Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 9000UZS
Размер 303.8KB
Покупки 0
Дата загрузки 27 Сентябрь 2019
Расширение docx
Раздел Дипломные работы
Предмет Экономика

Продавец

Bohodir Jalolov

Иқтисодий ислоҳотларни тубдан ислох қилиш

Купить
Иктисодий ислохотларни тубдан ислох килиш I Боб Микрокредитбанкнинг ташкил этилиши хамда уни кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларини иқтисодиётни ривожлантиришдаги аҳамияти 1.1 Кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларини 1.2. Микрокредитбанкни ташкил этишнинг иқтисодий ва ҳуқуқий асослари. II Боб Микрокредитбанкнинг умумий фаолияти ва кредитлаш жараёнининг амалий ҳолати таҳлили 2.1. Микрокредитбанкнинг умумий фаолиятининг таҳлили Хулоса 1 Кириш Битирув малакавий ишининг долзарблиги. Ҳозирги кунда республикамизда олиб борилаётган иқтисодий ислоҳотларни тубдан ислоҳ қилиш ва бу соҳада банк ва нобанк ташкилотларининг кредит бериш имкониятларини кенгайтиришни талаб этади. Республика ҳукумати ҳозирги вақтда кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантириш ҳамда қўллаб-қувватлашга катта эътибор бериб келмоқда. Бу ўринда кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик соҳасида микромолиялаштириш усулини қўллаш давлат иқтисодий сиёсатининг муҳим йўналишларидан бири ҳисобланади. Микромолиялаштириш ахолини камбағалликдан халос этувчи муҳим йўналишлардан биридир. У аҳолининг кам таъминланган қисмини ўзига тўқ ва рентабел бизнес фаолиятини ташкил этишда ёрдам беради. Умуман олганда, микромолиялаштириш бу камбағалликка қарши курашувчи самарал чиқилган “Кичик бизнес, хусусий тадбиркорлик ва якка тартибдаги меҳнат фаолиятини, оилавий бизнес ва касаначиликни фаоллаштириш йўли билан янги иш ўринларини яратиш ҳамда республика қишлоқларида микромолиявий хизматларни кенгайтириш Дастури” асосидаги фаолиятини ёритиш. Битирув малакавий ишининг назарий ва амалий аҳамияти. Аҳолининг кам таъминланган, лекин иқтисодий фаол қатламининг тадбиркорлик фаолияти билан машғул бўлишида, янгидан иш бошлаган тадбиркорлик субъектларининг ўз фаолиятларини йўлга қўйиб олишларида микрокредитларнинг ўрни беқиёсдир. Чунки халқаро тажрибадан келиб чиқиб гапирадиган бўлсак, бугунги кунда ривожланаётган ва иқтисодий ўтиш даврида бўлган мамлакатларда тижорат банклари, махсус микрокредитлаш ташкилотлари томонидан ажратилаётган микрокредитлар аҳолининг кам таъмин I Боб Микрокредитбанкнинг ташкил этилиши хамда уни кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларини иқтисодиётни ривожлантиришдаги аҳамияти 1.1 Кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларини иқтисодиётни ривожлантиришдаги аҳамияти. Иқтисодиётни модернизациялаш шароитида мамлакат иқтисодиётининг рақобатбардошлилиги иқтисодий фаолият жараёнлари ва унинг натижаларини акс эттирувчи кўрсаткичларда кичик бизнес улушининг юқори бўлишига ҳам боғлиқ. “Биз кичик бизнесга ва хусусий тадбиркорликка нисбатан республикамизни иқтисодий жиҳатдан жадал ривожлантиришни таъминлайдиган омил деб қарамоғимиз лозим” деган эди Президентимиз И.А. Каримов. Кичик бизнес асосида мулкдорлар синфининг шаклланиши ижтимоий-иқтисодий барқарорлик кафолати бўлиб хизмат қилади. Республикамизда амалга оширилаётган иқти сабабли ҳам кичик бизнесни жадал ривожлантириш масаласи маҳсулот ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириш, хизмат кўрсатиш соҳасини ривожлантириш ва шунингдек, мамлакатнинг экспорт салоҳиятини ошириш масалалари билан чамбарчас боғлиқдир . Ҳурматли Президентимиз 2012 йилда мамлакатимизни ижтимоийиқтисодий ривожлантириш якунлари ҳамда 2013 йилга мўлжалланган иқтисодий дастурнинг энг муҳим устувор йўналишларига бағишланган Вазирлар Маҳкамасининг мажлисидаги “Бош мақсадимиз – кенг кўламли ислоҳотлар ва модернизация йўлини қатъият билан давом эттириш” деб номланган маърузасида “Мамлакатимизда янги иш ўринларини яратиш, аҳолини, биринчи навбатда, ёшларни ишга жойлаштириш муаммосига ғоят катта эътибор берилаётгани ҳақида бугун ортиқча гапиришга зарурат йўқ, деб ўйлайман” деган фикрларни билдирди. 2012 йи Ўтган 2012 йилда ҳам мамлакатимиз иқтисодиётида асосий макроиқтисодий кўрсаткичларида юқори ўсиш суръатлари кузатилди. Жумладан Ялпи ички маҳсулот ишлаб чиқариш 96,6 трлн. сўмни ташкил этган ҳолда олдинги йилга нисбатан 8,2 фоиз ўсишга эришилди. Бундай ўсиш тенденциясига бозор ислоҳотларини чуқурлаштириш ва иқтисодиётни либераллаштириш, ишбилармонлик муҳитини яхшилаш, рақобатни кучайтириш, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни жадал ривожлантиришга қаратилган дастурий вазифаларни ўз вақтида бажарилаётганлиги, реал сектор корхоналарини қўллаб-қувватлаш мақсадида иқтисодиётда солиқ юкини пасайтириш ва бошқа қатор имтиёзларнинг жорий этилаётганлиги; молия-банк тизимига берилаётган эътибор ва унинг натижасида соҳанинг барқарор ривожланиб бораётганлиги эвазига эришилмоқда. Мамлакатимизда кичик 2012 йилда янги иш ўринларини ташкил қилиш ва аҳоли бандлигини ошириш комплекс дастурининг бажарилиши туфайли қарийб 1 миллионта янги иш ўринлари ташкил этилди. Бу иш ўринларининг 62 фоизи қишлоқ жойларига тўғри келади. Бу борада кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантириш эвазига 485 минг киши, касаначиликнинг барча шаклларини кенгайтириш ҳисобидан эса 218 минг киши иш билан таъминланди. 1.2. Микрокредитбанкни ташкил этишнинг иқтисодий ва ҳуқуқий асослари. Иқтисодий ислохотларнинг босқичма босқич амалга ошириб бориш мобайнида тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлаш, хусусий тадбиркорлик ва кичик бизнесни ривожлантириш, республика минтақаларида иқтисодиётнинг нодавлат сектори ишлаб чиқариш молиявий салохиятини ошириш учун зарур шарт-шароитларни вужудга келтириш мақсадида Ўзбекист Шунингдек, «Тадбиркор» акционерлик тижорат банкининг устав фондидаги улуш сифатида давлат бюджетидан 1 млрд. 500 млн. сум ажратилди ва банкнинг Устави хамда унинг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва туманлардаги бўлимлари тўғрисидаги Низом тасдиқланди. