Investitsiya jarayonlarini moliyalashtirishda davlat byudjeti mablag’larining o’rni va ahamiyati - Экономика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	64.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	28 Сентябрь 2019
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Экономика

Investitsiya jarayonlarini moliyalashtirishda davlat byudjeti mablag’larining o’rni va ahamiyati

Купить

Investitsiya jarayonlarini moliyalashtirishda davlat byudjeti mablag’larining o’rni va ahamiyati 5340600 -“Moliya”- ta’lim yunalishi bo’yicha bakalavr darajasini olish uchun yozilgan BITIRUV MALAKAVIY ISHI «

INVESTITsIYa JARAYoNLARINI MOLIYaLAShTIRIShDA DAVLAT BYuDJETI MABLAG’LARINING O’RNI VA AHAMIYaTI REJA: I BOB. INVESTITsION FAOLIYaT VA DAVLAT INVESTITsION SIYoSATI TAShKILIY-HUQUQIY VA NAZARIY ASOSLARI 1.1. Investitsion faoliyat va uni moliyalashtirishning nazariy-huquqiy asoslari 1.2. Davlat investitsion siyosatining mohiyati, maqsadi va ustuvor yo’nalishlari II BOB. INVESTITsIYa JARAYoNLARINI DAVLAT BYuDJETIDAN MOLIYaLAShTIRIShNING AMALDAGI HOLATI TAHLILI…………… 1. Davlat byudjetidan kapital qo’yilmalarni moliyalashtirish tahlili…… 2. Investitsiyalarni byudjetdan moliyalashtirish shakllari tahlili……….. 3. Investitsiya jarayonini amalga oshirishda davlat investitsiya dasturini amalga oshirish monitoringi III BOB. INVESTITsIYa JARAYoNLARINI MOLIYaLAShTIRIShDADA DAVLAT BYuDJETINING ROLINI OSh

Mamlakatimizda barcha moliyaviy manbalar hisobidan texnik va texnologik qayta jihozlash uchun yo’naltiriladigan investitsiyalar hajmi 3 milliard 800 million dollardan oshgani yoki 2010 yildagi barcha kapital qo’yilmalarning 37,5 foizini tashkil etgani printsipial muhim ahamiyatga egadir. Shu bilan birga bu ko’rsatkichlar 2011 yil yakunlariga ko’ra 2011-yilda moliyalashtirishning barcha manbalari hisobidan qiymati 10 milliard 800 million dollardan ortiq kapital qo’yilmalar o’zlashtirildi, bu 2010-yilga nisbatan 11,2 foiz ko’p demakdir. Investitsiyalarning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 23,9 foizni tashkil etgani mamlakatimizda investitsiya jarayonlarining jadal faollashib borayotganidan dalolat beradi. O’zbekiston Respublikasi iqtisodiyotida tuzilmaviy o’zgartirishlarni amalga oshirish kuc

Bitiruv-malakaviy ishining tuzilishi va hajmi . Bitiruv malakaviy ishi kirish, uchta bob, xulosalar hamda foydalanilgan adabiyotlar ro’yxatidan iborat.

I BOB. INVESTITsION FAOLIYaT VA DAVLAT INVESTITsION SIYoSATI TAShKILIY-HUQUQIY VA NAZARIY ASOSLARI 1.1. Investitsion faoliyat va uni moliyalashtirishning nazariy-huquqiy asoslari Bugungi kunda rivojlangan investitsion faoliyatning yo’lga qo’yilishi hukumatimiz olib borayotgan oqilona investitsiya siyosatining natijalaridan biri ekanligini ta’kidlab o’tganidek, “Iqtisodiyotni tarkibiy jihatdan qayta qurilish, eksport imkoniyatini kengaytirish sohasida belgilangan yo’nalishlar kuchli investitsiya siyosatini o’tkazish bilangina ro’yobga chiqadi”. Shu bilan birga, Prezidentimiz I.A.Karimov: “O’tgan yili faoliyat ko’rsatayotgan korxonalarni modernizatsiya qilish, texnik va texnologik qayta jihozlash hamda zamonaviy, yuksak texnologiyalarga asoslangan yangi ishlab chiqarishni tashkil etishni tez

O’zbekiston Respublikasining “Investitsiya faoliyati to’g’risida”gi Qonunida (6 – modda) investitsiya faoliyati ob’ektlariga quyidagi ta’rif berilgan: “Moddiy va nomoddiy ne’matlar ishlab chiqarish ob’ektlari investitsiya faoliyatining ob’ektlaridir”. Investitsiya sub’ekti bo’lib, investitsiya faoliyatini amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxslar tushuniladi. Ular: xorijiy davlatlar, halqaro moliya institutlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, davlat boshqaruv organlari, turli mulkchilik shaklidagi korxona va tashkilotlar, mulk egasi bo’lgan fuqarolar, shu jumladan chet el fuqarolari, fuqaroligi bo’lmagan shaxslar bo’lishi mumkin. Investorlar qonun xujjatlariga muvofiq buyurtmachi (mablag’ kirituvchi), kreditor, sotib oluvchi bo’lishlari, shuningdek, investitsiya faoliyati isht

