Информация о документе

Цена 9000UZS
Размер 354.6KB
Покупки 0
Дата загрузки 27 Сентябрь 2019
Расширение docx
Раздел Дипломные работы
Предмет Экономика

Продавец

Bohodir Jalolov

Ғазначилик шароитида бюджет ижросининг дастлабки ва жорий назоратини ташкил қилиш механизмини такомиллаштириш йўллари

Купить
Ғазначилик шароитида бюджет ижросининг дастлабки ва жорий назоратини ташкил қилиш механизмини такомиллаштириш йўллари 5341700 -―Ғазначилик иши‖ таълим йўналиши бўйича бакалавр даражасини олиш учун ѐзилган БИТИРУВ МАЛАКАВИЙ ИШИ МУНДАРИЖА бетлар КИРИШ ....................................................................................................... 1-БОБ Ғазначилик шароитида бюджет ижросининг дастлабки ва жорий назоратини амалга оширишнинг назарий ва ташкилий ҳуқуқий асослари. 1.1 Ғазначилик операциялари назоратининг зарурияти ва турлари 1.2 Бюджет маблағларидан фойдаланишни назорат қилишнинг жахон тажрибаси 1.3 Ғазначилик шароитида дастлабки ва жорий назоратни амалга оширишнинг меъёрий ҳуқуқий асослари 2-БОБ Ғазначилик шароитида бюджет ижросининг дастлабки ва жорий назоратини амалга оширишнинг тахлили. 2.1 Юридик мажбуриятлар операциялари назоратини амалга ошириш тартиби ва унинг самарадорлик кўрсаткичлари тахлили 2.2 Молиявий мажбурият операциялари назоратини амалга ошириш тартиби ва унинг самарадорлик кўрс Кириш Мавзунинг долзарблиги Ўзбекистон Республикасида давлатнинг ижтимоий – иқтисодий вазифаларини тўлиқ бажарилиши бевосита Давлат бюджети даромадлари хажмига ва ушбу маблағлардан самарали фойдаланишга боғлиқ.Давлат бюджети маблағларидан фойдаланувчилар томонидан маблағларидан мақсадли фойдаланмаслик, мазкур маблағларни ноқонуний йўллар билан ўзлаштириш холлари хам кўзга ташланди. Давлат бош ислохотчи сифатида, бюджет даромадларини кўпайтириш ва улардан устувор йўналишлар бўйича самарали фойдаланишга қаратилган мухим чора- тадбирларни амалга оширмоқда. Оҳирги йилларда Давлат бюджети маблағларидан мақсадли фойдаланиш бўйича худудларнинг молия органлари ва банклар маъсул эди. Эндиликда ушбу вазифа янгидан жорий этилаётган – ғазначилик тизими орқали амалга ошириладиган бўлди. Мадомики, респ маъмуриятчилигини янада такомиллаштириш ва эркинлаштириш, махаллий бюджетнинг даромад қисмини мустахкамлаш, бутун солиқ тизимини соддалаштириш ва унинг ошкоралигини таъминлаш буйича тегишли тадбирлар кўзда тутилмоқда. Шуларнинг хисобидан солиқ юки даражасини ошмаслиги таминланиб, ялпи ички махсулотга нисбатан бу кўрсаткич 21.3фоизни ташкил этади. 2013-йилда хам давлат бюджетининг ижтимоий йўналтирилганлиги сақланиб қолади. Унинг харажатлар қисми 60 фоиздан ортиғи ижтимоий эхтиёжларни қондиришга қаратилади.” 1 Давлат бюджетининг мавқеини янада ошириш хукуматимизнинг бюджет-солиқ сиёсатини самарадорлигини оширишга хизмат қиладиган мухим омил эканлиги шубхасиздир, бу борада махаллий бюджетларни янада қўллаб-қувватлашга харакат қилинмоқда. Давлат бюджет ижросининг янги механизмини амалиётга ки тавсияларни тақдим этишдан иборат.Тадқиқот ишининг мақсадига эришиш учун қуйидаги вазифалар белгиланди: ғазначиликнинг иқтисодий мохияти ва назарий-хуқуқий асосларини ўрганиш; ғазначилик тизимининг жахон амалиётини ўрганиш; ғазначиликда ахборот тизими фаолиятини ўрганиш; давлат бюджети ижросининг амалдаги холатини тахлил қилиш ва унинг ғазначилик режими ижросидаги муаммоларини кўрсатиб бериш; Ўзбекистон Республикасида ғазначиликни жорий этиш йўли билан бюджет маблағларини самарадорлигини ошириш юзасидан таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқиш. Битирув малакавий ишининг объекти сифатида Ўзбекистон Республикасининг бюджет тизими олинган. Битирув малакавий ишининг предметини Давлат бюджетининг ғазначилик ижросида қатнашувчи идоралар ўртасидаги бюджет муносабатлари ташкил этган. Битирув малакавий ишин ҳуқуқий асослари, ғазначилик операциялари назоратининг зарурлиги амалга ошириш тартиби хақида баён қилинган. Битирув-малакавий ишининг 2-бобида Молия вазирлиги Ғазначилигининг фаолияти ва унинг бюджет ижросининг дастлабки ва жорий назорати амалга ошириш жараёни ўрганилган.Шунингдек, ҳар бир параграфда бюджет ижросининг дастлабки ва жорий назоратини ташкил қилишнинг амалиёти баён этилган,хусусан,бюжетдан маблағ олувчиларнинг уларга мол етказиб берувчилар билан тузган шартномаларини рўйхатдан утказиш,нарх мониторингини олиб бориш, бюджет ташкилотлари харажатлари тўловини амалга ошириш тартиблари тегишли меъёрий хужжатлар асосида батафсил ёритилган. Битирув-малакавий ишининг 3-бобида Ғазначилик шароитида бюджет ижросининг дастлабки ва жорий назоратини ташкил қилиш механизмини такомиллаштиришн 1.1.Ғазначилик операцияларини назоратининг зарурияти ва турлари Назорат бошқарувнинг таркибий қисми бўлиб Давлатни бошқаришда давлат функцияси ва мақсадини амалга оширишни кузатиш, таҳлил қилиш ва текширишни ўз ичига оладиган жараёндир. Назорат бошқарув циклининг якунловчи қисми бўлиб бошқарувдаги янги циклни бошланишини белгилаб беради. Назорат бошқарувнинг бир функцияси сифатида бошқариладиган объект фаолияти мониторингини амалга ошириб, қабул қилинган қарорлар мақсади ва самарадорлигини баҳолаш ва уларни ижроси натижалари юзасидан четланишларни аниқлаш ва уларни тузатишни амалга ошириш имконини яратади. Шундай қилиб назорат бошқарув циклининг шундай босқичида амалга ошириладики хақиқий содир этилган воқелик қабул қилинган режаларга мувофиқ келадими ёки йўқми? Агарда са четланишлардаги Ғазначилик операцияларини назоратимолиявий назоратнинг таркибий қисми бўлиб Ғазначилик операцияларини назоратини хақида сўз юритишдан олдин молиявий назорат хақида тушинчага эга бўлишимиз керак. Молиявий назорат – бу молиявий текшириш ва у билан боғлиқ бўлган масалалар харакатини ва муомаласини мажмуи бўлиб, хўжалик субъектлари фаолиятини ва бошқаришни узига хос усуллар ва шакллар ёрдамида ташкил этиш. Мамлакат и тисодиёти ва молия тизимининг самарали амал илишининг зарурий шарти бўлиб молиявий назорат хизмат илади. Молиявий назорат жамиятнинг ижтимоий-и қ тисодий ривожланишини бош қ ариш устидан давлат назоратининг таркибий элементи бўлиб ҳ исобланади. Давлат молиявий назоратнинг бош қ арув тизимининг асосий элементи бўлган умумий назорат тизимидаги му ҳ им ўрни ва а ҳ амияти шундаки, бир киради. Назорат ма қ сади - тузатиш чораларини кўриш, айбдорларни жавобгарликка тортиш ва бузишларнинг олдини олишдан иборат. Бозор и қ тисодиёти учун давлат молиявий назорати фаолиятнинг ало ҳ ида бир со ҳ асига айланиб боради. Давлат молиявий назоратнинг объекти бўлиб бош қ аришнинг барча даражаларида молиявий ресурсларнинг шаклланиши ва ишлатилишидан та қ симланиш жараёнлари майдонга чи қ ади. Бу борадаги Давлат молиявий назорати аввало давлат молиявий ресурсларидан ма қ садга мувофи қ ва самарали фойдаланиши, давлат мулкидан о қ илона фойдаланишини таъминлашга хизмат қ илмо ғ и лозим. 