Ikkinchi jahon urushida ittifoqdoshlari armiyalarining harbiy harakatlari, ikkinchi jahon urushining beshinchi davri, ikkinchi jahon urushida ittifoqdoshlari armiyalarining harbiy harakatlari

Mavzu:  Ikkinchi jahon urushida 
ittifoqdoshlari armiyalarining harbiy 
harakatlari, ikkinchi jahon urushining 
beshinchi davri, ikkinchi jahon urushida 
ittifoqdoshlari armiyalarining harbiy 
harakatlari, ikkinchi jahon urushining 
beshinchi davri, Manjuriyadagi 
operatsiyalar, ikkinchi jahon urushining 
harbiy-siyosiy natijalari.                 Reja: 

1.  Ikkinchi jahon urushida ittifoqdoshlari armiyalarining harbiy harakatlari

2.   I kkinchi jahon urushining beshinchi davri, ikkinchi jahon urushida 
ittifoqdoshlari armiyalarining harbiy harakatlari

3. Manjuriyadagi operatsiyalar, ikkinchi jahon urushining harbiy-siyosiy 
natijalari

Xulosa

Foydalanilgan adabiyotlar                 
Ikkinchi  jahon  urushida  ittifoqdoshlar 
(AQSH,  Buyuk  Britaniya,  SSSR) 
armiyalarining  harbiy  harakatlari 
ikkita  asosiy  frontda  olib  borildi: 
g'arbiy  frontda  (Yevropa)  va  sharqiy 
frontda  (Yevropa  va  Osiyo).  G'arbiy 
frontda  AQSH  va  Buyuk  Britaniya 
ittifoqchilari  "Normandiya" 
operatsiyasi  va  boshqa  operatsiyalar 
orqali  Germaniyaga  qarshi 
kurashdilar.  Sharqiy  frontda  esa, 
asosan,  Sovet  Ittifoqi  fashistlar 
Germaniyasini  mag'lub  etishda  asosiy 
rol o'ynadi. 
G'arbiy frontdagi harbiy harakatlar

"D-Day" (Normandiya operatsiyasi): 1944-yil 
6-iyun kuni ittifoqchilarning g'arbiy Yevropa 
qirg'oqlariga tushishi. Bu operatsiya 
Yevropani ozod qilishning boshlanishi bo'ldi.

"Buyuk Britaniya" operatsiyasi: 1940-yilda 
Germaniya tomonidan Buyuk Britaniyaga 
qarshi olib borilgan havo hujumlari.

"Ardenn" operatsiyasi: 1944-1945-yillarda 
Germaniya tomonidan ittifoqchilarga qarshi 
o'tkazilgan so'nggi yirik hujum operatsiyasi.

"Berlin" operatsiyasi: 1945-yilda Sovet 
Ittifoqi tomonidan Berlinni ozod qilish 
uchun olib borilgan so'nggi operatsiya.                 
Sharqiy frontdagi harbiy harakatlar

"Barbarossa"  operatsiyasi:  1941-yilda 
Germaniya  tomonidan  Sovet  Ittifoqiga 
qarshi o'tkazilgan hujum.

"Moskva"  operatsiyasi:  1941-yilda  Sovet 
Ittifoqi  tomonidan  Germaniyaning 
Moskvaga  qilgan  hujumini  qaytarish 
uchun o'tkazilgan operatsiya.

"Stalingrad"  operatsiyasi:  1942-yilda 
Sovet  Ittifoqi  tomonidan  Germaniyaning 
Stalingradga  qilgan  hujumini  qaytarish 
uchun  o'tkazilgan  operatsiya.  Bu 
operatsiya urushda burilish nuqtasi bo'ldi.

"Kursk"  operatsiyasi:  1943-yilda  Sovet 
Ittifoqi  tomonidan  Germaniyaning 
Kurskka  qilgan  hujumini  qaytarish  uchun 
o'tkazilgan  operatsiya.  Bu  operatsiya 
urushda burilish nuqtasi bo'ldi. 
Osiyodagi harbiy harakatlar

"Perl-Harbor"  operatsiyasi:  1941-yilda 
Yaponiya  tomonidan  AQSH  harbiy-
dengiz bazasiga qilingan hujum.

