Информация о документе

Цена 15000UZS
Размер 47.0KB
Покупки 0
Дата загрузки 02 Октябрь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Экономика

Продавец

Amriddin Hamroqulov

Дата регистрации 23 Февраль 2025

117 Продаж

Ijtimoiy xodim — suhbat savollari va javoblari Ijtimoiy xodim lavozimi uchun suhbat savollari Ijtimoiy xodim ishga kirish savollari va javoblari

Купить
Ijtimoiy xodim · suhbat savollari I J T I M O I Y X O D I M Suhbat savollari: savol va javoblar 2026 168 ta savol · 2 ta bo‘lim 1. Bosh ijtimoiy xodim 1-164 2. Umumiy huquqiy, boshqaruv va qo‘shimcha savollar 165 -168 ISHGA KIRISH UCHUN SAVOLLAR ARGOS VAKANSIYA SAYTIDAN OLINGAN VA ILMIY USLUBDA BARCHASIGA JAVOB YOZIB BERILGAN ARGOS VAKANSIYA SAYTIDA SUHBAT SAVOOLLARI SONI 2026 YIL SENTABR HOLATIGA KURA 168 TA SAVOLDAN IBORAT Sahifa 1 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 1. Bosh ijtimoiy xodim Savollar 1–164 1-savol. Bosh ijtimoiy xodim “ijtimoiy xizmatlar sifati”ni tahlil qilishda birinchi navbatda nimaga e’tibor qaratishi kerak? Birinchi navbatda xizmat oluvchining real ehtiyojlari to‘liq va to‘g‘ri aniqlanganligiga, ko‘rsatilgan xizmatning belgilangan muddat va me’yorlarga muvofiqligiga, natijaning xizmat oluvchi ahvolini haqiqatan yaxshilaganligiga hamda xizmat oluvchining o‘zi va oila a’zolarining mamnunligiga e’tibor qaratiladi. 2-savol. Qanday hujjatlar Bosh ijtimoiy xodim faoliyatining me’yoriy-huquqiy asosini bevosita belgilaydi? Uning faoliyati O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, “Ijtimoiy xizmatlar to‘g‘risida”gi qonun hujjatlari, Prezident va Vazirlar Mahkamasining ijtimoiy himoyaga oid farmon va qarorlari (jumladan PF- 209, PQ-330, 313-son va 654-son qarorlar), shuningdek “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi va Ijtimoiy himoya milliy agentligi tomonidan tasdiqlangan lavozim yo‘riqnomasi va ichki reglamentlar asosida tashkil etiladi. Eslatma: Hujjat raqam va sanalarini lex.uz orqali tekshirib oling. 3-savol. Bosh ijtimoiy xodim ijtimoiy xodimlar faoliyatini baholashda qaysi yondashuvni qo‘llashi eng maqbul hisoblanadi? Eng maqbul yondashuv — natijaga yo‘naltirilgan va superviziyaga asoslangan kompleks yondashuv. Unda ijtimoiy xodimning keyslarni to‘g‘ri ochish va yuritish sifati, muddatlarga rioyasi, xizmat oluvchi bilan muloqot etikasi hamda erishilgan real natijalar (masalan, oila bandlikka jalb etilgani, xatarlar kamayganligi) birgalikda hisobga olinadi. Faqat miqdoriy ko‘rsatkichlar bilan cheklanilmaydi. 4-savol. Ijtimoiy ish deganda nimani tushunasiz? Ijtimoiy ish — muhtoj shaxs, oila yoki guruhning ehtiyojlarini aniqlash, ularga ijtimoiy, psixologik, huquqiy va moddiy yordam ko‘rsatish, ularning hayotiy muammolarini mustaqil hal qilish qobiliyatini tiklash va jamiyatga qayta moslashishiga ko‘maklashishga qaratilgan kasbiy faoliyat turidir. 5-savol. Ijtimoiy ish (keys)ni ochishda birlamchi mezon sifatida nimaga asoslanish zarur? Birlamchi mezon sifatida shaxs yoki oilaning haqiqiy ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli, ehtiyojlari va xatar darajasini ob’ektiv aks ettiruvchi birlamchi baholash (ariza, mahalla ma’lumotlari, tegishli reyestrlardagi ma’lumotlar) natijalariga asoslanish zarur. Ya’ni tasdiqlangan faktlarga tayanib, shaxsning ijtimoiy yordamga muhtojligi hujjatlashtirilgan bo‘lishi kerak. 6-savol. Ijtimoiy xizmatlarni individual rejalashtirishda asosiy omil nima hisoblanadi? Asosiy omil — xizmat oluvchining shaxsiy ehtiyojlari, imkoniyatlari, oilaviy va ijtimoiy sharoiti hamda uning o‘zi bildirgan maqsad-istaklarini hisobga olgan holda, unga mos individual yordam rejasini (aniq muddat, mas’ul shaxslar va kutilayotgan natija bilan) tuzishdir. 7-savol. Referal xizmat deganda nimani tushunasiz? Referal xizmat — xizmat oluvchining ehtiyojiga mos, biroq berilgan tashkilot vakolatidan tashqarida bo‘lgan yordamni (masalan, tibbiy, huquqiy, psixologik) boshqa ixtisoslashgan tashkilot yoki mutaxassisga yo‘naltirish va u yerda xizmat olishini kuzatib borish jarayonidir. Sahifa 2 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 8-savol. Xizmat foydalanuvchisi bilan ishlashda axloqiy kodeksga muvofiq qaysi yondashuvlarga amal qilinadi? Axloqiy kodeksga ko‘ra shaxsga hurmat va uning qadr-qimmatini e’tirof etish, maxfiylikni saqlash, kamsitmaslik, xizmat oluvchining o‘zini o‘zi belgilash huquqini hurmat qilish, xolislik va halollik, shuningdek uning roziligisiz shaxsiy ma’lumotlarini oshkor qilmaslik kabi yondashuvlarga qat’iy amal qilinadi. 9-savol. Ijtimoiy xodim xizmatini baholashda eng asosiy ko‘rsatkich nima? Eng asosiy ko‘rsatkich — xizmat oluvchining ijtimoiy-iqtisodiy ahvolida erishilgan ijobiy va barqaror o‘zgarish (masalan, bandlikka joylashuvi, daromadining oshishi, xatar darajasining pasayishi). Bajarilgan tadbirlar soni asosiy ko‘rsatkich emas. 10-savol. Ijtimoiy xizmatlarni boshqarish va muvofiqlashtirish nima? Bu — turli tashkilot va mutaxassislar (tibbiyot, ta’lim, bandlik, huquq-tartibot organlari) tomonidan ko‘rsatiladigan ijtimoiy xizmatlarni bir maqsad atrofida rejalashtirish, resurslarni taqsimlash, jarayonni nazorat qilish va natijalarni muvofiqlashtirish orqali xizmat oluvchiga uzluksiz va samarali yordam ko‘rsatishni ta’minlash faoliyatidir. 11-savol. Ijtimoiy xizmatlarni boshqarish jarayonida qanday faoliyatlar amalga oshiriladi? Bu jarayonda ehtiyojlarni baholash va rejalashtirish, resurs va kadrlarni taqsimlash, xizmatlar ko‘rsatilishini monitoring va nazorat qilish, turli tashkilotlar bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘yish, hisobotlarni tayyorlash hamda xizmat sifatini doimiy takomillashtirish kabi faoliyatlar amalga oshiriladi. 12-savol. Qanday holatlar Bosh ijtimoiy xodim uchun intizomiy javobgarlikka sabab bo‘lishi mumkin? Lavozim vazifalarini sifatsiz yoki o‘z vaqtida bajarmaslik, keyslarni nazoratsiz qoldirish, xizmat oluvchi ma’lumotlarini noqonuniy oshkor qilish, mansab vakolatidan suiiste’mol qilish, korrupsion xatti- harakatlarga yo‘l qo‘yish, shuningdek ish etikasi va intizom talablarini buzish intizomiy javobgarlikka sabab bo‘lishi mumkin. 13-savol. Bosh ijtimoiy xodimning asosiy vazifalaridan biri nima deb o‘ylaysiz? Fikrimcha, uning eng muhim vazifalaridan biri — o‘ziga bo‘ysunuvchi ijtimoiy xodimlar faoliyatini muvofiqlashtirish va superviziya qilish orqali har bir muhtoj shaxs yoki oilaning o‘z vaqtida va sifatli ijtimoiy yordam olishini ta’minlashdir. 14-savol. Bosh ijtimoiy xodim faoliyatiga nisbatan qanday cheklovlar mavjud? U o‘ziga berilgan vakolat doirasidan tashqariga chiqib qaror qabul qila olmaydi. Xizmat oluvchilarning shaxsiy va oilaviy maxfiy ma’lumotlarini ularning roziligisiz oshkor eta olmaydi. Manfaatlar to‘qnashuvi yuzaga keladigan holatlarda (masalan, qarindoshiga oid keys) mustaqil qaror qabul qila olmaydi. Korrupsion xatti-harakatlarga yo‘l qo‘yishi qat’iyan taqiqlanadi. 15-savol. Ijtimoiy xodimlar tomonidan ijtimoiy ish (keys)larning to‘g‘ri ochilganligini va ijrosi ta’minlanganligini kim nazorat qiladi? Buni bevosita Bosh ijtimoiy xodim (supervayzer) nazorat qiladi. Umumiy metodik va institutsional nazorat esa “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi rahbariyati hamda Ijtimoiy himoya milliy agentligining hududiy bo‘linmalari tomonidan amalga oshiriladi. Sahifa 3 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 16-savol. Bosh ijtimoiy xodim majburiyatlari nimalardan iborat? Uning majburiyatlariga quyidagilar kiradi: ijtimoiy xodimlar faoliyatini muvofiqlashtirish va superviziya qilish; og‘ir keyslarni nazorat qilish; xodimlarning kasbiy malakasini oshirishga ko‘maklashish; hisobot va monitoring ishlarini yuritish; volontyorlarni jalb etish va ularning faoliyatini tashkil etish; hududda ijtimoiy xizmatlar sifatini ta’minlash. 17-savol. Bosh ijtimoiy xodim ham ijtimoiy ish (keys) ocha oladimi? Ha. Zarurat tug‘ilganda, ayniqsa murakkab yoki og‘ir ijtimoiy ahvoldagi holatlarda, Bosh ijtimoiy xodim ham bevosita o‘zi keys ochib, uni yuritishi va nazorat qilishi mumkin. 18-savol. Nogironligi bo‘lgan shaxsning ijtimoiylashuvi deganda nimani tushunasiz? Bu — nogironligi bo‘lgan shaxsning jamiyat hayotiga to‘liq qo‘shilishi, ta’lim, bandlik, madaniy-ijtimoiy tadbirlarda teng ishtirok etishi, mustaqil harakatlanish va o‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatish ko‘nikmalarini rivojlantirishi hamda jamiyat tomonidan kamsitilmasdan to‘liq huquqli a’zo sifatida qabul qilinishi jarayonidir. 19-savol. Bosh ijtimoiy xodim volontyorlarni jalb qilishda qaysi mezon asosida tanlovni amalga oshiradi? Tanlov nomzodning ijtimoiy faolligi, axloqiy fazilatlari, muhtoj shaxslar bilan ishlashga tayyorligi va motivatsiyasi, zarur holatlarda tegishli sohadagi bilim yoki ko‘nikmasi (masalan, tibbiy, pedagogik), shuningdek mahalliy jamoat tomonidan tavsiya etilganligi mezonlari asosida amalga oshiriladi. 20-savol. Oilani “Kambag‘al oilalar reyestri”ga kiritishda individual reja kim tomonidan ishlab chiqiladi? Individual reja ijtimoiy xodim tomonidan, oilaning haqiqiy ehtiyojlarini o‘rganish asosida ishlab chiqiladi va “mahalla yettiligi”ning kollegial qarori bilan tasdiqlanadi. 