1-чизма 2 Молиявий назоратнинг асосий элементлари Предмет назорат ( қ илинадиган нарса) Молиявий ресурсларни шакллантириш ва улардан фойдаланиш жараёни Объект ( назорат қилинадиган шахс) Ҳўжалик фаолияти бевосита кўрсатилган жараёнлар билан боғлиқ бўлган ташкилотлар, муассасалар. Қонунийлик, хаққонийлик, тизимлилик малакавийлик, ошкоралик Пул воситалари ёрдамида , баъзи ҳолларда уларсиз амалга ошириладиган барча фаолият. Назорат олиб борувчи орган. Субъект ( назорат қилувчи) Фаолият соҳаси Тамойиллар Назорат усуллари Жараён Молиявий назорат натижалари Асосланган ва фойдаланиб қурилган назорат объектлари конкрет элементлари ҳола тини текшириш баҳолаш ва таҳлил қилиш усуллари Тегишли усулларни қўллаш орқали амалга оширилувчи, қўйилган мақсадга нисбатан самаралироқ йўллар билан еришишга қаратилган на 2 Маълумот матн асосида тайёрланди Молиявий назоратнинг шакллари 3-чизма Дастлабки молиявий Жорий молиявий назорат Турли даражадаги бюджетлар Молиявий операцияларни лойихаларини тузиш, кўриб амалга ошириш чоғида чиқиш, тасдиқлаш, даромад ва ссудалар ва бюджет харажатлар сметаси,корхона субсиди яларини ажратиш ташкило т ва муассаса лар пайтида , ажратилаё тган бизнес режаларин и тузиш ва моли явий мабл ағла рнин г тасд иқла ш, қону н режавий кўрсатгичларига лойихаларини ишлаб чиқиш ва мувофиқлигини аниқлашда қабул қилиш жараёнида амалга ошириладиган назорат шакли 3 3333 Матн асосида таёрланди Якуний молиявий назорат Ҳиобот даври тугагандан сўнг амалга ошириладиган, маблағларнинг ишлатилиши, кўрсатгичларнинг бажарилиши, даромад ва харажатлар сметаининг бажарилиш и, бюджет лимитлари ва нармативла рига риоя қилинганлиг и, бухгалтерия хисоби хамда молиявий ҳисоботлар ни ва якуний молиявий натижаларн и тахлил ва тафтиш қилиш асосида ўтказиладиган назорат шакли Ғазначилик операцияларини назоратини амалга ошириш давлат бюджети ва бюджетдан ташқари маблағларни қонуний ва самарали ишлатилишини таъминлашни ўз ичига олади. Юқоридаги чизмадан келиб чиққан ҳолда ғазначилик операцияларини назорати қуйидаги элементлардан иборат: • Назорат субъекти • Назорат объекти • Назорат предмети • Назорат тамойиллари • Назорат услублари • Назорат механизми • Назорат тизими Назорат субъектига юридик ва маолиявий мажбуриятларни амалга оширувчи ходимлар ва уларнинг бевосита раҳбарлари киради. Назорат объекти сифатида юридик ва молиявий мажбуриятлар бўйича операцияларни тушиниш мумкин. Назорат предмети сифатида шартномалар, харжатлар сметалари, тўлов топшириқномалари, баҳолар мониторинги ва бошқалар. Назорат тамойилларига қуйидагиларни киритиш мумкин: режалилик, тизмили Давлат бюджетини ғазначилик ижроси тизимида асосан дастлабки ва жорий назорат шакллари мавжуд ва уни қуйдаги чизмаларда куришимиз мумкин. 2 - чизма 4 Дастлабки назорат жараёни харажатлар сметасини текшириш билан бошланади. Мазкур текширишларни амалга оширишда қуйидагиларни эътиборга олиш лозим: 5-чизма. Давлат бюджетини ғазначилик ижроси тизимида назорат 2 Матн асосида таёрланди Ғазначилик Назорат - тафтиш бошкармаси Дастлабки назорат Жорий назорат Якуний назорат Назорат субъекти Назорат тамойиллари Назорат технологияси Назорат усуллари Назорат объекти тўғрисидаги ахборт базаси Назорат объекти Назорат предмети 5 • Ўзбекистон Республикаси ва Қорақалпоғистон Республикаси вазирликлари, идоралари, тегишли ҳокимиятлар бошқармалари ва бўлимлари томонидан республика, вилоят, шахар(шахарга бўйсунувчи туман) ва туман бюджетларини тузиш учун тақдим қилинган смета молиявий хужжатларини хар томонлама чуқур таҳлил қилишни амалга ошириш, маблағларга бўлган эҳтиёжни аниқлашда молия-бюджет қонун хужжатларига қатъий риоя қилиш ва бюджет маблағларини белгиланган мақсадларга иқтисод қилиб, йўналтиришга эришиш; • Ўзбекистон Республикаси ва Қорақалпоғистон Республикаси вазирликлари, идоралари, тегишли ҳокимиятлар бошқармалари ва бўлимлари томонидан бюджет ташкилотлари харажатлар сметаларини кўриб чиқиш, тасдиқлаш ва ўз вақтида етказиш бўйича ишларини тўғри ташкил этишни таъминлашга эришиш; • Махсус маблағлар сметала 1.2.Ғазначилик шароитида бюджет маблағларидан фойдаланишниназорат қилишнингжахон тажрибаси Барча ривожланган мамлакатларда давлат бюджети устидан бюджет- молия давлат назорати кўпдан таркиб топган ва муваффа қ иятли иш олиб бормо қ да, назорат-тафтиш органларининг кенг тармо ғ и мавжуд давлат тузилиши ва бош қ арув шакллари, миллий анъаналар хусусиятига бо ғ ли қҳ олда бу назорат турлича қ урилади. Шунга қ арамай, хорижий мамлакатларда назорат-тафтиш шохобчалари кўп йиллик хал қ аро тажрибада ишлаб чи қ илган умумий тамойилларга асосланиб ташкил этилган ва фаолият кўрсатади. Чунончи, ҳ ар қ андай йирик (и қ тисодий, ижтимоий, ҳ арбий, си ғ сий, космик) дастур беистисно тарзда назоратнинг кичик тизимига эга бўлиб, белгиланган мабла ғ лар умумий ҳ ажмининг 1-2 фоизи унга ажратилади. 3 6- чиз Хорижий мамлакатларда ғазначилик тизимининг маделлари АҚШ. Америка Қўшма Штатларида давлат бюджетини ишлаб чиқиш ва ижросини амалга оширишни ташкил этилишига Президент Маъмуриятига кирувчи Маъмурий-бюджет бошқармаси (МББ) (Office of Management and Budget) жавоб беради. АҚШ Конгресси томонидан ажратилган маблағларни ишлатилиши тўғрисидаги қарорларни маъмуриятнинг тармоқ департаментлари назорат қилади. Америка Қўшма Штатларида давлат бюджетини ишлаб чиқиш ва ижросини амалга оширишни ташкил этилишига Президент Маъмуриятига кирувчи Маъмурий-бюджет бошқармаси (МББ) (Office of Management and Budget) жавоб беради. АҚШ Конгресси томонидан ажратилган маблағларни ишлатилиши тўғрисидаги қарорларни маъмуриятнинг тармоқ департаментлари назорат қилади. 7 Чизма матн асосида таёрланди АҚШ ғазначилиги (Tre Солиқ ва Божхона бошқармалари киради. Бу бошқармалар орқали Ғазначилик барча солиқ ва божхона йиғимлари ва пошлиналарини, ҳамда айрим муассасаларнинг хизматлари учун тўловларни йиғиб олади. Ғазначиликнинг Федерал резерв тизимида Бош ҳисоб рақами мавжуд ва у ҳукумат ҳисоб рақамларини назорат қилади. Даромадлар ва тушумлар йиғими банк тизими орқали амалга оширилади. Конгресс томонидан тақдим этилган ва Президент томонидан тасдиқланган бюджет ажратмаларига биноан бюджетдан маблағ олувчилар Ғазначиликка расмий тўлов талабномасини тақдим этишади. Ғазначилик департаментларга ажратилган маблағлар улушини Маъмурий-бюджет бошқармаси (МББ) билан биргаликда назорат қилади, чунки МББ умуман харажатлар таркиби бўйича жавобгардир. Тақдим этилган расмий тўлов талабномалари тўлов ҳужжатларига мос келган ҳ Давлат маблағлари харажатини ҳисоби ва аудитини Бош Назоратчи бошчилигидаги Бош Ҳисоб Бошқармаси (БҲБ) (General Accounting Office) таъминлайди. Бюджет ижроси тўғрисидаги ҳисобот маълумотлари ва прогнози Интернетда АҚШ Ғазначилигининг сайтида чоп этилади. Чоп этилган маълумотларнинг махсус бўлими касса операциялари ва мажбуриятларни бажариш операцияларига бағишланган. Федерал ҳукумати пул маблағларининг барча касса оқимлари Ғазначиликнинг АҚШ Федерал Резерв тизимида очилган ҳисобидан ўтади. Унинг вазифасига Ғазначиликнинг ҳисобини олиб бориш ва электрон тўлов тизими орқали тўловларни ўтказишни таъминлаш киради. Дунёдаги бошқа мамлакатларнинг марказий банкларидек, Федерал резерв тизими монетар сиёсатни ва банк фаолиятини бошқаришни амалга оширади, ҳамда иқтисодий статистикани олиб боради. Ға • ўзининг тармоқлари бўйича турли хил йиғим ва тўловлар учун жавобгар вазирликлар . Ғазначилик Консолидациялашган фонд томонидан амалга оширилаётган барча тўловларни назорат қилади. • Ғазначилик бюджетни тайёрланишини ва турлари бўйича ажратилган кутилаётган харажатларни регистрациясини таъминлайди. • Харажатлар қисмидан ташқари, даромадлар тушуми бўйича маълумотлар ишлаб чиқилади ва регистрация қилинади. • Консолидациялашган фонд томонидан амалга оширилаётган тўловларни ўз вақтида тушишини таъминлаш мақсадида Ғазначилик томонидан ҳар ойда молиявий режа ишлаб чиқилади. Давлат бюджети режасидан фарқли ўлароқ бу қисқа муддатли режа қисқа муддатли молиялаштиришда бўлган эҳтиёжларни аниқлайди. • Ғазначилик давлат қарзларини бошқаришга ҳам жавобгар бўлиб, шу мақсадда миллий ссуда фондини ҳам юр Бош Ғазначи