Geometrik materiallarni o’rgatish metodikasi - Геометрия - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	11.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Март 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Геометрия

Geometrik materiallarni o’rgatish metodikasi

Купить

GEOMETRIK MATERIALLARNI O’RGATISH METODIKASI

MUNDARIJA KIRISH I.BOB.BOSHLANG’ICH MATEMATIKA KURSIDA GEOMETRIK MATERIAL BILAN TANISHTIRISH METODIKASI 1. Boshlang’ich sinflar matematika kursida o’rganiladigan geometrik materialning mazmuni 2. Boshlang’ich sinflarda geometrik materialni o’rgatishning umumiy masalalari II.BOB.BOSHLANG’ICH SINF O’QUVCHILARINI GEOMETRIK MATERIAL BO’YICHA BILIM VA MALAKALARINI RIVOJLANTIRISH METODIKASI 3. Boshlang’ich sinf o’quvchilarida uzunlik haqida tasavvurlarni shakllanritish, uzunliklarni o’lchash malakalarni hosil qilish 4. Boshlang’ich sinf o’quvchilarida yuza haqidagi tasavvurlarni shakllantirish, yuzalarni o’lchash malakalarni hosil qilish usullari 3. Boshlang’ich sinf matematika kursida geometrik materialni o’rganishda fanlararo integratsiyadan foydalanish usullari XULOSA FOYDALANILGAN ADABIYOTLA

KIRISH Kurs ishi mavzusining dolzarbligi: Kurs ishining dolzarbligi - kichik yoshdagi o’quvchilarni geometrik tushunchalarini boyitish, geometrik terminlar bo’yicha nutqlarini o’stirish va matematika darslarida didaktik tamoillar yordamida geometriyaga oid misol va masalalar yechish bo’yicha bilim va malakalarni oshirish.O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan “ Davlat ta’lim standarti to’g’risidagi Nizom”ga binoan umumiy o’rta ta’lim, shu jumladan, boshlang’ich ta’lim bosqichi uchun ham alohida-alohida davlat ta’lim standarti talablari va me’yoriy ko’rsatkichlari belgilab qo’yadi. “Ta’lim to’g’risida”gi Qonunda ta’kidlanganidek: “Maktabning birinchi sinfiga bolalar olti-yetti yoshdan qabul qilinadi. “Boshlang’ich ta’lim konsepsiyasi”da e’tirof etilganidek, olti

Loyiha maqsadi: Geometrik materiallarni samarali o‘rgatish metodikasini ishlab chiqish va takomillashtirish orqali o‘quvchilarning fazoviy tafakkurini rivojlantirish, mantiqiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish va amaliyotda qo‘llash imkoniyatlarini kengaytirish. Loyiha vazifalari: 1. Nazariy asoslarni ishlab chiqish – Geometriya ta’limining didaktik prinsiplari va ilg‘or pedagogik yondashuvlarni o‘rganish. 2. O‘qitish metodlarini tahlil qilish – Geometriya darslarini samarali tashkil etish uchun zamonaviy pedagogik texnologiyalar va innovatsion usullardan foydalanish. 3. Vizualizatsiya va amaliyot – Interaktiv materiallar, 3D modellar, chizma va diagrammalar orqali tushuntirish usullarini rivojlantirish. 4. Fazoviy tafakkurni rivojlantirish – O‘quvchilarning tasavvur qilish qobiliyati

