Ijtimoiy himoya vositalari 9-sinf - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	3.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	15 Февраль 2022
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Ijtimoiy himoya vositalari 9-sinf

Купить

9-sinf iqtisodiy bilim asoslari darsligi asosida 25-mavzu:Ijtimoiy himoya vositalari

Yuqoridagi chizmada ish beruvchi korxona, firmalar bilan ularda yollanib ishlayotgan ishchilar o‘rtasidagi nizo tasvirlangan. 1. Siz ish beruvchi sifatida qanday qilib nizoni hal qilgan bo‘lar edingiz? 2. Siz ishga yollanuvchi sifatida o‘z manfaatlaringizni qanday himoya qilgan bo‘lar edingiz? 3. Siz davlat vakili sifatida bu nizoni qanday hal qilgan bo‘lar edingiz? 4. Kasaba uyushmalari haqida nimalarni bilasiz?

Ishsizlik turlaridan eng zararlisi bu – davriy ishsizlikdir. Bunday ishsizlik nafaqat alohida shaxs, balki butun mamlakat iqtisodiyotiga, butun jamiyatga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Mamlakatda davriy ishsizlikning paydo bo‘lishi iqtisodiyotga katta salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Mustaqillik yillarining boshida mamlaka timizda vujudga kelgan vaziyat bunga misol bo‘la oladi.

Sobiq ittifoqdan qolgan qoloq agrar iqtisodiyot, oldingi iqtisodiy aloqalarning uzilib qolishi, ishlab chiqarish hajmining keskin kamayib ketishi, respublikamiz iqtisodiyotining yangi bozor iqtisodiyotiga o‘tishi bilan bog‘liq chuqur iqtisodiy va ijtimoiy o‘zgarishlar mamlakatimizda davriy ishsizlikni keltirib chiqardi. Davriy ishsizlik paytida ko‘plab zavod va fabrikalar ishlashdan to‘xtaydi.

Minglab odamlar qishloqdan shaharga ish qidirib boradilar. Narx- navoning oshishi, yashash sharoitlarining og‘irlashgani tufayli oldinlari ishlamasdan yurgan uy bekalari, nafaqaxo‘rlar va talabalar ham ish qidirib qoladilar. Natijada, ishchi kuchi bozoridagi muvozanat butun mamlakat miqyosida buziladi. Shu bois bunday ishsizlikning oldini olish davla tning eng muhim vazifalaridan biri hisoblanadi. Ishchi kuchi bozoridagi muvozanatni saqlab turish davlatning eng dolzarb vazifalaridan biridir. Bozor iqtisodiyoti sharoitida ishchi kuchi resurslarining asosiy manbasi bo‘lgan aholini ishsizlik balosidan himoya qilish bo‘yicha muttasil ish olib boriladi.

Bu ish bilan mehnat birjalari shug‘ullanadi. Mehnat birjasi ish beruvchi korxonalar va ish qidirib yurgan kishilar o‘rtasida vositachilik qiladigan davlat tashkilotidir. Mehnat birjasi ishsizlarni ro‘yxatga oladi, korxonalardagi bo‘sh ish o‘rinlarini aniqlaydi va ish qidirib yurgan kishilarni bu korxonalarga ishga yollaydi. Mehnat birjasiga murojaat qilgan ishsizga, kasbi bo‘yicha ish topilmasa, “ishsiz” degan maqom beriladi va ma’lum vaqtgacha ishsizlik nafaqasi bilan ta’minlab turiladi.

Ba’zi hollarda, yollanma ishchilar va ish beruvchi korxonalar o‘rtasida oylik maosh miqdori, ishlash sharoitlari va mehnat xavfsizligini ta’minlash masalalarida nizolar kelib chiqadi. Yollanma ishchilar o‘z manfaatlarini himoya qilish maqsadida kasaba uyushmalariga birlashadi. Kasaba uyushmalari nodavlat, jamoat tashkiloti bo‘lib, o‘z a’zolari manfaatlarini himoya qiladi.