маъмурияти тармоқ департаментларининг топшириқларига биноан шу мақсадда ажратилган маблағлар доирасида тўловларни амалга оширади. У ҳисобларни рўйхатдан ўтказишни, уларни қайта ишловини, барча тўловларни ҳисобга олинишини таъминлайди. Тармоқ Департаментлари ажратилган давлат маблағларини харажатларини ички аудити ва назоратини мустақил ташкил қилади. Франция. Франция бюджети ғазначилик ижроси жараёнини тартибига солиб турувчи меъерий-ҳуқуқий актлар : • “Давлат бюджети тўғрисида”ги Органик (Конституцион) Қонун 02.01.1959 й. • Франция Президентининг 29.12.1962 йилдаги 62-1587-сонли “Давлат молия операцияларини рўйхатга олиш бўйича асосий низомлар тўғрисида”ги Декрети (30.12.1992 йилдаги ўзгартиришлари ва тўлдиришлари билан) • Молия вазирлигининг “Давлат бухгалтерлари хизматини та • Давлат молиясини ҳисобга олиш Бош бошқармаси (ёки Франция давлат ғазначилиги дейиш мумкин); • Ғазначилик дирекцияси - «Франс-трезор» агентлиги (ФТА). Юқорида қайд этилган бўлимлар (ФТАдан ташқари) вазирликнинг фискал органлари (Солиқлар бўйича Бош бошқарма, Божхона ва эгри солиқлар бўйича Бош бошқарма, Пенсия хизмати) билан биргаликда статуси бўйича Иқтисод, молия ва саноат вазирининг ўринбосари ҳисобланмиш бюджет ишлари бўйича Давлат котибига бўйсинади. Францияда бюджетни ғазначилик ижросининг функция ва ваколатлари аниқ тақсимланган икки даражали модели амал қилади: 1.Давлат ғазначилигининг идоралари - ҳам Вазирлик аппарати, ҳам ҳудудлар. 2. «Франс-трезор» агентлиги. Давлат ғазначилик идораларининг функциялари: • Тушумларни назорат қилиш. • Давлат харажатларини амалга ошириш ва назорат ЯҒҲ маблағларини бошқаришида ФТА ходимлари қўйидаги талабларни бажаришлари керак: • Марказий ЯҒҲни доимий кредит сальдосини таъминлаш; • Энг кам бюджет харажатларни сарф қилиб касса операцияларини ўтказиш учун бўлган эҳтиёжларни молиялаштириш; • Ортиқча пул маблағларни фойдали шартларда жойлаштириш; • Франция давлат қарзини самарали бошқариш. Франция бюджет ижросининг ғазначилик тизими унитар давлатлар учун характерли модель бўлиб, бизнинг республикамизда давлат молиясини ислоҳ этишда аҳамиятига эга бўлиши мумкин. Лекин Франция тажрибасини мамлактимизнинг воқелигига тўла юзаки кўчириш мумкин эмас, чунки бунга бир қатор сиёсий, ижтимоий-иқтисодий, ташкилий, руҳий ва бошқа сабаблар мавжуд. Айни пайтда, ЯҒҲни амал қилиши, ғазначилик ҳисоб рақамларидаги маблағлар оқимини бошқариш, бюджет тизим Бюджетнинг даромад қисмини Молия вазирлигининг қуйидаги бўлинмалари ижро этади ва назорат қилади: • Миллий солиқ хизмати • Божхона департаменти. Улар даромадлар йиғимини ўзининг маҳаллий бўлинмалари, шунинг билан бирга миллий почта хизмати ва тижорат банклари ёрдамида амалга оширади. Ғазначилик бўлими кунларга бўлиб деталлаштирилган молиявий режа ишлаб чиқади. Бюджет ижроси бўлими тўловлар амалга оширилиши графигини тасдиқлайди, ва Ғазначилик билан бирга Япония банкидаги Ҳукумат ҳисобварағидан тушумлар ва тўловларни назорат қилади. Бюджет вазирликлари ва давлат агентликлари ушбу тасдиқланган график доирасида харажатларни амалга оширади. Япония банки ҳисобни юритишдан ташқари ажратилган маблағлар бўйича вазирликлар томонидан лимитларни бажарилиши ва нақд пул оқимларини назорат қилади. Япони кассалар ҳудудий тамойил асосида ташкил этилган бўлиб Молия бўйича федерал маҳкамаси тизимига кирадиган Бош федерал кассага бўйсинади. Бош федерал касса • барча федерал кассалар учун ҳисоб-китоб марказининг вазифасини бажаради, • федерал кассалар томонидан амалга оширилаётган барча операцияларни акс эттирувчи Бош китобни тўлдириб боради, • Федерациянинг ягона ҳисобварағини бошқаради. Шундай қилиб, федерал кассалар тизими Федерация даромадлари ва харажатлари ҳолати бўйича кундалик маълумотлар бўлишини таъминлайди. Федерал кассалар бюджет маблағларини олувчиларда белгиланган тартибда бюджет ажратмалари мавжудлигини назорат қилади. Шу билан бирга федерал бюджет маблағлар билан операциялар, шу жумладан, улардан мақсадли фойдаланиш бюджет маблағларини Бош тасарруф этувчилар томонидан назорат қи • Бюджет идораси тўловларни ўтказиш учун бўйруқни электрон шаклда тузади. Бўйруқни белгиланган шаклда ва мазмунда тўлдиришига бюджет идораси жавобгар. Кассада бўйруқ тўлов варақасига айлантиралади, ва у банкка касса номидан топширилади. Бюджет маблағларидан фойдаланувчилар бўйруқларни тузишида факат автоматлаштирилган тизимдан фойдаланадилар. • Бундан ташқари, тўловни тайёрлашда “тўрт кўз” тамойили амал қилади (яъни жараёнда иккита ёки ундан ортиқ одамни қатнашиши). Ҳисоб рақамларни дебетлаштириш жараёни (яъни учинчи шахс талаби билан пул маблағларни ҳисобдан чиқариш) кенг фойдаланилади. Бу ҳолда бюджет идораси маблағларни ҳисобдан чиқариш учун ариза шаклида ёзма рухсат беради. Федерал кассаси пул маблағларни ҳисоб рақамидан чиқаришини расмийлаштиради. Даврий (мунтазам) тўловларни амалга о 1.2.боб.Ғазначилик шароитида дастлабки ва жорий назоратни амалга оширишнинг меъёрий ҳуқуқий асослари Ўзбекистон мустақилликка эришгандан сўнг, ҳукумат олдида Давлат бошқаруви институтларини тубдан ислоҳ қилиш масалалари кўтарила бошланди. Бу ислоҳотларда энг асосий вазифалардан бири Давлат молияси ва бюджет тизимини ислоҳ этиш эди. Хўжалик юритишни бозор тизимига ўтилиши, иқтисодиётни бозор инфратузилмасини шаклланиши ва ривожланиши мамлакатда хўжалик жараёнларини амалга ошириш учун зарур бўлган ҳуқуқий асосни яратишни талаб этди. 8-чизма Ғазначилик операцияларини назоратини амалга оширишнинг меъёрий ҳуқуқий асослари Ўзбекистон Республикаси Конституцияси Ўзбекистон Республикасининг «Бюджет тизими тўғрисида»ги Қонуни №158-П 14.12.2000й Ўзбекистон Республикаси нинг “Давлат бюджетининг ғазна 8 Қонуний меъёрий хужжатлар асосида таёрланди Давлат бюджети ҳисобига маблағ билан таъминланадиган тармоқларда иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш, бюджет ташкилотларини маблағ билан таъминлаш механизмини такомиллаштириш, бюджет маблағларидан самарали ва адресли фойдаланишни амалга ошириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси 03.09.1999 йил № 414 қарорни қабул қилди. Ушбу қарорда бюджет ташкилотларининг харажатларини молиялаштиришнинг янги тартиби белгиланган. Ушбу қарорда қуйидагилар назарда тутилган: • бюджет маблағларини тежаб, самарали ва адресли фойдаланиш, ҳамда бюджет интизомини мустаҳкамлаш мақсадида бюджет ташкилотлари раҳбарларининг мустақиллигини кенгайтириш ва масъулиятини ошириш; • бюджетдан маблағ олувчи ташкилотларни маблағ билан таъминлаш механизмини соддалаштириш ва бюджет маблағ сонли Қонунини амалга бўлди. Бу қонун бюджет маблағлари харажатларини бошқариш ва назорат қилишда кескин ўзгаришлар киритди. Мазкур Қонун Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг 2004 йил 26 августдаги "Давлат бюджетининг ғазна ижроси тўғрисида"ги Ўзбекистон Республикаси Қонунини амалга киритиш ҳақида”ги 665-II сонли Қарорига мувофиқ 2006 йил 1 январдан эътиборан амалга киритилган. Ушбу Қонуннинг мақсади Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетининг (шу жумладан давлат мақсадли жамғармаларининг) ва бюджет ташкилотларининг бюджетдан ташқари маблағларининг ғазна ижроси соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат. Давлат бюджети ғазна ижросининг асосий принциплари кассанинг ягоналиги ҳамда бухгалтерия ҳисоби ва ҳисоботини ташкил этишнинг ягоналигидан иборат. Давлат бюджетининг ғаз етказиб берувчилар ўртасидаги шартномаларни рўйхатдан ўтказиш ва уларнинг харажатлари тўловини назорат қилиш тартиби ҳақидаги