Инвестицияларни жалб қилиш муаммолари - Экономика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	434.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	27 Сентябрь 2019
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Экономика

Инвестицияларни жалб қилиш муаммолари

Купить

Инвестицияларни жалб қилиш муаммолари 5341500 – “Молия инжиниринги” таълим йўналиши бўйича бакалавр даражасини олиш учун БИТИРУВ МАЛАКАВИЙ ИШИ 1

МУНДАРИЖА Кириш ................................................................................. - бет. 1 боб. Иқтисодиёт тармоқларига инвестициялар жалб этишнинг назарий - хуқуқий асослари ........................... - бет. 1.1 Иқтисодиётга инвестицияларни жалб этишнинг зарурлиги ва аҳамияти ...................................................... - бет. 1.2 Ўзбекистондаги инвестиция сиёсати ва инвестиция мухити ............................................................................ - бет. 1.3 Иқтисодиётга инвестициялар жалб этишнинг меъёрий ҳуқуқий асослари ........................................................... - бет. 2 боб. Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт тармоқларига инвестициялар жалб этишнинг амалдаги холати тахлили ........................................................

Битирув малакавий ишнинг долзарблиги. Иқтисодиётни модернизациялаш шароитида жаҳонда вужудга келган молиявий – иқтисодий инқироз Ўзбекистонга ҳам бирмунча салбий таъсирини кўрсатиб ўтди. Мана шундай шароитда хукуматимиз томонидан пухта ишлаб чиқилган инвестиция сиёсати ўзининг ижобий самараларини берганлигини бугунги кунда ҳаммамиз буни яққол гувоҳи бўлиб турибмиз. Яна республикамиз иқтисодиётини модернизациялаш йўлида бормоқда. Дарҳақиқат, бугун Ўзбекистон мамлакат иқтисодиётини янада ислоҳ қилиш ва эркинлаштириш, айниқса, хусусий секторни ривожлантирар экан, инвестицион фаолиятни жадаллаштиришдаги халқаро тажрибаларга суянмоғи лозим. Бинобарин, Ўзбекистоннинг жаҳон ҳамжамиятига дадил ва нуфузли тарзда кириб бораётганлиги мамлакатнинг иқтисодий-сиёсий соҳаларидаги имкониятларидан тўлиқ фо

В.Ковалев, Д.Морозов, В.Черкасов ва бошқаларнинг илмий ишларини келтириш мумкин. Миллий иқтисодиёт тармоқларини инвестицияларни жалб этиш орқали ривожлантиришга бағишланган масалалар И.Каримов асарларида, шунингдек, А.Ваҳобов, Н.Жумаев, Н.Ҳайдаров, М.Шарифхўжаев, Д.Ғозибеков, Н.Каримов, Ф.Додиев ва бошқаларнинг илмий ишларида ёритилган. Изланишнинг мақсади ва вазифалари. Ишнинг мақсади Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт тармоқларини инвестицияларни жалб этиш орқали ривожлантириш учун зарур шароитни яратишга таъсир қилувчи омилларни ўрганиш ва уларни ташкил этиш бўйича амалий тавсияларни ишлаб чиқишдир. Ушбу мақсадга эришиш учун ишда қуйидаги вазифалар қўйилди:  миллий иқтисодиётга инвестицияларни жалб этишнинг зарурлиги ва аҳамиятини ўрганиш;  иқтисодиёт тармоқларига инвестициялар жалб э

Инвестициялар назарияси ўзининг тарихий ривожланиш жараёнида бир қанча босқичларни босиб ўтди. В.В.Аладьиннинг фикрича инвестицияларнинг дастлабки белгиларини Австрия иқтисодчилари мактабининг илмий ишларида кўриш мумкин 2 . Иқтисодий луғатда “инвестициялар - капитални узоқ муддатли қўйилмалар тариқасида саноатга, қишлоқ хўжалигига, транспортга ва бошқа тармоқларга сарф этиладиган харажатлар йиғиндисини акс эттиради” 3 , - деб таърифланган. Уильям Ф.Шарп, Гордон Дж.Александр, Джеффри В Бэйли инвестициялар ҳақида қўйидаги фикрларни билдиради: мумкин қадар кенгроқ маънода айтганда “инвестициялар” - бу “келажакда каттароқ фойдага эга бўлиш учун бугунча пулдан ажралишдир”. 4 Муаллифлар, пул маблағларини қўйилмалар сифатидаги - инвестициялар ва бу пуллардан келажакда кўпроқ сумма олиш учун буг

асосида, ўз ва ўзга маблағлар қийматининг капиталлашуви ва жамғарилишини таъминлаш мақсадида молиявий ва реал активларга боғланишидан далолат беради” 5 . Келтирилган фикрлар шундан гувоҳлик бераяптики, чиндан ҳам инвестициялар фақат асосий капиталга йўналтирилиб, қолмасдан балки, айланма активларни шакллантиришга ҳам йўналтирилади. Шунингдек, муаллиф мазкур илмий асарида глобализация ва иқтисодий трансформация шароитида инвестиция фаолиятининг назарий ва амалий масалалари тадқиқотига эътиборини қаратган. Инвестицияларнинг ғоят муҳим сифат тавсифлари, рисклар билан тўқнашувлар, молиялаштириш манбалари ва мақсадларга эришиш усуллари ўртасидаги узвий боғлиқликлар асослаб берилган. Инвестицияларнинг самараси, уларнинг мазмунмоҳияти, сифат тавсифларига боғлиқлиги, молиялаштириш манбаларининг иш

таркибий қисми ҳисобланади. Шунинг билан биргаликда инвестицияларнинг таркибида капитал қўйилмиалардан ташқари айланма маблағ (восита)лар ҳам мавжуд. Демак, кўриниб турибдики, капитал қўйилмалар тушунчаси айнан инвестициялар тушунчасини англатмайди. Умумлаштирадиган бўлсак, инвестициялар бу фақат узоқ муддатли капитал қўйилмалар бўлибгина қолмасдан, балки қисқа муддатли қўйилмаларни ҳам ўз ичига олади. Демак, инвестициялар - мулкчиликнинг барча кўринишларидаги моддий ва номоддий бойликларни иқтисодий-ижтимоий даромад олиш мақсадида муомалага киритишдир. “Чет эл инвестициялари тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 3моддасига кўра “чет эл инвесторлари асосан даромад (фойда) олиш мақсадида тадбиркорлик фаолияти ва қонун ҳужжатларида тақиқланмаган бошқа турдаги фаолият объектларига қ

