikrlamoq yurmoq Qizar- moq Aqliy faoliyat Nutqiy faoliyat Jismoniy faoliyat Holat

VENN DIAGRAMMASIVENN DIAGRAMMASI  O’timli O’timsiz Tushum kelishigidagi so’zlarga bog’lana oladigan fe’llar. O’qidi,yozdi. Boshqacha aytganda, bironta narsaga, tushunchaga o’tiladigan harakatni ifodalovchi fe’l Tushum kelishigidagi so’zlarga bog’lana olmaydigan fe’llardir: yugurdi, bordi, turdi... Boshqacha aytganda, bironta narsaga, tushunchaga o’tmaydigan harakatni ifodalovchi fe’l O’xshash Mustaqil ma’noga ega. Ish harakatni bildiradi

 l-topshiriq. Ishladim, o‘qidim, uxladim, o‘yladim so‘zlarini harakat va holat ma’nolarini bildirishiga ko‘ra ikki guruhga ajrating.  2-topshiriq. Quyida berilgan so‘zlar nimasi bilan farq qilishini ayting. о ‘qidim о ‘qiyapman о ‘qiyman.YANGI MAVZUNI MUSTAHKAMLASH:YANGI MAVZUNI MUSTAHKAMLASH:

MATN USTIDA ISHLASHMATN USTIDA ISHLASH  264-mashq. Gaplarni daftaringizga ko‘chirib yozing va fe’llarga izoh bering.  Suvni iflos qilmang. Uning har bir tomchisi aziz. Suv shahar va qishloqlarga, bog‘- rog‘larga, dalalarga obihayot eltadi, jon bag‘ishlaydi. Usiz hayotning bo‘lishi mumkin emas. Afsuski, ayrim odamlar chiqindilami suvga tashlashadi. Bu eng og‘ir gunoh sanaladi.  Aziz bolalar! Siz aslo bunday qilmang. Suvni hamisha aziz tuting.

 265-mashq. Hikoyatni o‘qing. Fe’llarni topib, ularni izohlang. Donishmandning gaplari bo‘yicha bahslashing.  Bir odam maslahat so‘rab donishmandning huzuriga boribdi. -Ey ulug‘ zot,-debdi u.-Mening farzandlarim ko‘p. Nima qilsam, ulardan mehr-oqibat, e’tibor ko‘raman. Donishmand o‘ylab turib javob beribdi: -Mehr ko‘ray desang, farzandlaring qalbiga mehrigiyo urug‘ini soch. (Rivoyat)

 O’QUVCHILARNI BAHOLASH.  Uyga topshiriq. Hikoya tuzing. Unda ishlatilgan fe’llarga diqqat qiling.

Купить

Похожие документы
Tilshunoslik va psixologiya
Badiiy matnda nisbiy so‘zlar yordamida bog‘langan qo‘shma gaplar
Murakkab qo‘shma gaplar
Sintaktik va sintagmatik munosabat
O‘zbek tilshunosligida aksentuatsiya va sillabika. Urg‘u va bo‘g‘in