1. An’anaviy metodlar • Izohli-ko‘rgazmali metod – O‘qituvchi mavzuni tushuntiradi, chizmalar va diagrammalar yordamida tushuntirishni mustahkamlaydi. • Reproduktiv metod – O‘quvchilar oldindan o‘rganilgan qoidalar va formulalarni misollar yechish orqali takrorlaydilar. • Mavzuli suhbat – O‘quvchilar bilan geometrik tushunchalar va qonuniyatlarni muhokama qilish orqali bilimlarni chuqurlashtirish. 2. Amaliy metodlar • Mustaqil ishlar – O‘quvchilarga geometrik shakllar chizish, muammoli masalalarni yechish topshiriqlari beriladi. • Eksperimental-metodik yondashuv – Geometrik qonuniyatlarni real hayot misolida tajribalar yordamida tushuntirish. • O‘yin metodlari – Geometriyaga oid intellektual o‘yinlar, viktorinalar va krossvordlar orqali darsni qiziqarli qilish. KURS LOYIHASI METODI

I. Geometriya ta’limining nazariy asoslari 1. Geometriyaning ta’lim tizimidagi o‘rni va ahamiyati. 2. O‘quvchilarning fazoviy tafakkurini rivojlantirishning didaktik asoslari. 3. Geometriya fanining asosiy tushunchalari va metodologik tamoyillari. II. Geometriya materiallarini o‘qitish metodlari 4. An’anaviy metodlar : 1. Izohli-ko‘rgazmali metod. 2. Mavzuli suhbat va savol-javob usuli. 3. Reproduktiv metod (takrorlash va mustahkamlash). Loyiha mazmuni

I.BOB.BOSHLANG’ICH MATEMATIKA KURSIDA GEOMETRIK MATERIAL BILAN TANISHTIRISH METODIKASI 1 Bu bilan bog’lik holda kichik yoshdagi o’quvchilarning umumiy ta’limda matematikani rivojlantiruvchi va tarbiyalovchi rolini kuchaytirishga keng yo’l ochilmoqda. So’ngi yillarda boshlang’ich sinf o’qituvchilari tomonidan matematikaning qator yangi usullari taklif etildi, shu bilan bir qatorda geometrik mazmun bilan boyitilgan kurslar ham. Bu usullar ko’proq kichik yoshdagi o’quvchilarni rivojlanishi masalasini ko’proq darajada amalga oshiradi, ularning xususan mantiiqy tafakkurlarini rivojlantirishga, fazoviy tasavvurlarini kengaytirishga ko’proq diqqat-e’tiborini qaratishadi.

Har bir talaba: – Matematika boshlang’ich kursiga kiritilgan geometrik xaraktyerdagi masalalarni hamda ularni o’rganish tartibini; – Geometrik materiallar bilan tanishuv tufayli o’zlashtirishga xizmat qiluvchi arifmetik masalalarni; – Geometrik tasovvurlarni shakllantirish metodlari va usullarini; – O’quvchilar tomonidan yechish jarayonida geometrik xaraktyerdagi masalalarni o’zlashtirib olishga xizmat qiluvchi mashqlarni ; – Geometrik materiallarni o’rganish davomida foydalaniladigan ko’rgazmali qo’llanmalar va didaktik o’yinlarni; – Geometrik mazmundagi masalalarning o’zlashtirilishini tekshirishning turlicha ko’rinishlari,shakli va usullarini bilishi kerak. Shuningdek har bir talaba: – O’qitish davomida geometrik elementlar bo’lgan arifmetik materiallarning o’zaro aloqasining tatbiq eti

– Tekshiruv maqsadlariga mos sinov topshiriqlari va mustaqil ishlarni tuza olishi kerak. Geometriya materialini o’rganish metodikasining umumiy tavsifnomasi (xarakteristikasi) Geometrik material boshlang’ich sinflar uchun mustaqil bo’lim sifatida o’quv dasturiga kiritilmaydi. O’quv jarayonida geometriya elementlarini o’rganish bilan bevosita bog’lab olib boriladi. Geometrik mazmundagi masalalarni yechish, hisob-kitobga o’rgatish davomida geometrik figuralardan, didaktik material sifatida foydalanish - bularning barchasi o’quvchilarning geometrik taasurotlarini mustahkamlashga imkon beradi. Geometrik materiallarni o’rganish: – Geometrik figuralar haqidagi tasovvurlar zahirasini to’plashga (kengaytirishga); – fazoviy fikrlashni taraqqiy ettirish,tahlil qilish, umumlashtirish, tasovvur etish