Investorlar kapital qo’yilma ob’ektlaridan foydalanuvchilar rolida namoyon bo’lishi mumkin. Investitsiya faoliyati sub’ekti uning ikki va undan ortiq funktsiyalarini qo’shib olib borish imkoniyatini beradi. Investitsiya faoliyati sub’ektlari davlat organlari tomonidan qo’yilgan talablarni bajarishi, hamda maqsadli ravishda kapital qo’yilmalardan foydalanishi zarur. Investitsiya faoliyati investor tomonidan tanlangan sohalar, hamda investitsiyalar sarflanishi lozim bo’lgan maqsadlar bilan, ya’ni investitsiya ob’ektlari bilan bog’liqdir. Investitsiyalarni yo’naltirish sohalari, ishlab chiqarishda ishtiroki va sarflanish ishlariga binoan investitsiya faoliyatining quyidagi ob’ektlarini farqlash mumkin: · xalq xo’jaligining barcha tarmoqlaridagi yangidan yaratilgan va modernizatsiyalashtirilga

-chizma Investitsiya faoliyati ob’ektlarini turkumlash Moliyaviy investitsiyalar ob’ektlari Real investitsiyalar ob’ektlari Davlat va boshqa mulk egalari tomonidan chiqariladigan aktsiyalar, obligatsiyalar va qimmatli qog’ozlar Iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida yangidan yaratiladigan va modernizatsiyalashtiriladigan asosiy fondlar va aylanma vositalari Davlat va boshqa aktsioner-banklariga qo’yiladigan maqsadli jamg’armalar Fan-texnika mahsulotlari, kashfiyot, ixtirolar, izlanishlar, ta’minot, kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash Bank depozitlari va boshqa mulkchilik ob’ektlari G’oyalar, intellektual boylik lar, mualliflik huquqlari (nou-xau), tajriba o’rganish va almashish Turli shakldagi mulkchilikka ega bo’lish huquqlari Er, tabiiy resurslar va boshqa mulkchilik ob’ektlariga ega b

Investitsiya faoliyatidagi jarayonda sub’ektlar o’rtasida bo’ladigan munosabatlar shartnomalar asosida muvofiqlashtiriladi. Shartnomalar tuzish, sheriklarni tanlash, majburiyatlarni aniqlash va boshqa xo’jalik munosabatlarini o’rganish, ular qabul qilingan qonunlarga zid bo’lmasa, faqat investitsiya faoliyati sub’ektlari zimmasida bo’ladi. Har ikki tomonning kelishuviga binoan, shartnomalar investitsiya faoliyatining umumiy muddatiga tuziladi. Qabul qilingan qonunlarda investorning qator majburiyatlari bor. Bu majburiyatlar davlat idora va muassasalari oldida bajarilishi lozim bo’lib, quyidagilardan iboratdir: · investorlar investitsiyalar hajmi va ularning manbalari to’g’risida moliya organlariga deklaratsiya topshirishlari lozim; · kapital qo’yilishni amalga oshirish uchun, tegishli rahb

mumkin. Moliyaviy institutlar moliyaviy bozorda talab tomonida va taklif tomonida turib ishtirok etishi mumkin. Moliyaviy bozorni qisqa muddatli sektori pul bozori deb ataladi, uzoq muddatlisi esa kapital bozori deb atalib, unda fond birjasi o’rni salmoqlidir. - chizma Investitsiyalash jarayoni. Investitsiya jarayoni ishtirokchilari . Davlat Kompaniyalar Xususiy shaxslar Moliya bozori Chet el korxonalari Qo’shma korxonalar Maxaliy investorlar Yuqoridagilardan kelib chiqib, s amara yoki daromad keltiradigan mulkiy va intellektual boyliklar, ya’ni investitsiyalar quyidagi shakllarda bo’lishi mumkin, · pul mablag’lari, banklardagi maqsadli jamg’armalar, paylar, aktsiyalar va boshqa qimmatbaho qog’ozlar; · harakatdagi va harakatda bo’lmagan mulklar (binolar, inshootlar, asbob- uskunalar, hamda

Investitsiya faoliyatini yo’lga qo’yishda har bir mulk egasi, birinchi navbatda o’z manfaatini ko’zlab yagona maqsadga, ya’ni foyda olish va samaraga erishishni rejalashtiradi. Bozor munosabatlari shakllangan sharoitda investitsiya faoliyatini moliyalashtirish manbalari tarkibini -chizmada ko’rish mumkin. 1-chizma Investitsiya faoliyatini moliyalashtirish manbalari tarkibi. Davlat byudjetidan ajratmalar. Kredit mablag’lari hisobiga. Xorijiy investitsiyalar va XMI kredit liniyalari mablag’lar. Qimmatli qog’ozlar va zayomlar chiqarish hisobiga. Investorni o’z mablag’lari hisobidan. Bozor iqtisodiyotida investitsiya manbalarini mulkchilik shakllaridan qat’iy nazar quyidagi guruhlarga ajratish mumkin: · investorlarni o’z moliyaviy resurslari (foyda, amortizatsiya ajratmalari, pul jamg’armalari

barqarorligi, milliy valyuta birligini konvertatsiyalanishi, tashqi iqtisodiy munosabatlarning rivojlanishi, aholi ehtiyojini ishlab chiqarish hisobiga qondirilishi va boshqalar muhim rol o’ynaydi.

