Ifodalilik va ibora 11-sinf - Лингвистика - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	2.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	13 Апрель 2023
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Лингвистика

Ifodalilik va ibora 11-sinf

Купить

Taqdimot 11-sinf Ona- tili darsligi asosida tayyorlangan

18-Mavzu: Ifodalilik va ibora

Tilning so’z xazinasi nutqiy ifodalilikning o’ziga xos asosiy manbalaridan biridir. Ammo tilning lug’at boyligidagi so’zlar bilan frazeo logik iboralar solishtirilganda, iboralarning ifodalilik nuqtayi nazaridan imkoniyati sezilarli darajada katta ekanligi yaqqol ko’rinadi

Frazeologik iboralarning deyarli barchasi ekspressivlikka, obrazlilikka, alohida ifodalilikka egadir. Masalan, kutmagan so’zi yetti uxlab tushiga kirmagan iborasi bilan ma’nodosh, ammo ibora ifodalilik jihatidan so’zdan ancha ustun. Yana qiyoslang: o’taketgan – uchiga chiqqan; beqiyos (juda) – yer bilan osmoncha; albatta – turgan gap; hech qa chon – ikki dunyoda (ham); yashirin – yeng ichida. Frazeologik iboralar o’z ma’nodoshlari bo’lmish so’zlarga nisbatan, birinchidan, ma’noni kuchli daraja bilan ifodalasa, ikkinchidan, ularda obrazlilik yorqin bir tarzda aks etadi

Frazeologik iboralar turmushdagi turli voqea-hodisalarga guvoh bo’lish, kishilarning xilma-xil harakat-holatlariga baho berish, tajribalarini umumlashtirish asosida xalq chiqargan aniq-tiniq xulosalarning o’ziga xos obrazli ifodalaridir. Shuning uchun ham ular nutqning ifodaliligini ta’minlashda betakror vositalardir. So’z san’atining ustalari tildagi bu vositalardan unumli foydalanadilar. Iboralarning asosiy qo’llanish o’rni, yashash joyi, asosan, badiiy uslub dir. Ilmiy va rasmiy uslublarda esa iboralar deyarli qo’llanmaydi.

Topshiriq. She’riy parchani o’qing. Unda qo’llangan jonni baxsh etmoq, boshga ko’tarmoq iboralarining ma’nolarini va ularda aks etgan ifodalilikni izohlang. Yaratishzavqidansipqorginto’yib, Kelajakpoyigabaxshetgin jonni. Ozodlik, obodlik baxtinisuyib, Boshingga ko’targin O’zbekistonn i.

85-mashq. Parchani o’qing, undagi xursand bo’lmoq so’zi va boshi osmonga yetmoq iborasi o’rtasidagi ifodalilik darajasi farqini tushuntiring. Xatni o’qidingizmi? Ha... o’qidim... Achchig’ingiz kelmadimi? Nega, nega... xursand bo’ldim... Xursand bo’ldingizmi? Rostdan-a? Boshim osmonga yetdi. (Cho’lpon)

86-mashq. Matndagi iboralarning ma’nolarini izohlang, ulardagi to’g’ri ma’nolar asosida yaratilgan kulgining mohiyatini tushuntiring .

.87-mashq. Ignaday narsani tuyaday qilmoq – bo’rttirmoq; igna ustida o’tirmoq – bezovta bo’lmoq, qo’y og’zidan cho’p olmagan – mo’min, yuvosh; tegganga tegib, tegmaganga kesak otadigan – tegajoq, xira juftliklaridagi iboralarning ifodalilik darajasi haqida fikrlashing

88-mashq. Berilgan parchadagi iboralarni toping. Ularning matn ifodalili gini ta’minlashdagi ishtirokini izohlang .

89-mashq. Berilgan she’rdagi iboraning badiiy qimmatini baholashga harakat qiling. Kapalakning kapalagi Qarang, qarang Yetvoldi deb, Gulga qo’ngan Yuraklarim urib ketdi... Kapalakka, Bu holatdan Qachon ko’rsam, Kapalak ham Uchib yurar Cho’chib ketdi, O’zi yakka. Kapalakning Bir yomon qush Kapalagi Uni birdan Uchib ketdi. .

Iboralar ifodalaydigan ma’nolar so’z ma’nolaridan qanday farq qiladi? Iboralarning obrazliligi haqidagi fikrlaringizni bayon qiling. Nutq ifodaliligini ta’minlashda iboralarning ishtirokini misollar aso sida tushuntiring. Ijodkorning iboralarni qo’llashdagi mahorati haqida gapiring

90-mashq. O’zingiz o’qiyotgan badiiy asardan o’nta frazeo logik ibora ni topib, gap ichida ko’chiring. Bu iboralar bilan ma’nodosh bo’lgan so’zlarni aniqlang va iboralarning nutq ifodaliligini ta’minlashdagi ishtirokini izohlang.

Topshiriq. Berilgan ikki gapda qo’llangan kichkina so’zining ma’nolaridagi farqni izohlashga harakat qiling.

E’TIBORINGI Z UCHUN RAHMAT !

Купить

Похожие документы
Tilshunoslik va psixologiya
Badiiy matnda nisbiy so‘zlar yordamida bog‘langan qo‘shma gaplar
Murakkab qo‘shma gaplar
Sintaktik va sintagmatik munosabat
O‘zbek tilshunosligida aksentuatsiya va sillabika. Urg‘u va bo‘g‘in