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Махкамасининг 1993 йил 24 апрелдаги «Ўз тадбиркорбанк»нинг ташкил топишида амалий ёрдам кўрсатиш бўйичақўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги 187-сонли Қарори меъёрларидан келиб чиқиб, банк томонидан дехқон (фермер) хўжаликларига, шахсий ёрдамчи хўжаликлар эгаларига, қишлоқ хўжалиги ижарачиларига, қишлоқ хўжалиги махсулотларини қайта ишловчи кичик ва хусусий корхоналарга қуйидаги фоизларда кредитлар бериш амалиёти жорий этилди: чорвачилик, ғаллачилик ва озуқа етиштирувчи хўжаликларга - йиллик 15 фоиз; мев кенгайтириш давом этди, савдо уйлари, инвестиция компаниялари, инвестиция воситачилари, фонд дуконлари, клиринг ва агентлик тармоқлари фаолияти кенгайди. Кичик бизнесни қўллаб-қувватлаш, ушбу соханинг ривожланишини рағбатлантириш борасида мустақилликнинг дастлабки 10 йиллигида қатор ишлар амалга оширилган бўлсада, 2000 йилга келиб бу борада ечимини кутаётган муаммолар мавжудлиги, бор имкониятлардан етарли даражада фойдала- нилмаётганлиги, банкларнинг мазкур сохага молиявий кўмак бериш борасидаги ишларини янада такомиллаштириш зарурлиги аён бўлди. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Махкамасининг 2001 йил 10 сентябрда қабулқилинган «Кичик корхоналар, дехқон ва фермер хўжаликларини маблағ билан таъминлаш, моддий-техник таъминлаш, уларга божхона имтиёзлари бериш, банк хизматлари ва бошқа хизматл қарзни кредит олингандан кейин 18-24 ой утгач қайтаришни бошлаш шартларида берилиши кўзда тутилди. Вазирлар Махкамасининг ушбу қарорига мувофиқ, тижорат банкларида кредит линиялари очиш, якка тартибдаги тадбиркорлар, дехқон ва фермер хўжаликлари, микрофирмалар, кичик корхоналарни кредитлаш, шу жумладан, даетлабки (бошланғич) сармояни шакллантиришга кредитлар ажратиш тартибини белгиловчи 2006 йил 21 февралда «Тижорат банклари томонидан кичик бизнес субъектларига бюджетдан ташқарижамғармалар ва Тадбиркорбанк кредит линиялари хисобидан микрокредитлар бериш тартиби тўғрисида»ги №- 1548 сонли Низом тасдиқланди. М икромолиявий хизматларнинг жадал ривожланиши хамда тижорат банклари ва нобанк кредит ташкилотлари ўртасида ўзаро муносабатларнинг йўлга қўйилиши, микромолиялаш сохасидаги меъёрий- ҳуқу субъектларининг мини-технологиялар ва замонавий технологик ускуналарни харид қилиш, ички хамда ташқи бозорларда рақобатбардош маҳсулотлар ишлаб чиқаришни ўз лаштириш учун имтиёзли кредитлардан кенг кўламда фойдаланишларини таъминлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2008 йил 10 ноябрдаги «Микрокредитбанк» акциядорлик тижорат банкининг тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш борасидаги фаолиятини янада кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПФ-4051 -сонли Фармони қабул қилиниб, унга мувофиқ: -тадбиркорлик фаолиятини бошлаш учун 18 ойгача муддатга бериладиган энг кам иш хакининг 200 баробари микдоридаги имтиёзли микрокредитлар бўйича максимал ставка йиллик 5 фоиздан 3 фоизга; - кичик бизнес субъектлари фаолиятини кенгайтириш ва айланма маблағларини тўлдириш учун 24 ойгач Янги банк зиммасига кичик бизнес, хусусий тадбиркорлик хамда фермерликни ривожлантириш, якка тартибдаги мехнат фаолиятини, оилавий бизнес ва касаначиликни фаоллаштириш йули билан янги иш ўринларини яратиш, айниқса, қишлоқ жойларда ахолининг кенг катламларини микромолиявий хизматлардан бахраманд булишини таъминлаш учун молиявий маблағлар беришни янада кенгайтириш вазифаси юкланди ва 78 млрд. сум низом жамғармаси белгиланди. Мамлакатимиз рахбари томонидан қуйидагилар ўз фаолиятини бошлаган «Микрокредитбанк» ОАТБ нинг асосий вазифалари қилиб белгиланди: - кичик бизнес, хусусий тадбиркорлик субъектларига, фермер ва дехқонхўжаликларига ишлаб чиқариш фаолиятларини ташкил этиш, мустахкамлаш ва кенгайтириш учун микрокредитлар ажратиш, кенг кўламдаги банк ва консалтинг хизматларини кенгайтириш; - м фаолият бошлаганидан буён кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларига қарийб 551 млрд. сўм микдорида кредитлар ажратди. Жумладан, микромолиявий хизматлар микдори 386 миллиард сумни ташкил этди. Мазкур сармоялар эвазига республикамизда 400 мингга яқин янги иш ўринлари яратилди. Чуқур иқтисодий ислохотлар амалга оширилаётган мамлакатимизда кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик жадал ривожлана бошлади. Буни янги банк жадал ишлай бошлаши билан 2008 йил 10 ноябрда Президентимизнинг «Микрокредитбанк» акциядорлик-тижорат банкининг тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш борасидаги фаолиятини янада кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармони эълон қилинганидан ҳам англаб олиш мумкин. Ушбу Фармон қайд этиб утилганидек, тадбиркорлар учун яна катта имтиёзлар яратди. Жумладан, бошланғич миллионга якин жисмоний шахсларга замонавий банк хизматлари курсатилаяпти. Республикамиз банк секторида Микрокредит банк капитали ҳажми ва филиаллар тармоғи сони бўйича иккита ҳамда активлар микдори бўйича учта энг йирик банклар қаторига киради. Жаҳонда кузатилаётган молиявий-иқтисодий инқироз шароитида мамлакатимиз банк-молия тизими фаолиятини мустаҳкамлаш ва янада такомиллаштириш, банкларнинг капитал ҳамда ресурс базасини кучайтирган ҳолда иқтисодиётнинг базавий тармоқлари корхоналарини, биринчи навбатда экспорт қилувчи корхоналарни қўллаб-қувватлаш, уларга молиявий кўмак бериш, ишлаб чиқаришни ва ижтимоий инфратузилмани “айниқса” қишлоқ жойларда ривожлантириш, янги иш ўринларини ташкил этиш бугунги куннинг энг устувор вазифалари ҳисобланади. Таъкидлаш жоизки, ана шундай вазиятда иқтисод банк томонидан тегишли чора-тадбирлар белгиланиб, уларнинг ижроси юзасидан кенг кўламли ишлар олиб борилмоқдади. II Боб Микрокредитбанкнинг умумий фаолияти ва кредитлаш жараёнининг амалий ҳолати таҳлили 2.1. Микрокредитбанкнинг умумий фаолиятининг таҳлили Жаҳонда кузатилаётган молиявий-иқтисодий инқироз шароитида мамлакатимиз банк-молия тизими фаолиятини мустаҳкамлаш ва янада такомиллаштириш, банкларнинг капитал ҳамда ресурс базасини кучайтирган ҳолда иқтисодиётнинг базавий тармоқлари корхоналарини, биринчи навбатда экспорт қилувчи корхоналарни қўллаб-қувватлаш, уларга молиявий кўмак бериш, ишлаб чиқаришни ва ижтимоий инфратузилмани “айниқса” қишлоқ жойларда ривожлантириш, янги иш ўринларини ташкил этиш бугунги куннинг энг устувор вазифалари ҳисобланади. Таъкидлаш жоизки, ана шундай вазият уларнинг