1.2. Davlat investitsion siyosatining mohiyati, maqsadi va ustuvor yo’nalishlari Bizga ma’lumki, investitsiya siyosati – bu iqtisodiyotning ustivor tarmoqlarini rivojlantirish, qo’llab – quvvatlash, markazlashgan investitsiyalash jarayonidan nomarkazlashgan investitsiya jarayoniga o’tish, ustivor investitsion loyihalarni qo’llab quvvatlashga qaratilgan mexanizm, uslublar yig’indisi hisoblanadi. Davlat investitsiya siyosatini amalga oshirishda ko’proq ustivorlik kichik biznes sub’ektlari, xorijiy investitsiya ishtirokidagi korxonalar tuzishga qaratilgan. Davlat investitsiya siyosati mavjud kamchiliklarni bartaraf etish, muammolarni tezkorlik bilan hal qilish va shu asosda investitsiya ishtirokchilarining erkin harakat qila olishlari uchun qulay iqtisodiy, investitsion muhit yaratishga qarat

chora – tadbirlari to’g’risida”gi qaroriga muvofiq tuziladi. Unga ko’ra investitsion loyiha bu ma’lum ijtimoiy – iqtisodiy maqsadlarga yo’naltirilgan, texnik – iqtisodiy, biznes – boshqaruv, marketing va ishlab chiqarish rejalari kabi aspektlar asoslangan, turli moliyaviy manbalar mablag’lari ishtiroki nazarda tutilgan kompleks xujjatlar yig’indisi hisoblanadi. Investitsion loyihalar turli maqsadlarda tuziladi va amalga oshiriladi, ularni to’rt guruhga ajratish mumkin: · yangi ishlab chiqarish yoki xizmat ko’rsatishni tashkil etish; · ishlab chiqarishni yoki xizmat ko’rsatishni kengaytirish; · ishlab chiqarish samaradorligini oshirish; · davlat tashkilotlari talabini qondirish, ularni mahsulot va xizmatlar bilan ta’minlash. Investitsion loyihalarni 4 xil turdagi davr uchun tuzish va moliya

Investitsiya muhitini baholash jarayonida investor investitsiyalashning risk darajasini qanchalik ekanligini aniqlaydi. Investitsiya muhiti darajasi qanchalik yomon bo’lsa, investor o’z tadbirkorlik riskini shunchalik yuqori belgilaydi. Investitsiya muhitini makro iqtisodiy darajada quyidagi chizma ko’rinishida ( – chizma) tasvirlash mumkin. Shu bilan birga investitsion faoliyatni amalga oshirish shart-sharoitlarini ifodalovchi investitsion muhitning quyidagi tashkil etuvchilarning tavsifini keltiramiz 2.3 - chizma. Uning asosiy tashkil etuvchilari sifatida investitsion faollik va o’z ichiga investitsion salohiyat va investitsion risk darajasini oluvchi investitsion jozibadorlik tushunchalari ko’rsatib o’tiladi. Investitsion jozibadorlik - mamlakat, tarmoq yoki alohida olingan biror bir ko

даража си; - халқ аро шартно малард а иштиро к этиш тизими; - давл ат аппарат и - ишчи синфининг таш кил отчи лиги ; - бош қала р. – chizma. Investitsion muhitni belgilovchi omillar. ИНВЕСТИЦИОН МУҲИТ Инвестицион жозибадорлик Инвестицион фаоллик Инвестицион риск Инвестицио н салоҳият – chizma. Investitsion muhitni shakllantirish. Investitsiya muhitni makroiqtisodiyot darajasida ikki tomonlama, ya’ni investor va aniq davlat organlari, xo’jalik sub’ektlari o’rtasidagi munosabatlarda o’z aksini topadi. Investitsiya muhiti har qanday aniq vaqt uchun ob’ektiv holat bo’lib, kapital qo’yish uchun mavjud sharoitlarning majmuasini o’zida qamrab oladi. Lekin investitsiya muxiti davlat organlarining boshqarish faoliyati ta’sirida shakllanadi. Shuning uchun davlatning investitsiya siyosati eng asosiy

II BOB. INVESTITsIYa JARAYoNLARINI DAVLAT BYuDJETIDAN MOLIYaLAShTIRIShNING AMALDAGI HOLATI TAHLILI 1. Davlat byudjetidan kapital qo’yilmalarni moliyalashtirish tahlili Mamlakatimizda investitsiyalarni byudjetdan moliyalashtirishni bosqichma – bosqich kamaytirish, byudjet mablag’laridan faqat ijtimoiy ahamiyatga ega va iqtisodiyotga muhim strategik loyihalarni moliyalashtirishga qaratilgan chora- tadbirlar olib borilmoqda. Xususan, investitsiya faoliyatida korxona va tashkilotlar o’z mablag’larining o’rnini oshirish, byudjet yukini engillashtirish maqsadida O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2010 yil 24 dekabrdagi “O’zbekiston Respublikasining 2011 yilgi asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlari prognozi va Davlat byudjeti parametrlari to’g’risida”gi PQ – 1449 – sonli qaroriga muvofiq, foy

