Hozirgi o‘zbek tilida qo‘shma fe’l yasalish qoliplari - Лингвистика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Лингвистика

Hozirgi o‘zbek tilida qo‘shma fe’l yasalish qoliplari

Купить

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI QARSHI DAVLAT UNIVERSITETI O‘ZBEK FILOLOGIYASI FAKULTETI O’ZBEK TILSHUNOSLIGI KAFEDRASI JO’RAYEVA MAHLIYO ning 5120100 - Filologiya va tillarni o‘qitish (o‘zbek tili) ta’lim yo’nalishi bo’yicha bakalavr darajasini olish uchun Hozirgi o‘zbek tilida qo‘shma fe’l yasalish qoliplari mavzusida yozgan BITIRUV MALAKAVIY ISHI TAQDIMOTI Qarshi – 2015 www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Milliy qadriyatlarimizning asosiy ustunlaridan biri bo‘lgan ona tilimizga ana shunday yuksak e’tibor tufayli 1989-yilning 21-oktabr kuni qizg‘in bahs va tortishuvlardan so‘ng siyosiy-ma’naviy hayotimizdagi unu tilmas hodisa amalga oshirilgani - o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilgani istiqlol tarixining yana bir yorqin sahifasini tashkil etadi ” ( Karimov I.A. O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida. T . : O‘zbekiston, 2011 ) www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

MUNDARIJAMUNDARIJA KIRISH KIRISH I-BOB. O‘zbek tilida qo‘shma so‘z yasalish qoliplariI-BOB. O‘zbek tilida qo‘shma so‘z yasalish qoliplari 1-§. O‘zbek tilida yangi so‘z yasalish usullari1-§. O‘zbek tilida yangi so‘z yasalish usullari 2-§. So‘z turkumlarida serunum qo‘shma so‘z yasash qoliplari2-§. So‘z turkumlarida serunum qo‘shma so‘z yasash qoliplari 3-§. 3-§. Yasama Yasama so‘zlarda so‘zlarda leksemalashish leksemalashish jarayonlarijarayonlari 4-§. Fe’lning asosiy mazmuniy guruhlari va ularning yasalish usullari 4-§. Fe’lning asosiy mazmuniy guruhlari va ularning yasalish usullari II-BOB. O‘zbek tilida qo‘shma fe’l yasash qoliplariII-BOB. O‘zbek tilida qo‘shma fe’l yasash qoliplari 1-§. Fe’llarning umumiy grammatik ma’nosi va yasalish qoliplari1-§. Fe’llarning umumiy grammatik ma’nosi v

Mavzuning dolzarbligiMavzuning dolzarbligi .. Til millat qiyofasining bir bo‘lagi. Uning sofligi, meyoriyligi, to‘g‘riligi milliy madaniyatimiz darajasini belgilab beradi. Istiqlol tufayli milliy tilshunoslikda tub burilishlar yuz berdi. Til va nutq hodisalarining farqlanishi, gap bo‘laklari, so‘z turkumlari bilan bog‘liq ta’limotning o‘zgarishi mavjud ko‘pgina qoidalarni qayta ko‘rib chiqish ehtiyojini yuzaga keltirdi. Turkiy tillar gap qurilishida tutgan mavqeiga ko‘ra fe’llar so‘z turkumlari sirasida birinchi o‘ringa chiqarildi. Fe’l va uni o‘qitish bilan bog‘liq mavzular morfologiya bo‘limining asosiy mavzusi hisoblanadi. Tilshunosligimizda qo‘shma fe’l yasalishining ikkita asosiy qolipi mavjud bo‘lib, mavjud manbalarda ushbu qoliplar atroflicha o‘rganilgan. Tilimizda shunday qurilmala

Muammoning o‘rganilganlik darajasi.Muammoning o‘rganilganlik darajasi. Fe’l, xususan, uning yasalishi masalasi tilshunosligimizda an’anaviy usullarda ham, formal- funksional usulda ham mukammal o‘rganilgan. F.Kamol, U.Tursunov, F.Abdullayev, A.G‘ulomov, A.Rustamov, G‘.Abdurahmonov, M.Asqarova, A.Hojiyev, Sh.Shoabdurahmonovlar bu sohada chuqur izlanishlar olib borishgan. Ayniqsa, akademik A.Hojiyevning «Fe’l» (1973), «Ko‘makchi fe’l» (1966), «To‘liqsiz fe’l» (1970), «O‘zbek tilida so‘z yasalishi» (1998, 2007), «O‘zbek tilida qo‘shma, juft va takroriy so‘z» monografiyalari diqqatga sazovor. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