бўлган қўшимча уч гуруҳга ажратилган барча рискларни олдиндан ҳисоблаб чиқилишидадир. 1-расм. Инвестицияларнинг таснифланиши ХОРИЖИЙ ИНВЕСТИЦИЯЛАР Манба: Мақсудов Ф., Анорқулова И. Ўзбекистон иқтисодиёти учун бевосита хорижий инвестициялар: ишларнинг бориши ва истиқболлари. //Бозор,пул ва кредит. 5-сон, 1997.6-б 8 Тўғридан - тўғри бевосита) ( инве стициялар Портфель ин вестициялар Бошқа инве стициялар Ўзг а мамлакат рези дентлари томонидан бошқа мамлакат актив ларини тасарруф этиш ва улар ишлатилиши устидан назорат ўрнатиш Иқтисодий ҳамкорлик ва ривожлантириш таш килоти тавсифига кўра акцияларни 10 фоизига эгалик қилиш Молиявий воситалар Уюшган ва уюшмаган молиявий бозорлар Савдо кредит лари Банк қарзлари Молиявий лизинг ХВФ ва бошқа халқаро таш килотлар қарзлари Қисқа муддатли депозитлар

Ҳозирда Республикада жаҳоннинг 200 дан ортиқ мамалакатлари фирмалари билан ҳамкорликда ташкил этилган корхоналар мавжуд бўлиб, АҚШ, Россия, Буюк Британия, Швейцария, Германия, Туркия, Жанубий Корея, Хитой каби давлатларнинг инвестициялари иштирокидаги барпо этилган корхона-ларнинг ишлаб чиқарган маҳсулотлари жами хорижий ивестиция иштирокида барпо этилган корхоналар ишлаб чиқарган маҳсулотларнинг 80 фоизини ташкил этади. Шунингдек, бу давлатлар инвестицияси иштирокида барпо этилган корхоналар жами экспорт/импорт операцияларнинг 90 фоизини ташкил этади. Маҳсулот ишлаб чиқаришда инвестор шериклар иштироки бўйича ажралиб турадиганлар: Жанубий Корея (13,4 млрд.сўм) ва АҚШ (10,4 млрд.сўм), Буюк Британия (3,8 млрд.сўм), Туркия (3,1 млрд. сўм), Италия ва Германия (тахминан 1 млрд. сўмдан) 10 . Ис

технология менежменти соҳасидаги ютуқларни ўрганиш, хорижий бозорларнинг коньюнктураси, сиғими ҳамда рақобатчиларнинг нарх сиёсати, кооперация, қўшма корхоналар ташкил этиш бўйича ҳамкорлар қидириш юзасидан таҳлилий маълумотларни ўрганиш ва ҳ.к.. Ўзбекистон мустақилликка эришгандан бери мамлакатга хорижий инвестицияларни жалб қилиш ишлари фаоллашиб бормоқда. Сўнгги вақтларда республика иқтисодиётига ҳал йилда 1-1,2 млрд. АҚШ доллари жалб қилинмоқда 11 . Бу камми ёки кўп? Бу саволга жавоб бериш қийин, лекин амалга ошириш мумкин ва шарт бўлган имконият мавжудлиги аён. Хулоса қилиб айтганда, миллий иқтисодиётни ривожлантиришда хорижий инвестицияларнинг роли ишлаб чиқариш қувватларини модернизаци қилиш, бошқару тажрибаларини ўзлаштириш, ишсизлик муаамосини ҳал этишга кўмаклашиш, Ўзбекистон иқт

устувор йуналиш деб белгиланди. Маблаглар, биринчи навбатда машинасозлик, ёкилга-энергетика комплекси тармокдари, рангли металлургия, кимё саноати каби сохаларга йуналтирилди, янги самарали тармок — автиомобилсозликка асос солинди. Асосий тармоклар билан бир к.аторда, республика учун мухим ахамиятга эга булган ишлаб чик.ариш комплекслари, енгил ва озик-овкат саноатлари ривожланди. Маклакатнинг иктисодий мустакиллигини янада мустахкамлаш учун транспорт ва телекоммуникация тизимлари шакллантирилмокда ва улар ички алокаларни ривожлантириш билан бирга як.ин ва узок, хориж мамлакатлари билан ташки иктисодий алокаларни хам таъминламокда. Юкоридагилардан келиб чиккан ходда, инвестиция сиёсатининг макродаражадаги бош максади кайта ишлаб чикариш жараёнларини такомиллаштириш, мамлакат моддий-техника

Инвестиция мухитининг мухим таркибий кисми давлатнинг крнунчилик базасидир. Узбекистонда давлат мустакиллиги карор топган нисбатан киск,а давр мобайнида инвестиция сохасида ишончли меъёрий-хукукий база яратилди. Инвестиция фаолиятини тартибга солиш ва куллаб-кувватлаш тизими куп сонли конунчилик-хукукдй ва меъёрий хужжатлардан иборат булиб, куйидагиларни уз ичига олади: конунлар ва мамлакат Президентининг фармонлари; к,арорлари; республика хукумати Карорлари ва дастурлари; ижтимоий-иктисодий ва илмийтехникавий ривожланишнинг комплекс ва давлат дастурлари; хукумат-лараро шартномалар ва битимлар; вазирлик ва идораларнинг низомлари, йурикномалари, стандартлари, коидалари ва хоказо; ХУДУДИЙ бугинлар ва хужалик субъектлари доирасида амал киладиган низомлар хамда уставлар ва хоказолар. Мамлакатн

ипгазлама, турли хил тикувчилик буюмлари ва бошка тур махрулотлар тайёрлайдиган корхоналар барпо этилди. 1-жадвал Мамлакатнинг инвестиция мухдги ва уни келтириб чикарадиган омиллар Омиллар Мазмуии Иктисодий ҳолат Мамлакат тулов балансининг хрлати, валюта пул тизими баркарорлиги, ташки иктисодий алокаларнинг ривож-ланганлиги, ички бозор сигимининг катталиш, инфляция даражаси, ЯИМ, саноат ва кишлок, хужалиги махсулотлари ишлаб чикаришнинг усиш суръатлари. Хукукий база Янги шароитларга мое келадиган, мамлакат ва унинг алохида тармокдарининг ижтимоий-иктисодий ривожла-иишини бошкарадиган фармонлар, карорлар, низомлар, йурикномаларнинг мавжудлиги. Табиий хом ашё ресурслари Минериал, хом ашё, ёкилги-энергетика ва сув ресурслари захиралари, кишлок, хужалиги хомашёси ишлаб чикариш хажмлари. Мехмат