a) investitsiya loyihasi nufuzi va iqtisodiy samaradorligini hisobga olib moliyalashtirish uchun investitsiya loyihalari saralash tanlovini o’tkazish; b) mablag’larni qaytish yoki qaytmaslik asoslarini baholash; c) investitsiya loyihasini moliyalashtirishda davlat ulushini baholash; d) investitsiyalarni davlat byudjeti hisobiga moliyalashtiradigan korxonalar uchun maxsus tuzilmani yaratish. Hozirda byudjet mablag’larni iloji boricha investitsiya dasturiga kirgan ijtimoiy-iqtisodiy sohalarni moliyalashtirish uchun yo’naltirilish birlamchi sanalmoqda. Investitsion jarayonlarning rivojlanishiga davlat ta’sirining kamayishi va ishlab chiqaruvchilariga soliq yukini qisqartirishga yo’naltirilgan soliq- byudjet siyosatini takomillashtirish bo’yicha davlat tomonidan qo’llanilayotgan chora-tadbirla

chiqishda markazlashgan va markazlashmagan kapital qo’yilmalar manbalarini hisobga olinadi. Markazlashgan kapital qo’yilmalar manbalari quyidagilardan iborat: · davlat byudjeti mablag’lari; · davlat maqsadli jamg’armalari va byudjetdan tashqari jamg’armalar mablag’lari; · O’zbekiston Respublikasi hukumatining kafolati bilan chet el investitsiyasi va kreditlari. Markazlashmagan kapital qo’yilmalar manbalari quyidagilardan iborat: · qo’shma, xorijiy, xususiy, O’zbekiston Respublikasi noreze-dentlarining xususiy korxonasi mablag’lari; · davlat hokimiyati va boshqaruv organlarining mablag’lari; · tijorat banklarining kreditlari; · aholining mablag’lari. Davlat dasturiga kiritiladigan investitsiya takliflari birinchi navbatda ekologik talab va me’yorlarga javob berishi kerak, uning asosiy mezon

iqtisodiyotini barqaror va tadrijiy rivojlantirishga erishishga, tabiiy, mineral- xomashyo, moliyaviy, moddiy va mehnat resurslaridan oqilona foydalanish yo’li bilan respublika ayrim tarmoqlari va mintaqalarini tarkibiy o’zgartirishning asosiy ustuvorliklarini va strategik vazifalarini amalga oshirishga yo’naltirilgan bir-biri bilan o’zaro bog’langan chora-tadbirlar majmuasidir. Davlat investitsiya dasturi milliy iqtisodiyotga xorijiy investitsiyalarni jalb qilishda, dasturga kiritilgan korxonalar faoliyati samaradorligini t’minlash uchun qulay investitsiya muhitini barpo etishda muhim o’rin tutadi. - jadval O’zbekiston Respublikasining 2009-2011 yillarga investitsiya dasturidagi kapital qo’yilmalarning asosiy parametri (mln.so’m). Moliyalashtirish 2009 yil 2010 yil 2011 yil Kapital qo’yil

byudjetdan moliyalashtirish orqali va imtiyozli tarzda tijorat banklari kreditlari orqali yordam ko’rsatishdan iborat. Davlat investitsiya dasturlari, qoida tarzida, byudjetdan moliyalashtirish va hukumat kafolati bilan chetdan olingan kreditlashga asoslanadi. Investitsiya takliflarini Davlat investitsiya dasturiga kiritishda va loyihalarning tanlovini tashkil etishda, odatda, har bir sektor doirasida davlat ustuvorliklariga, ulardan har birining texnik jihatlariga va moliyaviy qaytimiga birinchi o’rinda e’tibor beriladi. Investitsiya dasturida nazarda tutilgan kapital qo’yilmalar doirasida investitsiya loyihalarini mablag’ bilan ta’minlash buyurtmachilar tomonidan tasdiqlangan va O’zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi bilan belgilagan tartibda kelishilgan qurilishlarning aniq ro’y

hujjatlarini); Iqtisodiyot vazirligi bilan kelishilgan yangidan boshlanayotgan qurilishlarning yillar bo’yicha bo’lingan aniq ro’yxatlarini, keyingi yillarga o’tuvchi qurilishlarning aniqlashtirilgan aniq ro’yxatlarini; qurilishning barcha davri uchun bajarilgan ishlar uchun hisob-kitob shakllari ko’rsatilgan pudrat shartnomalarini; qurilishning yig’ma smeta hisob-kitoblarini; loyiha hujjatlari bo’yicha “Davarxitektqurilish” qo’mitasining davlat idorasidan tashqari ekspertizasi va davlat ekologiya ekspertizasining xulosalarini takdim etadilar Har bir loyiha bo’yicha Davlat investitsiyalar dasturida, qoida tarzida: - davlat tomonidan moliyalashtirish (hukumatning moliyalashtirish va moddiy aktivlar ajratish bo’yicha majburiyatlari bilan birga) summasi; - o’z mablag’lari (mahalliy sherikning

Bizning fikrimizcha, investitsiyalar xususidagi qarorlar, davlat investitsiya dasturlari menejmentini tashkil qilish, ularni moliyalashtirish manbalari va investitsiya loyihalarini amalga oshirish moddiy resurslari bilan bog’liqlikda olib borilishi kerak. Davlat investiiyalar dasturlari menejmenti resurslarni jalb qilish holatidan kelib chiqqan holda halqaro darajada amalga oshirilishi lozim. Davlat darajasida investitsiya dasturlarining moliyaviy ta’minlash manbalari dasturi va ularni ta’minlaydigan moddiy resurslar dasturi tuzilishi talab etiladi.

