Introduktsiyanıń xalıq xojalıǵındaǵı áhmiyeti - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	19 Июль 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Introduktsiyanıń xalıq xojalıǵındaǵı áhmiyeti

Купить

Introduktsiyanıń xalıq xojalıǵındaǵı áhmiyeti Jobasi: • Kirisiw • Intraduksiya haqqında ulıwma túsinik. • Intraduksiyaning maqset hám wazıypaları hám de usılları. • Intraduksia etilgen dárilik ósimliklerden xalıq xojalıǵında paydalanıw • Juvmaq • Adabiyatlar

Házirgi kúnde medicinada qollanıladıgen dári qurallarınıń derlik úshten bir bólegin ósimliklerden alınatuǵın dárivorvositalar quraydı. Keyingi jıllarda efir mayları, ósimliklerden tayarlanatuǵın shaylar hám olardıń bólek komponentlerine bolǵan talaptıń asıp barıwı sebepli olardı islep shıǵarıw zárúrli aktual mashqalaǵa aylanıp barıp atır. Jańa dári quralların jaratıw ushın farmatseftlar tárepinen sintetik elementlar kóplegen qollanılıp atır, biraq soǵan qaramay buǵan baylanıslı tábiyiy elementlar, atap aytqanda, efir mayları hám dárivor ósimliklerdiń áhmiyeti talay joqarı bolıp turıptı. Dárivor ósimlikler biologlar, mikrobiologlar, immunologlar, pul'manologlarning dıqqatın tartıwda. Respublikamız aymaǵında júdá kóp dárivor ósimlikler artıwın inabatqa alatuǵın bolsaq, biz ızlenuvchilarg

Introduksiya (latınsha : introductio - engiziw), ósimlikler introduksiyasi - túrli ósimlikler túrleri hám sortların óz tábiyiy arealidan ilgeri uchramagan aymaqlarǵa kóshiriw (qosıw ). „Introduksiya“ túsinigi 19 - ásirdiń 2-yarımınan berli qollanıp kelinip atır. Ósimlikler introduksiyasi teoriyasın shveysariyalik botanik Augustin Pyramus de Candolle 1855- jılda tiykarlab bergen. Nikolay vavilov ózi jaratqan mádeniy ósimliklerdiń kelip shıǵıw orayları teoriyası tiykarında 1920 -jılda introduksiyaning ilimiy tiykarların islep shıqtı. Házir derlik barlıq kontinentlerde jetiwtirilayotgan mádeniy ósimliklerdiń kóbisi túrli geografiyalıq úlkelerden tarqalǵan, „ko'chirib keltirilgen“ ósimlikler esaplanadı. 16 -17- ásirlerde Amerikadan Evropaǵa mákke, kartoshka, ayǵabaǵar, pomidor, temeki hám

Ósimlikler tábiyiy arealdan jańa aymaqlarǵa introduksiya etilgende túrler (túrler) dıń ómirsheńligi hám introduksiyaning maqseti bolǵan qımbatlı xojalıq belgileriniń jaqsılanıwı júz beredi: mıywe (urıw ) zúráátliligi kóteriledi, fitomassa kópayadi, ortalıqtıń túrli faktorlarına, kesellik, zıyankeslerge shıdamlılıǵı artadı hám basqa „Óz orayları“den introduksiya etiliwi ósimlikler arealini málim sheńberde keńeytirdi jáne bul boyınsha ayırım ósimliklerdiń baslanǵısh oraylar menen bolǵan baylanısı uziladi. Mas, jer ǵozanıń watanı - Arqa Argentina, biraq házir jer ǵoza eń kóp Ekvatorial Afrikada jetiwtiriledi. Kartoshkanıń watanı - Qubla Amerika sonda da, ol dúnyanıń kóplegen mámleketlerinde tiykarǵı azıq ónimi esaplanadı.

Orta Aziya da kóplegen mádeniy ósimliklerdiń kelip shıǵıw orayı esaplanadı jáne bul jerde olardıń xilmaxil formaları ushraydı. Usınıń menen bir qatarda, 19 -asirde hám odan aldın Orta Aziyaǵa xalıqqa belgisiz bolǵan ósimlikler keltirilgen, olar ıqlımlashtirilib, tiykarǵı eginlerge aynalǵan. Orta Aziyada, sonday-aq, Ózbekstanda introduksiya nátiyjesinde kartoshka, pomidor, shıyrın qálempir, baklajan, kapusta, ayırım kók shóp hám tatımlıqlar, jer ǵoza, hurmo, limon, unabi sıyaqlı palız eginleriler, palız eginleri, mıywe túrleri tarqaldı.