Вақтинчалик низомни тасдиқлаш тўғрисида”ги Молия вазирлигининг буйруғи қабул қилинди. Ушбу буйруқ 2005 йил 31 майдан кучга кирган. Мазкур Вақтинчалик низом “Бюджет тизими тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси қонуни ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 28 декабрдаги “Ўзбекистон Республикасининг 2005 йилги Давлат бюджети параметрлари тўғрисида”ги 610-сон қарори 20-бандига мувофиқ ишлаб чиқилган ва Молия вазирлиги ҳамда ҳудудий молия органларида бюджетдан маблағ олувчилар билан товар (ишлар, хизматлар) етказиб берувчилар ўртасидаги шартномаларни рўйхатдан ўтказиш ва бюджет маблағларини харажатлар гуруҳлари бўйича бюджетдан маблағ олувчилар харажат 2007 йил 20 мартда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 53-сонли “Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг Ғазначилиги тўғрисида НИЗОМ” қарори қабул қилинди. Мазкур Низом "Давлат бюджетининг ғазна ижроси тўғрисида"ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига, Ўзбекистон Республикаси Президентининг "Давлат бюджетининг ғазна ижроси тизимини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида" 2007 йил 28 февралдаги ПҚ594- сон қарорига мувофиқ ишлаб чиқилган ҳамда Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги Ғазначилигининг асосий вазифалари, функциялари, ваколатлари ва жавобгарлигини белгилайди. Ғазначилик ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг қарорларига, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонл Қорақалпоғистон Республикаси бюджетига ва маҳаллий бюджетларга ўтказиш; • бюджет ташкилотлари ва буюртмачиларнинг товарлар (ишлар, хизматлар)га молия органларида рўйхатдан ўтказилган харажатлар сметаларида, қурилишларнинг адресли ва титул рўйхатларида кўзда тутилган маблағлар ҳажмидан ошиб кетадиган ҳажмда бюджет маблағлари ҳисобига ҳақ тўланишини назарда тутувчи шартномаларини, шунингдек бюджет ташкилотлари ва буюртмачиларнинг тўлов жадвалисиз, сифати, мақсадга мувофиқлиги ва нарх ечимлари бўйича белгиланган талабларга жавоб бермайдиган шартномаларини рўйхатдан ўтказишни рад этиш; • бюджетдан маблағ олувчилар ва буюртмачиларнинг счёт-фактураларсиз ҳамда товарлар (ишлар, хизматлар) етказиб бериш фактини тасдиқловчи ёки бюджетдан маблағ олувчилар зиммасига бюджет маблағларини ўтказишни юкло молия органлари топшириғига биноан тўхтатиб қўйиш, бу тўғрида тегишли вазирликлар, идоралар, бюджетдан маблағ олувчиларни хабардор қилиш; • бюджет ташкилотларининг Ғазначиликда (унинг бўлинмаларида) рўйхатдан ўтказилмаган шартномалар бўйича молиявий мажбуриятларини ҳисобга қабул қилмаслик, қонун ҳужжатларига мувофиқ бюджет ташкилотлари томонидан бошқа юридик ёки жисмоний шахслар билан шартнома тузилмасдан молиявий мажбуриятлар қабул қилиниши мумкин бўлган ҳоллар бундан мустасно; • корхоналар ва ташкилотлардан бажарилмаган молиявий мажбуриятлар бўйича бюджетдан маблағ олувчилардан тўлов муддати ўтган қарзлар суммасини бюджетдан маблағ олувчиларнинг бажарилмаган молиявий мажбуриятлар мавжудлигини тасдиқловчи зарур ҳужжатлар илова қилинган ёзма мурожаатлари асосида, қонун ҳужжатларида белгила 1. Юридик мажбурият операциялари назоратини амалга ошириш тартиби ва самарадорлик кўрсаткичлари тахлили Давлат бюджети ижросининг ғазначилик тизими жорий этилиши билан дастлабки ва жорий молиявий назоратни амалга ошириш бюджетдан маблағ олувчилар билан биргаликда ғазначилик органларига ҳам юклатилди. Дастлабки ва жорий молиявий назоратни амалга ошириш бюджет маблағлари олувчилари мажбуриятларини ҳисобга олинишини тақозо этади. Давлат бюджетини ғазначилик ижроси тизимига ўтиш муносабати билан бюджет ва бюджетдан ташқари маблағларни тассаруф этувчи бюджет ташкилотлари фаолиятини маблағ билан таъминлаш ғазначилик марказлари зиммасига юклатилди. Бюджет ташкилотлари маблағларини товар етказиб берувчи, хизмат кўрсатувчи иш бажарувчиларга ўтказиб бериш, бюджет ташкилотида ишлаётган ходимларга иш рўйхатдан ўтказиш ва уларнинг харажатлари тўловини назорат қилиш тартиби ҳақида вақтинчалик Низом” ҳисобланади. Шартномани ҳисобга олиш молия органи томонидан бюджетдан маблағ олувчи ва етказиб берувчининг номи ҳамда реквизитлари, шунингдек шартнома суммаси, унинг рақамлари ва тузиш санаси, ғазначилик маркази ходими томонидан Вақтинчалик низомнинг 1-сон иловасига кўра бюджетдан маблағ олувчилар билан етказиб берувчилар ўртасида тузилган шартномаларни рўйхатдан ўтказиш китобида рўйхатдан ўтказиш рақами ва санаси кўрсатилган ҳолда амалга оширилади. Шартномани рўйхатдан ўтказиш учун бюджетдан маблағ олувчи ғазначилик марказига шартноманинг битта асл нусхаси ва битта кўчирма нусхасини тақдим этади. Шартномаларга Вақтинчалик низомнинг 2-сон иловасидаги белгиланган қуйидаги шаклда тўловлар жадва Ғазначиликнинг жавобгар ходими шартномани рўйхатдан ўтказиш тўғрисида сўровнома қабул қилгандан кейин қуйидагиларни текшириши керак:  Бюджет таснифи тўғри қўлланилганлигини, яъни товар-моддий қийматликлари ва хизматларнинг (шартномалар бўйича) бюджет ҳаражатлари таснифи моддаларига тўғри келишини;  Шартномаларга асосан қабул қилинган мажбуриятлар бўйича ҳаражатлар сметасида маблағларнинг мавжудлигини;  Бюджет ташкилоти муҳри ва масъул шахслар имзоларининг мавжудлигини. Етказиб берувчининг мазкур турдаги маҳсулотни ишлаб чиқариши ёки сотиши (ишлар бажариши, хизматлар кўрсатиши) учун тегишли рухсатномалари мавжудилиги ва сифати талаб даражасида эканлигини текширишга ҳам алоҳида эътибор қаратилади. Бунда тегишли рўйхатдан ўтганлик тўғрисидаги гувоҳномалар, фаолият тури билан шуғулланиш учу Бунда бюджет ташкилоти сотиб олмоқчи бўлган товарлар (ишлар, хизматлар нархи) муқобил етказиб берувчилар нархлари билан таққосланади. Муқобил етказиб берувчилар тўғрисида маълумот тўплашнинг турли усуллари мавжуд. Масалан, товар хом-ашё биржалари, бозорлардан маълумотномалар, рақобатчи ташкилотлардан тижорат таклифлари олиш, оммавий ахборот воситалари ва ихтисослаштирилган реклама нашрларидаги маълумотларни умумлаштириш мумкин. Муайян мисол билан исботлайдиган бўлсак, бюджет ташкилоти шифер сотиб олмоқчи бўлса, Тошкент Товар хомашё биржасидаги шифернинг улгуржа нархи тўғрисидаги маълумотномани ёки шифер ишлаб чиқарувчи ташкилот (“Қувасойцемент”, “Оҳангаронцемент” каби)нинг тижорат таклифини ёки шартномасини тақдим этиши талаб этилади. Ҳар бир шартномага бир нечта (энг камида 4 та) етказиб Бюджетдан маблағ олувчилар ва маҳсулот етказиб берувчилар ўртасида тузилган шартномалар ғазначилик бўлинмаларига қуйидаги талабларга риоя қилинган ҳолда тақдим қилинади: 100 минг АҚШ долларига тенг миқдордан кам бўлган шартномаларни маҳсулот етказиб берувчини танлаш бўйича ўтказилган энг яхши конкурс таклифларини танлаб олиш ҳужжатлари илова қилинган ҳолда тақдим қилинади. Бунда, конкурс таклифлари танловини ўтказиш, маҳсулот етказиб берувчини танлаш бўйича камида иккита конкурс таклифи бўлганда, қонунчиликда назарда тутилган ҳоллардан ташқари, конкурс таклифларини кўриб чиқиш асосида конкурс таклифлари танлови баённомасини расмийлаштириш асосида амалга оширилади. 