BMIning maqsad va vazifalariBMIning maqsad va vazifalari Malakaviy ishda uzluksiz ta’lim bo‘g‘inlari – maktab, akademik litsey, kasb-hunar kolleji va oliy ta’limda qo‘shma fe’llarni o‘qitishga doir qarashlarni bir tizimga yig‘ish va ularni o‘qitishdagi chalkashliklar, xilma-xilliklarni izohlash, mavjud muammolarga aniqlik kiritish maqsad qilib olingan. Ushbu maqsadga erishish quyidagi vazifalarni bajarishni talab qiladi: • O‘zbek tilida qo‘shma so‘z yasalish qoliplarini o‘rganish; • So‘z turkumlarida serunum qo‘shma so‘z yasash qoliplarini aniqlash; • Yasama so‘zlarda leksemalashish jarayonlarini o‘rganish; • O‘zbek tilida qo‘shma fe’l yasash qoliplarini ajratish; • [Mustaqil fe’l + mustaqil fe’l] qolipi hosilalari tahlili; • [Fe’l bo‘lmagan so‘z+yordamchi fe’l] qolipi hosilalari tahlili;

BMIning ilmiy yangiligiBMIning ilmiy yangiligi Malakaviy ishning ilmiy yangiligi hozirga qadar biror birikuvga aniq nisbat berilmagan mazkur fe’llarning qo‘shma fe’l yasalishining uchinchi qolipi [Ot+beligili yoki belgisiz tushum, jo‘nalish kelishigi shakli + yordamchi fe’l] hosilasi ekanligini asoslab berishidir. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyatiTadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyati . . BMIdagi materiallardan o‘rta maktab, akdemik litsey, kasb-hunar kolleji va oliy o‘quv yurtlari uchun yaratilgan dastur va darsliklardagi mavzuga aloqador fikrlarni qiyosiy o‘rganib bir tizimga yig‘ishda, chalkashliklarni bartaraf etishda keng foydalanish mumkin. Undan oliy ta‘lim tizimida o’zbek filologiyasi yo’nalishida tahsil olayotgan talabalarga «Hozirgi o’zbek adabiy tili» fanining qo‘shma gap sintaksisi bo‘limini o’qitishda, «O’zbek tili o’qitish metodikasi» fanini o’qitishda keng foydalanish mumkin; Shuningdek, o’zbek filologiyasi yo’nalishi bo’yicha ta‘lim olayotgan magistr va aspirantlar, tadqiqotchilar, maktab, litsey, kollej o’qituvchilari ham ishdan unumli foydalanishlari mumkin. www.arxiv.uzwww.ar

TURG’UN BIRIKMA KO’MAKCHI FE’LLI SO’Z QO’SHILMASI GAPSO’Z BIRIKMASI QO’SHMA FE’LQO’SHMA FE’L www.arxiv.uzwww.arxiv.uz32 3302 38 33 2F0D040D

HOLDAN TOYMOQ KETIB QOLMOQ TONG OTDIO’QIB BILMOQ SOTIB OLMOQ HIMOYA QILMOQ RAQSGA TUSHMOQ SOTIB OLMOQ HIMOYA QILMOQ RAQSGA TUSHMOQ www.arxiv.uzwww.arxiv.uz32 34 30 02 2F0D

[Ot+beligili yoki belgisiz tushum, jo‘nalish kelishigi shakli + yordamchi fe’l] qolipi hosila lari tartibga keltirmoq, tushga kirmoq, tartibga keltirmoq, tushga kirmoq, raqsga tushmoq, bir qarorga raqsga tushmoq, bir qarorga kelmoq, bir xulosaga kelmoq, kelmoq, bir xulosaga kelmoq, bahsga chorlamoq, uy qurmoq, bahsga chorlamoq, uy qurmoq, o’rin solmoq, chapak chalmoq, o‘t o’rin solmoq, chapak chalmoq, o‘t yoqmoq, uy solmoq, xotin olmoq, yoqmoq, uy solmoq, xotin olmoq, rasm chizmoq rasm chizmoq www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