2- va 3-sinflarda geometrik figuralari haqida tasavvur kengayadi va chuqurlashadi. Bunday tasavvurlarni shakllantirishda quyidagi topshiriqlardan foydalanish mumkin: a) Geometrik figuralar va ularning elementlari chiziladi. (Bu holatda zaruriy atamalar o’rganiladi, geometrik figuralarni tanib olish va o’zaro farqlash ko’nikmalari shakllanadi. b) Katak daftarda chizg’ich va uchburchak figuralarni yasash. d) Figuralarni guruhlarga ajratish. e) Figuralarni qismlarga ajratish va bu qismlardan boshqa figuralar yasash. f) Turli predmetlar va ular qismlarining geometrik shaklni yaratish. g) (3-sinfda) shartli belgilar yordamida geometrik chizmalarni o’qiy olish ko’nikmalarini shakllantirish. Kichik yoshdagi maktab o’quvchilarida geometrik tasavvurni shakllantirish metodikasida ma’lum shakldagi re

2 Boshlang’ich sinflarda geometrik materialni o’rganishda bolalar eng oddiy tushunchalar: to’g’ri va to’g’ri bo’lmagan burchaklar, ko’p burchakli figuralar (burchaklar soniga ko’ra uchburchak, to’rtburchak, beshburchak) bilan tanishadilar. 1 Mashg’ulotni shunday tartibda olib borish kerakki, unda bolalar kvadratni to’g’ri to’rtburchak, to’rtburchak yoki ko’pburchakli figura deb atay olsinlar. Geometrik materialni o’rganishda chizma va o’lchov asboblarini qo’llash, oddiy chizmalarni chizish, geometrik figuralar tasvirini yasash bilan bog’liq bo’lgan muntazam amaliy ishlar bolalarda tegishli ko’nikmalar hosil qilishga xizmat qiladi.

Boshlang’ich sinflarda geometrik materialni o’rganishda bolalar eng oddiy tushunchalar: to’g’ri va to’g’ri bo’lmagan burchaklar, ko’p burchakli figuralar (burchaklar soniga ko’ra uchburchak, to’rtburchak, beshburchak) bilan tanishadilar. 1 Mashg’ulotni shunday tartibda olib borish kerakki, unda bolalar kvadratni to’g’ri to’rtburchak, to’rtburchak yoki ko’pburchakli figura deb atay olsinlar. Geometrik materialni o’rganishda chizma va o’lchov asboblarini qo’llash, oddiy chizmalarni chizish, geometrik figuralar tasvirini yasash bilan bog’liq bo’lgan muntazam amaliy ishlar bolalarda tegishli ko’nikmalar hosil qilishga xizmat qiladi. Bunday holatlarda bajarilayotgan ishlarni so’zlar bilan tariflay olish, dasturda ko’zda tutilgan simvolika (belgi, ramz) va atamalarni qo’llay olish muhim ahamiyat

Bolalarning to’g’ri burchak bilan tanishtirishda shunday amaliy mashqni bajarish mumkin: O’qituvchi bolalarga bir varaqdan qog’oz olib, uni avval o’rtasidan buklashni, so’ng yana bir bor buklashni ko’rsatadi .Bu ishlarni o’qituvchi bajarganda hamma bolalar ko’rib turishi lozim. So’ng bolalarga hosil bo’lgan burchak - to’g’ri burchak modeli ekani tushuntiriladi.O’qituvchi burchakning balandligi va tomonlarini ko’rsatadi. So’ng suhbat o’tkaziladi: – qanday figura hosil bo’ldi? (To’g’ri burchak). – uning tomonlari va balandligini ko’rsating. -Endi o’zingiz yasagan to’g’ri burchakni solishtiring Buning uchun ularning birini ikkinchisi ustiga shunday qo’yingki, tomonlari bir- biriga to’g’ri kelib burchakning quyi qismi ikkinchi burchakning quyi qismiga joylashsin (o’quvchilar ham o’qituvchi bil