барқарор ишлашини таъминлаш ва экспорт салоҳиятини ошириш чора-тадбирлари дастури тўғрисида”ги Фармонларига асосан “Микрокредитбанк” томонидан тегишли чора-тадбирлар белгиланиб, уларнинг ижроси юзасидан кенг кўламли ишлар олиб борилди. Бугунги кунда Микрокредит банк тизимига кўплаб халқаро молия муассасаларининг узоқ муддатли кредит линиялари жалб этилган бўлиб, бу маблағлар ҳисобидан иқтисодиётнинг реал сектори корхоналарини молиялаштириш ишлари давом эттирилмоқда. Жумладан, сўнгги йилда Халқаро тараққиёт ассоциациясининг кредит линияси орқали ҳам лойиҳаларни молиялаштиа бошлади. Банк фаолиятининг умумий кўрсаткичларини кўриб чиқадиган бўлсак, “Микрокредитбанк” ОАТБ ўзининг бутун фаoлияти давoмида мoлиявий бoзoрдаги ўзининг мавқеини мустаҳкамлашга интилиб бoрмoқда. “Микрокредитба 1-Жадвал Тижорат банки кредит ресурслари ва унинг таркиби 1 (31 декабр ҳолатига) № Кўрсаткичлар 2011 йил 31декабрь 2012 йил 31 декабрь Ўзгариши (+,-) Сумма (млн.сўмда) салмоғи (%) Сумма (млн.сўмда) сал моғи (%) млн.сўм % 1 Мажбуриятлар (банкнинг жалб қилган ресурслари) 408,38 83,67 523,75 83,3 115,43 28% 2 Банк капитали 79,72 16,33 105,28 16,7 25,56 32% 3 Жами ресурслар 488,13 100 629,03 100 140,99 29% 1 "Микрокредитбанк" ОАТБнинг йиллик ҳисобот маълумотлари Юқоридаги жадвал маълумотларидан кўринадики, "Микрокредитбанк" ОАТБнинг жами ресурслари 2012 йил 31 декабр ҳолатига 629 035 млн. сўмни ташкил этган ва ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 140 996 млн. сўмга ёки 129 % га кўпайган. Банкнинг жами ресурслари таркибида 83,3 % ни банкнинг жалб қилган ресурслари эгаллаган ва 523 2- Жадвал Тижорат банки ўз капитали таркиби 2 № Кўрсаткичлар 31.12.2011 31.12.2012 Ўзгариши (+,-) Сумма (млн.сўмда) салмоғи (%) Сумма (млн.сўмда) салмоғи (%) млн.сўм % 1 Устав фонди 58 077,5 72,85 74 726,7 70,98 16 649,2 128,67 2 Умумий захира 10 415,7 13,07 14 147,6 13,44 3 731,9 135,83 3 Тақсимланмаган фойда 9 289,7 11,65 13 802,3 13,11 4 512,6 148,58 4 Бошқалар 1 935 2,43 2 600,9 2,47 665,9 134,41 5 Жами ўз маблағлари 79 717,9 100 105 277,5 100 25 559,6 132,06 2 "Микрокредитбанк" ОАТБнинг йиллик ҳисобот маълумотлари Юқоридаги жадвал маълумотларидан кўринадики, "Микрокредитбанк" ОАТБнинг жами ўз маблағлари, яъни хусусий капитали 2012 йил 31 декабр ҳолатига 105 277,5 млн. сўмга тенг бўлган, 2011 йил 31 декабр ҳолатига нисбатан 132,06 % га ёки 25 559,6 млн. сўмга ошган. 31 Энди "Микрокредитбанк" ОАТБнинг жалб қилинган маблағлари таркиби ва ўзгариш динамикаси билан танишамиз. 3- Жадвал Тижорат банкининг жалб қилинган маблағлари таркиби ва динамикаси 3 № Кўрсаткичлар 31.12.2011 31.12.2012 Ўзгариши (+,-) Сумма (млн.сўм) салмоғи (%) Сумма (млн.сўм) салмоғи (%) млн.сўм % Мажбуриятлар 1 Талаб қилиб олингунча депозитлар 102 198 25% 123 545 24% 21 347 121 2 Жамғарма депозитлар 31 293 8% 47 620 9% 16 327 152 3 Муддатли депозитлар 80 396 20% 80 227 15% (169) 100 4 Депозит сертификатла ри 75 400 18% 61 200 12% (14 200) 81 5 Ҳукумат ҳисобварақлар и 8 597 2% 7 672 1% (925) 89 Жами депозитлар 297 884 73% 320 264 61% 22 380 108 6 Бошқа банкларга тўланиши керак бўлган маблағлар 47 517 12% 84 224 16% 36 707 177 7 РЕПО ва бошқа қарз маблағлари - - - - - - 8 Солиқ мажб мажбуриятлар Жами нодепозитлар 110 437 27% 203 494 39% 93 056 184 Жами мажбуриятла р 408 321 100% 523 758 100% 115 437 128 3 "Микрокредитбанк" ОАТБнинг йиллик ҳисобот маълумотлари Юқоридаги жадвалдан кўриниб турибдики, ОАТБ "Микрокредитбанк"нинг жами мажбуриятлари 2012 йил 31 декабр ҳолатига 523 758 млн. сўмга тенг бўлган ва ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 115 437 млн. сўмга ошган. Банкнинг жами мажбуриятлари таркибида 61 % ни депозит маблағлари, 39 % ни нодепозит маблағлари эгаллаган. депозит маблағлари таркибида талаб қилиб олингунча депозитларнинг улуши 24 %га тенг бўлиб, 123 545 млн. сўмни ташкил этган. Муддатли депозитлар эса 80 227 млн. сўмга тенг бўлган ва жами мажбуриятларнинг 15 % ни, депозитларнинг эса 25 % ини ташкил этган. Банк мажбуриятлари таркибини таҳлил қ бўш пул маблағларини жалб этишни янада рағбатлантириш қўшимча чора- тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-1090-сонли Қарори ижроси юзасидан бир қатор ишлар амалга оширилди. Аҳоли талаб ва истакларини ўрганган ҳолда янги жозибали омонат турларини жорий этишга алоҳида эътибор қаратилди. Жорий этилган омонат турлари ва уларнинг қулайликлари юзасидан оммавий ахборот воситаларида кенг тарғиб ва ташвиқот ишлари амалга оширилиши натижасида аҳолининг қизиқиш ва омонатларга бўлган ишончининг ошишига эришилди. Ҳисобот даврида аҳолига таклиф этилаётган омонат турлари 19 тани ташкил этди. Банк ресурс базасини мустаҳкамлаш, бўш пул маблағларини банк кассаларига кўпроқ жалб қилиш, аҳолининг моддий манфаатдорлигини ошириш мақсадида банк тизимида янги жозибадор омонат турлари жорий қилинмоқда. Жумладан, ҳисобот йили нақд ҳамда пул кўчириш орқали қабул қилинади. Бунда пул кўчирувчи сифатида боланинг ота-онаси, қариндошлари, ихтиёрий ҳомий фуқаро ёки корхона ва ташкилот қатнашиши мумкин. “Антиқа” деб номланган, йиллик фоиз тўлови 14 фоизни ташкил қилувчи, сақлаш муддати 15 кун бўлган омонат турлари жорий этилди. Ушбу омонат турига маблағлар ҳар ойнинг 25 санасидан кейинги ойнинг 10 санасигача қабул қилинади. