Grammatik tarjima metodi - Лингвистика - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	79.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	19 Январь 2024
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Лингвистика

Grammatik tarjima metodi

Купить

Grammatik tarjima metodi Reja: Kirish 1. Ta’lim jarayoni 2. Chet tili o’qitish tarixidan 3. Chet tili o’qitishda metodlardan namunalar 4. Chet tili o’qitish qiyichiliklari Xulosa Adabiyotlar

Kirish O’zbekiston Respublikasi Prezidenti I. A. Karimov bugungi kunda eng birinchi navbatda yoshlarga, ya’ni kelajak avlodga katta ishonch va umid bog’lagan. Bunga albatta pedagoglar zimmasiga yuklanadigan vazifa ushbu kelajak avlodga ham ta’li м , ham tarbiya berish yuklanadi. Xaqiqatdan ham bilimli, ziyoli shu qatorda tarbiyali insonlar ko’payar ekan, yurt rivojlanib, rivojlangan mamlakatlar qatoriga qo’shilishi mumkin. Rivojlanish yo’lida borayotgan Respublika prezidenti Islom Abdug’anivich Karimov barcha turdagi ta’lim tarbiya beruvchi pedagoglarga bir necha fahriy unvon va mukofotlar ajratib bergan. Jumladan 1996 yil 26 – aprelda tasdiqlangan “O’zbekiston Respublikasi xalq o’qituvchisi” fahriy unvoni bolalar va yoshlarda ta’lim hamda tarbiya berishda xalq ta’limini rivojlantirish ish

muassasalarining o’qituvchilar malakasini oshirish bilan shug’ullanuvchi uslubiyat kabinetlari, kurslar va institutlarning respublika xalq ta’limini rivojlantirishda alohida hizmat ko’rsatgan xodimlariga shuningdek xalq ta’limi boshqa muassasalarning anashunday hodimlariga beriladi va bundan tashqari birqancha fahriy unvonlar ham mana shu xalq ta’limiga berilgan katta umid bog’lagani yaqqol ko’zga tashlanib turibdi. Muhtaram Prezidantimiz I. A. Karimov mamlakat yoshlarini xorijiy tillarni puxta egallab, xorij mamlakatlarida ham o’qib bilimlarini yanada boyitib kelishida keng yo’lochib, 1997 yil 7 – yanvardagi O’zbekiston Respublikasi prezidentining iqtidorli yoshlarning chet elda ta’lim olishlarini qo’llab – quvvatlash “Umid” jamg’armasini tuzish to’g’risidagi farmon ishlab chiqildi. Prezi

chog’ida rangli toshlar, hayvon suyaklari kabi narsalardan foydalanishgani insoniyat tarihidan ma’lum. Qadimgi “xisob o’rgatish” vositalaridan tortib, to o`qitishning taxnika vositalari ixtiro qilinguniga qadar (XX asrning boshida grampleastinka chiqarilgan) ming yilliklar davomida odam bolasi ta’lim oldi, o’rgandi, tarbiyalandi. XX asr texnika inqilobi zamon deyiladi. Chet tillari o’rgatishda ham tavush yozish asboblaridan foydalanish davri boshlandi. Asrimizning o’quv – tarbiya jarayonini texnikalashtirish bilan tarihiy ahamiyatga molik. Chet tili o’qitish metodlari tarihi. Chet tillariga bo’lgan qiziqish va uning tarihi ko’hna zamonlarga borib taqaladi. Turli tillarda so’zlashuvchi xalqlar o’zaro qiyinchilik, bordi keldi, savdo va iqtisodiy aloqalar orqali bir – birining urf odatini, xa

Mashriqdan mag’ribgacha bo’lgan hududlarda yashovchi xalqlarning chet til o’rganish tarihi bir necha jildlik metodik asar bo’lishi mumkin. Shunga asosan biz metodikaning rivojlanish tarihi haqida fikr yuritamiz. Chet tili o’qitish tarihida asosan metodlar 4 – nom bilan ataladi. 1. Tarjima metodi. 2. To’g’ri metod 3. Aralash metod. 4. Qiyosiy metod. 1.Tarjima metodi. Ushbu metodning nomi odatda “tarjima metodlari” atamasi bilan ko’plikda ishlatiladi. Nomiga ko’ra manosini bilib olish qiyin emas: chet - tili materiali ona tiliga tarjima qilinadi. Ovropada avvaldan yunon tili, keyinchalik lotin tili o’rgatilganda tarjima usuli qilib olingan. XVIII asrning ikkinchi yarmi va XIX asr davomida fransuz tili, XX asrda esa ingliz tili va nihoyat, nemis tili: tarjima orqali o’rganib kelindi. Musulmon