21-savol. Ijtimoiy ish yuritishda Bosh ijtimoiy xodimning asosiy vazifasi nimadan iborat? Asosiy vazifasi — ijtimoiy xodimlar tomonidan yuritilayotgan barcha keyslarning sifatli, o‘z vaqtida va belgilangan tartibga muvofiq olib borilishini ta’minlash, ularga metodik yordam va superviziya ko‘rsatish hamda og‘ir holatlarni shaxsan nazorat qilishdan iborat. 22-savol. Keys-menejmentning asosiy maqsadi nima? Keys-menejmentning asosiy maqsadi — muhtoj shaxs yoki oilaning ehtiyojlarini kompleks baholash, unga mos individual xizmatlar rejasini tuzish, turli tashkilot va xizmatlarni muvofiqlashtirish orqali yordamni uzluksiz yetkazish hamda erishilgan natijani monitoring qilib borishdir. 23-savol. Ijtimoiy xizmat nima? Ijtimoiy xizmat — davlat yoki nodavlat tashkilotlar tomonidan ijtimoiy yordamga muhtoj shaxs, oila yoki guruhlarga ko‘rsatiladigan moddiy, psixologik, huquqiy, maishiy yoki reabilitatsion xarakterdagi yordam turidir. 24-savol. Ijtimoiy aralashuv deganda nimani tushunasiz? Ijtimoiy aralashuv — ijtimoiy xodim yoki mutaxassisning muammoli vaziyatga (masalan, oiladagi zo‘ravonlik, bolaning xavf ostida qolishi) o‘z vaqtida kirishib, vaziyatni barqarorlashtirish, xatarni kamaytirish va shaxsning xavfsizligini ta’minlash maqsadida amalga oshiradigan maqsadli, rejalashtirilgan harakatlaridir. Sahifa 4 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 25-savol. Ijtimoiy ishda malaka oshirish uchun qanday usullardan foydalanish mumkin? Buning uchun treninglar va seminarlar, superviziya va interviziya, amaliy mashg‘ulotlar (case study), onlayn kurslar, ilg‘or tajribani o‘rganish (davra suhbatlari, tajriba almashish safarlari), mentorlik va o‘z- o‘zini rivojlantirish (adabiyot o‘qish, malaka oshirish kurslari) usullaridan foydalanish mumkin. 26-savol. Superviziya o‘tkazishning asosiy maqsadi nima? Superviziyaning asosiy maqsadi — ijtimoiy xodimning kasbiy faoliyati sifatini oshirish, uni murakkab keyslarni yechishda qo‘llab-quvvatlash, kasbiy xatolardan saqlash, hissiy kuyishning oldini olish hamda uning shaxsiy va professional ko‘nikmalarini uzluksiz rivojlantirishdan iborat. 27-savol. “Kunduzgi parvarish” deganda nimani tushunasiz? “Kunduzgi parvarish” — kun davomida (tunda emas) muassasaga kelib xizmat oladigan, ammo tunda o‘z uyida yoki oilasida qoladigan yolg‘iz keksalar, nogironligi bo‘lgan shaxslar yoki bolalarga ovqatlanish, tibbiy-ijtimoiy xizmat, bo‘sh vaqtni tashkil etish kabi kunduzgi rejim asosidagi qo‘llab-quvvatlash xizmatidir. 28-savol. Qaysi muassasalarda “Kunduzgi parvarish” guruhlari ochiladi? Bunday guruhlar odatda “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari, ixtisoslashtirilgan maktab-internatlar, keksalar va nogironlar uchun ijtimoiy xizmat markazlari hamda mahalliy ijtimoiy reabilitatsiya markazlari qoshida ochiladi. 29-savol. Parvarishga muhtoj bo‘lgan imkoniyati cheklangan yolg‘iz shaxslarni aniqlash qanday tartibda amalga oshiriladi? Bunday shaxslar mahalla faollari (yoshlar yetakchisi, xotin-qizlar faoli, ijtimoiy xodim) tomonidan mahalla xatlovi, fuqarolar murojaati yoki tibbiyot muassasalari ma’lumotlari asosida aniqlanadi. So‘ngra ular ijtimoiy xodim tomonidan tekshirilib, tegishli reyestr (masalan, o‘zgalar parvarishiga muhtoj shaxslar reyestri)ga kiritiladi va individual yordam rejasi tuziladi. 30-savol. Prezidentning 2023-yil 21-dekabrdagi PF-209-son Farmoniga muvofiq tashkil etilgan “mahalla yettiligi”ga kimlar kiradi? “Mahalla yettiligi” tarkibiga hokim yordamchisi, yoshlar yetakchisi, xotin-qizlar faoli, ijtimoiy xodim, profilaktika inspektori, ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha mas’ul va sog‘liqni saqlash sohasi vakili kiradi. Ular birgalikda ijtimoiy yordam va subsidiyalar bo‘yicha kollegial qarorlar chiqaradi. 31-savol. Kimlar bolalarni oilaga tarbiyaga (patronatga) olish uchun nomzod bo‘lishlari mumkin? Voyaga yetgan, muomalaga layoqatli, sog‘lig‘i (jismoniy va ruhiy) mos, sudlanmagan, turmush sharoiti va moddiy ahvoli bolani tarbiyalash uchun yetarli bo‘lgan, ota-onalik huquqidan mahrum etilmagan fuqarolar patronat oilaga nomzod bo‘lishlari mumkin. Ular maxsus tayyorgarlik kursidan o‘tadi va vasiylik-homiylik organi tomonidan tekshiriladi. 32-savol. Psixoterapiya nima? Psixoterapiya — malakali mutaxassis (psixoterapevt) tomonidan psixologik muloqot va ilmiy asoslangan uslublar (suhbat, maxsus texnikalar) yordamida shaxsning hissiy, xulq-atvor yoki ruhiy muammolarini davolash va bartaraf etishga qaratilgan davolash-tuzatish jarayonidir. 33-savol. Ijtimoiy ish muammolariga nimalar kiradi deb o‘ylaysiz? Bunga kambag‘allik va bandlik muammolari, oilaviy nizolar va zo‘ravonlik, nogironlik va sog‘liq muammolari, yolg‘izlik va ijtimoiy izolyatsiya, bolalarning tarbiyasizligi yoki qarovsizligi, giyohvandlik Sahifa 5 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari va boshqa zararli odatlar, shuningdek jamiyatga moslashishda qiynalish kabi keng qamrovli ijtimoiy- iqtisodiy va psixologik muammolar kiradi. 34-savol. Ruhiy zo‘ravonlikka nimalar kiradi? Ruhiy (psixologik) zo‘ravonlikka haqorat qilish, kamsitish, tahqirlash, tahdid qilish, doimiy tanqid va tazyiq o‘tkazish, izolyatsiya qilish (oila va do‘stlardan ajratish), nazorat ostida ushlab turish, mensimaslik va shaxsning qadr-qimmatini oyoq osti qilish kabi harakatlar kiradi. 35-savol. Qaysi normativ-huquqiy hujjatga muvofiq “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari tomonidan tazyiq va zo‘ravonlikdan jabrlangan yoki jabrlanish xavfi ostida bo‘lgan xotin-qizlarga himoya orderi talab etmagan holda ijtimoiy, psixologik va yuridik xizmatlar ko‘rsatish tartibi joriy etildi? Bu tartib 2024-yil may oyida qabul qilingan “Tazyiq va zo‘ravonlikdan jabrlangan shaxslarga ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatishni takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Prezident qarori bilan joriy etilgan. Unga ko‘ra zo‘ravonlikdan jabrlangan xotin-qizlarga himoya orderi bo‘lmasa ham “Inson” markazlari tomonidan zarur ijtimoiy, psixologik va yuridik xizmatlar ko‘rsatiladi. Eslatma: Hujjat nomi, sanasi va raqamini lex.uz orqali tekshirib oling. 36-savol. “Mahalla yettiligi” tomonidan oilani kambag‘al deb e’tirof etishda ovozlar qanday hisoblanadi? “Mahalla yettiligi” a’zolari oilaning ijtimoiy-iqtisodiy ahvolini o‘rganib chiqqach, kollegial (jamoaviy) tarzda ochiq ovoz berish orqali qaror qabul qiladi. Qaror ko‘pchilik ovoz (oddiy ko‘pchilik) asosida qabul qilinadi va bayonnoma bilan rasmiylashtiriladi. 37-savol. Trening nima? Trening — ishtirokchilarning bilim, ko‘nikma va xulq-atvorini amaliy mashqlar, rolli o‘yinlar, guruh muhokamalari va interaktiv usullar orqali qisqa muddatda rivojlantirishga qaratilgan faol o‘qitish shaklidir. 38-savol. Maslou piramidasidagi 5 ta asosiy daraja qaysilar? Abraham Maslou ehtiyojlar ierarxiyasi (piramidasi) 5 ta bosqichdan iborat: 1) fiziologik ehtiyojlar (ovqat, suv, uyqu); 2) xavfsizlik ehtiyoji; 3) ijtimoiy ehtiyojlar (mansublik, sevgi, do‘stlik); 4) hurmat va e’tirof ehtiyoji; 5) o‘z-o‘zini ro‘yobga chiqarish (o‘zini namoyon qilish) ehtiyoji. 39-savol. Jamoada qiyinchiliklar paydo bo‘lganda qanday qadamlar bilan ishni davom ettirish to‘g‘ri deb hisoblaysiz? Avvalo muammoning aniq sababini ochiq muloqot orqali aniqlash, keyin barcha jamoa a’zolarining fikrini eshitish, muammoni hal qilish bo‘yicha birgalikda yechim ishlab chiqish, vazifa va mas’uliyatlarni qayta taqsimlash, zarur bo‘lsa mediatsiya yoki supervayzer yordamidan foydalanish, so‘ngra qabul qilingan yechimni izchil amalga oshirish va natijani kuzatib borish to‘g‘ri qadam hisoblanadi. 40-savol. Hissiy kuyish sindromi deganda nimani tushunasiz? Hissiy (emotsional) kuyish sindromi — uzoq muddat davomida yuqori hissiy va psixologik yuk ostida ishlash natijasida yuzaga keladigan jismoniy va ruhiy charchoq holati. U loqaydlik, motivatsiyaning pasayishi, ishga nisbatan sinizm va mehnat samaradorligining keskin tushishi bilan namoyon bo‘ladi. Ijtimoiy xodimlar bu holatga ayniqsa moyil bo‘ladi. Sahifa 6 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 41-savol. Mediatsiya qanday usul hisoblanadi? Mediatsiya — nizo tomonlari o‘rtasida xolis uchinchi tomon (mediator) ishtirokida muzokaralar orqali o‘zaro kelishuvga asoslangan yechim topishga qaratilgan, majburlashsiz va ixtiyoriylikka asoslangan nizolarni tinch yo‘l bilan hal qilish usulidir. 42-savol. Keys-menejment amaliyotida xatar darajalari qaysilar? Keys-menejmentda odatda uchta asosiy xatar darajasi ajratiladi: past (yengil), o‘rta va yuqori (og‘ir) xatar. Bu darajalar shaxs yoki oilaning xavfsizligiga, sog‘lig‘iga yoki turmush tarziga tahdid darajasiga qarab baholash jarayonida aniqlanadi va xizmatlar shu darajaga mos ravishda hamda muddatda ko‘rsatiladi. 43-savol. Superviziya tamoyillari nima? Superviziya tamoyillariga quyidagilar kiradi: ishonch va xavfsiz muhit yaratish, hurmat va qo‘llab- quvvatlash, maxfiylik, xolislik va halollik, doimiylik va izchillik, o‘zaro hamkorlik (ierarxik emas, hamkorlik asosidagi munosabat) hamda kasbiy rivojlanishga yo‘naltirilganlik. 44-savol. Superviziya qanday shakllar orqali amalga oshiriladi? Superviziya individual (bir-bir suhbat), guruhli (bir nechta xodim bilan birgalikda), jamoaviy va o‘zaro (interviziya) shakllarda, shuningdek rejalashtirilgan (jadval asosida), talabnoma asosida (xodimning o‘zi so‘ragan) va kuzatuv asosidagi (bevosita ish jarayonini kuzatish) shakllarda amalga oshirilishi mumkin. 