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2010 йил 26 ноябрдаги «2011-2015 йилларда Республика молия-банк тизимини янада ислоҳ қилиш ва барқарорлигини ошириш ҳамда юқори халқаро рейтинг кўрсаткичларига эришишнинг устувор йўналишлари тўғрисида»ги ПҚ-1438-сонли қарори талабларини тўлиқ бажарилишига эришиб келинмоқда. Банк Бошқарувининг 2012 йил 27 январдаги «Микрокредитбанк» ОАТБ филиалларида 2012 йилда бўйича 2012 йилнинг энг яхши филиали” номинациясида 3-даражали диплом билан тақдирланди. “Микрокредитбанк” очиқ акциядорлик-тижорат банки ўтган йил давомида мижозларга янги технологиялар ва банк хизматларини жорий этиш соҳасидаги кенг кўламли ишларни амалга ошириб, доимо мижозлар истагини ҳисобга олиб ва ўз сиёсатини уларнинг ҳар бирининг манфаатларини кўзлаган ҳолда амалга оширди. “Микрокредитбанк” очиқ акциядорлик-тижорат банкида ўтган 2012 йил оҳирги чорагидан бошлаб иккита тизим орқали мижозларга пластик карточкалар бўйича хизматлар кўрсатиб келди, яъни “Of-line” ва “On-line” тизимлари орқали. Банк томонидан 2012 йил якунига қадар муомалага чиқарилган пластик карточкалар 439,3 минг донани ташкил этиб (шундан, 404,6 минг донаси “Of-line” тизимида ва қолган 34,7 минг донаси “On-line” тиз 1-расм. “Микрокредитбанк” ОАТБ тизимида пластик карточкалар эмиссияси 2 . (дона) Юқоридаги расмдан кўриниб турибдики, “Микрокредитбанк” томонидан эмиссия қилинаётган пластик карточкалар сони йилдан-йилга ошиб бормоқда. Банкда иш ҳақи лойиҳаси бўйича пластик карточкалар сони ҳам ўсиш тенденсиясига эга бўлган. ____________________________________________ Шунингдек, банк омонатларининг жами йиғиндисига нисбатан пластик карточка қолдиқлари салмоғи 47,4 фоизни ташкил этмоқда. Пластик карточкалар фойдаланувчиси бўлган мижозлар сони кескин кўпайганлигини ҳисобга олиб, банк карточка бизнесини ривожлантириб, уларга хизмат кўрсатиш инфраструктурасини ривожлантиришга ҳам катта маблағлар ажратишни давом эттирди. Жумладан, 2012 йилда қўшимча 2 000 дона терминаллар харид қилинган бўлиб, натижада уларнин 2-расм. Пластик карточкаларни қабул қилувчи савдо-сервис корхоналари сони ўсиш динамикаси 3 (дона) Юқоридаги расмдан кўриниб турибдики, “Микрокредитбанк”нинг эмиссия қилган пластик карточкаларига савдо ва хизмат кўрсатувчи корхоналар сони ҳам йилдан-йилга ўсиш тенденциясига эга бўлган. Бу терминаллар турли хўжалик юритувчи субъектларга ўрнатилган бўлиб, улар чакана савдо ва хизмат кўрсатиш соҳаси корхоналари, супермаркетлар, савдо дўконлари, дорихоналар, автомобилларга ёқилғи қуйиш шохобчалари, меҳмонхоналар, умумий овқатланиш корхоналари ва бошқалардир. _______________________________________ “Микрокредитбанк” очиқ акциядорлик-тижорат банки терминаллари орқали айланган маблағлар суммаси 2012 йил давомида 658,5 млрд. сўмни ташкил қилиб, ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 1,2 маротабага ортд Энди «Микрокредитбанк» ОАТБнинг активларини ўтган йилдаги ҳолатини таҳлил қилиб кўрамиз. 4- Жадвал ОАТБ "Микрокредитбанк" активлари таҳлили 4 (31 дакабр ҳолатига) № Кўрсаткичлар 2011 2012 Ўзгариши (+,-) Сумма (млн.сўм) салмоғи (%) Сумма (млн.сўм) салмоғи (%) млн.сўм % Активлар 1 Нақд пуллар 11 625 2,38 13 327 2,12 1 702 115 2 ЎзР МБдан олиниши керак бўлган пуллар 27 981 5,73 60 054 9,55 32 073 215 3 Бошқа банклардан олиниши керак бўлган пуллар 41 550 8,51 27 278 4,34 (14 272) 66 4 Олди-сотди учун қимматли қоғозлар 13 000 2,66 2 000 0,32 (11 000) 15 5 Мижозларга берилган кредитлар ва бўнаклар 259 642 53,20 366 936 58,33 107 294 141 Минус эҳтимолий йўқотишлар бўйича заҳиралар (564) -0,12 (1 909) -0,30 (1 344) 338 6 Соф кредитлар ва 259 077 53,09 365 027 58,03 105 950 141 4 "Микро бўнаклар 7 Молиявий ижара соф ҳолда 45 514 9,33 38 900 6,18 (6 614) 85 8 Шўъба корхоналарга қилинган инвестициялар 7 292 1,49 7 354 1,17 62 101 9 Қўшма корхоналарга қилинган инвестициялар - - - - - - 10 Асосий воситалар 32 751 6,71 48 191 7,66 15 440 147 11 Номоддий активлар 307 0,06 267 0,04 (40) 87 12 Солиқ талаблари - - - - - - 13 Бошқа активлар 20 140 4,13 32 228 5,12 12 088 160 Жами активлар 488 039 100 629 035 100 140 996 129 Юқоридаги жадвал маълумотларидан кўриниб турибдики, ОАТБ "Микрокредитбанк"нинг жами активлари 2012 йил 31 декабр ҳолатига 629 035 млн. сўмни ташкил этган ва ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 140 996 млн. сўмга ёки 129 % га ошган. Жами активлар таркибида мижозларга берилган соф кредитлар 58,03 фоизни ташкил этган, яъни 365 027 млн. сўмга тенг бўлган ва ўт техника ва технологиялар билан таъминлаш учун имтиёзли микромармоялар ажратиш ва микролизинг хизматлари кўрсатиш ишларини янада кенгайтирмоқда. Юридик шaxслaрни кредитлaш учун ажратиладиган микрокредитлар икки йўналишда ажратилади: • Бошланғич (старт) сармояни шакллантириш учун; • Бизнесни ривожлантиришга (кенгайтиришга) ва айланма маблағларни тўлдириш учун. Бошланғич (старт) сармояни шакллантиришга ажратиладиган микрокредитлар: Ушбу микрокредитлар йилига 3 фоизлик ставка бўйича 18 ойгача бўлган муддатга ташкил топганига 6 ойдан ошмаган кичик тадбиркорлик субъектларига куйидаги микдорларда ажратилдади: • энг кам ойлик иш хакининг 50 бараваригача юридик шаxс макомини олмасдан фаолият кўрсатаётган тадбиркорлик субъектларига; • энг кам ойлик иш хакининг 100 бараваригача микрофирмалар ва юриди • микрофирмалар; • кичик корxоналар. Фукаро тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланиб, банк xизматларидан фойдаланиши учун: • тадбиркорлик субъекти сифатида давлат рўйxатидан ўтиши ҳамда; • ўзига кулай бўлган Микрокредитбанк филиалида хисобракам очиши керак. Микрокредит олиш учун банкка такдим килиниши лозим бўлган xужжатлар: • микрокредит олиш учун буюртманома; • бизнес-режа, рул окимлари прогнозини албатта кўрсатган холда; • микрокредитнинг кайтарилиши таъминланиши билан боғлик хужжатлар, шу жумладан конун хужжатларида белгиланган тартибда тўлдирилган буxгалтерия ва молиявий хисобот маълумотлари. Тадбиркорлик субъектлари томонидан такдим этиладиган бизнес-режага кўйиладиган асосий талаблар: • Такдим этиладиган бизнес-режа микрокредит олиш учун буюртманома берилган санадан кўпи билан 60 кун бўлиши мумкин. Микрокредит таъминот кийматининг 80% дан кўп бўлмаган микдорда ажратилади. Таъминот сифатида куйдагилардан бири кабул килиниши мумкин: • мол-мулк гарови юқори ликвидликка эга бўлган кимматли коғозлар; • ликвидли товарлар, xорижий валюта ва гаров шаклида расмийлаштириладиган валюта бойликларининг бошка турлари; • бенуксон тўлов кобилиятли субъект обрўсига эга бўлган юридик шаxслар кафиллиги. Ишончли микрокредитдан фойдаланиш шарти: • Микрокредитлар факат коникарли кредит тариxига эга бўлган ва олдин олинган учта кредитни ўз вактида тўлаган карз олувчиларга ишонч асосида берилиши мумкин; • Кредит ишонч асосида берилганда бўлажак тўловлар бўйича таъминлаш сифатида карз олувчилар томонидан кредит кийматининг 20 фоизигача микдордаги суммада мажбурий жамғариладиган дерозит жойлашт • тамакичиликни ва алкоголли ичимликларни ишлаб чиқаришни ташкил этишга; • лотереялар, тотализаторлар ва таваккалчиликка асосланган бошқа ўйинларни ташкил этишга берилмайди. Микрокредитни ажратиш ва кайтариш тартиби: 1. Микрокредит олиш истагидаги тадбиркорлик субъекти Микрокредитбанкнинг ўзига қулай бўлган филиали ёки минибанкига мурожаат этади. 