100 минг АҚШ долларига тенг бўлган миқдоридан ортиқ бўлганда, қонунчиликка мувофиқ ўтказилган тендер савдолари бўйича ҳужжатлар Бюджет минг сум № Кўрсаткичлар 2011 йил жамига нисбатан %да 2012 йил жамига нисбатан %да Фарқи (+;-) Фарқи % 1 Қайтарилган шартномалар 2860956 100 2948268 100 87312 103,051847 Шу жумладан Мақсадсиз тақдим қилинган 1602135,36 56 1592064,72 54 -10070,64 99,3714239 Сметадан ортиқча тақдим қилинган шартнома 801067,68 28 943445,76 32 142378,08 117,7735394 Белгиланган ўртача нархдан ошган суммага тақдим қилинган шартнома 457752,96 16 412757,52 14 -44995,44 90,17036613 Юқоридагижадвалдан кўриниб турибдики чилонзортумани 2011-2012 йиллардамахаллийбюджетданмаблаголувчиларнингшартномаларинируйхатд анутказиш , қайтарилганшартномаларсонивасуммаситугрисидамаълумотлар чилонзор туманидаги шартномаларни рўйхатга олиш жараёни ва уларнинг самарадорлик кўрсаткичлари қанчалик даражада еканлиги кўрсатади юқори 87312 минг сумга кўп қайтарилганини билдиради бу кўрсаткич фоиз хисобида 3.1 фоизга кўп эканлигини билдиради бу ўсиш ижобий холат деб бохоланмайди чунки давлат бюджетининг даромадлари ва харажатлари йилдан йилга ўсиб бормоқда шу сабабли бу кўрсаткичлар жорий йилдаги олиб борилаётган дастлабки назоратнинг натижаси хисобланади. Кўриниб турибдики олиб борилаётган дастлабки назоратнинг натижасида бирнеча сабаблар билан шартномалар қайтарилмоқда жумладан мақсадсиз тақдим қилинган шартномаларни олайлик бу шартномаларда асосан харажатни амалга ошириш учин тегишли модда кўрсатилмаган булади, юқорида қилинган тахлилдан шуни кўриш мумкинки мақсадсиз тақдим қилинган шартномалан тахлил қилинган йилларда ўртача 55 фоизни ташкил қилмоқда бу кўрсаткич шуни англатадики бюджет ташкилотларининг ҳисобчиларин Чилонзор тумани 2011-2012 йилларда махаллий бюджетдан маблаг олувчиларнинг шартномаларини руйхатдан утказиш , қайтарилган шартномалар сони ва суммаси тугрисида маълумот Бюджетдан ташқари минг сум № Кўрсаткичла р 2011 йил Ули ш жа миг а нис бат ан 2012 йил Ули ш жам ига нисб атан Фарқи (+;-) Фарқи % 1 Қайтарилган шартномалар 1553376 100 1783440 100 230064 114,81058 Шу жумладан Мақсадсиз тақдим қилинган 792221,76 51 963057,6 54 170835,84 121,564144 Сметадан ортиқча тақдим қилинган шартнома 434945,28 28 570700,8 32 135755,52 131,212092 Белгиланган ўртача нархдан ошган суммага тақдим қилинган шартнома 326208,96 21 249681,6 14 -76527,36 76,5403869 Юқорида қилинган тахили бюджет маблағлари хисобидан молиялаштириладиган шартномалар эди. Жадвалдан кўриниб турибдики чилонзор тумани 2011-2012 йиллар кўрсаткичлари қанчалик даражада еканлиги кўрсатади юқоридаги маълумотлардан шуни айтиш мумкинки 2011йилда 1553376 минг сўмлик шартномалар қайтарилган 2012 йилда эса 1783440 минг сўмлик шартномалар қайтарилган бу кўрсаткичлар 2011 йилга нисбатан 2012 йилда 230064 минг сумга кўп қайтарилганини билдиради бу кўрсаткич фоиз хисобида 3.1 фоизга кўп эканлигини билдиради бу ўсиш ижобий холат деб бохоланмайди чунки давлат бюджетининг даромадлари ва харажатлари йилдан йилга ўсиб бормоқда шу сабабли бу кўрсаткичлар жорий йилдаги олиб борилаётган дастлабки назоратнинг натижаси хисобланади. Кўриниб турибдики олиб борилаётган дастлабки назоратнинг натижасида бирнеча сабаблар билан шартномалар қайтарилмоқда жумладан мақсадсиз тақдим қилинган шартномаларни олайлик бу шартномаларда асосан харажатни амалга 2.1.Молиявий мажбурият операциялари назоратини амалга ошириш тартиби ва самарадорлик кўрсаткичлари тахлили Юридик мажбурият бюджет ташкилоти билан контрагент ўртасида маълум бир муддатдан сўнг маълум бир товарни етказиб бериш (ишлар бажариш, хизматлар кўрсатиш) тўғрисида шартнома имзоланганидан ва бу шартнома тегишли тартибда Ғазначиликда рўйхатдан ўтказилганидан кейин вужудга келади. Молиявий мажбурият эса ана шу шартномага мувофиқ товарлар етказиб берилган (ишлар бажарилган, хизматлар кўрсатилганидан) кейин вужудга келади. Молиявий мажбуриятнинг юзага келиши тегишли ҳужжатлар билан тасдиқланишни талаб этилади. Масалан, счет фактуралар, бажарилган ишлар ёки кўрсатилган хизматларни қабул қилиб олиш-топшириш далолатномалари, иш ҳақи ведомостьлари ва бошқа шу каби ҳужжатлар. Мазкур ҳужжатлар тегишли ваколатга эга бўлган масъул шахслар томонидан имзоланиши ва ташкилот муҳри билан тасдиқланиши шарт. Бюджет ташкилотлари амалдаги қонунчилик талабига кўра энг камида олдиндан 15 фоиз тўлов амалга оширилишини таъминланишига алоҳида эътибор қаратишлари талаб қилинади. Молиявий мажбуриятларни ҳисобга олишни асосий мақсади қабул қилинган юридик мажбуриятлар, тасдиқланган смета меъёрида ҳаражатларни амалга оширишни таъминлаш, ҳамда бюджет ташкилотлари кредиторлик қарзларини назорат қилишдир. Бюджет ташкилоти тасарр рухсати (ХАОР) жорий этилади. Бунда ҳар ҳафтада пул маблағларини бошқариш бўлинмаси касса режасини янгилайди ва ХАОР ҳажмини белгилайди. Кейин бюджет таснифига мувофиқ бюджет ташкилотларига харажатларни амалаг ошириш учун рухсат берилади 6 . ХАОРлар муайян муддатга ёзилади ва шу муддат ўтгандан сўнг улар ўз кучини йўқотади. Йил давомида муайян бюджет (масалан, туман бюджети)нинг бюджет ташкилотлари учун сметалар асосида харажатларни амалга ошириш рухсат (ХАОР)лари ёзиб берилади. Бироқ, бюджет прогнозлаштирилганга нисбатан озроқ даромад олса, харажатларни амалга ошириш рухсатлари тўлиқ ҳажмда берилмайди. Шунинг учун, йиллик моиялаштириш маблағлар ва сметалар аниқлаштирилмагунча, харажатларни амалга ошириш рухсатларини олиш учун режадан ташқари бюджетлараро ссудалар тақдим этилиши мумкин. Ға бюджетдан маблағ олувчига қайтариб, тўлов топшириқномаларининг орқа томонига уларга белги қўймасдан, мувофиқ эмаслик сабабларини кўрсатади. Бюджет маблағларини олувчиларнинг харажатларини Ғазначилик бўлимлари томонидан тўлаш бўйича электрон тўлов хужжатлари бюджет маблағларини олувчиларнинг икки нусхада тақдим этилувчи тўловларни амалга ошириш тўғрисидаги аризаси ва тўлов топшириқномаси асосида шакллантирилади. Тегишли тартибда тўлдирилган тўлов топшириқномаси бюджет маблағларини олувчилари томонидан Ғазначилик бўлимларига тақдим этилади. Бунда тўлов топшириқномасининг суммаси тегишли харажат гуруҳлари ва харажатларни амалга оширишга рухсатномалар доирасида бўлиши таъминланади. Тўлов топшириқномасининг “Тўловчи” графасида Ғазначилик бўлими, “Тўловчи счети” графасида ғазначилик счети, “Тўло Тўлов топшириқномаси суммасининг Ғазначиликда рўйхатга олинган шартнома ва тўловлар жадвали суммасидан кўп эмаслиги; Счет-фактуралар ва бюджет маблағини олувчиларга маҳсулот етказиб берилганлиги (ишлар бажарилганлиги, хизматлар кўрсатилганлиги) ҳамда бюджет маблағари олувчиларининг маҳсулот етказиб берувчилардан қарзи борлигини исботловчи бошқа ҳужжатлар, шунингдек бюджет маблағларини олувчиларни маҳсулот етказиб берувчиларга аванс тўлови тўлаш мажбурияти мавжудлигини исботловчи ҳужжатлар мавжудлиги; Тўлов топшириқномасида кўрсатилган маҳсулот етказиб берувчининг номи ва реквизитлари рўйхатдан ўтказилган шартномада кўрсатилган ном ва реквизитлар билан мослигини. Мазкур талаблар барчаси қондирилган ҳолда, молиявий мажбуриятларни рўйхатга олиш ва тўловлар бўлимининг масъул ходими тўлов топши Ваколатли банк бўлимидан тўлов амалга оширилганлигини тасдиқловчи ҳужжатни қабул қилиб олганидан сўнг, “Ғазначилик” Дастури автоматик равишда электрон тўлов топшириқномасини “тўланди” деб белгилайди. Бундан сўнг, молиявий мажбуриятларни рўйхатга олиш ва тўловлар бўлимининг масъул ходими тўлов топшириқномаси ва аризани тегишли ёзувларни киритиб, санани кўрсатган ҳолда ўз имзоси билан тасдиқлаб бюджет маблағларини олувчисига топширади. Бюджетдан маблағ олувчи ғазначилик бўлинмасига икки нусхада ушбу вақтинчалик қоидаларнинг 5-Иловасидаги шаклдаги нақд пул маблағлари олишга ишончномани тақдим қилади ва улардан бирини ғазначилик бўлинмаси ўз мухри билан банкга топширади. Бюджетдан маблағ олувчининг ишончли ходимига (кассирига) ишончнома тақдим қилингунга