2.2. Investitsiyalarni byudjetdan moliyalashtirish shakllari tahlili Jahon amaliyotida byudjetdan moliyalashtirish asosan, quyidagi shakllarida amalga oshiriladi: - byudjet investitsiyasi yoki byudjetdan beriladigan bevosita mablag’lar; - byudjet krediti; - investitsion soliq krediti. Byudjet investitsiyasi , bu byudjetdan bevosita beriladigan mablag’lardir. Bu davlat investitsiya dasturiga kirgan maqsadli investitsiya loyihalariga berilib, u qaytmaslik xususiyatga ega. Byudjetdan bevosita beriladigan mablag’lar asosan ijtimoiy sohalar qurilishlariga va muhim strategik ahamiyatga ega bo’lgan investitsiya loyihalari uchun beriladi va bu loyihalar ko’proq ijtimoiy samara berishlari lozim. Byudjet krediti, bu yuridik shaxs maqomini olgan korxonalarga O’zbekiston Respublikasi fuqarolik Kodeksi

· Atrof – muhitni sanoat va boshqa chiqindilar ifloslanishidan saqlovchi yoki ularni qayta ishlovchi korxona va tashkilotlar; · Nogironlar uchun ish o’rinlarini yaratuvchi korxonalar. Ba’zi hollarda muhim investitsiya loyihalarini amalga oshiruvchi korxonalarga davlat byudjeti hisobiga davlat kafolati hamda maxsus shartlarda beriladi. Lekin, bu loyiha bo’yicha davlat barcha risklar summasini qoplamasligi mumkin. Bundan tashqari, korxona qarama – qarshi ta’minot turini, shu jumladan garov majburiyatini ta’minlashi lozim bo’ladi. Investitsiya loyihalarini byudjetdan moliyalashtirish tijorat banklarida ochilgan quyidagi hisob – raqamlari orqali amalga oshiriladi: · 23442 – Investitsiya dasturini moliyalashtirish uchun davlat byudjetidan va markazlashgan kreditlar hisobidan ajratilgan bo’nak (

ekan, albatta, bu mablag’larning qaytarilishi va ma’lum miqdorda ularning foyda bilan ta’minlanishi talab etiladi. Ushbu mablag’larning muayyan foydasi bilan qaytishligini aniqlash, tekshirib borish va tahlil qilib turish uchun kreditorlar tomonidan, shuningdek mol etkazib beruvchilar, xususan, lizing, sug’urta kompaniyalari va kafillik beruvchi tashkilotlar tomonidan loyihalarning monitoringi olib boriladi. Bugungi kunda O’zbekiston Respublikasida ham moliyalashtirilayotgan barcha loyihalar ustidan monitoring olib borishning umumiy tizimi joriy qilingan. Har bir moliyalashtiruvchi yoki kreditlashni amalga oshiruvchi tashkilotlar o’zlarining faoliyat turi va xususiyatlaridan kelib chiqib, o’zlariga xos bo’lgan monitoring o’tkazish tartibini ishlab chiqadilar va shu asosda faoliyat yuritadi

olinishini ta’minlaydi. Loyihalarni bunday saralash esa hamisha muhim hisoblanib kelinadi. Mablag’lar kiritishga munosib biznes-g’oyalarni qidirish va tanlash investitsiyalash bilan bog’liq faoliyatning eng muhim boshlang’ich nuqtasi hisoblanadi. Sababi, ushbu hol, oxir-oqibatda, investitsiya mablag’larini safarbar etish asosiga aylanishi mumkin. Buning uchun loyihani boshlang’ich tayyorlash ishlari puxta olib borilishi lozim. Loyihani boshlang’ich tayyorlash bosqichining vazifasi esa investitsiya loyihasining munosib biznes-rejasini ishlab chiqish, ya’ni har qanday tijorat faoliyati uchun umumiy masalani hal etishdan iboratdir. So’nggi qarorni qabul qilish uchun ma’lumotlarning barcha turlarini tayyorlash loyihani so’nggi shakllantirish va moliyaviy afzalligini puxta baholash bosqichining

- investitsiya loyihalari harakatiga ularni amalga oshirishning barchabosqichlarida to’sqinlik qilayotgan omillarni aniqlash va o’rganish, ularni, shu jumladan investitsiya loyihalarining amalga oshirilishi bilan bog’liq bo’lgan turli xil masalalarni ko’rib chiqish muddatlarini o’zgartirish yo’li bilan, bartaraf etish bo’yicha tezkor chora-tadbirlar ko’rish; - investitsiya loyihalari tasdiqlangan hajmlar va muddatlarga qat’iy rioyaqilingan holda investitsiya loyihalari tashabbuskorlari va vakolatli banklar tomonidan mablag’lar bilan o’z vaqtida ta’minlanishi ustidan nazorat qilish; - investitsiya loyihasi bo’yicha xorijiy sheriklar oldida qabul qilinganmajburiyatlarning bajarilishiga ko’maklashish; - investitsiya muhitini takomillashtirish bo’yicha takliflar ishlab chiqish vainvestitsiya d