45-savol. Ijtimoiy ishda nima uchun superviziya muhim? Superviziya ijtimoiy xodimning kasbiy o‘sishini ta’minlaydi, murakkab keyslarda to‘g‘ri qaror qabul qilishga yordam beradi, hissiy kuyishning oldini oladi, xatolarni erta aniqlab tuzatish imkonini beradi va natijada xizmat oluvchiga ko‘rsatilayotgan yordam sifatini oshiradi. 46-savol. Interviziya nima? Interviziya — bir xil kasbiy darajadagi hamkasblarning ierarxik rahbarsiz, o‘zaro tajriba almashishi, bir- birining keyslari bo‘yicha maslahat va fikr-mulohaza berishi orqali bir-birini kasbiy jihatdan qo‘llab- quvvatlashi shaklidagi guruhli o‘zaro yordam jarayonidir. 47-savol. Interviziya va superviziyaning farqi nimada? Superviziyada tajribali, yuqori malakali supervayzer boshqa (odatda kamroq tajribali) xodimga rahbarlik va nazorat qilib boradi, ya’ni bu ierarxik munosabat. Interviziyada esa teng darajadagi hamkasblar rahbarsiz, o‘zaro tenglik asosida bir-biriga maslahat va yordam beradi, ya’ni bu gorizontal (tengma-teng) munosabatdir. 48-savol. O‘zbekiston Respublikasida “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimi qaysi normativ hujjat bilan joriy etilgan? Bu tizim dastlab Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 15-maydagi 286-son qarori bilan tajriba-sinov tariqasida, so‘ngra 2021-yil 5-martdagi 122-son va 2021-yil 21-oktabrdagi 654-son “Aholini ijtimoiy himoya qilish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorlari bilan butun mamlakat bo‘yicha joriy etilgan va keyinchalik takomillashtirilgan. Eslatma: Qaror raqam va sanalarini lex.uz orqali tekshirib oling. 49-savol. Bola nafaqasi va moddiy yordam tayinlash va to‘lash qaysi qarorga asosan amalga oshiriladi? Bu Vazirlar Mahkamasining “Aholini ijtimoiy himoya qilish tizimini yanada takomillashtirish chora- tadbirlari to‘g‘risida”gi 2021-yil 21-oktabrdagi 654-son qarori (keyingi tahrir va qo‘shimchalari, jumladan Sahifa 7 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 2023-yil 10-noyabrdagi 596-son qarori) asosida, “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimi orqali amalga oshiriladi. Eslatma: Qaror raqam va sanalarini lex.uz orqali tekshirib oling. 50-savol. O‘zbekiston Respublikasining Vasiylik va homiylik organi to‘g‘risidagi Nizomga asosan, vasiylik va homiylik organi qaysi tashkilot tomonidan tashkil etilgan? Vasiylik va homiylik organi hokimliklar huzurida, amalda esa “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari tarkibida tashkil etilgan. U tuman (shahar) hokimligi tomonidan tuziladi va uning faoliyatiga hokim yoki uning o‘rinbosari rahbarlik qiladi. 51-savol. Skoring natijalaridan so‘ng oilani kambag‘al yoki kambag‘al emasligi kimlar tomonidan baholanadi? Avtomatlashtirilgan skoring natijalaridan so‘ng yakuniy baho ijtimoiy xodim tomonidan oilaga bevosita tashrif buyurish (uy-joy sharoitini o‘rganish) orqali tasdiqlanadi va yakuniy qaror “mahalla yettiligi”ning kollegial qarori bilan qabul qilinadi. 52-savol. Nogironligi bo‘lgan shaxsni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi qaysi tashkilot tomonidan ishlab chiqiladi? Bu dastur Vrachlik-mehnat ekspert komissiyasi (VMK) yoki tegishli tibbiy-ijtimoiy ekspertiza tashkiloti tomonidan, nogironlik belgilanishi bilan bir vaqtda yoki undan keyin ishlab chiqiladi. 53-savol. Eshitishida og‘ir nuqsonlari bo‘lgan shaxslar uchun korreksion-pedagogik yordam beruvchilar kim? Bunday yordamni surdopedagoglar (eshitish nuqsonlari bo‘yicha ixtisoslashgan tuzatish-pedagoglari) hamda ixtisoslashtirilgan maktab-internatlarning tegishli mutaxassislari ko‘rsatadi. 54-savol. Oilani “Kambag‘al oilalar reyestri”ga kiritishda so‘rovnoma o‘tkazish qanday muddatda takrorlanadi? So‘rovnoma odatda oilaning ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli o‘zgarishini kuzatish maqsadida har 12 oyda (yiliga bir marta) takrorlanadi. Oilaning ahvolida keskin o‘zgarish yuz berganda esa muddatidan oldin ham qayta o‘tkazilishi mumkin. Eslatma: Aniq muddatni amaldagi tartibdan tekshirib oling. 55-savol. Xotin-qizlarga nisbatan ularning roziligisiz shahvoniy xususiyatga ega harakatlarni sodir etish orqali amalga oshiriladigan zo‘ravonlik turi nima deyiladi? Bu jinsiy (seksual) zo‘ravonlik deb ataladi. 56-savol. Nogironligi bo‘lgan shaxsni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi nogironlik belgilangandan keyin necha kun ichida ishlab chiqiladi? Amaldagi tartibga ko‘ra, individual reabilitatsiya dasturi nogironlik belgilangandan so‘ng qonun hujjatlarida ko‘rsatilgan qisqa muddat (odatda 30 kun) ichida ishlab chiqiladi. Eslatma: Aniq muddatni amaldagi tartibdan tekshirib oling. 57-savol. Bolalar nafaqasi qancha muddatga tayinlanadi? Bolalar nafaqasi, oddiy holatda, bolaning yoshi va oilaning ijtimoiy ahvoliga qarab, odatda 6 oy yoki 12 oygacha bo‘lgan muddatga tayinlanadi. So‘ngra oilaning ahvoli qayta baholanib, zarurat bo‘lsa, tayinlash muddati uzaytiriladi. Eslatma: Aniq muddatni amaldagi qarordan tekshirib oling. Sahifa 8 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 58-savol. “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazidagi Vasiylik va homiylik organi kimlarning huquqlarini himoya qiladi? U avvalambor ota-onalar qaramog‘idan mahrum bo‘lgan yoki ularning huquqi buzilgan bolalarning, shuningdek muomalaga layoqatsiz yoki cheklangan layoqatli deb topilgan kattalarning (nogironligi yoki ruhiy kasalligi sababli) huquq va manfaatlarini himoya qiladi. 59-savol. “Kunduzgi parvarishlash” va “G‘amxo‘rlik” xizmatlarining farqi nimada? “Kunduzgi parvarishlash” kattalar (keksalar, nogironligi bo‘lganlar)ga kun davomida ko‘rsatiladigan xizmat. “G‘amxo‘rlik” guruhlari esa asosan ixtisoslashtirilgan maktab-internatlarda o‘qiydigan bolalarga mo‘ljallangan bo‘lib, ularga o‘quv jarayoni bilan bir qatorda kunduzgi tarbiyaviy-ijtimoiy g‘amxo‘rlik ko‘rsatishga qaratilgan. 60-savol. “Kambag‘allikdan farovonlik sari” dasturi nechta tamoyildan iborat? “Kambag‘allikdan farovonlik sari” dasturi yettita imkoniyat va mas’uliyat tamoyiliga asoslanadi (Prezidentning 2024-yil 23-sentabrdagi PQ-330-son qarori bilan tasdiqlangan). Eslatma: Savolda ko‘rsatilgan 2023-yil o‘rniga to‘g‘ri sana 2024-yil 23-sentabr deb belgilangan. Tamoyillar sonini va qaror raqamini lex.uz orqali tekshirib oling. 61-savol. Qaysi normativ-huquqiy hujjat bilan birlamchi ko‘mak xonalari faoliyati yo‘lga qo‘yildi? Birlamchi ko‘mak xonalari tazyiq va zo‘ravonlikdan jabrlangan yoki jabrlanish xavfi ostida bo‘lgan shaxslarga tezkor yordam ko‘rsatish maqsadida, ichki ishlar organlari va “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari faoliyatini tartibga soluvchi tegishli Prezident qarori (jumladan zo‘ravonlikka oid ijtimoiy xizmatlarni takomillashtirish to‘g‘risidagi 2024-yil qarori) bilan yo‘lga qo‘yilgan. Eslatma: Qaror nomi va raqamini lex.uz orqali tekshirib oling. 62-savol. Tibbiy reabilitatsiya qilish nima? Tibbiy reabilitatsiya — kasallik, jarohat yoki nogironlik natijasida yo‘qotilgan yoki pasaygan tana funksiyalarini tiklash yoki qisman tiklashga, shaxsning mustaqil harakatlanish va o‘ziga xizmat ko‘rsatish qobiliyatini yaxshilashga qaratilgan tibbiy-davolash va jismoniy tiklash chora-tadbirlari majmuidir. 63-savol. Bolali oilalarga bolalar nafaqasi va moddiy yordam tayinlash uchun oilaning har bir a’zosiga belgilangan mezon miqdorini aniqlang. Bolalar nafaqasi va moddiy yordam odatda oila a’zolarining har biriga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha oylik jami daromad minimal iste’mol xarajatlari (MIX) miqdoridan kam bo‘lgan taqdirdagina tayinlanadi. Eslatma: Aniq mezon (masalan, MIXning bir yoki ikki baravari) amaldagi qarorda belgilanadi. Uni tekshirib oling. 64-savol. Qaysi holda bolani ota-onasidan olib qo‘yish choralari ko‘riladi? Bola hayoti yoki sog‘lig‘iga bevosita xavf tug‘ilgan hollarda (ota-ona tomonidan zo‘ravonlik, qattiq qarovsizlik, tarbiyaga jiddiy salbiy ta’sir ko‘rsatish) yoxud ota-onalik huquqidan mahrum etish yoki cheklash to‘g‘risida sud qarori chiqarilgan hollarda bola ota-onasidan vaqtincha yoki doimiy ravishda olib qo‘yiladi va vasiylik-homiylik organi tomonidan boshqa xavfsiz muhitga joylashtiriladi. 65-savol. Ijtimoiy reabilitatsiya qilish nima? Ijtimoiy reabilitatsiya — shaxsning ijtimoiy maqomi, ko‘nikmalari va jamiyat bilan aloqalarini tiklash, unga kasb-hunar, bandlik, ta’lim va ijtimoiy munosabatlarni qayta shakllantirishga ko‘maklashish orqali jamiyatga to‘liq qayta integratsiyalashuvini ta’minlashga qaratilgan chora-tadbirlar majmuidir. Sahifa 9 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 66-savol. Birlamchi ko‘mak xonalarida qancha muddat davomida xizmatlar ko‘rsatiladi? Birlamchi ko‘mak xonalarida xizmatlar odatda qisqa muddat — bir necha soatdan bir necha kungacha (shoshilinch holatlarni barqarorlashtirish uchun zarur bo‘lgan minimal muddat) davomida ko‘rsatiladi. So‘ngra shaxs zarurat bo‘yicha boshqa ixtisoslashgan markazga (masalan, reabilitatsiya markaziga) yo‘naltiriladi. Eslatma: Aniq muddatni amaldagi nizomdan tekshirib oling. 67-savol. Minimal iste’mol xarajatlari qanday davriylikda shakllantiriladi? Minimal iste’mol xarajatlari (MIX) ko‘rsatkichi narxlar dinamikasi va iqtisodiy sharoitni hisobga olgan holda muntazam (odatda har chorak yoki yillik) ravishda tegishli davlat organi tomonidan qayta hisoblanadi va yangilanadi. Eslatma: Davriylik va mas’ul organni amaldagi hujjatdan tekshirib oling. 