қадар у билан ушбу вақтинчалик қоидалар ва унга тенглаштирилган тўловлар, шу жумладан хизмат сафарлари харажатлари тўлови бўйича сўровноманинг иккинчи нусхасини ғазначилик бўлинмасининг “ТЎЛАНГАН” белгиси билан бюджетдан маблағ олувчининг бухгалтериясида бухгалтерия хисобини юритиш учун тақдим қилади. Чек маркаси йўқотилган холда бюджетдан маблағ олувчининг ишончли шахси томонидан тегишли ғазначилик бўлинмасига чек маркаси йўқолганлиги аниқланган куннинг ўзидаёқ бюджетдан маблағ олувчининг рахбари ва бош хисобчиси томонидан имзоланган хабарнома юборилади. Хабарнома асосида ғазначилик бўлинмаси томонидан банкга тўланмаган чекни бекор қилиш юзасидан хат юборилади. Чеклар реестри тўлови бекор қилинган чекни айириб ташалаган холда амалга оширилади. Чек маркаларининг йўқотилиши ёки ўғриланиши хамда чек маркаларини олиш ваколатига эга кўчирмаларни рўйхатга олиш Журналида хужжатларни қабул қилиб олганлигини ўз имзоси тасдиқлайди. Ғазначиликнинг банк хисобварақларидан маблағларнинг сўзсиз тартибда хисобдан чиқарилишига йўл қўйилмайди. Самарканд вилоятида биринчи даражали туловлар иш хаки ва бошка туловларга накд пулга бир ойлик талаби 18588 млн сумни ташкил килмокда, айрим туманларда накд пулларни таъминланишида банклар томонидан 5-10 кунгача яъни накд пуллар белгиланган муддатларда таъминланмаслик холатлари булмокда, бундай холатларда назорат тафтиш бошкармасига тегишли чоралар куриш учун маълумотлар берилмокда.Бундан ташкари банклар томонидан ёзилган чекларни муддатлари утганлиги учун банклардан хат олиниб чеклар кайтадан ёзиб такдим этилмокда. 3-жадвал Чилонзор тумани махаллий бюджетдан маблағ олувчи ташкилотлар томони Шартнома суммасидан ортиқча тақдим қилинган 1238012,2 28 1236293,8 26 -1718,4 99,8611968 Ҳисоб фактура суммасидан ротиқча тақдим қилинган 486361,92 11 618146,88 13 131784,96 127,096069 Сметадан ортиқча тақдим қилинган 619006,08 14 42794784 9 42175777,9 6913,46747 Белгиланган ўртача нархдан ошган суммага 265288,32 6 332848,32 7 67560 125,466632 Бошқалар 397932,48 9 523047,36 11 125114,88 131,441233 12 Тегишли ташкилотлар маълумотлари асосида таёрланди Жадвал маълумотлридан кўриниб турибдики Чилонзортуманимахаллийбюджетданмаблағолувчиташкилотлартомониданта кдимкилингантуловтопширикномаларниГазначиликмаъсулходимларитомони данасослиравишдакайтарилганлигиюзасидан 2011-2012 йилхолатигамаълумотларига қуйдагича хулоса қилиш мумкин бюджет маблағлари хисобига молиялаштириладиган туловтопширикномала ташкил қилган ўтган йилга нисбатан 14.2фоизга ошган юқорида айтилганидек бу кўрсаткичга ижобий деб бахо бериб бўлмайди чунки давлат бюджети ва бюджет ташкилотларининг бюджетдан ташқари маблағлари йилсайин ўсиб боришини мисло қилишимиз мумкин. Шартномада белгиланган суммадан ортиқча тақдим қилинган Тулов топширикномалари хам ғазначиликнинг тегишли ходими томонидан қайтарилади жадвалда бу кўрсаткич уртача 27 фоизни улишни ташкил этган булиб умумий қайтарилган тулов топширикномаларида юқори улишни эгалайди. Қолган ҳисоб фактура суммасидан ротиқча тақдим қилинган, сметадан ортиқча тақдим қилинган, белгиланган ўртача нархдан ошган суммага,ва бошқакурсаткичлар хам тулов топширикномаларининг қайтарилишига муайян тасир кўрсатувчи омиллар бўлиб улархам қайтарилган тулов топширикномаларида сезиларли Шартнома орқали амалга ошириш лозим 1079156,4 35 1092744,64 32 13588,24 101,25915 4 Шартнома суммасидан ортиқча тақдим қилинган 709159,92 23 887855,02 26 178695,1 125,19813 9 Ҳисоб фактура суммасидан ротиқча тақдим қилинган 246664,32 8 204889,62 6 -24461542 83,064149 7 Сметадан ортиқча тақдим қилинган 554994,72 18 512224,05 15 -42770,67 92,293499 7 Белгиланган ўртача нархдан ошган суммага 154165,2 5 239037,89 7 84872,69 155,05307 9 Бошқалар 339163,44 11 478075,78 14 138912,34 140,95734 5 Тахлил маълумотлридан кўриниб турибдики Чилонзор тумани махаллий бюджетдан маблағ олувчи ташкилотлар томонидан такдим килинган тулов топширикномаларни Газначилик маъсул ходимлари томонидан асосли равишда кайтарилганлиги юзасидан 2011-2012 йил холатига маълумотларига қуйдагича хулоса қилиш мумкин бюджетдан нисбатан 33 фоизни ташкил қилган ўтган йилга нисбатан 14.2фоизга ошган юқорида айтилганидек бу кўрсаткичга ижобий деб бахо бериб бўлмайди чунки давлат бюджети ва бюджет ташкилотларининг бюджетдан ташқари маблағлари йилсайин ўсиб боришини мисло қилишимиз мумкин. Шартномада белгиланган суммадан ортиқча тақдим қилинган Тулов топширикномалари хам ғазначиликнинг тегишли ходими томонидан қайтарилади жадвалда бу кўрсаткич уртача 27 фоизни улишни ташкил этган булиб умумий қайтарилган тулов топширикномаларида юқори улишни эгалайди. Қолган ҳисоб фактура суммасидан ротиқча тақдим қилинган, сметадан ортиқча тақдим қилинган, белгиланган ўртача нархдан ошган суммага,ва бошқа курсаткичлар хам тулов топширикномаларининг қайтарилишига муайян тасир кўрсатувчи омиллар бўлиб улархам қайтарилган тулов топширик ижросини татбиқ этиш ҳисобига бюджет тизимини янада ислоҳ қилиш, замонавий ахборот технологияларидан фойдаланган ҳолда бюджет маблағларининг мақсадли сарфланиши устидан назоратни кучайтириш, барча даражалардаги бюджет даромадлари ва харажатларини бошқариш самарадорлигини ошириш мақсадида: бюджет ташкилотларининг товар (иш, хизмат)лар етказиб берувчилар билан шартномаларини, шунингдек Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан капитал қурилиш бўйича буюртмачиларнинг шартномалари харажатлар сметасида кўрсатилган суммалар ва мақсадларга қатъий мувофиқ равишда тузилиши устидан қаттиқ назорат ўрнатиш асосида мазкур шартномаларни мажбурий рўйхатдан ўтказиш тартибини жорий этиш орқали бюджет ташкилотларининг мақсадга номувофиқ, асоссиз харажатларининг олдини олиш; бюджет ташкилотларини, шу жумладан мудо хизматларисиз тузилганлиги ҳамда нархларнинг мақсадга мувофиқлигини кузатишдир. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Давлат бюджетининг ғазна ижроси тизимини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 28.02.2007 й. N ПҚ-594 сонли Қарори ғазначиликда нархлар мониторингини ташкил этишнинг асосий ҳуқуқий асоси бўлиб ҳисобланади. Унда кўрсатилишича, бюджет ташкилотларининг товарлар (ишлар, хизматлар) етказиб берувчилар билан шартномалари, шунингдек буюртмачиларнинг Давлат бюджети маблағлари ҳисобига капитал қурилишга оид шартномалари мажбурий тартибда Ғазначиликда рўйхатга олиниши шарт; бюджет ташкилотларини, шу жумладан мудофаа ва хавфсизлик тузилмаларини молиялашга йўналтириладиган бюджет маблағларидан фойдаланишни мақбуллаштириш устидан мониторингни амалга ошириш, бунда улар томони бутловчи қисмлар ва жиҳозларни сотиб олиш юзасидан тендер савдоларини ўтказиш тўғрисидаги Низом”ҳисобланади. Шунингдек, бюджет ташкилотларида капитал қурилиш бўйича эса ЎзР ВМнинг «Капитал қурилишда танлов савдолари тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 03.07.2003 й. N 302-сонли Қарорига илова “Ўзбекистон Республикаси ҳудудида капитал қурилишда танлов савдолари тўғрисида Низом” ғазначиликда нархлар мониторингини амалга оширишнинг ҳуқуқий- меъёрий асоси бўлиб ҳисобланади Ғазначиликда нархлар мониторингини амалга ошириш учун муқобил етказиб берувчилар нархлари ҳақида маълумотларга эга бўлиш керак. Буни амалга ошириш учун қуйидаги усуллардан фойдаланиш мумкин: товар хом-ашё биржалари бозорлардан маълумотномалар рақобатчи ташкилотлардан тижорат таклифлари олиш оммавий ахборот в курсатилган нархлардан ортик булган нархларда тузилган шартномалар Газначилик худудий булинмалари томонидан руйхатга олинмайди. Ғазначилик бошқармалари томонидан бир неча хил озиқ-овқат маҳсулотларига нархларнинг юқори чегаралари белгиланади (ҳар ойда янги жадвал ишлаб чиқилади). Бюджет ташкилотлари ушбу белгиланган нархлардан қиммат нархларда озиқ-овқат маҳсулотларини сотиб олишга ҳақлари йўқ. Масалан, “Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги 04.02.2013 йилдаги № БА/20-01-30-368/7/2-сонли хатига Илова”ни кўриб чиқамиз. 