Махдллий хом ашёни к,айта ишлашни чукурлаштириш/кдйта ишловчи тармокдарнинг мамлакат саноат мажмуасидаги улушини купайтириш экспортнинт янги тузилмасини шакллантиради, унда салмокди урин тайёр буюмлар ва чукур к,айта ишлаш даражасига етказилган махсулотлар эгаллаган. Инвестиция мухитини шакллантиришда инфратузилма бу-гинларининг ривожланганлик даражаси, яъни хорижий капи-талнинг окиб келишига хизмат килувчи, куллаб-кувватловчи таш-килотларнинг мавжудлиги мухим ахамият касб этади. Мамлакатимиздаги инвестиция жараёнларининг такомил-лашиб бораётганлигини намоён этувчи яна бир жихат — давлат бюджетидан молиялаштириш таркибидаги нисбатларнинг сези-ларли даражада узгариб бораётганлиги хисобланади. Узбекистан Республикаси Президенти И.А.Каримов таъкидлаганларидек, «... узлаштирилган барча инвести

кўмаклашаётган хорижий сармоядорларни янада қўллаб-қувватлаш; маблағларни республика мустақиллигини таъминлайдиган ва рақобатбардош маҳсулот ишлаб чиқариш билан боғлиқ бўлган энг муҳим устувор йўналишларда жамлаш. Ҳозирда хорижий инвестицияларни миллий иқтисодиётга жалб қилиш муаммоси фақатгина халқаро тажрибани ўрганишни эмас, балки республика иқтисодиётига хорижий инвестицияларнинг зарурлигини, уларнинг шаклларини, хорижий инвесторларга қулай инвестиция муҳитини яратиш муаммоларини, хорижий инвестиция иштирокида барпо этиладиган корхоналарнинг молиявий хўжалик фаолиятларини чуқур таҳлил этиш, умумлаштириш ва асослашни, шунингдек, республикада бу борада мавжуд муаммоларни бартараф этиш борасидаги тавсияларни таклиф этишни талаб этади. Ўзбекистон давлат мустақиллигига эришган дастлабки йил

уларнинг мамлакат иқтисодиётига кучли оқимини ташкил этиш ва уларни хазм қила олиш тадбирларини ишлаб чиқишни, инвестицияларнинг замонавий турларининг кенг ривожланишига таъсир кўрсатиш йўлларини ва шу кабиларни ишлаб чиқишни талаб этади. Хорижий инвестицияларни иқтисодиётга жалб этиш стратегияси бўлажак чет эллик инвесторларнинг манфаатларини ҳамда миллий иқтисодиётга зарар келтирмаган ҳолда уларни қондириш имкониятларини ўрганиб чиқишга асосланади. Бунинг учун бир томондан, иқтисодиётни таркибан қайта қуришга қаратилган бир қатор аниқ лойиҳаларни амалга ошириш зарур бўлади ва иккинчи томондан, ички инвестиция ресурслари чекланган бир шароитда хорижий инвестицияларнинг аҳамияти жуда юқори баҳоланади. Республикамизнинг мустақиллик йилларидаги инвестиция фаолиятини аҳволи шундан далолат бер

туришга ва ижтимоий ҳимоялашга сарфланмоқда, бу эса ўз навбатида иқтисодиётни ўсиши учун йўналтирадиган инвестицион маблағлар ҳажмини камайтиради. Мамлакатнинг замонавий иқтисодий ривожланиш даражаси ва шунингдек, олиб борилаётган инвестицион фаолликнинг ўсиш суръатлари инвестицион муҳитга боғлиқ бўлади. Хорижий инвестицияларни республика иқтисодиётига жалб этиш учун мавжуд шарт-шароитлар яратилиши зарурдир, хорижий инвестиция қачонки қайси мамлакатда иқтисодий, сиёсий, ижтимоий ва ҳуқуқий шарт-шароитлар мавжуд бўлсагина ўша давлат иқтисодиётига қўйилиши мумкин. “Инвестицион муҳит” мавҳум тушунча бўлиб, унинг муайянлигини инвестицион фаолиятни амалга оширишнинг мақсадга мувофиқлиги ва жозибадаорлигини аниқлайдиган иқтисодий, ижтимоий, ташкилий, ҳуқуқий, сиёсий ва бошқа шарт-шароитларнинг у

I. СИЁСИЙ ОМИЛЛАР 1. Давлатнинг инвестициялар, хусусан, чет эл инвестициялари бўйича сиёсати 2. Давлатнинг иқтисодиётга аралашиш даражаси 3. Мамлакатнинг халқаро шартномаларга қўшилганлик даражаси 4. Мамалакатнинг ғалқаро битимларга риоя қилиши 5. Сиёсий аҳволнинг барқарорлиги (сиёсий ҳаракатлар, тўқнашувлар, қўшни давлатларнинг осойишталиги) 6. Сиёсий ҳокимиятнинг мақсадли ҳаракати 7. Давлат аппаратининг самарали иш юритиши 8. Кўп партиявийлик ва сиёсий гуруҳларнинг мавқеи 9. Солиқ, валюта, нарх, пул-кредит сиёсатининг инвестиция сиёсатига уйғунлиги 10. Мамлакатдаги экологик вазият ва ҳукуматнинг экологик соғломлаштириш бўйича сиёсати кўлами II. ИҚТИСОДИЙ ОМИЛЛАР 1. Мамалакатнинг иқтисодий аҳволи 2. Инфляция даражаси 3. Солиқ имтиёзлари 4. Божхона тартиби 5. Мамлакатнинг табиий ва хом ашё

Инвестицион салоҳият макроиқтисодий хусусиятлар, худуднинг ишлаб чиқариш омиллари билан тўйинганлиги, аҳолининг харидоргир талаблари ва бошқаларни ҳисобга олади. Инвестицион риск даражасининг юқорилиги инвестиция ва ундан келадиган даромадни йўқотиш эҳтимолини кўрсатади. Охир-оқибат инвестицион фаоллик унинг инвестицион жозибадорлигига боғлиқ. Инвестицион фаоллик - асосий капиталга қўйилган инвестиция кўринишидаги инвестицион фаолиятнинг реал (ҳақиқий) ривожланишидир. Хўжалик юритувчи субъектлар учун қулай инвестицион шарт-шароитларни яратиш бўйича чора-тадбирлар қўйидагилар ҳисобланади: инвестицион фаолиятни меъёрий-ҳуқуқий таъминлашни такомиллаштириш; устивор ишлаб чиқариш соҳаларидаги хусусий секторга инвестицион лойиҳаларни бериш ва уларни ўзлаштиришда давлат кўмагининг аҳамиятини ошир