“Gramatika – tarjima metodi” namoyondalari so’z va gap tarjimasini gramatika qoidalarini o’rgatish uchun tatbiq etganlar. Matn tarjima tarafdorlari esa matnini o’qish va uning mazmunini tushunishda tarjimadan foydalanishni maqsad qilib qo’ygan. Xar ikkala tarjima metodini qo’llashdan faqat ta’limiy maqsad ko’zlangan. Chet tili retseptiv tarzda o’rganilgan. O’z davrining tilshunoslik va ruhshunoslik malumotlariga asoslanib, chet til o’qitish metodlari ishlab chiqilgan. Ayrimlar xozirgacha tarjima metodlari usullaridan noo’rin foydalanishmoqda. M; matnni og’zaki tarjima qilish g’ayrimetodik usulidir. Matnning ayrim jumlalari yoki bir – ikki bo’lagini muayyan maqsadda tarjima qilish man etilmaydi. Lug’atdan foydalanib, yangi so’zlarning manolarini ochish maqsadida tarjima qilishga mo’ljallang

Audiolingual metodning asoschilari fiklariga binoan chet til amaliy va ta’limiy maqsadda o’rganiladi. Til materiallaridan chet til jumlalarini tanlash va o’rganishga muhim o’rin beriladi. Nutq faoliyati turlarini o’rganish tartibi quidagicha kechadi: tinglab tushunish – gapirish – o’qish – yozuv. Og’zaki nutq chet tilda aloqa vositasi sifatida yozma nutq esa og’zaki nutq materiali asosida o’rgatiladi. Muallimlar audiolingual metodning bir qancha ijobiy hossalarini maktab tajribasidan biladilar. Ma’lumki nutq namunalarining til o’rgatish birligi darajasida qo’llanilishi, og’zaki nutqning ilgarilashi, og’zaki nutq materialida o’qish va yozuvning o’rgatishi V – VII sinflarda tegishli o’zgarishlar bilan qabul qilingan. Ikkala metodning umumiyligidan tashqari tafovutlari ham bor. M: audiovisual

Aralash metodning yana bir boshqacha ko’rinishi to’gri metod va qiyosiy metod prinsiplarining qorishmasi sifatida vujudga keldi; Ushbu zamonaviy aralash metodning namoyondalari metodistlar amerikalik P. Xegboldt, belgilaylik, F. Klosse, germaneyalik A.Bolen va rus tili o’qitish ruhshunosi B.V.Belyayev tatqiqotlaridan ma’lum va mashhurdir. Aralash metodning xar ikkala yo’nalishi ham o’zining maxsus prinsiplariga ega emas, muayyan metodga ko’proq yon bosishi, shu bilan birga 2 metod qonun qoidalarini omihta tarzda qo’llanilishi ularga xos xususiyatlardandir. Qiyosiy metod. Uning to’liq nomi “ongli – qiyosiy metod” deailadi. Bu metodning asosiysi akademik L. V. Shcherba bo’lib, metodni xozirgi davr chet til o’qitish jarayoniga moslashtirgan, metod asoschisi ishini samarali davom ettirgan peda

ko’rinishida qoida asosida mashq bajarilar edi, zamonaviy ko’rinishida mashq jarayonida amaliy ruhdagi qoida umumlashtiriladi.

Chet til o’qitishda O’zbek talabalariga uchraydigan qiyinchiliklar O’rganilayotgan tilning qiyinchiliklar tilshunoslik tillari aloqasi (kontakti) nomli tarmoqi ilmiy natijalaridan ma'lum bo’ladi. quyida til xodisalarining ta'limdagi qiyinchiliklarini aniqlash va tasniflash xaqida to’xtab o’tamiz. Inson o’z xayotida uzluksiz paydo bo’lib turadigan turli qiyinchiliklarni yangili bilan mashg’ul bo’ladi, insonning kamolatga yetishida qiyinchiliklarga sabr - toqat bilan, aql ishlatib bardosh berishi va ularni yetib o’tishi xal qiluvchi axamiyatga moliq. Chet tili qiyinchiliklarini yengib nutq faoliyati turlarini egallash maktab o’quvchilari tajribasida uchraydigan tabiiy xodisadir. Chet tili qiyinchiliklari nutqda qo’llanadigan til birliklarining funksional jixatdan, semantik (Ma'no