5-жадвал 9 Тошкент шаҳри худудидаги ички бозорларидаги асосий истемол маҳсулотларининг Давлат бюджетидан маблағ олувчи бюджет ташкилотларига 2013 йилнинг 4 феврал ва 4 март бошлаб белгиланадиган энг юқори меъёрий харид нархлари тўғрисида МАЪЛУМОТЛАР (сўмда) № Озиқ-овқат маҳ Изоҳ: мазкур нархлар 2013 йилнинг 4 феврал ва4 март бошлаб, яъни Молия вазирлигидан келгуси мазкур нархлар Республика бюджетидан ва Тошкент шахрида жойлашган Тошкент вилояти маҳаллий бюджетидан молиялаштириладиган бюджет муассасалар учун ҳам амал қилади. * Нон маҳсулоти транспорт харажатлари билан белгиланган. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2007 йил 12 декабрдаги ПҚ744-Сон Қарорига 31-илова “Ўзбекистон Республикаси Президентининг ва Ўзбекистон Республикаси ҳукуматининг айрим қарорларига 2008 йил 1 явардан бшлаб киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар”да белгиланишича, 7. Вазирлар Маҳкамасининг "Тендер савдоларини ташкил этишни такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида" 2000 йил 21 ноябрдаги 456сон қарорининг 2-бандига (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2000 й., 11-сон, 72модда) қ Қиймати 100 минг АҚШ долларига тенг миқдордан кам бўлган битта контракт бўйича товарлар етказиб беришни амалга оширишда харидлар энг яхши танлов таклифларини танлаб олиш асосида амалга оширилади. 12 Вазирлар Маҳкамасининг 2000 йил 21 ноябрдаги 456-сонли Қарори билан тасдиқланган “Хом ашё, материаллар, бутловчи қисмлар ва жиҳозларни сотиб олиш юзасидан тендер савдоларини ўтказиш тўғрисидаги Низом”нархлар мониторингини амалга оширишдаги асосий қонун ҳужжати бўлиб ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг Қарорларида бошқача тартиб белгиланган бўлса ёки хорижий грантлар ва кредитлар тақдим этилишида бошқача шартлар белгиланган бўлса, бундай ҳолларда мазкур Низом тартиби қўлланилмайди Тендер савдоларини ўтказишнинг асосий мақсади маблағлардан фойдаланиш самарадорлигини орттир молия органлари ёки бюджетдан ташқари фондлар маблағларини тасарруф этувчилар кўрсатмалари ҳукумат кафолати остида олинувчи кредитлар хорижий грантлар бўйича шартномалар III БОБ.ҒАЗНАЧИЛИК ШАРОИТИДА БЮДЖЕТ ИЖРОСИНИНГ ДАСТЛАБКИ ВА ЖОРИЙ НАЗОРАТИНИ АМАЛГА ОШИРИШНИНГ ТАККОМИЛЛАШТИРИШ ЙЎЛЛАРИ 3.1ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИДА БЮДЖЕТ ИЖРОСИНИНГ ДАСТЛАБКИ ВА ЖОРИЙ НАЗОРАТИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ ИСТИҚБОЛЛАРИ Ўзбекистон Республикасида Давлат бюджетининг ғазна ижроси тизими 2005 йилдан бошлаб дастлаб тажриба, сўнгра кенг миқёсда жорий этилди. Унга қадар давлат бюджетининг ғазна ижроси Марказий банк ва тижорат банклари томонидан амалга оширилган эди. 2004 йилда Халқаро Валюта Фонди билан ҳамкорликда Молия вазирлиги томонидан “давлат бюджетининг ғазна ижроси тўғрисида”ги қонун лойихаси ишлаб чиқиб. Олий Мажли Республикасида эса бюджет харажатларини молиялаштиришни амалга ошириш Ғазначиликнинг асосий вазифаларидан бири хисобланади. Мамлакатимизда давлат бюджети ғазначилик ижроси тизимининг жорий этилиши билан бюджет маблағларининг мақсадли ва самарали ишлатилиши устидан амалга ошириладиган дастлабки ва жорий назорат кучаймоқда. Ўзбекистон Республикаси давлат молиясини бошқаришни ислох қилиш лойихаси доирасида ғазначилик тизимини ривожлантириш дастури ишлаб чиқилди. Унда биринчи навбатда давлат молиясини бошқаришнинг ахборот тизимини яратиш кўзда тутилган. Маскур дастурнинг амалиётга тадбиқ этилиши давлатнинг бюджет бюджетдан ташқари маблағларининг реал вақтда тўлиқ хисобга олинишини, давлат бюджети ижроси жараёнинг тизимли назорат қилиниши давлат бюджети маблағларининг ягона ғазна ҳисоб рақамига Агар 2006 йилда давлат бюджети харажатлари суммасига нисбатан аниқланган қонун бузарликлар суммасининг салмоғи 0.62 фоизни ташкил етган бўлса 2007 йилда ушбу кўрсаткич 0.44 фоизни 2008 йилда эса 0.26 фоизни ташкил этди. 13 Демак, ғазаначиликни жорий этишдан асосий мақсад давлатнинг молиявий ресурсларини самарали бошқаришга тасир кўрсатишдир. Ғазначилик ўрганлари давлат молиясини бошқаришга таалуқли турли вазифаларни бажаради. Давлат бюджетининг ғазна ижроси тизимини янада таккомиллаштириш вилоят ва туманларда махалий бюджетларнинг ягона ғазна хисоб рақамларини очиб , бюджет маблағларини самарали ва оқилона бошкариш элеменларни жорий этишни тақазо этади. Ғазначиликнинг тегишли бўлинмаларида бюджет маблағларини олувчилар учин шахсий хисоб рақамлар хам очилиб уларда давлат бюджети маблағларин ташқари давлатнинг ташқи ва ички қарзларини бошқариш бюджет ижросининг ғазначилик тизимини жорий этиш самарадорлигини оширишга хизмат қилади. Ривожланган мамлакатларнинг тажрибалари шуни кўрсатадики давлатнинг ички ва ташқи қарзлари буйича туловларни амалга ошириш ғазначилик идораси зиммасига юклатилган. Бу эса Ғазнвчилик ўрганлари фаолиятининг кенг қамровли эканлигидан далолат беради. Шунингдек, ғазначилик ўрганлари давлат бюджети дефицитини қоплаш мавсадида ҳукумат қимматли қоғозларини эмисся қилиш ва муддати бўйича хам таклиф берилади. Ғазначилик қуйдаги кенг қамровли ва самарали бюджет назорати ҳамда текшируви тизимини таминлайди: • Хужжатлар тўпламларини таёплаш босқичидаги назоратни; • Дастлабки маблағлар ажратилиши босқичидаги назоратни; • Ғазначилик муассасида очилган шахсий ҳисоб ҳолларининг юзага келишига сабаб бўлмоқда. Ғазначилик органлари ушбу ҳолат бўйича назоратни кучайтириши лозим. Республикамиз Марказий банкининг туман ва шахарларда филиаллари бўлмаганлиги сабабли давлат бюджетининг ғазна ижроси жараёнида ғазначилик билан тижорат банклари ўртасидаги ўзаро хамкорликнинг аҳамияти янада ошади. Шу сабабли, фикримизча, тижорат банкларининг бюджет ижросини амалга оширишдан манфатдорлигини кучайтириш мақсадида, уларнинг бюджет ижросини амалга ошириш билан боғлиқ бўлган хизматларни пуллик асосда ташкил этилиши лозим. Ҳозирги кунда тижорат банкларининг давлат бюджети ижроси билан боғлиқ бўлган млоиявий хизматларига хақ тўланмайди. Бу эса тижорат банклари томонидан бюджет ташкилотларига кўрсатилаётган молиявий хизматларнинг сифатига сабий таъсир кўрсатади. Ғазначилик товар ёки кўрсатилган хизматларнинг ҳақиқийлиги ва уларнинг нархларининг тўғри келиши ва бошқалар. Юқорида кўраяпмизки такидланган барча харакатлар касса харажати қилинишидан олдин амалга оширилиши лозим. Ривожланган мамлакатларда бу назорат (текшириш)лар ғазначилик аудити тамонидан амалга оширилади. Бизнинг мамлакатимизда ғазначилик тизими тўлик ўтмаган бўлсада юқоридаги кўпчилик вазифаларини ўз ичига олиб тизим фаолиятини юритаяпди, яъни бюджет ташкилотлари томонидан тузилган смета харажатларига асосан хар бир харажат тури буйича товар етказиб берувчи ва хизмат кўрсатувчи ташкилотлар билан тузуладиган шарномаларнинг мувофиқлиги, тўртинчи гурух харажатлари буйича молиялаштиришда товар етказиб берувчи ва хизмат курсатувчи ташкилотларнинг хисоб фактураларига асосан молиялаштирилиши ва белги Бюджет ижросини амалга ошириш жараёнида бюджет интизомини таъминлаш мақсадида давлат бюджет ижросини амалга ошириш учун ғазначилик тизимини