2. Тадбиркорлик субъекти банк томонидан микрокредитлар ажратиш ва микролизинг хизматлари кўрсатиш уни қайтариш тартиби, бизнес-режа тузиш қоидалари бўйича бепул ташкил этиладиган иккита базавий семинарда иштирок этиши мажбурий ҳисобланади. Ушбу семинарларда тадбиркорлар ўзларини қизиктирган барча саволларига жавоб оладилар, банк ва микрокредит олувчининг ҳуқуқ ва мажбуриятлари билан танишадилар. 3. Микрокредит ажратиш коидалари тадбиркорга маъқул 8. Банк олдидаги ўз мажбуриятларини бажармаётган қарз олувчига нисбатан банк кредит шартномаси шартларидан келиб чиққан ҳолда қуйидаги ҳуқуқларга эга бўлади: о агар қарз олувчи банкнинг тавсияларини келишилган муддатларда бажармаса, унга санкция қўллаш тўғрисидаги огоҳлантириш билан бирга даъво хати юбориш; о асосий сумма ва кредитдан фойдаланганлик учун фоизлар ўз вақтида тўланмаган, шунингдек кредитни кредит шартномасида белгиланган муддатда қайтариш истиқболи мавжуд бўлмаган такдирда кредит бўйича қарздорлик колдиғини муддатидан олдин, шу жумладан гаровга қўйилган мол-мулк ва бошка мол-мулк ҳисобига ундириб олиш каби чоралар қўллаш ҳуқуқига эга. "Микрокредитбанк" кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларига ва деҳқон-фермер хўжаликларига қишлоқ хўжалик маҳсулотларини қайта Микролизинг xизматлари қуйидаги кичик бизнес субъектларига кўрсатилади:  юридик шаxс мақомига эга бўлган деҳқон xўжаликлари;  фермер xўжаликлари;  микрофирмалар;  кичик корxоналар Фуқаро тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланиб, банк xизматларидан фойдаланиши учун:  тадбиркорлик субъекти сифатида давлат рўйxатидан ўтиши ҳамда;  ўзига қулай бўлган Микрокредитбанк филиалида ҳисобракам очиши керак. Микролизинг xизматлари кўрсатилиши учун банкка тақдим килиниши лозим бўлган xужжатлар:  микролизинг xизмати кўрсатилиши учун буюртманома;  бизнес-режа, пул оқимлари прогнозини албатта кўрсатган ҳолда;  микролизинг xизматининг қайтарилишини таъминланиш билан боғлиқ ҳужжатлар, шу жумладан қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда тўлдирилган буxгалтерия ва молиявий ҳисобот маълумотлари. Тадбирко Таъминот сифатида қуйдагилардан бири қабул қилиниши мумкин: o мол-мулк гарови юқори ликвидликка эга бўлган қимматли коғозлар; o ликвидли товарлар, xорижий валюта ва гаров шаклида расмийлаштириладиган валюта бойликларининг бошқа турлари; o бенуқсон тўлов қобилиятли субъект обрўсига эга бўлган юридик шаxслар кафиллиги. Микролизинг xизмати аризаларини кўриб чиқиш муддатлари:  Микролизинг xизмати кўрсатилиши тўғрисидаги қарор кредит қўмитаси томонидан банкка зарур ҳужжатлар илова қилинган ҳолда микролизинг буюртманомаси тушган кундан бошлаб 10 иш куни мобайнида қабул қилинади.  Тадбиркорлик субъекти томонидан зарур даражада расмийлаштирилмаган ҳужжатлар тақдим этилганда ёxуд ҳужжатларда ишончсиз ёки нотўғри маълумотлар мавжуд бўлганда банк кўрсатилган муддат мобайнида хужжатларни аник мулоха Жадвал маълумотларидан кўринадики, ОАТ “Микрокредитбанк” томонидан кичик бизнес субеъктларига ажратилган кредитлар белгиланган режага нисбатан 101 % га кўп бажарилган. Бу албатта қувонарли ҳолат. Чунки мамлакатда кичик бизнес субъектлариниг кўпайиб бориши ва молиявий қўллаб-қувватланиши авваламбор аҳолининг турмуш даражасини янада ошишига хизмат қилса, бошқа томондан мамлакат ЯИМини ошишига ва уни жаҳондаги ўрнини ошишига замин яратади. ОАТ “Микрокредитбанк” томонидан кўрсатилаётган микромолиявий хизматларнинг ошиб бораётганлиги қувонарли ҳолат, лекин мамлакатимиздаги бошқа тижорат банклари томонидан микромолиявий хизмат кўрсатиш кўламини юқори деб бўлмайди. Биргина ОАТ “Микрокредитбанк” томонидан кичик бизнес субъектларига кўрсатилаётган микромолиявий хизматлар 20 %га яқиндир. Бу борада б ставкаларининг нисбатан паст, барқарор бўлганлиги ушбу микрокредитларга бўлган талабнинг ошиши ва барқарорлашувига сабаб бўлди. 6-жадвал ОАТБ Микрокредитбанк томонидан кичик бизнес субъектларини микромолиялаш кўрсаткичлари 5 1 (йил бошига, млрд сўм) № Кўрсаткичлар 2008й 2009 й 2010 й 2011 й 2012 й 1. Кичик бизнес субъектларига ажратилган кредитлар, жами 55,9 91,6 148,1 214,6 288,6 1.1. Қисқа муддатли 10,5 18,7 38,4 45,3 59,3 1.2. Узоқ муддатли 45,4 73,2 109,7 169,3 229,3 2. Имтиёзли микромолиявий хизматлар 42,3 63,5 90,8 121,4 159,7 3. Тадбиркор аёлларга микрокредитлар 11,1 13,2 18,4 26,1 34,0 4. Берилган чакана кредитлар 5,1 6,9 8,8 9,8 16,9 5. Микромолиявий хизматларнинг кредит турлари бўйича таркиби 5.1. Бошланғич сармоя учун 9,9 10,3 13 14,1 22,8 5.2. Микролизинг хизматлари 10 19,9 26, Жадвал маълумотларида Микрокредитбанк томонидан кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларига берилган кредитлар миқдори, шу жумладан, микромолиявий ва микролизинг хизматлар миқдори 2008-2012 йилларда юқори суръатларда ўсганлиги кузатилди. Мазкур ўсиш Микрокредитбанк ресурс базаси мустаҳкамланиб бораётганлиги, уни юридик шахс сифатида солиқлардан озод қилинганлиги каби омиллар мавжудлиги билан изоҳланади. Ўтган йилда ажратилган микрокредитларнинг 52 фоизи кичик корхоналарга, 19 фоизи фермер хўжаликларига, 13 фоизи микрофирмаларга, 10 фоизи якка тартибда фаолият юритаётган тадбиркорлик субъектларига ва 6 фоизи деҳқон хўжаликларига йўналтирилди. 3-расм ОАТБ Микрокредитбанк томонидан берилган имтиёзли микромолиявий хизматлар 6 2 (йил охирига, млрд сўм) Юқоридаги маълумотларидан кўринадик 2012йилга келиб 2008-йилга қараганда 3 баробардан ортиқ ўсган. "Микрокредитбанк" очиқ акциядорлик-тижорат банки кичик бизнес, хусусий тадбиркорлик ва дехқон-фермер хўжалик фаолиятини янада қўллабқувватлаш, республикани энг чекка ҳудудларида ҳам аҳолини иш билан таъминлаш мақсадида қишлоқ хўжалик маҳсулотларини қайта ишлайдиган минитехнологияларини, қишлоқ хўжалиги техникаларини, аҳолига маиший хизмат кўрсатиш, транспорт хизматлари кўрсатадиган машина механизацияларини микролизинг асосида олиб беришни ташкил қиладиган асосий молиявий муассасаларидан бири ҳисобланади. 