меъёрий ҳужжатларининг мажмуасидир. Ўзбекистонда ҳам ишлаб чиқаришга капитал қабул қилиш тизими йилдан-йилга такомиллашиб бормоқда. Ҳозирда хорижий инвестицияларга бўлган муносабатда замонавий халқаро хўжалик алоқалари қоидаларига асосаланган ҳолда қонун ва қарорлар ишлаб чиқилмоқда, шунингдек хорижий инвестицияларнинг инфратузилмалари яратилмоқда. Хорижий инвестор учун юқорида қайд қилинган барча омиллар муҳимдир. Шунинг учун ҳам ривожланган кўгина мамлакатларда махсус инвестиция лойиҳаларини баҳолайдиган, инвестициялар қўйилишига талаб бўлган давлатларни инвестиция муҳитини ўрганадиган ва аниқ хулосаларни инвесторлар учун берадиган фирмалар, ташкилотлар мавжуддир. Масалан: Швецария, Германия каби қатор мамлакатларнинг нуфузли ахборот хизматлари давлатнинг иқтисодий, сиёсий ва ижтимоий ҳо

вужудга келтиришга қаратилгандир. Шунингдек, ташқи иқтисодий сиёсатда устувор йўналиш сифатида хорижий сармояларни республика иқтисодиётига кенг кўламда жалб этиш учун зарур ҳуқуқий, ижтимоий иқтисодий ҳамда бошқа шарт- шароитларни вужудга келтириш, қўшма корхоналарни ташкил қилишда кўмаклашиш, шунингдек сармояларнинг манфаатлари ҳимоя қилиниши таъминланиши муҳимлиги таъкидланган 16 . Ўзбекистон Республикасининг 1998 йил 30 апрелдаги “Чет эллик инвесторлар ҳуқуқларининг кафолатлари ва уларни ҳимоя қилиш чоралари тўғрисида”ги Қонунига кўра чет эл инвестициялари давлат ҳуқуқий ҳимояси билан таъминланиб, уларнинг ҳуқуқий шароити бошқа юридик ва жисмоний шахсларнинг шароитидан кам бўлмаслиги, шунингдек чет эллик инвесторлар инвестициясининг ҳажми, тури, йўналишини, бу инвестицияларни амалга ош

Таиланд 49%дан кам бўлмаган 3-8 45-50 Индонезия Чегараланмаган 2-6 47-51 Манба:Ўзбекистон Республикаси Давлат статистика қўмитасининг маълумотлари Ўзбекистан Республикасида инвестиция муҳити йилдан-йилга барқарорлашиб бораётган бўлсада, лекин ҳозирча республика иқтисодиётига йирик ҳажмдаги инвестициялар аста-секинлик билан кириб келмоқда. Бунга: Ўзбекистоннинг денгиз савдо йўлларига тўғридан-тўғри чиқа олмаслиги; телекоммуникация алоқаларининг суст ривожланганлиги; иқтисодиётда миллий валютанинг эркин алмашадиган валюта курсига нисбатан пастлиги; айрим қонунлар ва меъёрий ҳужжатлардаги камчиликлар мавжудлиги ва хусусан, фойдали қазилмалар бўйича махсус қонунларнинг қабул қилинмаганлиги; кредит тизимида, валютани конвертациялашда мавжуд камчиликлар ва қимматли қоғозлар бозорининг эндигина ш

асосланади. Бунинг учун бир томондан, иқтисодиётни таркибан қайта қуришга қаратилган бир қатор аниқ лойиҳаларни амалга ошириш зарур бўлади ва иккинчи томондан, ички инвестиция ресурслари чекланган бир шароитда хорижий инвестицияларнинг аҳамияти жуда юқори баҳоланади. 2 боб. Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт тармоқларига инвестициялар жалб этишнинг амалдаги холати тахлили 2.1. Ўзбекистон Республикаси иқтисодиётига тўғридан - тўғри инвестициялар улушининг тахлили Бугунги кунда глобал молиявий-иқтисодий инқирозни бошдан кечираётган жаҳоннинг кўплаб мамлакатларида йирик фирма ва корхоналар фаолияти тўхталиб, ишсизлар сони тобора ортиб бораётган шундай мураккаб шароитда мамлакатимизда Инвестиция дастури ҳамда техник модернизациялаш бўйича қатор истиқболли лойиҳалар амалга оширилаётгани диққатг

Дастлаб шуни таъкидлаш жоизки, Президентимизнинг 2008 йил 28 ноябрдаги “Иқтисодиётнинг реал сектори корхоналарини қўллаб-қувватлаш, уларнинг барқарор ишлашини таъминлаш ва экспорт салоҳиятини ошириш чора-тадбирлари дастури тўғрисида”ги Фармони иқтисодиётнинг муҳим тармоқларини жадал модернизация қилиш, техник ва технологик қайта жиҳозлаш ҳамда шу асосда янги иш ўринлари яратишда муҳим аҳамият касб этмоқда. Мамлакатимиздаги 2005-2010 йиллар давлат инвестиция дастурлари доирасида тўғридан-тўғри хорижий сармояларнинг жалб қилиниш динамикасини кузатадиган бўлсак, унинг ўсиш суръати энг юқориси, яъни 2757,4 млн. АҚШ долларини ташкил этди. (2-расм) 2-расм. 2005-2010 йиллар давлат инвестиция дастурлари доирасида тўғридан-тўғри хорижий сармояларнинг жалб қилиниш динамикаси (млн. АҚШ долл.) Манба:

лозим. Тармоқлар ва ҳудудларда тузилмавий қайта қуриш вазифасини ҳал этишда бевосита хорижий инвестициялар самарадорлигини оширишга, шунингдек, Ўзбекистон Давлат инвестиция дастурини амалга ошира бориб эришиш мумкин, чунки бундай бевосита инвестицияларнинг аксарият қисми фақат давлат кафолати остида кириб келаётганлигини ҳаммамиз яхши биламиз. Шу сабабли, тўғридантўғри хорижий инвестицияларни Ўзбекистон иқтисодиётига жалб қилишда қуйидаги тадбирларни амалга ошириш мақсадга мувофиқ, деб ҳисоблаймиз: - айрим тармоқлар ва минтақаларда (жумладан, эркин иқтисодий зоналар) хорижий инвесторлар учун реал амал қилиши учун имтиёзлар тизимини яратиш; - хўжалик юритувчи субъектлар, юқори турувчи органлар ва маҳаллий ҳокимиятлар ўртасида мулк ва ваколатни аниқ чегаралаб қўйиш; - барқарор иқтисодий ташқ

Иқтисодиётимизда таркибий ўзгаришларни амалга ошириш ва уни модернизация қилиш борасида стратегик муҳим рол ўйнайдиган лойиҳаларни амалга ошириш, биринчи навбатда, ишлаб чиқариш инфратузилмасини шакллантиришда бундан икки йил аввал ташкил етилган, бугунги кунда 3 миллиард 200 миллион АҚШ долларидан ортиқ низом жамғармасига ега бўлган Ўзбекистон Тикланиш ва тараққиёт фонди фаолиятига катта аҳамият берилмоқда. Яқин истиқболда ушбу Фонд активларини 5 миллиард долларга йетказиш кўзда тутилмоқда. Ўтган икки йил мобайнида ўнлаб йирик саноат ва инфратузилма иншоотларини молиялаштириш ва ҳамкорликда молиялаштириш учун Фонд томонидан 550 миллион АҚШ долларидан зиёд миқдорда кредитлар ажратилди 17 . Фикримизча, Тикланиш ва Тараққиёт жамғармаси ривожлангани сари унинг истиқболи кенгайиб боради, иқтис