68-savol. “Muruvvat” nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun internat uylari qaysi muassasalar jumlasiga kiradi? “Muruvvat” internat uylari statsionar ijtimoiy xizmat muassasalari jumlasiga kiradi. Ular yolg‘iz, o‘ziga qarovchisi bo‘lmagan yoki og‘ir nogironligi bo‘lgan shaxslarga doimiy turar-joy, ovqatlanish, parvarish va tibbiy-ijtimoiy xizmat ko‘rsatuvchi maxsus davlat muassasalaridir. 69-savol. Ijtimoiy nafaqa va moddiy yordam tayinlashda oila tarkibiga kimlar kiritiladi? Oila tarkibiga bitta xonadonda birgalikda yashovchi va umumiy xo‘jalik yurituvchi er-xotin, ularning voyaga yetmagan farzandlari, shuningdek qonun hujjatlarida ko‘rsatilgan boshqa qarindoshlar (agar ular birgalikda yashab, umumiy byudjetga ega bo‘lsa) kiritiladi. 70-savol. Nogironlik belgilash qaysi tartib bo‘yicha amalga oshiriladi? Nogironlik shaxsning tibbiy hujjatlari asosida Vrachlik-mehnat ekspert komissiyasi (VMK) tomonidan, belgilangan tibbiy-ijtimoiy ekspertiza mezonlariga muvofiq, shaxsning o‘zi ishtirokida yoki ayrim hollarda faqat taqdim etilgan hujjatlar asosida (fuqaro ishtirokisiz) tekshirilib, nogironlik guruhi va muddati belgilanadi. 71-savol. Birlamchi ko‘mak xonalariga joylashtirish uchun qanday hujjatlar asos hisoblanadi? Asos sifatida jabrlanuvchining o‘zi yoki uning nomidan berilgan ariza, ichki ishlar organlari yoki “Inson” markazi xodimlari tomonidan tuzilgan tekshiruv yoki xulosa hujjati, zarur bo‘lganda himoya orderi yoki tibbiy ma’lumotnoma hisoblanadi. 72-savol. O‘zbekistonda minimal iste’mol xarajatlari ko‘rsatkichi ilk bor qachon rasmiy ravishda joriy etilgan? MIX ko‘rsatkichi O‘zbekistonda ijtimoiy yordam va nafaqalarni tayinlashda yagona mezon sifatida so‘nggi yillardagi ijtimoiy himoya tizimini isloh qilish jarayonida (2020-yillar boshida) rasmiy ravishda joriy etilgan va avvalgi “eng kam ish haqi”ga bog‘liq mezonlar o‘rnini bosgan. Eslatma: Aniq sana va hujjatni lex.uz orqali tekshirib oling. 73-savol. Vasiylik va homiylikka berilgan bola qancha muddatda monitoring qilinadi? Vasiylik yoki homiylikka berilgan bolaning ahvoli vasiylik-homiylik organi (ijtimoiy xodim orqali) tomonidan muntazam, odatda har chorakda kamida bir marta, uyiga tashrif buyurish yo‘li bilan monitoring qilib boriladi. Eslatma: Aniq muddatni amaldagi tartibdan tekshirib oling. Sahifa 10 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 74-savol. “Muruvvat” nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun internat uylariga joylashtirilgan shaxslarga pensiya yoki nafaqa to‘lovlari necha foiz to‘lanadi? Statsionar muassasaga (internat uyga) to‘liq davlat ta’minotiga qabul qilingan shaxslarning pensiya yoki nafaqasining bir qismi (odatda 25 foizga yaqini) shaxsning o‘ziga shaxsiy ehtiyojlari uchun to‘lanadi, qolgan qismi muassasaning saqlash xarajatlarini qoplashga yo‘naltiriladi. Eslatma: Aniq foizni amaldagi tartibdan tekshirib oling. 75-savol. Oilada mehnat organlari tomonidan tayinlangan ishsizlik nafaqasini olayotgan a’zolari mavjud bo‘lganda qancha muddatga bolalar nafaqasi tayinlanadi? Bunday holatda bolalar nafaqasi odatda ishsizlik nafaqasi to‘lanadigan muddat bilan bog‘liq ravishda, qisqaroq (masalan, 6 oygacha) muddatga tayinlanadi va ishsizlik nafaqasi tugagach, oilaning ahvoli qayta baholanadi. Eslatma: Aniq muddatni amaldagi qarordan tekshirib oling. 76-savol. Himoya orderi qancha muddatga beriladi? Himoya orderi dastlab 30 kun muddatga beriladi va rasmiylashtirilgan paytdan e’tiboran kuchga kiradi. Agar xavf bartaraf etilmagan bo‘lsa, jabrlanuvchining arizasiga ko‘ra sud tomonidan muddati uzaytirilishi mumkin (amaldagi qonunchilikka kiritilgan yangilanishlarga ko‘ra, ayrim hollarda 1 yilgacha uzaytirilishi ham nazarda tutilgan). Eslatma: Muddat va uzaytirish tartibini amaldagi qonundan tekshirib oling. 77-savol. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 23-sentabrdagi PQ-330-son qarorining asosiy maqsadi nimadan iborat? Ushbu PQ-330-son qaror “Kambag‘allikdan farovonlik sari” dasturini amalga oshirish bo‘yicha birinchi navbatdagi chora-tadbirlarni belgilaydi. Uning asosiy maqsadi — har bir kambag‘al oilani individual yondashuv, mas’ul rahbar biriktirish va aniq chora-tadbirlar orqali kambag‘allikdan chiqarishdir. Eslatma: Savolda 2023-yil 23-sentyabr deb yozilgan, ammo to‘g‘ri sana 2024-yil 23-sentabr. Qaror raqami va sanasini lex.uz orqali tekshirib oling. 78-savol. Vasiylik va homiylik organi qaysi holatda ota-ona huquqlarini tiklashga yordam beradi? Agar ota-ona avvalgi huquqbuzarlik yoki qarovsizlik sabablarini bartaraf etgan, turmush tarzini tubdan yaxshilagan, farzandini tarbiyalash uchun zarur shart-sharoit yaratganligi tasdiqlangan bo‘lsa, vasiylik- homiylik organi buni tekshirib, sudga ota-onalik huquqlarini tiklash to‘g‘risida ijobiy xulosa taqdim etadi. 79-savol. “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimida bolalar nafaqasi va moddiy yordam qaysi tijorat banki orqali to‘lanadi? To‘lovlar odatda davlat tomonidan belgilangan xizmat ko‘rsatuvchi milliy bank tizimi (masalan, “Xalq banki” va boshqa qatnashuvchi tijorat banklari) orqali, fuqaroning bank kartasiga o‘tkazma shaklida amalga oshiriladi. Eslatma: Amaldagi bank nomini rasmiy hujjatdan tekshirib oling. 80-savol. Ayollarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish hududiy markazlarida qancha muddat davomida reabilitatsiya xizmatlari ko‘rsatiladi? Bunday markazlarda reabilitatsiya xizmatlari odatda bir necha haftadan (masalan, 1 oygacha) bir necha oygacha bo‘lgan muddatda, ayolning ahvoli va ehtiyojiga qarab individual tartibda ko‘rsatiladi. Eslatma: Aniq muddatni amaldagi nizomdan tekshirib oling. Sahifa 11 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 81-savol. Vasiylik va homiylik organi ota-onalarning qanday xulq-atvorini baholaydi? U ota-onalarning farzandiga g‘amxo‘rlik qilishi, moddiy va ma’naviy ehtiyojlarini qondirishi, zo‘ravonlik yoki qarovsizlikka yo‘l qo‘ymasligi, sog‘lom turmush tarzi (giyohvandlik va alkogolizmga berilmaganligi) va bolaning ta’lim-tarbiyasiga mas’uliyat bilan yondashishini baholaydi. 82-savol. Nogironligi bo‘lgan bolalarni bepul tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish qanday amalga oshiriladi? Bu davlat sog‘liqni saqlash muassasalari tomonidan mahalliy poliklinika yoki ixtisoslashgan tibbiyot markazlarida, davlat dasturlari doirasida bepul, muntazam (yiliga kamida bir marta) profilaktik va maxsus tibbiy ko‘riklar tashkil etish orqali amalga oshiriladi. 83-savol. Yoshga doir nafaqa bolalikdan nogironligi bo‘lgan farzandi bor (bo‘lgan) onalarga necha yoshdan tayinlanadi? Bolalikdan nogironligi bo‘lgan farzandi bor (bo‘lgan) onalarga imtiyozli tartibda yoshga doir (pensiya) nafaqa umumiy pensiya yoshiga nisbatan pastroq yoshdan tayinlanishi mumkin (masalan, bir necha yosh oldin). Eslatma: Aniq yoshni amaldagi qonundan tekshirib oling. 84-savol. Qanday hollarda tazyiq va zo‘ravonlikka uchragan shaxslarning ijtimoiylashuv holati “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi xodimlari tomonidan monitoring qilib boriladi? Shaxsga ijtimoiy, psixologik yoki yuridik xizmat ko‘rsatilgandan so‘ng, uning jamiyatga qayta moslashish jarayoni davomida, ayniqsa qayta zo‘ravonlik xavfi mavjud bo‘lgan yoki reabilitatsiya markazidan chiqqan hollarda markaz xodimlari tomonidan muntazam monitoring olib boriladi. 85-savol. “Xalqaro nogironlar kuni” qaysi oy qaysi kunda nishonlanadi? “Xalqaro nogironlar kuni” har yili 3-dekabrda nishonlanadi. 86-savol. Kambag‘al oilalar reyestrini shakllantirishda so‘rovnoma qanday tartibda to‘ldiriladi? So‘rovnoma ijtimoiy xodim tomonidan oilaga bevosita tashrif buyurish orqali, oilaning daromad manbalari, mol-mulki, turar-joy sharoiti va boshqa ijtimoiy-iqtisodiy ko‘rsatkichlari bo‘yicha savollarga oila a’zolarining og‘zaki ma’lumotlari asosida to‘ldiriladi va so‘ngra elektron tizimga kiritiladi. 87-savol. Farzandlikka olish to‘g‘risidagi qarorni qaysi organ qabul qiladi? Farzandlikka olish to‘g‘risidagi qaror sud tomonidan, vasiylik-homiylik organining xulosasi asosida qabul qilinadi. 88-savol. Ixtisoslashtirilgan maktab va maktab-internatlarda tashkil etilgan “G‘amxo‘rlik” guruhlariga bolalar necha yoshdan qabul qilinadi? “G‘amxo‘rlik” guruhlariga bolalar odatda maktabgacha yoki boshlang‘ich maktab yoshidan (taxminan 3–7 yoshdan) boshlab, ularning nogironligi yoki maxsus ehtiyojiga qarab qabul qilinadi. Eslatma: Aniq yosh chegarasini amaldagi nizomdan tekshirib oling. 89-savol. Bola tug‘ilganda beriladigan bir martalik suyunchi nafaqasini olish uchun qancha muddat ichida murojaat qilinadi? Bir martalik suyunchi nafaqasini olish uchun bola tug‘ilgan kundan boshlab odatda 12 oy (bir yil) ichida murojaat qilinishi lozim. Eslatma: Aniq muddatni amaldagi tartibdan tekshirib oling. Sahifa 12 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 90-savol. Tazyiq va zo‘ravonlikka uchragan shaxslarning ijtimoiylashuv holati kim tomonidan monitoring qilinadi? Bu monitoringni “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi xodimlari, zarur hollarda ijtimoiy xodim va mahalla faollari bilan hamkorlikda amalga oshiradi. 91-savol. Murakkab turdagi protez moslamalariga nimalar kiradi? Murakkab protez moslamalariga individual buyurtma asosida tayyorlanadigan qo‘l-oyoq protezlari, elektron (bioelektrik) protezlar, murakkab ortopedik moslamalar, eshitish apparatlarining murakkab turlari va boshqa yuqori texnologik reabilitatsiya vositalari kiradi. 