Ósimlikler introduksiyasi ushın materiallar jıynaw maqsetlerinde mádeniy ósimliklerdiń baslanǵısh hám ekilemshi kelip shıǵıwı oraylarına ilimiy ekspediciyalar uyımlastırıladı (mas, Ózbekstan Pánler akademiyası Ósimlikler eksperimental biologiyasi institutı g'o'zaning jabayı túrlerin jıynaw boyınsha akademikalıq A. Abdullayev basshılıǵında 1975-jılda Meksika, 1984-jılda Peru, 1989 -90 jıllarda Shri Lanka, Indiya, Kitay, 1997-jılda Avstraliyaǵa ilimiy ekspediciyalar jibergen). Botanika hám seleksiya mákemelerinde ósimlikler introduksiyasi hám keyininen olardı ıqlımlastırıw jumısları alıp barıladı.

20 -ásirdiń 30 -jıllarında Ózbekstanda islengen ilimiy shólkemler ilimiy joba tiykarında jáhán mádeniy hám jabayı ósimlikleriniń túrme-túr túrlerin yigish, introduksiya jumısların basladılar. Házirgi Ózbekstan ósіmlіktanıw, Ózbekstan g'o'za seleksiyasi hám tuqımgershilik qánigesiligi, Genetikalıqa hám ósimlikler eksperimental biologiyasi, Botanika ilimiy izertlew institutları hám Botanika baǵında introduksiyalangan hám jergilikli túrler tiykarında túrli eginlerdiń kolleksiyalari islengen. Jáhán mámleketleri arasında ilimiy sheriklik keńeygen sharayatlarda introduksiyaning wazıypası ósimliklerdi ilimiy tiykarda jańa úlkelikke qosıw hám ámeldegi eginler túr quramın zamanagóy sanaat sortları menen bayıtıwdan ibarat. Matricaria recutita L. - Qirqmabarg moychechak

Introduksiya maqseti: Ózbekstan túrli ıqlım hám topıraq sharayatlarigadorivor ósimliklerdi túrlerdi tańlaw, ósiriw múmkinshiliklerin anıqlaw hám bioekologik qásiyetlerin úyreniw xamda olardıń egin maydanların qurıw hám shiyki onim ba'zalarini jaratıw. Introduksiyaning wazıypaları :  Dárilik ósimliklerdi túrli ıqlım sharayatlarına introduksiya qılıw (bioekologik qásiyetlerin hám rawajlanıw ritmini úyreniw);  dárilikósimliklerdiń iykemlesiw dárejesin anıqlaw hám perspektivalı túrlerin tańlaw ;  Dárilik ósimliklerekin maydanların jaratıw ;  bioekologik qásiyetlerin anıqlaw ;  Dárilik ósimliklerdi introduksion analiz qılıw ;  Dárilik ósimliklerdi introduksion bahalaw ;

Eremurus aitchisonii Beyker ( familia Asphodelaceae ) Eremurus Echisona

Introduksiyaning usılları. Ekologiyalıq ta'rixiy (Ekologo-istoricheskiy metod ) usıl - Bul usılda introdutsent (ósimlikler) obiekt tábiyiy florası tariyxıy analiz qılıw boyınsha uyreniledi hám baxolanadi. Ekologiyalıq genetikalıq usıl - Bul usılda introduksiya etiletuǵın ósimlikler ekologiyalıq sistema hám kelip shıǵıw jaǵdayı boyınsha uyreniledi. Ekologiyalıq -introduksiya usılı - Bul usılda ósimlikler introduksiya sharayatıningekologik faktorlarǵa bolǵan munasabatiga kóre eksperimental tájiriybeler tiykarında uyreniledi hám bahalanadı. Gruppa kompleks (metod rodovoy kompleks) usılı - Bul kompleks usıl bolıp, gruppa sheńberindegi ósimlik túrler introduksiya sharayatında eksperimental tiykarında uyreniledi hám bahalaw. Introduksiya faktorları (tábiyiy hám antropogen)-Introduksiya

Úlkemizdao'sadigan bir qansha dárivor ósimlikler bargi hám urıwınan dári quralı ajıratıp alıw hám de olardıń fizikalıq-ximiyalıq ózgesheliklerin úyreniw aktual másele bolıp tabıladı, mısal ushın bir qansha ósimliklerdi keltiriwimiz múmkin. Quramında polisaxaridlar bolǵan dárivor ósimliklerden biri úlken zubturum. Ósimlik japıraqları jıl boyı jıynaladı, juqa etip yoyib, saya jerde quritiladi yamasa quritmay isletilse da boladı.Turkum. Cichorium L. - Sachratqi Tur. Cichorium intybus L. - Oddiy sachratqi Cichorium intybus L. - Oddiy sachratqi ko‘p yillik o‘t o‘simlikdir. Bo‘yi 90-110 (125) sm gacha etadi. Poyasi tik tukchalar bilan qoplangan, shoxlangan.