конъюнктурага кескин боғлиқлигини ва молиявий инқирознинг салбий оқибатларининг олди олинди. Юқоридаги услубий қоидалар асосида инвестицион муҳитни баҳолаш усулларининг афзалликлари ва камчиликларини кўриб чиқамиз. Биринчи ёндашув тарафдорлари инвестицион жозибадорликнинг асосий кўрсаткичи сифатида фойдаланилаётган активларнинг фойдалилик даражасини икки хил вариантда ҳисоблашни қабул қилади: товарлар ва хизматлар реализациясидан келган фойданинг фойдаланилаётган активларнинг умумий суммасига нисбати; баланс фойданинг фойдаланилаётган активларнинг умумий суммасига нисбати. Ишлаб чиқаришга йўналтирилган капитал маблағлар самарадорлигини ошириш учун мамлакат миқёсида қуйидаги чора-тадбирларни амалга ошириш мақсадга мувофиқдир: - капитал маблағлар қайтими тез бўлган инвестиция лойиҳаларини ам

мавжуд. Қолаверса, жаҳон бозоридаги талабнинг пасайиб бориши маҳаллий ишлаб чиқарувчи корхоналаримизни экспорт кўламига жиддий таъсир кўрсатади. Шунга асосланган ҳолда, ҳукуматимиз томонидан инқирозга чоралар дастури ишлаб чиқилган бўлиб, мазкур дастурда талабни рағбатлантиришга йўналтирилган бир қатор молиявий имтиёзлар ва барқарор иқтисодий ўсиш суръатларини таъминловчи чора-табдирлар мажмуи ўз аксини топди. 2.2. Иқтисодиёт тармоқларини молиялаштиришда марказлашган инвестицияларнинг тахлили Миллий иқтисодиётнинг устувор тармоқларини ривожлантириш учун хорижий инвестицияларни жалб қилиш сиёсати мавжуд имкониятлардан (вақтдан ва имкониятлардан самарали фойдаланишга, турли хил рискларни, мавжуд шартшароитларни ҳисобга олган ҳолда бойликларни самарали жойлаштиришга ва шу йўл билан республика

тенг бўлган эквивалент суммани ташкил этган корхоналарга айтилади 18 . Хорижий инвестиция иштирокидаги корхона низом жамғармасининг 150000 АҚШ дролларидан кам бўлмаслиги сифатсиз маҳсулотларининг олди-сотдиси ва уларни республикага импорт қилиш ишлари билан шуғулланишга ихтисослашган кичик қўшма корхоналарнинг керагидан ортиқча кириб келишининг олдини олиш мақсадида белгиланган. Ҳозирги вақда республикада жаҳондаги 90 мамлакатнинг инвестициялари қўшилган қарийб 3,5 мингдан ортиқ корхона ишлаб турибди. Шулардан 20%дан купроғи батамом (100%) чет эл сармояси эвазига ишламоқда. Мaмлaкaтимиздa тaркибий ўзгaришлaрни изчил aмaлгa oширишдa қулaй инвeстиция муҳитининг ярaтилгaни aсoсий oмил бўлиб кeлмoқдa. Инвестиция муҳити – бу мамлакатдаги инвестиция жараёнларига таъсир кўрсатувчи иқтисодий, сиёс

2006-2010 йилларда молиялаштириш манбалари бўйича асосий капиталга йўналтирилган инвестицияларнинг таркибида давлат бюджетининг улуши ўртача 7,4 фоизга камайганлигини кўриш мумкин. Мамлакатимиздаги инвестиция жараёнларининг такомиллашиб бораётганлиги намоён этувчи яна бир жиҳат – давлат бюджетидан молиялаштириш таркибидаги нисбатларнинг сезиларли даражада ўзгариб бораётганлиги ҳисобланади. Инвестиция жараёнларига давлат бюджетидан молиялаштирилган маблағлар динамикаси шуни кўрсатадики, агар 2006 йилда давлат бюджетдан молиялаштирилган маблағларнинг 36,2% республика бюджети, 63,8% маҳаллий бюджет ҳисобига таъминланган бўлса, 2009 йилда бу нисбат тегишли равишда 35,5% ва 64,5% ни ташкил этиши кўзда тутилмоқда (3-расм). Бу эса инвестиция жараён-ларини молиялаштиришда маҳаллий бюджетларнинг иш

Манба: Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт вазирлиги маълумотлари. Таъкидлаш жоизки, 2009 йилда ҳам мамлакатимизда модернизациялаш ва муҳим тармоқларни техник ва технологик қайта жиҳозлаш ҳамда стратегик инвестицион лойиҳаларни амалга оширишда хорижий инвесторлар учун қулай инвестиция муҳити яратилди. Юртбошимиз маърузасида таъкидланганидек, ўтган йил йўл-қурилиш техникасини сотиб олиш учун Осиё тарққиёт банкининг умумий қиймати 56 миллион долларга тенг бўлган имтиёзли кредит ресрурслари жалб этилди. Мамлакатимиз темир йўл транспорт тизимини ривожлантириш ва модернизация қилиш бўйича ишлар давом эттирилди. “Тошгузар-Бойсун-Қумқўрғон” янги темир йўл линиясида Япония капитали иштирокида 5 та кўприк фойдаланишга топширилди. Ўтган йил мобайнида “Кореян Ейр” компанияси миллий авиакомпаниямиз ижр

 Республикамизда жами 22 та йирик ишлаб чиқариш объекти, жумладан:  нефт-газ, кимё, металлургия саноатида 8 та;  машинасозлик саноатида 9 та;  қурилиш индустриясида 5 та объект фойдаланишга топширилди.  “Фарғонаазот” ва “Максам-Чирчиқ” корхоналарида аммиак агрегатларини реконструкция қилиш;  Наманган шаҳрида енгил автомобиллар учун фара ва чироқлар ишлаб чиқарадиган завод;  Бухоро шаҳрида “”ДЭУ текстиль” тўқимачилик комплекси қурилиши каби стратегик лойиҳалар ниҳоясига етказилди.  “Газли” қўшимча компрессор станцияси ишга туширилди;  “Қўнғирот” компрессор станциясида кунига 35 миллион куб метр газни қуритадиган иншоот барпо этилди;  Мамлакатимиз ҳудудларида қурилиш материаллари саноати, озиқ-овқат, енгил саноат ва бошқа тармоқларда кичик бизнес соҳасида фаолият олиб борадиган 480