92-savol. Kambag‘al oilalarni daromadli mehnat faoliyati bilan band qilish va tadbirkorlikka jalb qilish yo‘nalishida kim hamrohlik qiladi? Bunday hamrohlikni ijtimoiy xodim, hokim yordamchisi va bandlik xizmati mutaxassislari birgalikda, oilaga mos ish o‘rni yoki tadbirkorlik loyihasini tanlab, hujjatlarni rasmiylashtirish va kredit yoki subsidiya olishda amaliy yordam ko‘rsatish orqali amalga oshiradi. 93-savol. Vasiylik qaysi organ tomonidan rasmiylashtiriladi? Vasiylik hokimlik huzuridagi vasiylik va homiylik organi (amalda “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi ishtirokida) tomonidan, tegishli hujjatlar va tekshiruv natijalari asosida rasmiylashtiriladi. 94-savol. PTPK xulosasini olish uchun qonuniy vakillar hujjatlarni qayerga taqdim etishadi? Bola rivojlanishidagi nuqsonlarni aniqlash bo‘yicha Psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya (PTPK) xulosasini olish uchun qonuniy vakillar hujjatlarni tuman (shahar)dagi tegishli PTPK bo‘limi yoki xalq ta’limi bo‘limi qoshidagi komissiyaga taqdim etishadi. 95-savol. “Proaktiv” tarzda (fuqarolar murojaatisiz) tayinlanadigan nafaqa turiga misol ayting. Bunga misol qilib bola tug‘ilganda beriladigan bir martalik nafaqani keltirish mumkin. FHDYO organlaridan tug‘ilish faktini ro‘yxatga olish ma’lumotlari elektron tizimlar orqali avtomatik almashinuvi natijasida ota-onaning alohida arizasisiz ham nafaqa avtomatik tayinlanishi mumkin. 96-savol. Supervayzer kim? Supervayzer — o‘zidan kamroq tajribaga ega ijtimoiy xodimlar faoliyatini kuzatib boruvchi, ularga metodik-uslubiy yordam va qo‘llab-quvvatlash ko‘rsatuvchi, kasbiy o‘sishini nazorat qiluvchi tajribali va yuqori malakali mutaxassisdir. 97-savol. Superviziya qanday usullarda o‘tiladi? Superviziya suhbat (individual maslahat), amaliy ish jarayonini bevosita kuzatish, keys-muhokama (case discussion), guruhli muhokama, rolli o‘yinlar va video yoki audio yozuvlarni tahlil qilish kabi usullarda o‘tkazilishi mumkin. 98-savol. Superviziya qanday dasturlar asosida amalga oshiriladi? Superviziya oldindan tasdiqlangan yillik yoki choraklik reja (rejalashtirilgan dastur), xodimning o‘zi bildirgan ehtiyoj (talabnoma asosidagi dastur) yoki ishni bevosita kuzatish natijasida aniqlangan ehtiyoj (kuzatuv asosidagi dastur) asosida tuzilgan dasturlar orqali amalga oshiriladi. 99-savol. Superviziya dasturini kim tasdiqlaydi va qancha muddatda? Superviziya dasturini odatda tegishli muassasa (masalan, “Inson” markazi) rahbari yoki Bosh ijtimoiy xodim tasdiqlaydi va u odatda yillik yoki choraklik muddatga mo‘ljallab tuziladi. Sahifa 13 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 100-savol. Supervayzerlar ijtimoiy xodimlarni qo‘llab-quvvatlashda qanday ishlarni amalga oshiradi? Ular murakkab keyslar bo‘yicha maslahat beradi, hissiy va kasbiy qo‘llab-quvvatlash ko‘rsatadi, xato va kamchiliklarni tanqid emas, balki rivojlantiruvchi tarzda ko‘rsatadi, malaka oshirish imkoniyatlarini taklif qiladi hamda ishning sifatini muntazam kuzatib boradi. 101-savol. Rejalashtirilgan superviziya dasturi qancha muddatda amalga oshiriladi? Rejalashtirilgan superviziya odatda oldindan belgilangan jadval asosida, masalan, oyiga yoki chorakda bir necha marta muntazam ravishda amalga oshiriladi. 102-savol. Kuzatuv asosidagi superviziya dasturi qanday amalga oshiriladi? Bunda supervayzer ijtimoiy xodimning bevosita ish jarayonini (masalan, xizmat oluvchi bilan suhbatini yoki uyga tashrifini) kuzatib, shu asosda aniqlangan kuchli va zaif tomonlarni muhokama qilish orqali maslahat va tavsiyalar beradi. 103-savol. Talabnoma asosidagi superviziya dasturi qanday amalga oshiriladi? Bunda ijtimoiy xodimning o‘zi muayyan murakkab keys yoki muammo yuzasidan yordam so‘rab talabnoma (so‘rov) bildirgandan so‘ng, supervayzer aynan shu masala bo‘yicha maxsus maslahat va yo‘naltiruvchi yordam ko‘rsatadi. 104-savol. Superviziya ehtiyojini aniqlash usullari va metodlari qay tartibda amalga oshiriladi? Ehtiyoj ijtimoiy xodimning ish natijalarini tahlil qilish, o‘z-o‘zini baholash so‘rovnomalari, suhbat va kuzatish, xatolar va shikoyatlar statistikasini o‘rganish, shuningdek xodimning o‘zi bildirgan talab- ehtiyojlari asosida aniqlanadi. 105-savol. Superviziyaning shaxsiy va professional qobiliyatlarni takomillashtirishdagi asosiy yo‘nalishlari qaysilar? Asosiy yo‘nalishlarga kasbiy bilim va ko‘nikmalarni oshirish (ta’limiy superviziya), hissiy qo‘llab- quvvatlash va kuyishning oldini olish (qo‘llab-quvvatlovchi superviziya) hamda ish jarayonini to‘g‘ri tashkil etish va sifat nazorati (uslubiy-yo‘naltiruvchi superviziya) kiradi. 106-savol. Muvaffaqiyatli superviziya qilishning asosiy tarkibiy qismlari nimalardan iborat? Bunga ishonchli va xavfsiz muhit yaratish, aniq maqsad va kun tartibini belgilash, faol tinglash, konstruktiv (yo‘naltiruvchi) fikr-mulohaza berish, birgalikda yechim izlash hamda kelishilgan qadamlar ustidan keyingi nazoratni ta’minlash kiradi. 107-savol. Supervayzerga malaka talablari bo‘yicha qo‘yilgan shaxsiy ko‘nikmalar qaysilar? Shaxsiy ko‘nikmalarga sabr-toqat, hamdardlik (empatiya), faol tinglash qobiliyati, xolislik, kamtarlik, o‘z his-tuyg‘ularini boshqara olish va boshqalarga ishonch uyg‘ota olish qobiliyati kiradi. 108-savol. Supervayzerga malaka talablari bo‘yicha qo‘yilgan professional ko‘nikmalar qaysilar? Professional ko‘nikmalarga ijtimoiy ish sohasidagi chuqur bilim va tajriba, keys-menejment va baholash uslublarini mukammal bilish, o‘qitish va mentorlik qila olish qobiliyati, amaldagi qonunchilikni bilish hamda tahlil va qaror qabul qilish ko‘nikmalari kiradi. 109-savol. Ta’limiy superviziyaning asosiy maqsadi nima? Ta’limiy superviziyaning asosiy maqsadi — ijtimoiy xodimning kasbiy bilim, ko‘nikma va malakalarini oshirish, unga yangi uslub va yondashuvlarni o‘rgatish orqali kasbiy salohiyatini rivojlantirishdir. Sahifa 14 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 110-savol. Qo‘llab-quvvatlovchi superviziyaning asosiy maqsadi nima? Qo‘llab-quvvatlovchi superviziyaning maqsadi — ijtimoiy xodimning hissiy holatini qo‘llab-quvvatlash, stress va hissiy kuyishning oldini olish, unga ishonch va motivatsiya berish orqali psixologik barqarorligini ta’minlashdir. 111-savol. Uslubiy-yo‘naltiruvchi superviziyaning asosiy maqsadi nima? Uslubiy-yo‘naltiruvchi superviziyaning maqsadi — ijtimoiy xodimning ish jarayonini standart va reglamentlarga muvofiqligini nazorat qilish, ishni to‘g‘ri tashkil etish, sifat nazorati va amaliy tavsiyalar berish orqali faoliyatni tartibga solishdir. 112-savol. Guruhli superviziyaning afzalliklari va kamchiliklari nimalardan iborat? Afzalliklari: bir vaqtning o‘zida bir nechta xodimga yordam berish, tajriba almashish, o‘zaro qo‘llab- quvvatlash muhitini yaratish va vaqtni tejash. Kamchiliklari: individual muammolarga yetarli e’tibor bermaslik xavfi, ba’zi xodimlarning ochiq gapirishdan tortinishi va guruh ichida nizolar kelib chiqish ehtimoli. 113-savol. Individual superviziyaning guruhli superviziyadan afzal jihatlari qaysi? Individual superviziya xodimning shaxsiy va maxfiy muammolarini chuqurroq muhokama qilish, unga to‘liq e’tibor va vaqt ajratish, individual ehtiyojga moslashtirilgan yordam berish hamda ochiq va ishonchli muloqot o‘rnatish imkonini beradi. 114-savol. Superviziya o‘tkazishning asosiy bosqichlari haqida aytib bering. Asosiy bosqichlar: 1) tayyorgarlik (ehtiyoj va mavzuni aniqlash); 2) muloqotni boshlash va ishonchli muhit yaratish; 3) muammoni yoki keysni muhokama qilish; 4) fikr-mulohaza va tavsiyalar berish; 5) kelishilgan qadamlarni belgilash; 6) yakunlash va keyingi superviziya sanasini rejalashtirish. 115-savol. Qaysi superviziya modellarini bilasiz? Ma’lum modellarga rivojlanish (developmental) modeli, integrativ model, psixoterapevtik yo‘naltirilgan model, vazifaviy (funksional) model hamda tizimli (ekotizimli) yondashuvga asoslangan superviziya modelini kiritish mumkin. 116-savol. “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi xodimlari bilan hamkorlikda superviziya qanday tashkil etiladi? “Inson” markazi rahbariyati va Bosh ijtimoiy xodim tomonidan oldindan tasdiqlangan reja asosida, markaz xodimlarining amaliy ish jarayoni, keyslari va murakkab holatlarini muntazam muhokama qilish, individual va guruhli maslahatlar berish orqali tashkil etiladi. 117-savol. Superviziya amaliyotida foydalanish uchun qaysi texnikalardan foydalansa bo‘ladi? Faol tinglash, ochiq savollar berish, reflektiv (aks ettiruvchi) fikr-mulohaza, keys-tahlil, rolli o‘yin, video yoki audio yozuvlarni ko‘rib chiqish hamda SWOT-tahlil kabi texnikalardan foydalanish mumkin. 118-savol. Keys-menejment nima? Keys-menejment — muhtoj shaxs yoki oilaning ehtiyojlarini baholash, unga mos individual xizmatlar rejasini tuzish, kerakli xizmatlarni muvofiqlashtirish va natijani monitoring qilish orqali uzluksiz va samarali yordam ko‘rsatishni tashkil etuvchi kasbiy jarayondir. Sahifa 15 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 119-savol. Keys-menejmentda baholash jarayoni siklga nimalar kiradi? Baholash siklga birlamchi baholash (ehtiyoj va xatarni aniqlash), rejalashtirish, xizmatlarni amalga oshirish, monitoring (kuzatish) va yakuniy (natija) baholash bosqichlari kiradi. Bu sikl zarurat bo‘yicha qayta-qayta takrorlanadi. 