4-расм ОАТБ Микрокредитбанк томонидан кўрсатилган микролизинг хизматларини тармоқларга йўналтирилиши 7 3 (01.01.2012 й, фоизда) Юқоридвги расм маълумотларидан кўриниб турибдики, "Микрокредитбанк" ОАТБ томонидан Микролизинг портфелининг 35,0 фоизи хизмат кўрсатиш соҳасига, 20,0 фоизи қишлоқ хўжалигини модернизациялаш соҳасига, 24,0 фоизи қурилиш “Микрокредитбанк” очиқ акциядорлик- 39 моллари ишлаб чиқариш соҳасига, 17 фоизи озиқ-овқат соҳасига ва 5,0 фоизи енгил саноат соҳаларига кўрсатилган хизматларга тўғри келади. Микролизинг хизматларини кўрсатишда янги ишчи ўринлари яратиш, ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириш, такрор ва қайта ишлаб чиқариш билан боғлиқ лойиҳаларни молиялаштиришга алоҳида эътибор қаратилди. "Микрокредитбанк" ОАТБ ҳамда ДАТ Халқ банки томонидан 2012 йилда Халқаро ҳамкорлик бўйича омонат кассалари жамғармасининг (Германия) “Хусусий тадбиркорликни микрокредитлаш бўйича қайта тикланувчи кредит жамғармаси” маблағлари ҳисобидан Қорақалпоғистон Республикаси, Навоий, Сурхондарё, Сирдарё ва Тошкент вилоятларида тадбиркор аёлларга бошланғич капитални шакллантириш учун 267,8 минг евро миқдорида микрокредитлар ажратилди. Умуман олганда хулоса тариқасида ш III Боб. Микрокредитбанкнинг кичик бизнесни ривожлантиришдаги фаолиятини кенгайтириш истиқболлари. Ҳозирги кунда тижорат банклари томонидан кичик бизнeс ва xусусий тадбиркoрлик субъектларини қўллаб-қувватлаш борасида эътиборли жиҳатларидан бири Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2008 йил 10 ноябрдаги 4051-сонли «Микрокредитбанк» акциядорлик тижорат банкининг тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш борасидаги фаолиятини янада кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармони бўлиб, унга мувофиқ: - тадбиркорлик фаолиятини бошлаш учун 18 ойгача муддатга бериладиган энг кам иш ҳақининг 200 баробари миқдоридаги имтиёзли микрокредитлар бўйича максимал ставкани йиллик 5 фоиздан 3 фоизга; - кичик бизнес субъектлари фаолиятини кенгайтириш ва айланма маблағларини тўлдириш учун 24 ойгача мудд - микрокредитлар бериш ва микролизинг хизматлари кўрсатиш билан микрофирмалар фаолиятини, оилавий бизнес ҳамда касаначиликни тараққий этиш жараёнини рағбатлантириш ва қўллаб-қувватлаш хисобига тадбиркорлик сохаси кўламларини кенгайтириш; - микросармояларнинг самарадорлигини, қайтарилишини таъминлаш; - тадбиркорларга микромолиявий хизматлар кўрсатиш кўламини кенгайтириш учун халқаро молия институтлари ҳамда етакчи хорижий банкларнинг имтиёзли кредитлари, инвестиция ва грантларини жалб этиш. Банк, дастлаб Республикамиз худудларида тадбиркорлик субъектларига хизмат кўрсатиш учун қўшимча имкониятларни таъминлайдиган асосий омил - ўз инфратўз улмасини яратишга харакат қилди. Айни кунда турли ахоли пунктларида банкнинг 82 филиали, 285 мини банки ва кўплаб агентликлари ишлаб турибди. Ҳозир банк 2 тадбиркорлар учун яна катта имтиёзлар яратди. Жумладан, бошланғич сармояни шакллантириш учун ажратиладиган микрокредит устамаси йиллик 5 фоиздан 3 фоизга, айланма маблағларни тўлдириш ва бизнесни ривожлантириш учун ажратиладиган микрокредитлар Марказий банк қайта молиялаш ставкасининг 50 фоизига, яъни 6 фоизга камайтирилди. Банк устав капитали 72 миллиард сумга кўпайтирилди ва 160 миллиард сўмга етказилди. Банк активлари биргина 2012 йил давомида 1,2 баробар купайди. Унинг таркибида даромад келтирувчи активлар микдори йил бошига нисбатан 1,8 баробарга ошди. Банк имтиёзли микромолиявий хизматлар кўрсатиш билан бирга ахолига барча турдаги замонавий банк хизматлари, хусусан, қўшимча жалб кнлинган молиявий ресурслар хисобидан корпоратив ва чакана кредитлар ажратиб келмокда. Эришилаётган ютукда мулжалланган микромолиявий хизматлар кўрсатиш кўлами аввалги йилга нисбатан 1,3 баробарга ошди. Йил давомида ажратилган кредитлар хисобига қарийб 120 мингта янги иш ўринлари яратилди. Банкнинг тадбиркорлар даврасига жадал кириб бораётганига яна бир мисол, утган 2012 йилнинг ўзида иш билан банд бўлмаган, илк бор тадбиркорликка қўл урган фуқароларга бошланғич сармоя учун 14,1 миллиард сўм микрокредитлар ажратилди. Якка тадбиркорлар уй мехнатини ташкил этиш билан хар бир оила учун ишончли ва доимий даромад манбалари яратишга алохида эътибор қаратилди. Бундай тадбиркорликнинг 4760 субъектига бошланғич сармоя сифатида 6 миллиард сум микдорида микрокредитлар ажратилди. Берилаётган микрокредитлар хажмининг кескин ошиши хисобига 2010 йил давомида кредит қўйилма микдори 32,5 миллиард сумга ёки 189, Микросармоялар аниқ мақсадларга сафарбар этилгандагина кутилган натижаларни беради. Имтиёзли бундай кредитларни имкон даражасида ахоли учун зарур бўлган бирор маҳсулот, буюм ва ашёларни ишлаб чиқишга йўналтириш тадбиркор учун ҳам, жамият учун ҳам ғоят фойдали хисобланади. Шу нуқтаи назардан микролизинг хизматлари мамлакатимизнинг турли бурчакларида кўплаб янги товар махеулотларини ишлаб чиқаришга ва хонадонларнинг кўплаб заруриятларини кондиришга хизмат қилмоқда. Чунки микролизинг хизматлари орқали кичик корхона ва фирмалар янги ва махеулдор замонавий ускуналар, инновацион техника ва минитехнологиялар билан таъминланмокда. Банк, жумладан кичик бизнес, хусусий тадбиркорлик субъектларига ва дехқон-фермер хўжаликларига қишлоқхўжалик махеулотларини қайта ишлайдиган минитехнологиялар, тукимачил сум кредитлар ажратилган. Шундан 50,2 млрд сўми имтиёзли фоизларда берилган микрокредитлар бўлиб, бунинг натижасида, мамлакатимизнинг турли ҳудудларида 27 мингта янги иш ўринлари яратилди. Тадбиркорлик субьектларига - хизмат кўрсатиш ва сервис сохасини ривожлантириш учун 4,4 млрд. сум ҳамда 28 та тадбиркорлик субьектлариг а - қишлоқхўжалиги сохасини модернизациялаш учун 504 млн. сўм микдорида микролизинг хизматлари кўрсатилди. Бу жараёнда асосий эътибор янги иш ўринлари ташкил этиш ва ахоли бандлигини таъминлаш учун кичик корхоналар, микрофирмалар, фермер хўжаликларини ривожлантришга қаратилган бўлиб, микролизинг хизматлари эвазига жорий йилнинг биринчи ярмида 2621 та янги иш ўринлари ташкил этилди. Банк ўз фаолиятида асосий эътиборни доимий фаолият юритаётган кўргазма-савдо ва ярмаркалард Микролизинг хизматларини кўрсатишда янги ишчи ўрин-лари яратиш, ишлаб чиқаришни махаллийлаштириш, такрор ва қайта ишлаб