Ximiyalıq tárepten analiz etkenimizde quramında aukubin (rinantin) glikozidi, ashshı, silekey hám oshlovchi elementlar, flavonoidlar (apigenin, gomoplantagenin, lyuteolin hám skutellyarein glikozidlari hám basqalar ), karotin hám de askorbin, limon kislotalar, hám vitamin K boladı. Zubturum dárivor ósimlik bolıp, onı demleme, nastoyka, jańa jıynalǵan, quritilmagan bargning konservatsiya etilgen shirasi, plantoglyutsid preparati, japıraq briketi tayarlab isletse boladı. Turkum. Calendula L. - Tirnoqgul Tur. Calendula officinalis L. - Dorivor tirnoqgul Calendula officinalis L . - Dorivor tirnoqgul. Qoqio‘tdoshlar-Asteraceae oilasiga mansub, bo‘yi 30-50 (ba’zan 60) sm ga etadigan o‘t o‘simlik. Ildizi shoxlangan o‘q ildiz.

Taǵı bir jurtımızda ósetuǵın dárivor ósimliklerden biri jaq-jag' bolıp tabıladı. Jaq-jaq bir jıllıq, boyı 20 -30 smga jetetuǵın ósimlik bolıp, aprel ayınan baslap kuzgacha gúlleydi, mıywesi iyunnan baslap yetiladi. Ximiyalıq tárepten quramında gissopin glikozidi, burso kislotası, 0, 12% askorbin kislota, vitamin K1, alma, limon, vino, fumar kislotalar, xolin, atsetilxolin, tiramin, inozit, flavonoidlar (diosmin hám basqalar ), saponinlar, 28 % may, oshlovchi hám de taǵı basqa birikpeler boladı. Jag-jag o'simligi áyyemginen xalıq shıpakerlik kásibiinde túrli keselliklerdi emlewde keń kólemde isletilip kelińan. Ibn Sino jag-jagdan tiykarlanıp qan toqtatıwshı qural shifatida (jatır, meda, ókpe, búyrek, murınnan hám jaralardan qan aqqanda, bavosil keselliginde) paydalanǵan.Turkum. Sali

Jaralardan, shilingan orından hám murınnan qan aǵıwın toxtatish ushın jańa úzilgen bargni ezib, qan aqqan jayǵa qóyıladı. Ósimlik demlemesi ishten qan aǵıwın toqtatadı. Juwmaq etip aytıw múmkin jurtımızda ósetuǵın dárivor ósimlikler júdá kóp artıwın inabatqa alatuǵın bolsaq, házirgi kúnde ilimiy izertlewler onsha jetkilikli emes, dárivor ósimliklerden efirlarni ajıratıp alıw hám kerekli maqsetlerde paydalanıw múmkinligin túsintirip beriw házirgi zamanagóy ximiyanıń tiykarǵı maqseti bolıp tabıladı. Turkum. Achillea L. - Bo‘ymodaron Tur. Achillea millefolium L. - Oddiy bo‘ymadaron Achillea millefolium L. - Oddiy bo‘ymodaron bo‘yi 30-70 sm, ba’zan 120 sm gacha etadigan ko‘p yillik o‘ziga xos xushbo‘y o‘t o‘simlik. Poyasi bir yoki bir necha chiziqli tik o‘suvchi, yuqori qismi shoxlangan.

• Викторов В.П., Черняева Е.В. Интродукция растений. М., "Прометей", 2013. 152 с. • Ёзиев Л.Х. Опыт интродукции древесных растений в Южный Узбекистан. Ташкент: Фан, 2001.– 212 с. • Шлыков Г. Н. Интродукция и акклиматизация растений. М., 1963. 488 с. • Базилевская Н.А. Об основах теории адаптации растений при интродукции. М., 1964. 132 с. • Вехов И. А. Методы интродукции и акклиматизации древесных растений // Тр. Бот. ин-та. Сер. 6. 1967. Вып. 5. С. 93–106. Asosiy adabiyotlar 1.Викторов, В. П. Интродукция растений [Электронный ресурс] / В. П. Викторов, Е. В. Черняева.- М.: "Прометей", 2013.- 152 с. 2. Мустафаев С.М. Ботаника.– Тошкент: “Ўзбекистон”, 2002.- 472 б. 3. Mustafaev S.M., Ahmedov O’.A. Botanika.- Toshkent, 2006. 4. Хамидов А., Набиев М., Одилов Т. Ўзбекистон ўсимли

Купить