III BOB. INVESTITsIYa JARAYoNLARINI MOLIYaLAShTIRIShDA DAVLAT BYuDJETINING ROLINI OShIRISh MASALALARI 3.1. Investitsion jarayonlarni moliyalashtirishda davlat investitsion dasturlarining ahamiyatini oshirish yo’llari O’zbekiston davlat mustaqilligini qo’lga kiritgandan so’ng markazlashgan iqtisodiyotdan bozor munosabatlariga asoslangan erkin demokratik iqtisodiyotga bosqichma-bosqich o’tib bormoqda. Bu yo’lda jamiyat hayotining barcha sohalarida ko’pdan-ko’p iqtisodiy, siyosiy, ijtimoiy, madaniy va boshqa islohotlar amalga oshirilmoqda. Bu islohotlarning samaradorligini ta’minlashning asosiy omillardan biri investitsiya siyosatidir. Investitsiya siyosati orqali respublikamiz xom ashyo etkazib beruvchi davlatdan industrial mamlakatga aylanish imkoniyatini investitsiyalarni amalga oshirish b

Ta’kidlab o’tilgan nuqtai nazardan O’zbekiston Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy bankining investitsiya loyihalarini amalga oshirish bo’yicha xalqaro moliya institutlari bilan olib borgan ish tajribalari diqqatga sazovordir. Bank xalqaro moliya institutlari bilan aniq investitsiya loyihalarini amalga oshirish bo’yicha hamkorlik qiladi. Mazkur bank investitsiyalarning asosiy oqimi vazifasini bajarib, ularning taqsimoti hamda ularga xizmat ko’rsatishda qatnashadi. Bank uchun loyihaviy moliyalashtirish kabi faoliyat turi ustuvor hisoblanadi. Invstitsion loyihalarni baholash va tanlab olishda iqtisodiyotning ustuvor sohalarida eksport potentsialini o’stirishga va import o’rnini bosishga yordam beradigan, o’zini oqlaydigan, ekologik toza loyihalar ma’qul ko’riladi. Bu bank tizimida chet el kred

davlat investitsiyalari sof hajmlarining bir qadar mavhum ko’rsatilishi; - joriy sarflar va loyihalardan kutiladigan daromadlar bo’yicha xarajatlartarkibining tushunarsizligi va boshq. Hech shubhasiz, Inqirozga qarshi choralar dasturini amalga oshirishda investitsion faoliyat ishtirokchilarining imkon qadar ko’proq manfaatdor bo’lishini, ushbu dastur ijrosi ularning har biri uchun eng muhim ishga aylanishini ta’minlash maqsadida qo’shimcha rag’batlantirish choralarini izlab topish katta ahamiyat kasb etadi. Jahon inqirozi sharoitida mahsulot raqobatdoshligini ta’minlash uchun ishlab chiqarishni texnik va texnologik yangilash bo’yicha katta va kichik loyihalarni izlash, buning uchun zarur mablag’ va manbalarni topish – bu birinchi navbatdagi eng muhim vazifa bo’lishi zarur. Shu bilan birga,

barcha turdagi soliq va to’lovlardan ozod qilish muddatini 2012 yilgacha uzaytirish; - qat’iy tejamkorlik tizimini joriy etish, ishlab chiqarish xarajatlari vamahsulot tannarxini kamaytirishni rag’batlantirish hisobidan korxonalarning raqobatdoshligini oshirish, shu jumladan, rahbar va mas’ul xodimlarni rag’batlantirishning ta’sirchan mexanizmini ishlab chiqish; - elektroenergetika tizimini modernizatsiya qilish, energiya iste’molinikamaytirish va energiya tejashning samarali tizimini joriy etish choralarini amalga oshirish, sababi, iqtisodiyotimizning raqobatdoshligini yanada kuchaytirish, aholi farovonligini yuksaltirish ko’p jihatdan bizning mavjud resurslardan, birinchi navbatda, elektr va energiya resurslaridan qanchalik tejamli foydalana olishimizga bog’liqdir; - jahon bozorida talab

Xullas, jahon moliyaviy va iqtisodiy inqirozi sharoitida O’zbekistonda Davlat Investitsiya dasturi va kapital qurilishga qaratilgan investitsiya siyosatini takomillashtirishga, eng avvalo, Inqiroza qarshi choralar dasturida investitsiya sohasiga taaluqli bo’lgan va belgilab olingan vazifalarni o’z vaqtida bajarish va samarali tadbiq etish bilangina erishish mumkin. Bizga ma’lumki, davlat investitsiyasining ahamiyati rejali iqtisodiyotda alohida o’rin tutadi, lekin bozor iqtisodiyoti sharoitida davlatning roli katta va ayrim tarmoqlarni moliyaviy qo’llab-quvvatlashda juda ham zarurdir. Bozor iqtisodiyotiga o’tish sharoitida, davlat ayrim tarmoqlarni shakllanishiga, ishlab chiqarishni o’sishida boshlang’ich manbalarini tashkil etilishiga yoki ishlab chiqarishni qo’llab-quvvatlashi lozimdir.