- табиий қазилмаларни қайта ишлаш, ўзлаштириш бўйича қонунлар ва қарорлар ишлаб чиқиш ва алоҳида бойликларнинг турлари бўйича махсус қонун қабул қилиш; - тендер қўмиталарини ташкил этиш ва ҳ.к. Ўзбекистонда инвестиция фаолиятини тартибга солиш, биринчи навбатда, барча хўжалик юритиш боскичларида жамғармалар ўсиши суръатларини рағбатлантириш ва истеъмол даражасини пасайтиришга йўналтирилган бўлиши керак. Бунга, фикримизча, иқтисодиётдаги хўжалик юритувчи субъектлардан, хорижий инвесторлардан ундириладиган солиқларнинг тартибга солувчилик амал қилишини кучайтириш орқали таъминлаш мумкин. Инвестиция фаолиятини тартибга солиш тизими доирасида солиқларнинг рағбатлантирувчи функцияларини кучайтириш инвестицияларни молиялаштиришда бозор механизмлари ролини кенгайтиришга олиб келади. Фикримизча, х

2.3. Ўзбекистон иқтисодиётига хорижий инвестициялар жалб этишнинг амалдаги холати тахлили Миллий иқтисодиётнинг жахон хўжалигига кириб бориш жараёни “очиқ” экспортга йўналтирилган ишлаб чиқариш ўсишини ва рақобатбардошлигини таъминлаш қобилияти билан белгиланади. Бу, шубхасиз бир бутун холда, бозор муносабатларини қайта қуришни амалга ошириш натижалари билан боғлиқдир. Шунинг учун ҳам ҳозирда Ўзбекистонда хорижий инвестициялар иштирокида саноат корхоналарини қуриш, қайта ишловчи завод, фабрикаларни ташкил этиш, амалдаги корхоналарни таъмирлаш, техник қайта жиҳозлаш ва иқтисодиётнинг бошқа соҳаларини ривожлантириш лойиҳалари ишлаб чиқилиб, кўплаб хорижий инвесторларга таклиф қилинмоқда. Масалан, халқаро валюта фонди, жаҳон банки, халқаро молия корпорацияси иштирокида ишлаб чиқилган бир қанч

инвестицион лойиҳаларнинг рўйхатлари ишлаб чиқилиб, хорижий инвесторларга таклиф этилмоқда. Миллий иқтисодиётга жалб қилинган хорижий инвестициялар асосан табиий бойликларнинг янги конларини ўзлаштириш ва қайта ишлаш соҳасига, тўқимачилик маҳсулотларини ишлаб чиқариш, яъни пахтани қайта ишлаш соҳасига, нефт-газ саноатини ривожлантиришга, туризм ва маиший соҳага, машинасозликни ривожлантиришга кўплаб жалб қилинмоқда, хорижий инвестициялар асосан ишлаб чиқариш соҳасини ривожлантиришга, яъни ишлаб чиқарувчи ва қайта ишловчи завод, фабрикаларни қуришга, амалдаги фаолият юритаётган маҳсулот ишлаб чиқаруви корхона ва ташкилотларни таъмирлашга, техник қайта жиҳозлашга, кенгайтиришга йўналтирилмоқда, хорижий инвестицияларнинг юқорида қайд қилинган соҳаларга жалб қилиниши, албатта аграр республикам

5-расм Манба: Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт вазирлиги маълумотлари. Охирги йилларда, айниқса, инқирозга қарши чоралар дастури доирасида амалга оширилган йирик инвестицияон лойиҳаларни қуйидагиларда яққол кўришимиз мумкин. Иқтисодиётнинг реал сектори соҳасида ресурс базасини кенгайтитириш ва инвестицион фаол ўсишни таъминлаш доирасида: 36

- Сургил кони базасида полиэтилен ва полипропилен ишлаб чиқарадиган Устюрт газ кимё мажмуаси; - Поливинилхлорид ва каустик сода ишлаб чиқарадиган янги комплексни; - Муборак газни қайта ишлаш заводида пропан-бутан аралашмаси ишлаб чиқаришни; - Шўртаннефтгаз мажмуасида сунъий суюқ ёқилғи ишлаб чиқаришни; - Деҳқонобод калий ўғитлари заводини; - Автомобил агрегатларини ишлаб чиқаришни ва бошқа бир қатор муҳим стратегик лойиҳалар амалга оширилмоқда. Қуйидаги жадвалда 2011 йилда иқтисодиётга режалаштирилган инвестицияларни таҳлилини келтириб ўтамиз. 6-жадвал 2011 йилда республика иқтисодиётига режалаштирилган хорижий инвестиция ва кредитлар 2011 йилга истиқбол: 3723,8 шу жумладан, Давлат инвестиция дастури доирасида 3233,8 Худудий инвестиция дастурлари доирасида 490,0 истиқболда тўғридан-тўғри и

4. Лойиҳанинг иқтисодий самарадорлиги кўрсаткичларини аниқлашда хорижий иштирокчиларнинг харажатлари ҳисобга олинмасада, лекин бу иштирокчилар томонидан берилган кредит ва қарзлар, шунингдек, уларнинг тўлайдиган солиқ ва бож тўловлари лойиҳа натижасининг таркибига киритилади: Бошқа мамлакатлар иқтисодиётига ёки жаҳон бозори ҳолатига таъсир этувчи йирик доирадаги хорижий инвесторлар иштирокидаги лойиҳаларни амалга оширишда лойиҳаларнинг жаҳон хўжалик миқёсида самарали эканлигига қониқиш ҳосил қилиш учун, бизнинг фикримизча, лойиҳанинг интеграл жаҳон хўжалик иқтисодий самарадорлигини аниқлаш мақсадга мувофиқдир. Бу ҳисоб-китоб барча турдаги маҳсулотларга, товарларга ва хизматларга жаҳон нархидан фойдаланган ҳолда амалга оширилади. Бу ҳолда лойиҳанинг натижалари таркибига қуйидагилар киритила

Маълумки, хорижий инвестицияларни муваффақиятли жалб қилиш уч гуруҳ омилларига ҳам боғлиқ бўлади. Биринчидан, инвестиция қувватини мавжудлиги. Уни табиий, меҳнат заҳиралари, шунингдек ишлаб чиқариш, истеъмол, молиявий, инновация, институционал ва инфратузилмавий қувватлар ташкил қилади. Иккинчидан, мавжуд инвестиция шароитлари муҳим аҳамиятга эгадир. Буларга: умумиқтисодий, бозор меъёрий-ҳуқуқий, ахборот билан таъминлаш, экологик, ижтимоий, этнографик ва ижтимоий маданий шароитлар киради. Учинчидан, инвестиция таваккалчилиги (риски) омилларидир. Улар хорижий инвесторларнинг инвестиция қуввати ва инвестиция шароитларининг қулай афзалликларидан фойдаланиш бўйича вазифаларига қарама-қарши туради. Барча гуруҳлар бир-бири билан чамбарчас боғлиқ бўлади. Мисол учун етарли даражада жалб қилувчи бў