Burchakning boshqa tomonlari haqida yana nima deyish mumkin. (Bu tomonlar ham mos tushdi) To’g’ri burchaklar teng keldi. O’zingiz yasagan uchburchakdan to’g’ri burchakni toping (burchaklarni bir-biri ustiga qo’yib, uchburchakdagi burchak ham to’g’ri ekanligini aniqlaydilar). Qo’llarida bo’lgan to’g’ri burchak modeli bilan ushbu tasvirdagi to’g’ri burchaklarni aniqlab, uning balandligi atrofini bo’yash topshiriladi. Boshlang’ich sinflarda o’rganiladigan ko’pburchaklar ichida to’g’ri burchak va uning ko’p uchraydigan ko’rinishi bo’lgan kvadrat alohida o’rinni egallaydi. O’quvchilar har qanday kvadrat to’g’ri burchak ekanligini va aksincha har qanday to’g’ri to’rtburchak kvadrat emasligini tushinib olishlari kerak. To’g’ri burchakni o’rganishga bag’ishlangan mashg’ulotdan bir parcha har bir o

II.BOB.BOSHLANG’ICH SINF O’QUVCHILARINI GEOMETRIK MATERIAL BO’YICHA BILIM VA MALAKALARINI RIVOJLANTIRISH METODIKASI 2.1 Boshlang’ich sinf o’quvchilarida uzunlik haqida tasavvurlarni shakllanritish, uzunliklarni o’lchash malakalarni hosil qilish Boshlang’ich sinflarda geometrik material mazmunini aniqlashda geometrik figuralar (nuqta, to’g’ri chiziq, egri chiziq kesmasi, siniq chiziq, burchak, ko’pburchak, aylana, doira) va ularning elementlari haqida o’quvchilarda tasavvurlar tarkib toptirish bilan bir qatorda, murakkab chizmalarda talab etilayotgan figuralarni ajratishga doir, o’quvchilarni o’rab to’rgan predmetlar ichida ularga tanish bo’lgan figuralarni topishga doir, geometrik figuralarni qirqish va qirqilgan bo’lakdardan yangi figuralar yasashga doir, geometrik miqdorlar (kesma uzunli

Geometrik figuralar va ularning xossalarini o’rganishda atrofdagi moddiy narsalar, figuralarning tayyor modellari va chizmalaridan, turli xil vositalardan keng foydalanish tavsiya etiladi. Bular geometrik figuralarning rangli kartondan yoki qalin qog’ozdan tayyorlangan demonstratsion, butun sinf uchun mo’ljallangan modellar, figuralar tasvirlangan plakatlar, diapozitiv, diafilmlar bo’lishi mumkin. O’quvchilar geometrik figuralarning modellari bilan tajriba o’tkazib, figuraning rangi, materiali, katta- kichikligi bu figura uchun muhim bo’lmagan belgilar ekanligini tushunib yetib, o’rganilayotgan geometrik figura uchun muhim bo’lgan belgilarni aniqlaydilar. Ayrim geometrik figuralarni o’rganishda o’quvchilar bilan birgalikda qo’lda ko’rgazmali qurollar tayyorlashga e’tibor berilishi kerak bo

Quyida 10 ta yangicha metodikani keltirib o‘taman: 1. Gamifikatsiya (o‘yinlashtirish) metodikasi • O‘quvchilarga geometriya masalalarini yechish uchun o‘yinlar, kvestlar va turnirlar tashkil qilish. • Masalan, "Matematik qahramon" o‘yini orqali geometrik shakllarni topish va muammolarni hal qilish. 2. Virtual reallik va AR (Augmented Reality) texnologiyalari • VR yoki AR ilovalari yordamida uch o‘lchamli shakllarni interaktiv tarzda o‘rganish. • O‘quvchilar real muhitda shakllarni manipulyatsiya qilishi mumkin.