Kasaba uyushmalarining maqsadlari quyidagilardan iborat: 1. Kasaba uyushmalari a’zolarining iqtisodiy, ijtimoiy, kasbiy maishiy talablarini himoya qilish. Ularning turmush daraja ko‘rsatkichlarini oshirish uchun kurashish. 2. Kasaba uyushmalari a’zolari nomidan boshqaruv organlari oldida vakillik funksiyalarini amalga oshirish. 3. Kasaba uyushmasi a’zosi bo‘lgan ishchilarning hayot sifati mezonlarini sezilarli ko‘tarishga intilish.

Bu maqsadlarga erishish uchun kasaba uyushmalari quyidagi vazifalarni amalga oshiradilar: 1. Munosib va haqqoniy ish haqi, pensiya va ijtimoiy nafaqalarni ta’minlashga intilish. 2. Ishchi va xizmatchilarning manfaatlarini himoya qilish maqsadida turli darajadagi muzokaralarda qatnashish. 3. Mehnatkashlarning ta’lim va tibbiy xizmat olish kafolatlarini ta’minlashga harakat qilish. 4. Ish beruvchilar tomonidan O‘zbekiston Respublikasi qonunlari, farmon, qaror va boshqa normativ hujjatlar talablariga rioya qilinishi ustidan nazoratni amalga oshirish.

5. Kasaba uyushmalari a’zolarini noqonuniy ishdan bo‘shatilishidan himoya qilish. 6. Fuqarolarning ish bilan ta’minlanganligi bo‘yicha kuzatuv olib borish. 7. Ishdan bo‘shaganlar bo‘yicha barcha shartnomaviy kafolatlarga amal qilinishini ta’minlash. 8. Mehnatkashlarning ish joylarida mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi talablari ustidan nazorat o‘rnatish

Har qanday davlatda ishsizlik muammosi mavjud bo‘lib, undan butunlay xalos bo‘lishning iloji yo‘q. Mamlakatda friksion va tarkibiy ishsizlik turlarining bo‘lishi iqtisodiyotda katta o‘zgarishlarga olib kelmaydi va jamiyat uchun qaysidir ma’noda tabiiy holat hisoblanadi. Mamlakatda faqat friksion va tarkibiy ishsizlik mavjud bo‘lgan holat to‘la bandlik deb ataladi.

Bu holatdagi ishsizlik darajasi esa tabiiy ishsizlik darajasi deb yuritiladi. Bir hisobda, mamlakatda tabiiy ishsizlikning bo‘lgani ma’qul. Chunki bunday ishsizlarning bo‘lishi ish bilan band aholini yaxshiroq ishlashga undaydi. Ishsizlarni bekor yurmasdan, malakalarini oshirib, tezroq ish topishga majbur qiladi. Mamlakatdagi tabiiy ishsizlik darajasining 4—5 foiz bo‘lishi me’yoriy holat hisoblanadi. Tabiiy ishsizlik darajasi – mamlakatda faqat friksion va tarkibiy ishsizlik bo‘lgan vaziyatdagi ishsizlik darajasi. To‘la bandlik – mamlaka tda faqa t tabiiy ishsizlik bo‘lgan vaziyatdagi bandlik.

Davlat ishchi kuchi bozorini tartibga solish va ishsizlikning oldini olish maqsadida quyidagi chora-tadbirlarni qo‘llaydi: — mamlakatda qancha ish o‘rinlari bor, qancha odam ish bilan band, qancha odam ishsiz, ishchi kuchi bozorida qanday o‘zgarishlar kutilmoqda kabi savollarga javob topadi; — aholini ish bilan to‘laroq ta’minlash dasturlarini ishlab chiqadi, tadbirkorlikni qo‘llab, qo‘shimcha ish o‘rinlarini yaratadi;

— aholini kasbga yo‘naltirish, ish o‘rinlari haqida ma’lumot yetkazish va targ‘ibot ishlari bilan shug‘ullanadi; — iqtisodiyot uchun zarur mutaxassislar va ishchi kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish ishlarini amalga oshiradi; — aholini ishga joylashtirish masalalari bilan shug‘ullanadi; — aholini ijtimoiy himoya qilish chora- tadbirlarini ko‘radi, ishsizlarni ro‘yxatga oladi va ishsizlik nafaqalarini beradi.

Купить