чиқариш билан боғлиқ лойихаларни молия- лаштиришга ал охи да эътибор қаратилди. Банкнинг энг ишончли ва фаол ҳамкорлари тадбиркор аёллар хисобланади. Жумладан, ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатишнинг аксарият йўналишлари асосан аёллар мехнати билангина ўзининг такомилига эга бўлади. Айниқса, касаначилик билан шуғулланаётган аёллар бола тарбияси ва рўзғорюмушларидан ажралмаган холда оилага бир кадар даромад олиб келиш имкониятига эга бўладилар. Шу боис, «Микрокредитбанк» фаолиятининг илк кунлариданок юртимиз аёллари, айниқса, олис туман ва қишлоқдардаги хотин-кизларни сохага кенг жалб қилиш ҳамда уларнинг касб- хунар ва чеварлик борасидаги билим ва малакаларини амалиётга жори Жорий йил давомида 30,4 миллиард сўм айнан хотин-кизлар тадбиркорлигини ривожлантиришга йўналтирилади. Бу билан банк канчадан-канча оилаларимизнинг моддий манфаатдорли- гини, фаровонлигини ортишига хисса қўшади. Ўзбекистон Республикаси Хотин-кизлар қўмитаси, Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Аёллар ривожланиши жамғармаси (Юнифем) билан ҳамкорликда Ўзбекистон аёлларининг иқтисодий ҳуқуқларини хаётга кенг татбиқ этиш лойихасини амалга ошириш ишлари бошлаб юборилди. Лойихани Қорақалпоғистон Республикаси, Фарғона ва Қашқадарё вилоятларида амалга ошириш мақсадида Республика Хотин-қизлар қўмитаси ва «Микрокредитбанк» ОАТБ ўртасида ўзаро ҳамкорлик келишуви имзоланди. Ушбу лойиханинг келгусидаги самараси бевосита кам таъминланган оилалардаги аёлларга гурух кафиллиги асосида бошланғич сармоя микрок келаётган, асосан уй бекалари бўлган ва миллий кадриятларимиз асосида хунармандчилик махсулотлари яратаётган мохир аёллар учун тажриба-синов мактаби бўлмоқда. Банк жамоаси ёшлар билан узоқ келажакни кўзлаган холда ҳамкорлик олиб боради. Чунки чинакам тадбиркор ўзининг хаёт йулини яратувчиликка кадам қўйиш билан бошлаган билимли, қўлида хунари бор заковат эгаларидан чиқиши ойдек равшан. Шунинг учун ҳам тадбиркор ёшлар банкнинг энг асосий ҳамкорларидан бири хнсобланади. «Камолот» ёшлар ижтимоий харакати билан ҳамкорликда ёшларнинг тадбиркорлигини молиявий қўллаб-қувватлаш мақсадида Республикамизнинг барча худудларида «Ёш тадбиркор - юртга мададкор» кўрик-танлови ташкил этилмоқда. Шунингдек, банк «Келажак овози» ёшлар ташаббус маркази томонидан амалга оширилаёт ган «Ёш тадбиркорларни қўллаб-қ эхтиёжманд бўлган хар бир оила учун турмуш шароитини яхшилаш, оддийгина бўлса ҳам ўз бизнесини ташкил этиб, даромад манбаи яратиш учун кичик хажмдаги, қулай муддатларга мулжалланган микрокредитлар жорий қилинди. Иккинчидан, хар бир микросармоя туфайли ишлаб чиқариш, яъни яратувчилик манбаи ташкил этиш билан биргаликда ишчи ўринлари яратишга эътибор қаратилди. Учинчидан, микросармоялар натижадорлигига эришиш учун масъулият ва махорат билан фаолият кўрсатаётган тадбиркорлар учун имтиёзлар - ишонч кредитлари жорий қилинди. Уларни бошланғич сармоя олганларидан тортиб ишлаб чиқаришларини саноат даражасига кўтаришга эришгунларигача қўллаб-қувватлаш банкнинг анъанасига айланиб колмокда. Микрокредитлар дан хар бир хонадон бахраманд бўлиб, ўзи учун даромад манбалари яратишини мулжаллаб микросармоял ОАТБ Бутунжахон микромолиявий ташкилотларининг ахборот алмашинуви - «MIX-MARKET» агентлиги хисоботларига кўра, Марказий Осий ва Европадаги микрокредитлар бериш йўналишида йириклиги бўйича жахоннинг энг яхши 100 банки сафига кирди ҳамда 5 олмосли микромолиявий хизматлар кўрсатувчи банк сифатида эътироф этилди. Шунингдек, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик субъектларини молиявий қўллаб-қувватлаш самарадорлигини янада ошириш мақсадида тегишли бизнес-таркиблар билан олиб борилаётган ўзаро ҳамкорлик ишлари янада кенгайтирилди. "Микрокредитбанк" ОАТБ ҳамда ДАТ Халқ банки томонидан 2012 йилда Халқаро ҳамкорлик бўйича омонат кассалари жамғармасининг (Германия) “Хусусий тадбиркорликни микрокредитлаш бўйича қайта тикланувчи кредит жамғармаси” маблағлари ҳисобидан Қорақалпоғистон Республика Хулоса Иқтисодий ислохотлар изчил амалга оширилаётган мамлакатимизда кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик ҳам шунга мос равишда жадал ривожлана бошлади. Бунда 2008 йил 10 ноябрда Президентимизнинг «Микрокредитбанк» акциядорлик-тижорат банкининг тадбиркорлик субъектларини қўллаб-қувватлаш борасидаги фаолиятини янада кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармони эълон қилингани ҳам муҳим аҳамият касб этди. Ушбу Фармонда қайд этиб ўтилганидек, тадбиркорлар учун яна катта имтиёзлар яратилди. Жумладан, бошланғич сармояни шакллантириш учун ажратиладиган микрокредит устамаси йиллик 5 фоиздан 3 фоизга, айланма маблағларни тўлдириш ва бизнесни ривожлантириш учун ажратиладиган микрокредитлар 52 Марказий банк қайта молиялаш ставкасининг 50 фоизига, яъни 6 фоизга камайтирилди. Банк устав капитали 160 миллиард сўмга етказилди. Ўзбекистон Республикаси иқтисодиётининг устувор тармоқларида фаолият кўрсатаётган ва маҳсулотларини экспорт қилаётган кичик бизнес субъектларига тижорат банклари томонидан берилаётган микрокредитларнинг имтиёзли фоиз ставкаси билан Марказий банкнинг қайта молиялаш ставкаси ўртасидаги фарқни давлат бюджети томонидан субсидиялашни жорий қилиш лозим. Бунинг натижасида: биринчидан, тижорат банкларининг кичик бизнес субъектларини микрокредитлаш билан боғлиқ бўлган кредит рискининг даражаси камаяди; иккинчидан, кичик бизнес субъектларининг берилган микрокредитларни қайтариш имконияти ошади, чунки, фоиз ставкаси микрокредитнинг баҳоси ҳисобланади. Фоиз ставкасининг п усулидан кенг фойдаланилмоқда. Республикамизда тижорат банкларининг имтиёзли микрокредитлар беришдан манфаатдорлигини ошириш таъминланганлиги, кичик бизнес субъектларига солиқ имтиёзлари берилаётганлиги микромолиявий хизматларга бўлган талаб барқарорлиги оширилишига хизмат қилмоқда. Шу билан бирга, мамлакатимизда микромолиявий хизматлар бозори фаолиятини такомиллаштириш билан боғлиқ бўлган қуйидаги муаммоларнинг мавжудлиги аниқланди: – микрокредитлар ва микролизинг хизматларидан фаол тарзда фойдаланаётган кичик бизнес субъектларининг кредит тўловига лаёқатлилигини баҳолаш тизимининг такомиллашмаганлиги; – республикамиз тижорат банкларида кичик бизнес субъектларининг кредит тўловига лаёқатлилигини баҳолашнинг алоҳида, такомиллашган тизими мавжуд эмаслиги, ушбу соҳада тармоқдаги тармоқ риски 1. Республикамиз тижорат банкларининг микрокредитларидан фойдаланувчи кичик бизнес субъектларининг кредит тўловига лаёқатлилигини баҳолаш тизимини такомиллаштириш. – бир вақтнинг ўзида жорий ликвидлилик коэффициентлари ва айланиш коэффициентларидан фойдаланишни жорий қилиш лозим; – айланиш коэффициентларидан фойдаланишда ҳар бир тармоқ бўйича айланиш коэффициентларининг меъёрий даражасини узлуксиз маълум қилиб боришни таъминлаш зарур; – тармоқ рискининг кичик бизнес субъектининг микрокредитлар ва микролизинг бўйича кредит тўловига лаёқатлилигига таъсирини баҳолашни республикамиз тижорат банклари амалиётига жорий қилиш лозим. 