120-savol. Ijtimoiy ishda ekotizimli yondashuv nima? Ekotizimli yondashuv — shaxsning muammosini u yolg‘iz emas, balki oila, mahalla, ta’lim muassasasi, davlat organlari kabi o‘zaro bog‘liq ijtimoiy muhit (ekotizim) doirasida ko‘rib chiqish va yordamni ham shu butun tizimga ta’sir ko‘rsatish orqali samarali tashkil etishga asoslangan kasbiy yondashuvdir. 121-savol. Ijtimoiy ishdagi axloqiy qadriyatlar qaysilar? Asosiy axloqiy qadriyatlarga har bir shaxsning qadr-qimmati va noyobligini hurmat qilish, ijtimoiy adolat, xizmat oluvchining manfaatini ustuvor qo‘yish, maxfiylik, halollik va shaffoflik, shuningdek kasbiy vakolat doirasida mas’uliyat bilan ish yuritish kiradi. 122-savol. Ijtimoiy ishda etika nima? Ijtimoiy ishda etika — ijtimoiy xodimning kasbiy faoliyatida rioya qilishi shart bo‘lgan axloqiy-huquqiy me’yorlar, qadriyatlar va xulq-atvor qoidalari majmui bo‘lib, u xizmat oluvchi huquqlari, maxfiyligi va qadr-qimmatini himoya qilishga xizmat qiladi. 123-savol. Kuchli tomonlar yondashuvida asosiy qoidalar qanday? Kuchli tomonlar (strengths-based) yondashuvida asosiy qoidalar: har bir shaxs o‘z kuchli tomonlari, resurslari va salohiyatiga ega deb qaralishi; muammoga emas, yechim va imkoniyatlarga urg‘u berilishi; xizmat oluvchining o‘zi jarayonning faol ishtirokchisi (mutaxassis emas, faqat ko‘maklashuvchi) sifatida ko‘rilishi. 124-savol. Qanday trenerni yaxshi trener emas deb hisoblaysiz? Ishtirokchilarni faol jalb qilmasdan faqat ma’ruza o‘qiydigan, ularning fikr va tajribasini hisobga olmaydigan, tanqidga chidamsiz, o‘z materialini amaliyotga bog‘lay olmaydigan hamda auditoriya ehtiyojiga moslasha olmaydigan trener yaxshi trener hisoblanmaydi. 125-savol. O‘zgalar parvarishiga muhtoj bo‘lgan yolg‘iz yashaydigan hamda yolg‘iz keksalar va nogironligi bo‘lgan shaxslar kim? Bular — hech qanday qarindoshi yoki g‘amxo‘r shaxsi bo‘lmagan yoxud ular bilan aloqasi uzilgan, kunlik ehtiyojlarini (ovqatlanish, tozalik, dori-darmon) mustaqil qondira olmaydigan, tashqi yordamga muhtoj yolg‘iz keksa yoshdagi yoki nogironligi bo‘lgan fuqarolardir. 126-savol. Nogironligi bo‘lgan shaxslar, og‘ir kasallikka chalinganlar, shuningdek jismoniy, aqliy, sensor yoki ruhiy nuqsonlari bo‘lgan hamda uzoq vaqt davolanishga muhtoj bo‘lgan bolalar kim? Bular — sog‘lig‘i yoki rivojlanishida jiddiy og‘ishlar mavjudligi sababli doimiy yoki uzoq muddatli tibbiy-ijtimoiy yordam, parvarish va reabilitatsiyaga muhtoj bo‘lgan, maxsus e’tibor va davlat qo‘llab- quvvatlovini talab qiluvchi shaxslar va bolalar toifasidir. 127-savol. Kasbiy kuyish sindromi deganda nimani tushunasiz? Kasbiy kuyish sindromi — uzoq muddatli kasbiy stress natijasida yuzaga keladigan, jismoniy va hissiy charchash, ishga nisbatan sinik (befarq) munosabat hamda o‘z kasbiy samaradorligiga ishonchning pasayishi bilan tavsiflanadigan holatdir. Sahifa 16 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 128-savol. Keys menejment deganda nima tushuniladi? Keys-menejment — muhtoj shaxsning ehtiyojlarini aniqlash, unga mos xizmatlar rejasini tuzish va turli xizmatlarni muvofiqlashtirib, yordamning uzluksiz va samarali yetkazilishini ta’minlash jarayoni sifatida tushuniladi. 129-savol. Keys-konferensiya nima? Keys-konferensiya — murakkab yoki og‘ir ijtimoiy ahvoldagi bitta keys yuzasidan turli sohadagi mutaxassislar (ijtimoiy xodim, psixolog, huquqshunos, tibbiyot xodimi va h.k.)ning birgalikda yig‘ilib, vaziyatni muhokama qilib, umumiy yechim va harakat rejasini ishlab chiqadigan kasbiy uchrashuvidir. 130-savol. Keys-menejerning kasbiy malakasi standartlari nechta? Keys-menejerlar uchun odatda bir necha (masalan, 5–7 ta) asosiy kasbiy malaka standarti (baholash, rejalashtirish, muvofiqlashtirish, monitoring, etika, muloqot ko‘nikmalari, hujjatlashtirish) belgilanadi. Eslatma: Aniq son amaldagi kasbiy standart hujjatiga qarab farqlanishi mumkin. Uni tekshirib oling. 131-savol. Tazyiq va zo‘ravonlikka uchragan shaxs kim? Bu — oilada, ish joyida yoki jamiyatda jismoniy, ruhiy, iqtisodiy yoki jinsiy zo‘ravonlikka duchor bo‘lgan yoxud shunday tazyiq ostida yashayotgan har qanday shaxsdir. 132-savol. Kam ta’minlanganlar kim? Kam ta’minlanganlar — oilaning o‘rtacha oylik jami daromadi har bir a’zosiga to‘g‘ri kelganda belgilangan minimal iste’mol xarajatlari (MIX) miqdoridan past bo‘lgan, shu sababli davlat ijtimoiy yordamiga muhtoj fuqarolardir. 133-savol. Yetim bolalar va ota-onalar qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar kim? Yetim bolalar — ota-onasi vafot etgan bolalar. Ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar esa ota- onasi hayot bo‘lsa-da, ular ota-onalik huquqidan mahrum etilgan, ozodlikdan mahrum etilgan yoki bolasini tarbiyalashdan bosh tortgan sabablarga ko‘ra ota-ona g‘amxo‘rligidan mahrum bo‘lgan bolalardir. 134-savol. O‘zgalar parvarishiga muhtoj bo‘lgan yolg‘iz yashaydigan hamda yolg‘iz keksalar va nogironligi bo‘lgan shaxslarda qanday muammolar yuzaga kelishi mumkin? Ularda yolg‘izlik va ijtimoiy izolyatsiya, o‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatishda qiyinchilik, tibbiy yordamga o‘z vaqtida murojaat qila olmaslik, moddiy qiyinchilik, depressiya va ruhiy tushkunlik, shuningdek uy- ro‘zg‘or ishlarini bajarishda jismoniy imkoniyatning yetishmasligi kabi muammolar yuzaga kelishi mumkin. 135-savol. Nogironligi bo‘lgan shaxslar, og‘ir kasallikka chalinganlar, shuningdek jismoniy, aqliy, sensor yoki ruhiy nuqsonlari bo‘lgan hamda uzoq vaqt davolanishga muhtoj bo‘lgan bolalarda qanday muammolar yuzaga kelishi mumkin? Ularda ta’lim va jamiyatga integratsiyalashuvda qiyinchilik, tibbiy-reabilitatsion xizmatlarga cheklangan imkoniyat, moliyaviy yuk (davolanish xarajatlari), oilaviy stress va ba’zan jamiyat tomonidan kamsitilish yoki stigmatizatsiya kabi muammolar yuzaga kelishi mumkin. 136-savol. Keys-menejment jarayonida mijoz bilan ishlayotganda asosiy tamoyillarni, jumladan xavfsizlikka rioya qilish va qaysi qoidani doimo yodda tutish zarur? Xavfsizlikka rioya qilish bilan bir qatorda mijozning maxfiyligini saqlash qoidasini doimo yodda tutish zarur. Ya’ni mijozga oid shaxsiy va nozik ma’lumotlarni uning roziligisiz uchinchi shaxslarga oshkor qilmaslik kerak. Sahifa 17 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 137-savol. Emotsional charchashga nimalar kiradi? Emotsional charchashga doimiy holsizlik va tuganganlik hissi, hissiy befarqlik, jahldorlik yoki asabiylashish, uyquning buzilishi, motivatsiyaning pasayishi hamda ishga bo‘lgan qiziqishning yo‘qolishi kiradi. 138-savol. Tazyiq va zo‘ravonlikka uchragan shaxsda qanday muammolar yuzaga kelishi mumkin? Bunday shaxsda ruhiy travma va qo‘rquv, o‘ziga bo‘lgan ishonchning pasayishi, jamiyatdan yopilib qolish, jismoniy jarohatlar, uy-joy va moliyaviy beqarorlik, shuningdek qayta zo‘ravonlikka uchrash xavfi kabi muammolar yuzaga kelishi mumkin. 139-savol. Ijtimoiy himoyaga muhtoj shaxsning alohida roziligini talab qilmasdan shoshilinch ijtimoiy xizmatlar va yordamlar ko‘rsatiladigan holatlar qaysilar? Shaxsning hayoti yoki sog‘lig‘iga bevosita xavf tug‘ilgan holatlarda (masalan, og‘ir zo‘ravonlik, o‘limga tahdid, bola yoki nochor shaxsning to‘satdan yordamsiz qolishi) shoshilinch ijtimoiy xizmatlar uning alohida roziligisiz ham ko‘rsatiladi. 140-savol. Ijtimoiy xodim monitoringni amalga oshirayotganda nimalarga e’tibor qaratadi? Ijtimoiy xodim shaxsning joriy ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli, unga ko‘rsatilgan xizmatlarning samaradorligi, individual rejadagi vazifalarning bajarilishi, yangi xatar omillarining paydo bo‘lish-bo‘lmasligi hamda xizmat oluvchining o‘zi va oilasining ahvoliga e’tibor qaratadi. 141-savol. Baholash jarayoni qanday usullar yordamida amalga oshiriladi? Baholash jarayoni suhbat va intervyu, kuzatish, uyga tashrif buyurish, so‘rovnoma va anketalar, hujjatlarni tahlil qilish hamda boshqa tashkilotlardan (tibbiyot, ta’lim, huquq-tartibot) olingan ma’lumotlarni o‘zaro solishtirish usullari yordamida amalga oshiriladi. 142-savol. Xizmatlar bajarilishining monitoringi birlamchi baholash jarayonida aniqlangan xatar darajalariga asosan qanday muddatlarda o‘tkaziladi? Yuqori (og‘ir) xatar darajasidagi holatlarda monitoring tezroq va tez-tez (masalan, haftalik), o‘rta darajada oyiga bir necha marta, past darajada esa kamroq (masalan, oyiga bir marta yoki chorakda) amalga oshiriladi. Eslatma: Aniq muddatlarni amaldagi tartibdan tekshirib oling. 143-savol. Qo‘llab-quvvatlash ko‘magini amalga oshiruvchi supervayzerlarning vazifalari nimalardan iborat? Ularning vazifalariga ijtimoiy xodimning hissiy holatini kuzatish, stress va kuyishning oldini olish bo‘yicha maslahat berish, ijobiy ishlarni tan olish va rag‘batlantirish, shaxsiy va kasbiy muammolarni muhokama qilish uchun xavfsiz muhit yaratish kiradi. 144-savol. Xizmat oluvchiga ijtimoiy xizmatlar va yordamlarni ko‘rsatish qanday holatlarda yakunlanadi? Xizmat oluvchining ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli barqaror yaxshilangan, individual rejadagi maqsadlarga erishilgan, u boshqa hududga ko‘chib ketgan, yordamdan voz kechgan yoki vafot etgan hollarda xizmat ko‘rsatish yakunlanadi va keys yopiladi. Sahifa 18 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 145-savol. Og‘ir ijtimoiy ish keyslarini “e-case” elektron modulida yuritishga kim javobgar hisoblanadi? Bunday og‘ir keyslarni “e-case” elektron modulida yuritish va yangilab borishga bevosita ijtimoiy xodim, uning ustidan umumiy nazoratga esa Bosh ijtimoiy xodim javobgar hisoblanadi. 