тезроқ тўлиқ йўлга қуйиш. Айтиш жоизки, республикамизда давлат бюджетининг ғазна ижроси тизимини такомиллаштиришнинг фойдаланилмаган имкониятлари, захиралари мавжуд ва улардан оқилона фойдаланиш давлат бюджетининг ғазна ижросини ва бюджети маблағлардан файдаланишнинг назоратини такомиллаштириш борасидаги мухим омиллардан биридир. ХУЛОСА Биз Ўзбекистон Республикасида молиявий назоратнинг муҳим таркибий қисми ҳисобланган бюджет назоратининг назарий ва ҳуқуқий асосларига, унинг зарурлиги ва моҳияти, турлари ва усуллари таҳлилига таянган ҳолда ушбу мавзуни ёритишга ҳаракат қилдик. Ўзбекистон Республикасида мустақилликка эришилганидан сўнг бозор талабаларига жавоб бера оладиган миллий бюджет тизими шакллана бошлади. Авваламбор, бюджет тизимининг ҳуқуқий асоси бўлган Конституция қабул қилинди, бюджет сиёсатининг институционал асослари бўлган давлат ҳокимияти идораларининг ҳуқуқий мақоми, молия-бюджет сиёсати соҳасидаги ваколатлари ва вазифалари белгилаб берилди. Конституцияда мустаҳкамланган маҳаллий ҳокимиятларининг мустақиллиги, молия соҳасида қатъий ўзгартиришларни ва давлат бюджети ижросининг ғазначилик тизимини босқичма-бю назоратдан воз кечиб, қонун бузилиши ҳолати юз беришидан аввал унинг олди олинишини таъминлайди. Бюджет маблағларини олувчиларнинг маҳсулот етказиб берувчилар (иш бажарувчи, хизмат кўрсатувчилар) билан тузилаётган шартномалари сметада назарда тутилган маблағлар доирасида тузилиши таъминланиши, шунингдек, тўловларнинг фақат ғазначилик томонидан рўйхатга олинган шартномалар бўйича сметада кўзда тутилган маблағлар қолдиғидан келиб чиқиб тўланиши бюджет маблағини олувчилар кредиторлик қарзларини минималлаштиришга хизмат қилади. Бу тадбирлар пировард натижада бюджет маблағларидан фойдаланиш самарадорлигини кескин орттириш, бюджет ижроси тўғрисидаги ҳисоботларни тайёрлаш муддатларини тезлатиш ва ҳисоботларнинг сифатини яхшилаш имконини беради. Фойдаланилган адабиётлар рўйхати I. Ўзбекистон Респу 2. Ўзбекистон Республикасининг 2000 йил 14 декабрдаги «Бюджет тизими тўғрисида»ги Қонуни. –Т .: Ўзбекистон, 2000. II. Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари ва қарорлари 1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2007 йил 28 февралдаги ПҚ-594-сонли «Давлат бюджетининг јазна ижроситизимини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўјрисида» єарори. III. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарорлари 1. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1999 йил 3 сентябрдаги 414-сонли «Бюджет муассасаларини маблағ билан таъминлашни такомиллаштириш тўғрисида»ги Қарори ва унга илова қилинган «Бюджет ташкилотларини молиялаштириш тартиби». 2. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2007 йил 20 мартдаги 53-сонли «Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг ғазначилиги тўғрисидаги н 2. Ўзбекистон Республикасида пулсиз ҳисоб-китоблар тўғрисидаги Низом (Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида 1998 йил 8 октябрда 496-сон билан рўйхатга олинган). 3. Молия вазирлигида ва молия органларида бюджет ташкилотларининг харажатлар сметасини ва штатлар жадвалини рўйхатга олиш тартиби (Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида 1999 йил 13 декабрда 849-сон билан рўйхатга олинган). 4. Бюджет ташкилотлари томонидан товарлар (ишлар, хизматлар) ишлаб чиқариш ва сотиш тартиби (Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида 2000 йил 25 январда 880-сон билан рўйхатга олинган). 5. Ўзбекистон Республикаси, Қорақалпоғистон Республика бюджетларида, шуниндек вилоят, шаҳар ва туман маҳаллий бюджетларида турувчи ташкилотларнинг харажатлар сметаларини тузиш, кўриб чиқиш ва тасдиқлаш тартиби тўғрисидаг 11. Ягона ижтимоий тўловни ҳамда давлат ижтимоий суғуртасига мажбурий бадаллар ва ажратмаларни ҳисоблаш, тўлаш ва тақсимлаш тўғрисида Низом (Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида 2004 йил 6 апрелда 1333-сон билан рўйхатга олинган). 12. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Марказий банки, Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитаси, Меҳнат ва аҳолини ижтимоий ҳимоялаш вазирлигининг 2005 йил 31 январдаги БХ/30-01-21, 17-30/115 КХ, 2005/20 ва 18/452-сонли «Ходимларнинг шахсий жамғариб бориладиган пенсия ҳисобварақларига иш берувчилар томонидан тўловларни тўлаш тартиби ҳақида»ги йўриқнома хати. 13. Молия органларида бюджетдан маблағ олувчилар билан товар (ишлар, хизматлар) етказиб берувчилар ўртасидаги шартномаларни рўйхатдан ўтказиш ва уларнинг харажатлари тў 1. Остонақулов М. Бюджет ҳисоби ва бюджет ижросининг назорати. –Т.: Молия, 2005. 2. Остонақулов М. Бюджет ташкилотлари харажатлар сметалари ижросининг бухгалтерия ҳисоби. –Т.: Здравплюс/ЮСАИД, 2004. 3. Остонақулов М. Бухгалтерский учет исполнения сметы расходов бюджетных организаций. –Т .: Здравплюс/ЮСАИД, 2004. 4. Остонақулов М. Бюджет ташкилотлари бухгалтерия ҳисобидаги охирги ўзгаришлар. –Т.: iqtisod-moliya, 2007. 8. Остонакулов М. Последние изменения в бухгалтерском учете бюджетных организаций. . –Т.: iqtisod-moliya, 2007. “-----“ _________ 200 й . Бюджетдан маблағ олувчи ва товар(иш ва хизмат)лар етказиб берувчи ўртасида тузилган № рақамли шарнома бўйича ТЎЛОВЛАР ЖАДВАЛИ (сўм ҳисобида) Ойлар номи 200__ й. Ха ражат турла ри Жами … … … Январь Февраль Март Апрель Май Июнь Июль Август Сентябрь Октябрь Ноябрь Декабрь Жами йил бўйича Жами ___________ сум. (____________________________________) сумма ёзув билан Шартномада кўрсатилган суммадан_____________________ сумиёки __________% 200 йилни ______________ ойида олдиндан тўланиши лозим Рахбар (имзо) Бош ҳисобчи (имзо) Жадвал тузилган сана "___" ______________ 200__ й. М.Ў. Бюджет ташкилоти номи _________________________________________________________________ Шартнома рақами ________________________________________________________________________ Тўғри Нотўғри 1 Харажатлар моддаси тўғрими 2 Харажатлар моддасида маблағлар етарлими 3 Жадвалда кўрсатилган шарнома рақами ва шарноманинг асл нусҳаси рақами тўғрими 4 Жадвалда кўрсатилган сана ва шарнома санаси тўғрими 5 Жадвалда кўрсатилган олдиндан тўлов миқдори ва шарнома кўрсатилаган олдиндан тўлов миқдори тўғрими Жадвалда кўрсатилган олдиндан тўлов санаси ва шарнома кўрсатилаган олдиндан тўлов санаси тўғрими 6 Шарномада кўрсатилган якуний тўлов миқдори ва жадвалда кўрсатилган якуний тўлов миқдори тўғрими 7 Шарномада кўрсатилган якуний тўлов санаси ва жадвалда кўрсатилган якуний тўлов санаси тўғрими 8 Жадвалнин Мол етказиб берувчининг номи Банк номи Хисоб рақами ИНН МФО Имзо Мухр Шартномага имзо қўйувчи (Ф.И.О) 12 Шарномада бюджетдан маблағ олувчининг реквизитлари тўғрими: Бюджетдан маблағ олувчининг номи Хисоб рақами (Шахсий ҳисоб рақами) ИНН МФО Имзо Мухр Шартномага имзо қўйувчи (Ф.И.О) 13 Шарномага берилган хуқуқшунос хулосаси (визаси) 14 Шарнома тузиш учун тендер ёки танлов ўтказилганми 15 Ўтказилган тендер ёки танлов нахларини тасдиқловчи хужжатлар мавжудми (тижорат таклифи, счет-договор, бошқа хужжатлар) Сана "___" ____________ 200__ й Маъсул ходим (Имзо, Ф.И.О) _________________________________________________________________ Ташкилотнинг маъсул ходими (Имзо, Ф.И.О, Сана) ____________________________________ Товар(иш ва хизмат)лар еткзиб берувчилар ва бюджетдан маблағ олувчилар ўр N Шартнома ни қайд қилиш санаси ва рақами Номи ва реквизитлари Тузилган шартнома санаси ва рақами Сумм а Бюджет дан маблағ олувчил ар Товар(иш,х измат)ларн и етказиб берувчилар ) 1 2 3
Купить