2. Микромолиявий хизматларга эҳтиёжи бор аҳолининг тўлиқ қамраб олинишини таъминлаган ҳолда, мамлакатнинг чекка минтақаларида нобанк кредит ташкилотлари тармоғини кўпа Бунинг натижасида: биринчидан, тижорат банкларининг кичик бизнес субъектларини микрокредитлаш билан боғлиқ бўлган кредит рискининг даражаси камаяди; иккинчидан, кичик бизнес субъектларининг берилган микрокредитларни қайтариш имконияти ошади, чунки, фоиз ставкаси микрокредитнинг баҳоси ҳисобланади. Фоиз ставкасининг пастлиги кичик бизнес субъектларининг кредитлар бўйича фоиз тўловлари юкини енгиллаштириш имконини беради. Бундан ташқари, кредит риски даражасининг пасайиши эса, тижорат банкининг кредит зарарларини қоплашга мўлжалланган захира ажратмалари миқдорининг камайишига олиб келади. Фойдаланилган адабиётлар рўйхати I Норматив-хуқуқий хужжатлар 1.Ўзбекистон Республикаси Конституцияси. – Т.: “Ўзбекистон”, 2003й 8 декабрь. 2.Ўзбекистон Республикасининг “Ўзбекистон Республикаси Марказий ба 7.Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2005 йил 15 апрелдаги №56 сонли “Банк тизимини янада ислоҳ қилиш ва эркинлаштириш чора- тадбирлар тўғрисида”ги Қарори. // Халқ сўзи. – 2005й – 18 апрел. 8.Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Микрокредитбанк» акциядорлик тижорат банкини ташкил этиш тўғрисида»ги ПФ-3750-сон Фармони.5.05.2006 й. 9.Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Хусусий тадбиркорлик, кичик бизнесни ривожлантиришни янада рағбатлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-4116-сон Фармони. 17.06.2009 й. 10.Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон Республикасида 2010 йилгача бўлган даврда хизмат кўрсатиш ва сервис соҳасини ривожлантиришни жадаллаштиришга оид қўшимча чора – тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ – 640 сонли Қарори. – Т.: “Ўзбекистон”, 2007й 21 май. 11.Ўзбекистон Респу қўллаб-қувватлаш давлат дастури тўғрисида” ги 344 сонли Қарори. 28.08.2011й. 15.Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Ўзбекистон Республикасида кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш учун Осиё тараққиёт банки кредитидан фойдаланиш чоратадбирлари тўғрисида” ги 69 сонли Қарори. 6.02.2001й. 16.Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Фермерларни, хусусий тадбиркорларни ҳамда кичик бизнес субъектларини қўллабқувватлаш чора тадбирлари тўғрисида” ги 206-сонли Қарори 08.09.2005й. 17.Ўзбекистон Республикаси Марказий банки “Тижорат банклари томонидан фермер хўжаликларини, шунингдек, кичик бизнес субьектларини миллий валютада кредитлаш тартиби тўғрисида” ги 97-3 Қарори. 16.11.2004й. 18.Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Тадбиркорлик субъ 22.Каримов И.А. Ўзбекистон иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш йўлида. – Т.: “Ўзбекистон”, 1995й. 23.Каримов И.А. Ўзбекистон XXI асрга интилмоқда. – Т.: “Ўзбекистон”, 1999й. 24.Каримов И.А. Ўзбекистон демократик тараққиётнинг янги босқичида. – Т.: “Ўзбекистон”, 2005й. 25.Каримов И.А. Бизнинг бош мақсадимиз – жамиятни демократлаштириш ва янгилаш, мамлакатни модернизация ва ислоҳ этишдир. “Ўзбекистон”, 2005й. 26.Каримов И.А. “Жаҳон инқирозининг оқибатларини енгиш ва мамлакатимизни модернизация қилиш ва тараққий топган давлатлар даражасига кўтариш сари ”. – Т.: Ўзбекистон, 2010й. 27.Каримов И. А. Асосий вазифамиз-ватанимиз тараққиёти ва халқимиз фаровонлигини янада юксалтиришдир. –Т : Ўзбекистон, 2010й. 28.Каримов И.А. “Банк тизими, пул муомаласи, кредит, инвестиция ва молиявий барқарорлик т 32.Муллажонов Ф. Ўзбекистон Республикаси банк тизими: Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг 20 йиллигига бағишланади. Т.: “Ўзбекистон”, 2011й. 33.Ғуломов С. Тадбиркорлик ва кичик бизнес.-Т.: Шарқ. 2002й. 34.Ё.Абдуллаев, Ф.Каримов. Кичик бизнес ва тадбиркорлик.Т.:Меҳнат.2000й. 35.Основы бизнеса. Под.ред.Ю.Б.Рубина.Учебник.6-изд.-М.: Маркет ДС Корпорейшнб2005г. 36.Дэн Штайнхофф, Джон Берджес. Основы управления малым бизнесом. Перевод с англ. - М.: БИНОМ, 1997г. 37.М.И Болошович. Кичик бизнес .Ватанимиз ва хорижий давлатлар тажрибалари .М,1995й. 38.Бусигин А. Предпринимательство.-М.: 1997г. 39.Малый бизнес. Организация, экономика, управление. Под ред. Проф. В.Я.Горфинкеля, проф В.А.Швандара. Учеб. Пособие. 2-е изд., перераб. И доп. – М.: Юнити-Дана, 2003г. 40.Исмаилов.М.Д. Практика кредито 46.Қодиров А. Ўзбекистон банк тизими: юксалиш одимлари // Бозор, пул ва кредит. – 2005й. 47.Ж.Ҳасанов. Кичик ва ўрта бизнес субъектларига ажратилган кредитлар қайтарилишини таъминлаш. // Бозор, пул ва кредит, №9,2003й. III Даврий нашрлар ва ҳисоботлар 48..Давлат Статистика қўмитасининг йиллик йиғмажилди. 49.«Банк ахборотномаси» газетаси 2012-2013йил сонлари 50.«Бозор, пул ва кредит» журнали 2012-2013йил сонлари 51.«Микрокредитбанк» ҳисобот маълумотлари IV Интернет сайтлари www.cbu.uz www.worldbank.org www.banker.uz www.review.uz www.mineconomy.uz www.google.com www.uzpsb.uz www.uztadbirkor.uz www.stat.uz 61
Купить
  • Похожие документы

  • Aktivlar bozorida fundamental qiymatni aniqlash modellari
  • Maqsadli tushumlar, subsidiya va grantlar hisobini yuritish
  • Oʻzbekiston Respublikasida budjet gʻazna ijrosi joriy etilishini faollashtirish
  • O’zbekistonda tashqi iqtisodiy faoliyatni erkinlashtirish
  • Xalqaro iqtisodiy integratsiyaning mazmuni va shakllari

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha