Ilk o'rta asrlarda Markaziy Osiyoda ma'naviy tarbiya masalalari - Основы культурологии - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Март 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Основы культурологии

Ilk o'rta asrlarda Markaziy Osiyoda ma'naviy tarbiya masalalari

Купить

Mavzu: Ilk o'rta asrlarda Markaziy Osiyoda ma'naviy tarbiya masalalari

Reja: 1 “Avesto” xalqimizning diniy, axloqiy, ilmiy, adabiy qarashlarini ifoda etadigan bebaho ma’naviy obida. 2 Jaxon ma’naviyati va ma’rifati rivojiga Markaziy Osiyo xalqlarining qo’shgan hissasi. 3 Ilk uyg’onish davri ilmiy-ijodiy kashfiyotlari. Reja:

AVESTO  “ Avesto” Zardushtiylik dinining muqaddas kitobi. U bir necha asrlar mobaynida vujudga kelgan. Zardusht “Avesto”ning qadimiy nusxalarini o’rganib, to’plab bir kitob holiga keltirgan. U 30 ta koxin bilan 3 yil davomida “Avesto”ning bilimlarini yig’ib, 1 tizimga solgan va 12 ming qoramol terisiga zarhal harflar bilan yozdirgan.

Zardusht eramizdan avvalgi 660- yilda Xorazmda dunyoga kelgan. Markaziy Osiyo hududida faoliyat ko’rsatgan, ilohiyotchi, faylasuf, shoir va tabiatshunos olim bo’lgan. “Zardusht” so’zi forscha “ushtra”- tuya, “zard”-tuya” ya’ni “Sariq tuya mingan kishi” ma’nosini anglatadi. Zardusht 40 yoshga yetganda o’zigacha bo’lgan ko’p xudolilik dini aqidalariga handa tabiat hodisalariga qarshi chiqib, yakka xudolikka asoslangan birinchi diniy kitob “Avesto”ni yaratgan. U o’zi bilan 300ga yaqin safdoshlarini olib hozirgi Afg’oniston tomonga yo’l oladi va o’z g’oyalarini targ’ib etadi. U 77 yil umr ko’radi. Z A R D U S H T S P I TO M A

MONIYLIK  Moniylik ta’limoti asoschisi xitoylik Moniy Ibn Fatak(216-276). Uning ta’limoti oinotda nur bilan zulmat o’rtasida kurash bo’lishiga asoslanadi. Shu sababli nur- Quyosh, Oy ya’ni nur taratuvchi osmon jismlari muqaddas sanaladi. Moniyning axloqiy ma’naviy qarashlarini “Sir ul asror”, “Kitob ul-xudo- vost tadbir” “Shaburkan” kabi kitoblarida targ’ib qilgan.  Moniy: “Men o’z umrimda ko’p hokimlarni ko’rdim, ularni dunyoda axloqsizlik qilib, manmanlikka berilib yurdilar, ammo oxirida g’am- alamlarga , tubanlikka duchor bo’ldilar.”  Moniylik ta’limoti asoschisi xitoylik Moniy Ibn Fatak(216-276). Uning ta’limoti oinotda nur bilan zulmat o’rtasida kurash bo’lishiga asoslanadi. Shu sababli nur- Quyosh, Oy ya’ni nur taratuvchi osmon jismlari muqaddas sanaladi. Moniyning axloqiy ma’navi

MAZDAKIZM  Eramizning V asr oxiri VI asr boshlarida Eronda “Mazdakizm” deb atalgan boshqa diniy-falsafiy ta’limot yuzaga kelib, u Markaziy Osiyoda ham keng yoyildi. Mazdakizm “Moniylik” ta’limotini to’ldirib, uning zohidlik-noumidlik g’oyalarini dunyoga umid bilan qarash g’oyalariga almashtiradi. Mazdak Eronning Nishopur shahrida tug’ilgan. Mazdak feodal mol-mulkini umumiylashtirishni, feodal hukmronlikni yo’qotishni talab etadi. Dexqonlar qo’zg’oloniga yo’lboshchilik qilganligi uchun 529- yilda Anushur von tomonidan qatl etilgan. MAZDAKIZM  Eramizning V asr oxiri VI asr boshlarida Eronda “Mazdakizm” deb atalgan boshqa diniy-falsafiy ta’limot yuzaga kelib, u Markaziy Osiyoda ham keng yoyildi. Mazdakizm “Moniylik” ta’limotini to’ldirib, uning zohidlik-noumidlik g’oyalarini dunyoga umid bi

IBN SINO  Buyuk hakim, olim va faylasuf Ibn Sino Buxoro shahri yaqinidagi Afshona qishlog’ida tug’ildi. 19 yoshga to’lganida u iste’dodli hakim va faylasuf sifatida tanilgandi. Ko’p o’tmay Sharqda uni “Shayx ar-rais” ya’ni “Donishmandlar yetakchisi” deb atay boshladilar. Uning “Tib qonunlari” kitobi jaxon tibbiyotida haligacha dastur amal bo’lib xizmat qilmoqda.

FOROBIY  Buyuk qomusiy olim Forobiy 870 yilda Forob qishlog’ida tug’ildi. Dunyo ahli uni Arastudan keyin “Ikkinchi muallim” deb ataydi. Forobiy 70dan ortiq tilni bilgan. 160dan ortiq asar yozgan.  Asarlari: “She’r san’ati haqida”, “Fozillar shahri aholisining fikrlari”, “Baxt- saodatga erishuv haqida risola” va boshqalar.

E’TIBORINGIZ UCHUN RAXMAT

Купить