"Miduey"  operatsiyasi:  1942-yilda AQSH 
tomonidan  Yaponiyaning  Miduey  oroli 
yaqinida o'tkazilgan operatsiya.

"Iwo  Jima"  operatsiyasi:  1945-yilda 
AQSH  tomonidan  Iwo  Jima  orolini 
egallash uchun o'tkazilgan operatsiya.

Bu  harbiy  harakatlar  Ittifoqchilarning 
g'alabasiga  va  urushning 
yakunlanishiga olib keldi.                 
Ikkinchi  jahon  urushining  beshinchi 
(yoki  to'rtinchi)  davri  1944-yil  yozidan 
boshlanib,  1945-yilning  mayida 
urushning  tugashiga  olib  kelgan  harbiy 
harakatlarga  to'g'ri  keladi .  Bu  davrda 
Ittifoqdoshlar  kuchlari  bir  nechta 
muhim  operatsiyalarni  amalga 
oshirdilar:  "Sikstus"  operatsiyasi 
(Italiya)  va  Norm  andiya  operatsiyasi 
(G'arbiy  Yevropa)  orqali 
Germaniyaning  harbiy  kuchlarini 
Yevropadan  chekinishiga  majbur 
qildilar.                 
G'arbiy Yevropa

Normandiya operatsiyasi: 1944-yil 
iyun oyida boshlangan. Bu 
operatsiyadan so'ng, Ittifoqdoshlar 
Fransiya va Benilyuks davlatlarini 
ozod qilishga muvaffaq bo'lishdi.

Ardenn operatsiyasi: 1944-yil 
dekabrda boshlangan. Bu operatsiya 
nemislarning Yevropa frontida oxirgi 
yirik hujumi bo'ldi, ammo 
Ittifoqdoshlar tomonidan to'xtatildi.

Germaniyaning bosib olinishi: 1945-
yilning bahorida Ittifoqdoshlar 
Germaniya hududiga kirib, 1945-yil 8-
mayda Germaniya taslim bo'lishini 
e'lon qilishdi. 
Sharqiy Yevropa

Sovet armiyasining hujumi: Sovet armiyasi 
1944-yil yozida Germaniyaning G arbiy ʻ
Yevropadagi kuchlarini chekinishiga sabab 
bo lgan keng miqyosli hujumni boshladi.	
ʻ

Berlinga hujum: 1945-yil aprel oyida Sovet 
armiyasi Berlindagi nemis qismlarini 
mag'lubiyatga uchratdi. Bu urushning 
Yevropadagi oxirgi yirik janglaridan biri 
bo'ldi.                 
Manjuriya  operatsiyasi  —  sovet 
qo shinlarining  Yaponiyaga  qarshi ʻ
qo zg atgan  operatsiyasi  bo lib,  1945-
ʻ ʻ ʻ
yil  avgustda  amalga  oshirilgan.  Bu 
operatsiya  Ikkinchi  jahon  urushining 
yakunlanishida  muhim  rol  o ynagan. 	
ʻ
Ushbu  operatsiya  va  urushning 
yakuniy  natijalari  quyidagilarni  o z 	
ʻ
ichiga oladi: Yaponiya taslim bo lishi, 	
ʻ
Manjuriya  va  boshqa  Osiyo 
hududlarining  ozod  qilinishi, 
Yaponiyaning  harbiy  qudrati  barham 
topishi  hamda  urushdan  keyingi 
dunyo tartibining o zgarishi.	
ʻ 
Ikkinchi jahon urushining harbiy-siyosiy 
natijalari

Yaponiyaning taslim bo lishi: SSSRning 	
ʻ
Manjuriya operatsiyasi Yaponiyaning taslim 
bo lishini tezlashtirdi. AQSHning Yaponiyaga 	
ʻ
atom bombalarini tashlagani va Sovet 
Ittifoqining Yaponiyaga urush e lon qilishi 	
ʼ
Yaponiyani zudlik bilan taslim bo lishga 	
ʻ
majbur qildi.