Shuni aytib o’tish kerakki, respublikamizda qulay investitsiya muhitini shakllantirish bo’yicha ishlarni yanada kuchaytirish bundan buyon ham bizning uzoq muddatga mo’ljallangan strategik vazifamiz bo’lib qolishi darkor. Shu maqsadda Markaziy bank, Moliya vazirligi, Davlat Soliq qo’mitasi tijorat banklari bilan birgalikda banklarning investitsion faoliyatini rag’batlantirish bo’yicha o’z takliflarini ko’rib chiqish uchun Vazirlar Mahkamasiga taqdim etishni tezlashtirishlari lozim. Bunda o’z mablag’lari hisobidan istiqbolli tarmoqlar va hududlarni investitsiyalash uchun o’rta va uzoq muddatli kreditlar ajratishda ulushi yuqori bo’lgan banklarga soliq imtiyozlari berish nazarda tutilishi kerak. Shuningdek, hozirda muhokama qilinishi lozim bo’lgan mamlakatimizga yangi sarmoyalar oqimi kelishi

iqtisodiyotining investitsiya faoliyatini yanada kuchli, barqaror va mutanosib rivojlangan holda maydonga chiqishi, jahon bozorlarida o’zimizning mustahkam o’rnimizni egallash, shular asosida izchil iqtisodiy va investitsion o’sishni ta’minlashga zamin hozirlaydi. 2. Investitsion loyihalarni davlat byudjetidan moliyalashtirish samaradorligini oshirish yo’llari Davlat byudjetining xarajatlari xarajatlarning aniq turlari orqali namoyon bo’ladi. Byudjet xarajatlari aniq turlarining xilma-xilligi esa, o’z navbatida, quyidagi omillarning mavjudligi bilan belgilanadi: davlatning iqtisodiy tabiati va funktsiyalari; mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot darajasi; byudjetning milliy iqtisodiyot bilan bog’langanligi; iqtisodiy munosabatlarning rivojlanganlik darajasi; byudjet mablag’larining na

aholini ijtimoiy qo’llab-quvvatlash xarajatlariga bo’linadi. Bu xarajatlarga, eng avvalo, davlat korxonalari va davlat ulushi mavjud bo’lgan korxonalarning ustav kapitalini shakllantirish, ularni yanada kengaytirish va rivojlantirish, davlat moddiy zaxiralarini yaratish xarajatlari kiradi. Mamlakatimizda bugungi kunda olib borilayotgan iqtisodiy-ijtimoiy islohotlar o’tgan yillar davomida o’zini natijaviyligi bilan alohida ahamiyat kasb etmoqda. Xususan, jahon-moliyaviy iqtisodiy inqirozining salbiy jihatlarini mamlakatimiz iqtisodiyotiga ta’sir doirasini kamligini o’z vaqtida ishlab chiqilgan Inqirozga qarshi choralar Dasturining ishlab chiqilganligi bilan izohlashimiz mumkin. Shu bilan birga iqtisodiyot tarmoqlarini rivojlantirish borasida olib borilayotgan islohotlar xususida Prezidentim

bosqichli yoki soliq stavkalarini kamaytirish orqali amalga oshirilishi mumkin. Investitsiya soliq krediti korxonalarning daromad (foyda) solig’iga hamda mahalliy soliqlariga nisbatan turli muddatga berilishi mumkin. Investitsiya soliq krediti quyidagi investitsiya loyihalarini amalga oshirilayotgan korxona va tashkilotlarga berilishi mumkin: · ilmiy – tadqiqotlar olib boruvchi tashkilotlar; · atrof – muhitni sanoat va boshqa chiqindilar ifloslanishidan saqlovchi yoki ularni qayta ishlovchi korxona va tashkilotlar; · nogironlar uchun ish o’rinlarini yaratuvchi korxonalar. Ba’zi hollarda muhim investitsiya loyihalarini amalga oshiruvchi korxonalarga davlat byudjeti hisobiga davlat kafolati hamda maxsus shartlarda beriladi. Lekin, bu loyiha bo’yicha davlat barcha risklar summasini qoplamasli

tayangan holda oqilona boshqarishga asoslangan jamiyatga o’tish jarayonlarini namoyon etadi. Bundan ko’rinadiki, modernizatsiya juda keng tushuncha bo’lib, bugungi kunda uni jamiyat hayotining turli jabhalarini tubdan o’zgartirish, iqtisodiyotni yangilash, bu borada taraqqiyotni jahondagi mavjud ilg’or andozalar tomon yo’naltirish va shu maqsaddagi xarajatlarni moliyalashtirishni takomillashtirish jarayonlarining majmui sifatida ifodalash mumkin. Islohotlar va o’zgarishlar yo’lida faqatgina erishilgan marralar bilan cheklanib qolish aslo mumkin emas. Iqtisodiyotdagi islohotlar va o’zgarishlar jarayoni hech qachon nihoya bilmaydi. Mamlakatimizda demokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish davrida «...Hayotga tatbiq etayotgan bozor iqtisodiyotiga o’