3. STEM loyihalari asosida o‘rganish Geometriyani muhandislik, texnologiya va san’at bilan bog‘lab, real hayotda ishlatilishini ko‘rsatish. Masalan, maketlar va 3D modellar yasash orqali geometrik tushunchalarni tushuntirish. 4. Kodlash va algoritmik yondashuv Python yoki Scratch kabi dasturlash tillari orqali geometrik shakllarni kod yozib yaratish. Masalan, "Turtle" moduli yordamida turli shakllarni chizish.

5. Flipped Classroom (Teskarilangan sinf) metodikasi • O‘quvchilarga geometriya mavzusini oldindan video darslar orqali tushuntirib, sinfda esa faqat muhokama va amaliy mashg‘ulotlarga e’tibor berish. 6. Storytelling (Hikoya asosida o‘qitish) • Geometriya tarixidan qiziqarli voqealar aytib berish va har bir shaklning kelib chiqishini tushuntirish. • Masalan, Pifagor teoremasi haqidagi afsonalar orqali tushuncha berish.

7. Real muammolarni hal qilish (Problem-based learning) O‘quvchilarga haqiqiy hayotiy muammolarni berib, ularni geometrik yondashuvlar orqali hal qilishni o‘rgatish. Masalan, ko‘priklarning konstruksiyasi yoki binolarning burchaklari bo‘yicha masalalar. 8. Kooperativ o‘qitish va loyiha ishi Guruh ishlarini tashkil etish, har bir o‘quvchiga muayyan rol berish va natijalarni taqdim ettirish. Masalan, "Mening ideal shahrim" loyihasi orqali geometrik figuralardan shahar maketi yaratish.

9. Dasturiy ta’minot va ilovalar yordamida o‘qitish GeoGebra, Desmos, Mathematica kabi dasturlar orqali interaktiv shakllarni o‘rganish. O‘quvchilar o‘zlari tajriba o‘tkazib, shakllarning xususiyatlarini o‘zlari kashf qilishi mumkin. 10. Matematik san’at va dizayn O‘quvchilarni geometrik san’at yaratishga jalb qilish (masalan, islomiy naqshlar yoki mandala yasash). Shakllarni grafik dizayn dasturlarida yaratish orqali vizual o‘rganishni kuchaytirish.

1. Layfxaklar orqali o‘qitish O‘quvchilarga geometriyada samarali va oson usullarni o‘rgatish. &#55357;&#56633; Uchburchak burchaklari yig‘indisi 180° – burchaklarni yirtib, tekis joyga joylashtirish. &#55357;&#56633; Aylana uzunligini tez eslab qolish – "C = π d" formulasini she’r yoki rasm bilan tushuntirish. 2. Rol o‘ynash usuli O‘quvchilarni matematik olim, muhandis yoki me’mor roliga qo‘yish. &#55357;&#56633; " Arximed" doiralar haqidagi kashfiyotini tushuntiradi. &#55357;&#56633; " Quruvchi" o‘z loyihasini yaratib, geometrik shakllardan foydalanadi.

3. Origami texnikasi Qog‘oz buklash orqali geometrik tushunchalarni o‘rganish. &#55357;&#56633; Kvadratni uchburchak va parallelogramga bo‘lish. &#55357;&#56633; Origami orqali simmetriya va nisbatlarni tushuntirish. 4. Rebus va shifrli topshiriqlar Geometriyani jumboqlar va shifrlar orqali qiziqarli o‘rgatish. &#55357;&#56633; Shakllarni topish uchun matematik kodlar. &#55357;&#56633; " Sirli uchburchak" – xususiyatlarini bilib, shaklni ochish.