[fe’l bo‘lmagan so‘z (ism) + yordamchi fe’l] qolipining quyi qoliplari • [ot + qil, et, bo‘l, ayla, ber, sol, ko‘r, ol, top yordamchi [ot + qil, et, bo‘l, ayla, ber, sol, ko‘r, ol, top yordamchi fe’llari] – fe’llari] – hikoya qilmoq, himoya qilmoq, qayd etmoq, hikoya qilmoq, himoya qilmoq, qayd etmoq, ayyuhannos solmoq, javob bermoq, javob olmoq, xalal ayyuhannos solmoq, javob bermoq, javob olmoq, xalal bermoq, xabar olmoq, qiron solmoq, tush ko‘rmoq, qo‘nim bermoq, xabar olmoq, qiron solmoq, tush ko‘rmoq, qo‘nim topmoq, razm solmoq, inkor aylamoq, uchuvchi bo‘lmoqtopmoq, razm solmoq, inkor aylamoq, uchuvchi bo‘lmoq ;; • [sifat + qil, bo‘l, ayla, ko‘r yordamchi fe’llari] – [sifat + qil, bo‘l, ayla, ko‘r yordamchi fe’llari] – abgor qilmoq, abgor qilmoq, tayyor qilmoq, ado bo‘lmoq, tayyor bo

O’zbek tilida qo’shma fe’l yasalish qoliplari [ mustaqil fe’l + mustaqil fe’l] [fe’l bo‘lmagan so‘z (ism) + yordamchi fe’l] [Ot+beligili yoki belgisiz tushum, jo‘nalish kelishigi shakli + yordamchi fe’l] www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Xulosa va takliflarXulosa va takliflar Malakaviy ishdan quyidagi umumiy xulosalarga kelindi:Malakaviy ishdan quyidagi umumiy xulosalarga kelindi: • [Ot+beligili yoki belgisiz tushum, jo‘nalish kelishigi shakli + yordamchi fe’l] qolipi hosilasi bo‘lgan tartibga keltirmoq, tushga kirmoq, raqsga tushmoq, bir qarorga kelmoq, bir xulosaga kelmoq, bahsga chorlamoq, uy qurmoq, o’rin solmoq, chapak chalmoq, o‘t yoqmoq, uy solmoq, xotin olmoq, rasm chizmoq birikuvlari asosdan anglashilgan ma’nodan uzoqlashmagan holda yangi atash ma’nosini yuzaga keltirmoqda • Birinchi qism tarkibida jo‘nalish kelishigi, ko‘p hollarda belgisiz tushum kelishigi shaklining mavjudligi ushbu birikuvlarni ba’zan boshqaruvli so‘z birikmasi sifatida qarashga, ba’zan ibora sifatida qarashga olib kelmoqda. • O‘zbek tilshunos

Foydalanilgan ilmiy va badiiy adabiyotlar ro’yxatiFoydalanilgan ilmiy va badiiy adabiyotlar ro’yxati I.A.Karimov. O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida. Toshkent, “O‘zbekiston”, 2011., B.-67 I.A.Karimov. «Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch» Toshkent.: 2008 I.A.Karimov. Barkamol avlod – O`zbekiston taraqqiyotining poydevori. – T.: Sharq.1997-yil. 63-bet. Ne’matov H.G‘. Fe’l, uning forma va kategoriyalari // O‘ TA , 1972, – № 1. – B. 39– 47; – № 2. – B. 42– 50. G‘ulomov A. Fe’l. – T., 1964. G‘ulomov A. Fe’l. Hozirgi zamon o‘zbek tili kursidan materiallar. – T.: 1954. G‘ulomov A., Asqarova M. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – T.:O‘qituvchi, 1987. G‘ulomov A.G‘. Respublika oliy maktablarida o‘zbek tilshunosligi dissiplinalari // O‘zbek Hojiyev A. O‘zbek tilida ko‘makchi fe’llar. – T.: Fan,

E’TIBORINGIZ E’TIBORINGIZ UCHUN UCHUN RAXMAT!RAXMAT! www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Купить

Похожие документы
Tilshunoslik va psixologiya
Badiiy matnda nisbiy so‘zlar yordamida bog‘langan qo‘shma gaplar
Murakkab qo‘shma gaplar
Sintaktik va sintagmatik munosabat
O‘zbek tilshunosligida aksentuatsiya va sillabika. Urg‘u va bo‘g‘in