Xulosa va takliflar Iqtisodiyotni modernizatsiyalash sharoitida investitsiya jarayonlarini moliyalashtirishda davlat byudjeti mablag’larining o’rni va ahamiyati o’rganish jarayonida olib borilayotgan iqtisodiy islohotlar o’z natijalarini berayotganligi, shu bilan birga davlat byudjeti mablag’laridan samarali foydalanish muvofiqligi ma’lum bo’ldi. Bitiruv malakaviy ish yozish davomida quyidagi xulosalarga kelindi. Davlat investitsiya dasturini shakllantirish, eng avvalo, investitsiya jarayonlarini boshqarish sohasida davlat siyosatini amalga oshirish, zarur hajmlarda, maqbul shartlarda xorijiy investitsiyalarni va kreditlarni jalb etish, loyihalarni tanlab olishning amaliy mexanizmini shakllantirish, belgilangan davlat ustuvorliklari asosida eng muhim tarmoqlarini qo’llab quvvatlash, minera

- byudjet hisobidan investitsiyalarni moliyalashtirishdan avval loyihalarningdavlat ekspertizasidan chuqur o’tkazish asosida uning tanloviga e’tibor qaratish hamda moliyalashtirilayotgan loyihalar hayotiy va eksportbop bo’lishi lozim; Bitiruv malakaviy ishining xulosa qismida keltirilgan mulohazalarimiz pecpyblikada barqaror iqtisodiy o’sishni ta’minlashda investitsiya jarayonlarini moliyalashtirishda davlat byudjeti mablag’larining o’rnini oshirishga xizmat qiladi, deb o’ylaymiz.

FOYDALANILGAN ADABIYoTLAR RO’YXATI 1. O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi.T.:”O’zbekiston”, 2010 y. 2. O’zbekiston Respublikasi Soliq Kodeksi, Norma, 2011 y. 3. O’zbekiston Respublikasining “Byudjet tizimi to’g’risida”gi qonuni. Xalq so’zi gazetasi, 2000 yil 14 dekabr, 2-3 b. 4. O’zbekiston Respublikasining qonuni. «Chet el investitsiyalari to’g’risida». 1998 yil 30 aprel //O’zbekistonning yangi qonunlari, 1998 yil, 19-son. 5. O’zbekiston Respublikasining “Investitsiya faoliyati to’g’risida”gi qonuni, 1998. 24 dekabr. /Xalq so’zi/, 1999. 12 yanvar. 7-son. 6. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2007 yil 4 yanvardagi PQ-554-sonli “Investitsiya loyihalarini ekspertizadan o’tkazish samaradorligini oshirish borasidagi qo’shimcha chora-tadbirlar to’g’risida”gi Qarori. 7. O’zbekiston Res

17.Karimov I.A. Barcha reja va dasturlarimiz vatanimiz taraqqiyotini yuksaltirish, xalqimiz farovonligini oshirishga xizmat qiladi. // – T.: O’zbekiston. 2011. – 48 b. 18.Karimov I.A. Mamlakatimizda demokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish kontseptsiyasi. // - T.: O’zbekiston. 2011. – 56 b. 19.Karimov I.A. Asosiy vazifamiz – Vatanimiz taraqqiyoti va xalqimiz farovonligini yanada yuksaltirishdir. // – T.: O’zbekiston. 2010. – 80 b. 20.Karimov I. A. Bank tizimi, pul muomalasi, kredit, investitsiya va moliyaviy barqarorlik to’g’risida.T., O’zbekiston. 2005. -526b. 21.Karimov I.A. Mamlakatni modernizatsiya qilish va iqtisodiyotimizni barqaror rivojlantirish yo’lida. –T.: O’zbekiston, 2008. T.16. – 365 b. 22.Karimov I.A. Jahon moliyaviy-iqtisodiy in

37.Zell A. Biznes-plan: Investitsii i finansirovanie, planirovanie i otsenka proektov: Per. s angl. - M.: Izdatelstvo «Os-89», 2004. 38.Investitsii i ekonomika. Nablyudaetsya investitsionnaya aktivnost chastnogo sektora. Jurnal. Ekonomicheskoe obozrenie. №4. 2008. 39.G’ozibekov D.G’. Investitsiyalarni moliyalashtirish masalalari. - T.: «Moliya» nashriyoti, 2003. 40.Karimov N. Investitsiyalarni loyihaviy moliyalashtirish. “BPK” jurnali, 2000. 41. D.G’ozibekov. Investitsiyalarni moliyalashtirish muammolari. – T.: 2002. iqtisod fanlari doktori dissertatsiyasi avtoreferati, 42. http://cbu.st.uz . 43.http://www.uzbekinvest.uz 44.http://www.sugurta.uz 45. http://invest-faq.com/ ; 46. www.google.uz 47. www.gov.uz 48. www.referat.ru ; 49. www.ziyonet.uz 50. www.stat.uz 51. www.infoman.uz

This document was created by Unregistered Version of Word to PDF Converter

Купить