солиқни қисман ёки бутунлай бекор қилиш, солиқлар бўйича имтиёзлар), экспорт саноати районлари, эркин савдо зоналари, божхона божлари амал қилмайдиган зоналарнинг бўлиши ва бошқалар алоҳида аҳамиятга эга. Бугунги кунда республикада муайян даражада чет эл капиталини қабул қилиш тизими шаклланган. Бунда чет эл капиталига нисбатан давлат сиёсатини ифода этадиган ҳуқуқий нормалар, қоидалар ва муассасалар мажмуи назарда тутилади. Чет эл капиталини қабул қилиш тизими инвестиция муҳитининг таркибий қисмига киради ва айни пайтда мустақил ҳисобланади, чунки бу тизимни ўзгартириш хусусиятига эга. Бу тизимнинг элементлари қуйидагилардан иборат; чет эл капитали учун солиқ ва божхона имтиёзлари бериш; фойдани бошқа иқтисодиётга ўтказишнинг қулай режими; миллийлаштиришдан кафолатлар; рўйхатдан ўтказишни

берилган бўлсада, бизнинг фикримизча, биринчидан, бу солиқ имтиёзларининг муддати, ҳажми, қўлланиш шарт-шароити аниқ кўрсатилган бўлиши, иккинчидан, бу енгилликлар хорижий инвесторларга яхши таниш ва тушунарли бўлиб камида беш-ўн йилга белгиланиши, учинчидан, солиқ имтиёзлари ўзгармас ва қатъий бўлиши лозим . Шундагина бу имтиёзлар ўз самарасини бериши мумкин. Иқтисодиётга хорижий инвестицияларни жалб қилишни такомиллаштириш масаласи, энг аввало, унинг қонуний-ҳуқуқий асосларини такомиллаштиришга боғлиқ бўлади. Инқирозга қарши чоралар дастурининг асосий вазифаси қаторида корхоналарни модернизация қилиш, техник ва технологик қайта жиҳозлашни янада жадаллаштириш, замонавий, мослашувчан технологияларни кенг жорий этиш, жорий конъюнктура кескин ёмонлашиб бораётган ҳозирги шароитда экспортга ма

ишбилармон доиралари, йирик мулк эгаларининг Ўзбекистонга қизиқиши, қолаверса, аввалдан Ўзбекистонда ўз мулки ва сармоясига эга бўлган кўплаб чет эл тадбиркорлари ўз бизнесларини янада кенгайтириш ниятида эканликлари ҳеч кимга сир эмас. Шуларни ҳисобга олганда, Фармонда айнан хусусий инвестицияларни жалб этишни рағбатлантиришга қаратилган шартлар бу узоқ стратегик аҳамиятга молик тўхтамдир. Хусусийлаштирилаётган корхоналарнинг инвестиция жозибадорлигини ошириш, хорижий инвесторларни жалб этиш учун қўшимча рағбатлантиришларни ташкил қилиш мақсадида назорат акция пакетларини сотиб олмасада, корхоналарга салмоқли ҳажмларда инвестициялар инвестициялар киритаётган инвесторларга профессионал бошқарувчи компанияларга бериладиган давлат акциялар улушини бошқариш ҳуқуқини танловларсиз бериш кўзда т

қонунларидаги шаффофлик, монополияга қарши аниқ тадбирлар) кабиларни кафолатлайди. Ғарб мамлакатларида ҳукумат капитал қўйилмаларни фаоллаштириш стратегиясида кўпроқ хорижий инвестицияларни мувофиқлаштиришнинг эгри усулидан (солиқ, амортизация, молия-кредит сиёсати) фойдаланишни афзал кўришади. Сўнгги икки ўн йилликда ғарбда инвестиция қарорларини қабул қилишда ва амалга оширишда маҳаллий ҳудудларнинг жавобгарлиги ва роли ошиб бормоқда. Қатор мамлакатларда (АҚШ, Буюк Британия, Франция, Германия) маҳаллий органлар хорижий инвестицияларни ва инвесторлар фаолиятини мувофиқлаштиришда етарлича мустақилликка эгадир. Бу ерда инвестиция бозорини мувофиқлаштиришнинг асосий воситаси сифатида даромад солиғи (фойда солиғи) қўлланилади. Бу солиқ ставкасининг ўзгариши фирма ва компанияларнинг инвестиция

инвестицияларни жалб этиш бўйича штатлар ўртасида эркин рақобатни вужудга келтиради. Ҳар бир 50 штат миллий ва хорижий инвестицияларни жалб этиш бўйича ўзининг махсус ишлаб чиққан дастурига эга. Ҳар бир штат аниқ мақсадга қаратилган хорижий инвестицияларни рағбатлантириш бўйича бир неча хил дастурларни ишлаб чиқади. Улар қуйидаги мақсадларда бўлиши мумкин: иш жойларини ташкил этиш; штатни ва алоҳида штат ҳудудларининг иқтисодиётини ривожлантиришни рағбатлантириш; замонавий илғор технологияни жорий этиш ва фан техника тараққиёти ютуқларига эришиш ва ҳ.к. АҚШда штатлар миқёсида хорижий инвесторлар учун бериладиган имтиёзлар - бу солиқ имтиёзлари, молиявий ёрдам, инфратузилмани ривожлантиришда ҳамкорлик, кадрлар тайёрлаш, ижара ҳақи ва электр тўловларини камайтириш, паст фоизларда кредит шакл

бўлмаган тармоқлар мавжуддир. Қатор давлатларда чет эл инвестициялари учун айрим тармоқлар тўлиқ ёпиқдир. Хорижий инвесторларнинг фаолияти бўйича чекловларни мувофиқлаштиришда маҳаллий органларнинг иштироки ҳам салмоқлидир. Қатор давлатларда маҳаллий ҳудуддаги иқтисодий вазиятдан келиб чиқиб, хорижий инвесторларнинг фаолиятида турлича чекловларни белгилайди. Масалан АҚШда айрим штатларда фойдали қазилмаларга чет эл капиталини жалб этиш ман этилган бўлса, айрим штатларда ер участкасини сотиб олишда чекловлар белгиланган. Бироқ, Жаҳон тажрибаси кўрсатмоқдаки, кўпгина давлатларда ҳудудий инвестиция сиёсатидаги молиявийиқтисодий имтиёзларнинг ва енгилликларнинг берилиши ҳудудларнинг иқтисодий ривожланишларига замин яратмоқдалар. Республикамизда ҳам вилоятларнинг, туманларнинг инвестицион фаоли