o’xshashliklar mavjud: (p) (t) (k) (s) kabi fonemalar ko’rsatib etilgan. Va boshqa til tajribasidagi umumiylik xosil qiladigan xodisalarni metodika tilida potensial til materiali (potensial leksik grammatika talaffuz birliklari) atamasi bilan ifodalash mumkin. O’quvchilarda ichki imkoniyat, ya'ni tegishli til tajribasida mavjudligi tufayli potensial birlikalrni kam vaqt sarflab o’rganishni iloji bor. Potensial xodisalarni xam tasniflash yoki tipologiyalash (Toifalashtirish) mumkin. Qiyma materialni metodik tipologiyalashtirish til o’qitish samaradorligiga bevosita daxldor qiyinchilik bilan o’zlashtiriladigan til materialini o’qitishda xatolarning kelib chiqish muqarrardir. Demak xatolar qiyinchilik bilan oqibat va sababiyat munosabatida bo’ladi. Binobarin qiyinchiliklarni bartaraf etis

shaklga qarab fikran xarakat qiladi. Reseptiv nutq (tinglash va o’qish) da esa tilning forman tarifiga talnib semantika va funksiya keltirib chiqariladi. Aloqaga kirayotgan tillardagi mushtariklikva tafovutlarni ochishda qiyoslash (kontrastiv) bosqichi natijalari kifol qilmaydi. Undan keyin komparativ (til ichki qiyoslanish) taxlili o’tkaziladi. Tilning ichki xodisalari orasidagi salbiy ta'sir (interferensil) ochiladi. Ikkala (kontrastiv va komparativ) qiyoslash statik (xolatdagi) qiyinchiliklar tipologiyasining, boshqacha qilib aytganda, lingvistik tipologiyani yaratadi. Muallimlar ish tajribasida ko’rsatishicha, statik tipologiya bilan cheklanish amaliyotida o’zini to’liq oqlamaydi, ayrim qiyin xisoblangan xodisalar oson o’rganiladi, ba'zilari esa aksincha - statik tipologiyada q

Endi to’rtinchi bosqichda - statikadagi (qog’ozda, ya'ni nazariy, o’ylab topilgan) qiyinchiliklar til materialini o’rganish chog’idagi xatolar bilan sinchiqlab solishtiriladi. Statik va dinamik qiyinchiliklar qo’shma taxlili u yoki bu til birligining xaqiqatan qiyin yoki osonligidan darak beradi oqibatda qiyinchiliklarning lingvodidaktik tipologiyasi tuziladi maktab xayotida ushbu qiyinchiliklar tipologiyasi ma'lumotiga zid xolatni uchratish mumkin. Oson xisoblanmish birlik to’satdan qiyinchilik tug’diradi ya'ni xatoga olib boradi. Ilmiy tekshirishlarga ko’ra o’quv jarayonilaridagi tashkiliy sabab xam xatolarga yetaklashi mumkin ekan M: o’quvchining diqqat bilan o’tirmasligi, dars qoldirishi (davomatining pastligi) va muallimning metodik noto’g’ri ish tutishi sababli material p

etishgan. Metodik fani mutaxasislari mavjud ta'lumotlarini e'tiborga olib, nutq faoliyatini turlarining xar birida o’z qiyinchiliklari borligini e'tirof etiladi. Reproduktiv tarzda nutq faoliyatini egallash til materialini avvaldan qo’llashni, ma'nosini (semantikasini va nixoyat formasini (yasalishini, tuzilishini) o’rganish tartibini taqozo etadi. Reseptiv egallashda boshqacha yo’l ko’rsatiladi, yasalish ma'nosi va qo’llanilishi, o’zlashtiriladi. Masalan beshinchi sinf ў ? uvchisi aytadigan nut? namunasini idrok etib tushunadi. Tinglab tushunganda keyin o’zi aytadi og’zaki resepsiyada nutq birligining tovush shakli bilan tanishadi, og’zaki repraduk qilda uning qo’llanishini o’rganadi. Shuning o’zigina til materialini nutq faoliyatini turlarida o’zlashtirishning xususiy

nutqiga taqlid qilish vositasida o’zlashtiriladigan til birliklari ushbu guruxga taalluqlidir. Xulosa qilib aytganda, qiyinchiliklarning tipologiyasi quyidagicha yaratilidi. 1.Sodir bo’lish sababiga ko’ra interferension (ta'siriy) va tashkiliy qiyinchiliklar (ona til, ikkinchi til va chet tilning o’z salbiy ta'siri natijasida vujudga keladigan qiyinchiliklar shu turga kiradi) 2. Tilning reseptiv va reproduktiv egallash bilan bog’liq qiyinchiliklar. Ular funksional semantik va formal qiyinchiliklar deb ataladi. 3. Qiyinchiliklar oldini olish omillari nutqtai nazardan ularni xokim va tobe qiyinchiliklarga bo’linadi. Chet til o’qishining tilshunoslik asoslari quyidagi chizmada aks ettiriladi. A) Nemis tilini o’zbek sinflarida o’qitishda uchraydigan fonetik qiyinchiliklar. асиТил систе