Osiyo hududlarining ozod qilinishi: Sovet 
qo shinlari Manjuriya, Koreyaning shimoliy 	
ʻ
qismi, Saxalin va Kuril orollarini yaponlardan 
ozod qildi. Bu hududlarda keyinchalik 
o zgarishlar yuz berdi.
ʻ                 •
Yaponi y aning harbiy  qudrat ining 
barham t opishi:  Yaponiya oʻzining 
barcha harbiy salohiyatini va bosib 
olgan hududlarini yoʻqotdi. Bu uning 
harbiy va siyosiy mavqeyining 
tamomila inqiroziga olib keldi.
•
Urushdan k ey ingi  duny o t art ibining 
oʻzgarishi:  Ikkinchi jahon urushining 
tugashi dunyoning siyosiy xaritasini 
tubdan oʻzgartirdi. Yevropada 
fashizmning magʻlubiyati, 
Yaponiyaning magʻlubiyati va AQSH 
hamda SSSRning superxokimiyatga 
aylanishi Sovuq urushning 
boshlanishiga olib keldi. 
X alqaro t ashk i lot larning t ashk il 
et ilishi:  Ikkinchi jahon urushidan 
soʻng Birlashgan Millatlar 
Tashkiloti (BMT) tashkil etildi. Bu 
xalqaro tinchlik va xavfsizlikni 
taʼminlashga qaratilgan birinchi 
global tashkilot edi.                 Xulosa: 

Ikkinchi  jahon  urushining  beshinchi  davri  (1944–1945)  urushning  yakuniy 
bosqichi  bo‘lib,  ittifoqdosh  davlatlar  armiyalarining  strategik  tashabbusni 
qo‘lga kiritishi va fashistik blokni mag‘lub etish bilan ajralib turadi. Bu davrda 
Yevropa  frontida  SSSR  qo‘shinlari  Sharqiy  Yevropani  ozod  qilgan,  Polsha, 
Ruminiya,  Vengriya  va  boshqa  mamlakatlarda  fashistik  kuchlar  qarshiligi 
boshlangan. Shu bilan birga, AQSH va Buyuk Britaniya kuchlari G‘arbiy frontda 
Normandiya,  Fransiya  va  Germaniyadagi  harbiy  operatsiyalar  orqali  nemis 
qo‘shinlarini chekinishga majbur qilgan.

Manjuriyadagi  operatsiyalar  Ikkinchi  jahon  urushining  Osiyo  va  Tinch  okeani 
mintaqasidagi  yakuniy  harbiy  harakatlari  bo‘lib,  Sovet  qo‘shinlari  Yaponiya 
imperiyasiga  qarshi  muvaffaqiyatli  hujumlarni  amalga  oshirdi.  Bu 
operatsiyalar Yaponiyaning taslim bo‘lishi va urushning Osiyoda yakunlanishiga 
bevosita  sabab  bo‘ldi.  Shu  tariqa,  ittifoqdoshlar  armiyalarining  harbiy 
harakatlari  urushning  barcha  frontlarida  samarali  natija  berdi,  fashistik  va 
militaristik davlatlarning mag‘lubiyatini tezlashtirdi.               Foydalanilgan adabiyotlar

1.  Abbott,  Lyuis.  (2006).  Britaniya  demokratiyasi:  uning  tiklanishi  va 
kengayishi . ISR/Google Kitoblar. 

2.  Applebi,  Joys.  (1992).  Tarixiy  tasavvurda  liberalizm  va 
respublikachilik . Garvard universiteti matbuoti. 

3. Archibugi,  Daniele  ,  Fuqarolarning  Global  Hamdo‘stligi.  Kosmopolit 
demokratiya  tomon  ,  Prinston  universiteti  nashriyoti]  ISBN  978-0-691-
13490-1  4.  Becker,  Piter,  Heideking,  Juergen  va  Henretta,  Jeyms  A. 
(2002).  Amerika  va  Germaniya  shtatlarida  respublikachilik  va 
liberalizm,  1750-1850  .  Kembrij  universiteti  matbuoti.  ISBN  978-0-
521-80066-2                 E’tiboringiz uchun rahmat

Ikkinchi jahon urushida ittifoqdoshlari armiyalarining harbiy harakatlari, ikkinchi jahon urushining beshinchi davri, ikkinchi jahon urushida ittifoqdoshlari armiyalarining harbiy harakatlari