146-savol. Og‘ir keyslardagi ijtimoiy xizmatlar rejasini monitoring qilish tartibi qanday olib boriladi? Og‘ir keyslar rejasi Bosh ijtimoiy xodim tomonidan muntazam (odatda haftalik yoki oylik) ko‘rib chiqiladi, ijro holati “e-case” tizimida qayd etiladi va zarur bo‘lganda reja tuzatiladi yoki qo‘shimcha resurslar jalb etiladi. Eslatma: Aniq davriylikni amaldagi tartibdan tekshirib oling. 147-savol. Ijtimoiy xizmatlar qanday holatlarda muvaffaqiyatli amalga oshirilgan hisoblanadi? Xizmat oluvchining ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli barqaror yaxshilanganda, u mustaqil ravishda ehtiyojlarini qondira oladigan holatga kelganda, individual rejadagi maqsadlarga erishilganda va xatar darajasi sezilarli pasayganda xizmat muvaffaqiyatli amalga oshirilgan hisoblanadi. 148-savol. Og‘ir ijtimoiy ahvol nima? Og‘ir ijtimoiy ahvol — shaxs yoki oilaning hayoti, sog‘lig‘i yoki xavfsizligiga jiddiy tahdid soluvchi, o‘z kuchi bilan hal qila olmaydigan (masalan, og‘ir kambag‘allik, zo‘ravonlik, uysizlik, jiddiy kasallik) murakkab ijtimoiy vaziyatdir. 149-savol. Xatar omillari nima? Xatar omillari — shaxs yoki oilaning ijtimoiy ahvolini yomonlashtirishi yoki uni xavf ostiga qo‘yishi mumkin bo‘lgan sharoit va holatlar (masalan, ishsizlik, giyohvandlik, zo‘ravonlik tarixi, ijtimoiy izolyatsiya, og‘ir kasallik) bo‘lib, ular baholash jarayonida aniqlanadi. 150-savol. Ehtiyojlarni birlamchi baholash deganda nimani tushunasiz? Bu — shaxs yoki oilaning holati bilan birinchi tanishuvda o‘tkaziladigan, uning asosiy ehtiyojlari va xavf darajasini tezkor aniqlashga qaratilgan dastlabki, umumiy baholash jarayonidir. 151-savol. Ehtiyojlarni kompleks baholash deganda nimani tushunasiz? Bu — shaxs yoki oilaning barcha jihatlari (moddiy, ijtimoiy, psixologik, tibbiy, huquqiy)ni har tomonlama, chuqur va batafsil o‘rganib, individual yordam rejasini tuzish uchun asos bo‘ladigan keng qamrovli baholash jarayonidir. 152-savol. Qaysi vaziyatda o‘rta darajadagi xatar hisoblanadi? Shaxs yoki oilaning ahvoli darhol hayotga xavf solmasa-da, muammo bartaraf etilmasa yaqin kelajakda jiddiylashishi mumkin bo‘lgan holatlar (masalan, oilaviy nizolarning kuchayishi, moliyaviy qiyinchilikning davom etishi) o‘rta darajadagi xatar sifatida baholanadi. 153-savol. O‘zbekistonda minimal iste’mol xarajatlari (MIX) nimani anglatadi? MIX — bir kishining oziq-ovqat, kiyim-kechak, kommunal va boshqa zaruriy ehtiyojlarini qondirish uchun zarur bo‘lgan eng kam pul mablag‘i miqdorini ifodalovchi, ijtimoiy yordam va nafaqalar tayinlashda asosiy mezon sifatida qo‘llaniladigan rasmiy ko‘rsatkichdir. Sahifa 19 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 154-savol. Skoringdan o‘tkazish jarayonida oilaning o‘rtacha jami daromad miqdorini hisoblab chiqishda qaysi ma’lumotlardan foydalanilmaydi? Hisoblashda odatda bir martalik (doimiy bo‘lmagan) yordam va nafaqalar, tasodifiy xayriya mablag‘lari hamda rasmiylashtirilmagan, tasdiqlanmagan noaniq daromad manbalari haqidagi ma’lumotlardan foydalanilmaydi. Faqat rasmiy va barqaror manbalardagi daromadlar hisobga olinadi. Eslatma: Hisoblash qoidalarini amaldagi tartibdan tekshirib oling. 155-savol. Hamrohlik xizmati kimlarga ko‘rsatiladi? Hamrohlik xizmati o‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatishda qiyinchilik chekayotgan keksalar, nogironligi bo‘lgan shaxslar, shuningdek ijtimoiy yordam yoki tibbiy xizmatlarga murojaat qilishda yordamga muhtoj bo‘lgan boshqa ijtimoiy himoyaga muhtoj fuqarolarga ko‘rsatiladi. 156-savol. Kimlar o‘zgalar parvarishiga muhtoj shaxslar reyestriga kiritilmaydi? O‘ziga mustaqil xizmat ko‘rsata oladigan, doimiy g‘amxo‘r qarindoshi yoki oila a’zosi mavjud bo‘lgan, statsionar muassasada (masalan, internat uyda) doimiy davlat ta’minotida turgan yoki bandligi ta’minlangan shaxslar bu reyestrga odatda kiritilmaydi. 157-savol. Kimlarga fuqaroning ishtirokisiz VMK tomonidan taqdim qilingan hujjatlar asosida nogironlik belgilanadi? Bu tartib asosan sog‘lig‘i og‘ir bo‘lgani sababli tibbiyot muassasasidan chiqib bo‘lmaydigan, uzoq muddat davolanayotgan yoki harakatlanish imkoniyati mutlaqo bo‘lmagan og‘ir bemor va nogironligi bo‘lgan shaxslarga nisbatan, taqdim etilgan tibbiy hujjatlar asosida qo‘llaniladi. 158-savol. Kimlarga nisbatan vasiy yoki homiy tayinlash “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi vakolatiga kirmaydi? Sud tomonidan alohida tartibda hal qilinishi belgilangan murakkab huquqiy nizoli holatlar (masalan, ota- onalar o‘rtasidagi bola tarbiyasi bo‘yicha sud nizolari) yoki boshqa davlat organi (masalan, sud, prokuratura) vakolatiga tegishli bo‘lgan masalalar “Inson” markazi vakolatiga kirmaydi. Bunday holatlarda markaz faqat xulosa va tavsiya beruvchi tomon sifatida ishtirok etadi. 159-savol. Tutingan (foster) oila nima? Tutingan (foster) oila — ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan yoki vaqtincha qarovsiz qolgan bolani o‘z oilasiga vaqtinchalik yoki uzoq muddatga qabul qilib, unga oilaviy muhitda tarbiya va g‘amxo‘rlik ko‘rsatishga tayyor, tegishli tayyorgarlikdan o‘tgan va rasman ro‘yxatga olingan oiladir. 160-savol. Korrupsiyaga qarshi kurashishda qonunlarning roli qanday? Qonunlar korrupsion xatti-harakatlar uchun aniq javobgarlik chorlarini belgilaydi, davlat xizmatchilari faoliyatida shaffoflik va hisobdorlikni ta’minlaydi, manfaatlar to‘qnashuvini oldini olish mexanizmlarini joriy etadi va fuqarolarga korrupsiyaga qarshi murojaat qilish huquqini kafolatlash orqali korrupsiyaga qarshi kurashning huquqiy asosini tashkil etadi. 161-savol. Korrupsiya qanday paydo bo‘ladi? Korrupsiya odatda davlat xizmatida shaffoflik va nazoratning yetishmasligi, mansabdor shaxsning keng vakolatga ega bo‘lishi, past ish haqi, huquqiy javobgarlikning kuchsizligi, jamiyatda halollikka nisbatan murosasozlik va axloqiy tarbiyaning yetishmasligi natijasida paydo bo‘ladi. Sahifa 20 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 162-savol. Halollik mezoni nima? Halollik mezoni — shaxsning o‘z xizmat vazifalarini shaxsiy manfaatdan ustun qo‘yib, qonun va vijdon talablariga to‘liq muvofiq, shaffof va adolatli tarzda bajarishini, hech qanday noqonuniy manfaat olishga yo‘l qo‘ymasligini anglatadi. 163-savol. Korrupsiyaga qarshi ijtimoiy ongni qanday oshirish mumkin? Buning uchun ta’lim tizimida yoshlikdan boshlab halollik va fuqarolik burchi haqida tarbiya berish, ommaviy axborot vositalari orqali korrupsiyaning zararli oqibatlarini keng targ‘ib qilish, jamoatchilik nazoratini kuchaytirish, xizmatlar ko‘rsatishda shaffoflik va raqamlashtirishni oshirish hamda korrupsiyaga qarshi murojaat qilgan fuqarolarni himoya qilish mexanizmlarini mustahkamlash zarur. 164-savol. Korrupsiya odam ongida qachon xavfli odatga aylanadi? Korrupsiya agar shaxs uni jazosiz qoldirilishiga ishonch hosil qilsa, atrofdagilar ham shunday yo‘l tutishini ko‘rsa va jamiyatda bunga nisbatan murosasozlik shakllansa, shaxs ongida asta-sekin “oddiy” va “hamma qiladigan” hodisa sifatida qabul qilinib, xavfli va barqaror odatga aylanadi. Sahifa 21 / 22 Ijtimoiy xodim · suhbat savollari 2. Umumiy huquqiy, boshqaruv va qo‘shimcha savollar Savollar 165–168 165-savol. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining nechanchi moddasida O‘zbekiston Respublikasi ijtimoiy davlat ekanligi ko‘rsatib o‘tilgan? Yangi tahrirdagi Konstitutsiyaning 1-moddasida O‘zbekiston Respublikasi suveren, demokratik, huquqiy va ijtimoiy davlat ekanligi belgilab qo‘yilgan. 166-savol. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 31.05.2024-yildagi 313-sonli qaroriga binoan “Saxovat va ko‘mak” jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan qanday dasturlar bo‘yicha yordam ko‘rsatiladi? Ushbu qaror (“Temir daftar” orqali ijtimoiy xizmat va yordam ko‘rsatish hamda “Saxovat va ko‘mak” jamg‘armasi mablag‘larini shakllantirish va ulardan foydalanish tartibini takomillashtirish to‘g‘risida) doirasida jarrohlik amaliyoti xarajatlarini qoplash, uy-joy ijarasi subsidiyasi, uy-joyni ta’mirlash, DNK ekspertizasi xarajatlarini qoplash, oziq-ovqat va kiyim-kechak vaucherlari, yoqilg‘i vaucheri hamda kommunal to‘lovlar bo‘yicha yordam kabi dasturlar bo‘yicha yordam ko‘rsatiladi. Eslatma: Qaror nomi, raqami va sanasini lex.uz orqali tekshirib oling. 167-savol. Superviziya nima? Superviziya — tajribali va yuqori malakali mutaxassis (supervayzer) tomonidan kamroq tajribaga ega ijtimoiy xodimning ish faoliyatini kuzatish, unga metodik-uslubiy va hissiy qo‘llab-quvvatlash ko‘rsatish, kasbiy o‘sishini nazorat qilish orqali xizmat sifatini oshirishga qaratilgan tizimli jarayondir. 168-savol. Superviziyaning vazifalari nimalardan iborat? Superviziyaning vazifalariga quyidagilar kiradi: ijtimoiy xodim faoliyati sifatini nazorat qilish va oshirish; murakkab keyslar bo‘yicha maslahat va yo‘l-yo‘riq berish; kasbiy xatolarning oldini olish; hissiy kuyishdan himoya qilish; malaka oshirish ehtiyojlarini aniqlash hamda xodimning motivatsiyasi va mas’uliyatini kuchaytirish. Sahifa 22 / 22