Talaffuz o’qitisha o’qitish mazmuning 50% ni tashkil qiladi. Nemis tili unlilari fonetik jixatdan cho’ziq va qisqa unlilarga bo’linishi va ularni o’quvchilar tamonidan to’g’ri talaffuz qilishda o’zbek o’quvchilari tiniq xatolarga yo’l qo’ydilar – cho’ziq unlining o’rniga qisqa unli talaffuz qiladilar yoki aksincha. Bu o’z o’rnida so’z ma'nosini to’g’ri ifodalash uchun tasir ko’rsatadi. nemis tili o’qituvchisi darslikda va matnda beriladigan o’quv materialini o’rgatishda cho’ziq va qisqalik borasidagi xatoliklarni tuzatish uchun qator mashqlar yordamida tuzatsa bo’ladi. O’rta soxasida o’zbek o’quvchilariga qiyin bo’ladigan xodisa so’z urg’usidir. O’zbek tilida urg’u so’zlarning oxirgi bo’g’iniga tushadi, nemis tilida asosan o’zbek o’quvchilari ona tilining so’z urg’usi borasidagi malaka

Xulosa Bugungi kunda yurtimizda ta'lim tarbiyaga juda katta etibor berilmoqda. ayniqsa mustaqil bo’lganimizdan keyin Prizidentimiz I.A Karimov ta'lim samarali rivojlanishini yuksak o’rinlarga qo’ydi. kelajakda yuksak kadrlar yetishib chiqish uchun yoshlarga katta shart sharoitlar yaratib berildi. Biz yoshlar bunday sharoitlardan unumli foydalanishimiz kerak. Ta'limni rivojlantirishda va chet el davlati bilan xamkorliklar tuziladi. Bugungi kunda juda ko’p yoshlarimiz o’z bilimlarini chet elda oshirib kelmoqdalar. Mustaqil O’zbekistonimiz yuksalishida xorijiy tillarni o’rganishi katta axamiyatga ega Chet tili nutqini o’rgatishda tilshunoslik muxum o’rin tutadi chet tili o’qitish atamasi, avvalroq kayd etilganidek chet tilda nutqni o’rgatish ma'nosini bildiradi. Til deganda m

Bu o’z o’rnida so’z ma'nosini to’g’ri ifodalash uchun ta'sir ko’rsatadi nemis o’qituvchisi darsda va matnda beriladigan o’quv materiallari o’rgatishda cho’ziq va qisqalik borasidagi xatolikni tuzatish uchun qator mashq bajarishiga erinmasligi kerak. Chunki bu kamchilikni bu xatolikni mashq yordamida tuzatsa bo’ladi. Urg’u soxasida o’zbek o’quvchilariga qiyin bo’ladigan xodisa so’z urg’usidadir o’zbek tilida urg’u so’zlarni oxirgi bog’inga tushsa nemis tilida asosan birinchi bo’g’inga urg’u ko’p xolda tushadi O’zbek o’quvchilari ona tilining so’z urg’usi borasidagi malakasini nemis tilida xam foydalanadi. Afsuski bu ko’p xatoliklarga olib keladi. Nemis tili ko’p bo’g’inli so’zlarda o’quvchilar urg’uni oxirgi bo’g’inga qo’yishi mumkin. Paydo bo’ladigan bu xatolikni mashq yordamida t

Adabiyotlar 1. Rustambayev M.X., Tuxtasheva U.A. Advokatura: kasb xunar kollejlari uchun o’quv qullanma. - T.: Ilm Ziyo, 2010. – 232 bet. 2. Rustambayev M.X., Tuxtasheva U.A. Sud hokimiyati va O’zbekiston Respublikasida sud huquq isloxotlar: ilmiy-publitsistik nashr. - Toshkent: TDYUI nashriyoti, 2009. – 559 b. 3. Salomov B. O’zbekistonda advokatlik faoliyati. - T.: Adolat, 1-2 tom 2000. – 225 b. 4. O’zbekiston Respublikasida advokatlik faoliyati: Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan 5380100 yurisprudensiya yo’nalishi bo’yicha bakalavriat talabalari uchun darslik: 2 jildik. / Mualliflar: G.Abdumajidov va boshq. – T. Konsauditinform-Nashr, 2007. – 360 b. - 472 b. 5. Jo’rayev I.B. O’zbekiston Respublikasida advokatlik faoliyati. O’quv uslubiy qo’llanma. - Toshkent: TDYUI, 2010 yil

Купить

Похожие документы
Tilshunoslik va psixologiya
Badiiy matnda nisbiy so‘zlar yordamida bog‘langan qo‘shma gaplar
Murakkab qo‘shma gaplar
Sintaktik va sintagmatik munosabat
O‘zbek tilshunosligida aksentuatsiya va sillabika. Urg‘u va bo‘g‘in