эътиборни давлатнинг инвестиция ролини кучайтириш асосида ички инвестицияларни фаоллаштириш чоралари тизимини ишлаб чиқишга қаратилиши зарур. Бу ҳолда жамгармаларни инвестицияларга жойлаш каби шартни амалга ошириш муҳим ўрин тутади. Иқтисодий субъектларнинг ўз жамгармаларини инвестицияларга жойлашга мойиллигини қўйилаётган маблагларни қайтариб ололмаслик хавфи ва инвестициялаш оқибатида олинадиган даромад даражаси билан белгиланади. Мамлакатнинг инвестицион жозибадорлигига салбий таъсир кўрсатадиган бундай сабабларни бартараф этиш учун қуйидаги муаммоларни ҳал этиш лозим: тезтез ўзгариб турадиган қонунлар ва қонун ости ҳужжатлари, солиқ тизими; инвестиция ва кредитларга оид таваккалчиликнинг юқори даражадалиги; инвестицияларни муҳофаза қилиш, маҳсулотларни ажратиш механизмининг барқарорлик

Иқтисодиёт тармоқларига инвестицияларни жалб қилишни такомиллаштириш юзасидан зарур илмий хулосалар ишлаб чиқилди: 1. Хорижий инвестицияларни иқтисодиётга кенг кўламда жалб қилиш зарурати ортиб борди. Бу зарурат куйидаги ҳолатлардан келиб чиқади: - иқтисодиётдаги мавжуд асосий фондларнинг жисмоний ва маънавий эскирганлиги, саноат тармоғида моддий техника базасининг ўта пастлиги; - республика миллий даромадида жамғариш билан истъемол ўртасидаги нисбатнинг истеъмол томонга кўплаб сарфланаётгани ва жамғаришнинг инвестиция манбаи сифатида камайиб бораётганлиги ; - Ўзбекистоннинг хом-ашё ва табиий бойликларга бойлиги, кўплаб қайта ишловчи саноатлар корхоналарни қуриб ишга тушуриш имконияти мавжудлиги; - республика экспорт салоҳиятининг нисбатан пастлиги, экспорт таркибида хом-ашёнинг асосий сал

рағбатлантиришга қаратилган махсус давлат дастурларини ишлаб чиқиш ва жорий этиш. 6. Хорижий инвестиция иштирокидаги корхоналарни барпо этиш жараёни бугунги кунга келиб бир оз такомиллаштирилган бўлсада, лекин у тўлиқ талабга жавоб бермайди. Шунинг учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилиши мақсадга мувофиқдир: а) хорижий инвестиция иштирокидаги корхоналарни барпо этиш ва уларни рўйҳатдан ўтказиш жараёнини соддалаштириш; б) таъсис ҳужжатларида таъсисчиларнинг улушлари, фойдани тақсимлаш тартиби, улушларни ўтказиш муддатлари, кредит олишда кафолатчи шахснинг ким бўлиши каби муаммоларнинг аниқ баён этилишини назорат қилиниши. 7. Чет эл шериклари томонидан ташкил этилган корхоналар ҳиссаларни ўз вақтида қўйиш мажбуриятларини бажаришда камчиликлар мавжуд. Бу эса ҳиссадорлар ўртасида олинади

Иқтисодиёт тармоқларига инвестициялар жалб этишни келгусида такомиллаштириш бугунги молиявий – иктисодий инкирозидан сари чикиб бориб, мамлакатимиз иктисодиётини модернизациялашдек яъни, молиявий баркарорлик томонга бориш учун катта имкониятлар яратишга хизмат килади. Фойдаланилган адабиётлар рўйхати 1. Ўзбекистон Республикасининг «Инвестиция фаолияти тўғрисида»ги Қонуни, 1998. 24 декабр. 2. Ўзбекистон Республикасининг «Хорижий инвестициялар тўғрисида»ги Қонуни, 1998. 30 апрел. 3. Ўзбекистон Республикасининг «Хорижий инвесторларнинг хуқуқларини химоя қилиш чора-тадбирлари ва унинг кафолатлари», тўғрисида»ги Қонуни, 1998. 30 апрел. 4. Ўзбекистон Республикасининг “Бюджет тизими тўғрисида”ги Қонуни. 5. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Тўғридан-тўғри хусусий хорижий инвестицияларни жалб

15. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ислом Каримовнинг «Жаҳон молиявий-иқтисодий инқирози, Ўзбекистон шароитида уни бартараф этишнинг йўллари ва чоралари» номли асарини ўрганиш бўйича ўқув қўлланма. – Т.: Иқтисодиёт, 2009. – 120 б. 16. Абдуллаева Ш.З. Банк рисклари ва кредитлаш. - Т.: «Молия», 2002. 17. Абдуллаева Ш.З. Пул, кредит ва банклар. - Т.: «Молия», 2000. - 312 б. 18. Абруев У. Таъминотчи, бюджет ташкилоти ва ғазначилик: давлат харидорларини амалга ошириш жараёнидаги ўзаро муносабат. / Солиқ солиш ва бухгалтерия хисоби. 2008. №10. – Б. 29-31. 19. Авчиев М. Иқтисодиётни модернизациялашда инвестицияларнинг ўрни. / Бозор, пул ва кредит. 2008. № 7. – Б. 21-23. 20. Аҳадов А. Кучли қонунчилик – барқарор иқтисодиёт пойдевори. / Бозор, пул ва кредит. 2008. № 1. – Б. 12-20. 21. Бурханов А

36. Колмыкова Т.С. Инвестиционный анализ. Учебное пособие. – М.: ИНФРА – М, 2010 г. – 204 стр. 37. Просветов Г.И. Инвестиции: Задачи и решения. Учебно – практическое пособие. – М.: “Альфа - Пресс”, 2009 г. – 408 стр. 38. Ромаш В. М., Шевчук В. И. Финансирование и кредитование инвестиций. Учеб. пос. - Минск: «КНИЖНИЙ ДОМ», «МИСАНТА», 2004. - 160 с. 39. Ткаченко И.Ю. Инвестиции. Учебное пособие. – М.: “Академия ”, 2009 г. – 240 стр. 40. Филин С.А. Страхование и хеджирование рисков инвестиционной деятельности. – М.: “Анкил ”, 2009 г. – 408 стр. 41. Хазанович. Э.С. Иностранные инвестиции. Учебное пособие. – М.: КНОРУС, 2011 г. – 312 стр. Интернет сайтлари: • www.kapital.com • www.fin.go.ca/ • www.businesspress.ru • www.referat.ru • www.nbu.com • http:// www.mf.uz / / • http:// www.cer.uz / / •

Купить