5. Jismoniy faollik bilan bog‘liq metod Harakat orqali tushunish va eslab qolish. &#55357;&#56633; O‘quvchilar tanasi bilan geometrik shakllar hosil qiladi. &#55357;&#56633; " To‘g‘ri burchak sakrashi" – 90° burchak yasash uchun joyidan sakrash.

XULOSA Geometrik material bolalarning eng sodda geometrik figuralar bilan tanishtirish, ularning fazoviy tasavvurlarini rivojlantirish, shuningdek, arifmetik qonuniyatlarni, bog’lanishlarni ko’rsatmali maqsadlariga xizmat qiladi. (Masalan, to’g’ri to’rtburchakning teng kvadratlarga bo’lingan ko’rsatmali obrazidan ko’paytirishning o’rin almashtirish xossasini bog’lanishi ochib foydalaniladi...). 1-sinfdan boshlab to’g’ri va egri chiziqlar, kesmalar, ko’pburchaklar va ularning elementlari, to’g’ri burchak va hokozo kiritilgan. O’quvchilar geometrik figuralarni tasavvur qila olishni, ularni nomlari, katakli qog’ozga sodda yasashlarni o’rganib olishlari kerak. Bundan tashqari, ular kesma va siniq chiziq uzunligini, ko’pburchak perimetrini, to’g’ri to’rtburchak, kvadrat va umuman har qanday fig

Kichik maktab yoshidagi o’quvchilarga matematikani o’rgatish jarayonida hal etiladigan ko’p masalalar ichida o’quvchilarning fazoviy tafakkur va tasavvurlarini rivojlantirish kam ahamiyat kasb etmaydi (ya’ni katta ahamiyatga ega). Shu narsa aniqki avvalgi mavjud dastur va metodikaga qaraganda hozirgi zamon boshlang’ich maktabi juda ham ilgarilab ketgan. Boshlang’ich sinflarda matematikani o’rganish davomida geometrik material talab va imkoniyat darajasida arifmetik material bilan bog’langan. Yuz haqida boshlang’ich tushunchalarni shakllantirish bo’yicha tayyorgarlik ishi I-II sinflardan boshlanadi. Bosma asosidagi daftarlar bilan ishlashda figuralarni bo’yash, mehnat darslarida qog’ozdan figuralar qiyib olish, tasviriy san’at darslarida rasm solish figurani tekislikning yopiq chiziq bilan

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1.I.Karimov.Barkamol avlod-O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori. — T.: «Sharq» nashriyot-matbaa konserni, 1997. 2. Ahmedov M. Abdurahmonova N.Jumayev M.E. Birinchi sinf matematika darsligi)— T:.«Sharq» 2005-yil., 160 bet 3. Ahmedov M. Mirzahmedov M. To‘rtinchi sinfda matematika darsligi. «Ma’rifat-madadkor», 2002-yil. 4. Ahmedov M., Abdurahmonova N., Jumaev M.E. Birinchi sinf matematika darsligi metodik qo‘llanma.)— T:. «Arnoprint» 2006- yil., 140 bet 5. Bikbayeva N.U, R.I.Sidelnikova,G.A.Adambekova. Boshlang‘ich sinflarda matematika o‘qitish metodikasi. (O‘rta maktab boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari uchun metodik qo‘llanma.) — T:. «O‘qituvchi» 1996-yil. 6. Bikboeva.N.U. Ahmadjonov I.G. Yangiboeva E.Ya. Adambekova G.A. Ikkinchi sinf matematika darsligi. — T:. «O‘

E’tiboringiz uchun rahmat

Купить

Похожие документы
Faxriy yorliq
Kanonik tenglamalar
Tekislikda almashtirishlar yordamida funksiya grafiklarini chizish
Ikkinchi tartibli chiziqning qutb koordinatalaridagi tenglamasi
Fazoviy figuralarni tasvirlash