Ijtimoiy xodim — suhbat savollari va javoblari

Ijtimoiy xodim lavozimi uchun suhbat savollari

Ijtimoiy xodim ishga kirish savollari va javoblari

Ijtimoiy xodim — ishga qabul suhbatiga tayyorgarlik

Ijtimoiy xodim lavozimiga tayyor savol-javoblar

Ijtimoiy xodim uchun test savollari va javoblari

Ijtimoiy xodim suhbatiga tayyorlanish uchun qo‘llanma

Ijtimoiy xodim lavozimi — savollar va javoblar

Ijtimoiy xodim ish faoliyati bo‘yicha savol-javoblar

Ijtimoiy xodim bo‘lish uchun suhbat savollari

Ijtimoiy xodim kasbi — suhbatga tayyorlov materiallari

Ijtimoiy xodim uchun 100 ta savol va javob

Ijtimoiy xodim lavozimi uchun tayyor javoblar

Ijtimoiy xizmatlar sohasi — suhbat savollari

Ijtimoiy himoya sohasi xodimlari uchun savol-javoblar

Ijtimoiy xodim ishga kirish uchun tayyorlov

Ijtimoiy xodim — kasbiy bilimlarni tekshirish savollari

Ijtimoiy xodim lavozimi bo‘yicha savollar to‘plami

Ijtimoiy xodim suhbat savollari — Word formatida

Ijtimoiy xodim — to‘liq savol-javoblar to‘plami
Ijtimoiy xodim, ijtimoiy xodim savollari, ijtimoiy xodim suhbat savollari, ijtimoiy xodim savol javoblar, ijtimoiy xodim savollari va javoblari, ijtimoiy xodim ishga kirish, ijtimoiy xodim lavozimi, ijtimoiy xodim test savollari, ijtimoiy xodim suhbatiga tayyorgarlik, ijtimoiy xodim uchun savollar, ijtimoiy xizmatlar, ijtimoiy xizmatlar sohasi, ijtimoiy himoya, ijtimoiy himoya xodimi, ijtimoiy yordam, ijtimoiy xizmat ko‘rsatish, ijtimoiy ish, ijtimoiy ish mutaxassisi, kasbiy suhbat savollari, ishga kirish savollari, ishga qabul savollari, suhbat savollari va javoblari, tayyor savol-javoblar, test va suhbat savollari, Word hujjat.

Купить