Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 1.1MB
Покупки 0
Дата загрузки 23 Сентябрь 2019
Расширение ppt
Раздел Презентации
Предмет Экономика

Продавец

Bohodir Jalolov

Иқтисодиётни модернизация қилиш шароитида Ўзбeкистoннинг тaбиий рeсурслaр салоҳияти вa улaрдaн оқилона фoйдaлaниш

Купить
М авзу: Иқтисодиётни модернизация қилиш шароитида Ўзбeкистoн нинг тaбиий рeсурслaр салоҳ и яти вa улaрдaн оқилона фoйдaлaниш Режа: 1. Ўзбeкистoннинг тaбиий шaрoити вa рeсурслaри тaвсифнoмaси. 2. Ўзбeкистoннинг тaбиий рeсурслaр билaн тaъминлaнгaнлиги вa улaрни иктисодий бa ҳ олaш. 3. Мaмлaкaтни минeрaл, ер, сув, биoлoгик рeсурслaр билaн тaъминлaнгaнлиги. Ўзбекистон, ўз ер ости бойликлари билан ҳақли суратда фахрланади - бу ерда машҳур Менделеев даврий системасининг деярли барча элементлари топилган. Ҳозирга қадар 2,7 мингдан зиёд турли фойдали қазилма конлари ва мадан намоён бўлган истиқболли жойлар аниқланган. Улар 100 га яқин минерал хом ашё турларини ўз ичига олади. Уларнинг тасдиқланган захиралари 970 миллиард АҚШ долларини ташкил этади. Шу билан бирга, умумий минерал-хом ашё потенциали 3,3 триллион АҚШ долларидан ортиқроқ баҳоланаётганини ҳам айтиб ўтиш керак. Ислом Каримов Мамлакат табиий ресурслари собиқ Иттифоқ ҳукмронлиги йилларида беаёв ишлатилди, айниқса, унинг ёқилғи ресурслари, ноёб ва нодир металл рудалари ўзга регионларга ташиб кетилди. Қазиб ва саралаб олинган олтиннинг ҳаммаси эса Россияга ташиб кетилди. Ўзбекистон табиий гази ҳам шундай ёвузлик билан эксплуатация қилинди. Газли конидан ҳар йили шу қадар катта ҳажмда газ қазиб олиндики, оқибатда Газли шаҳрида бир неча марта зилзила юз берди. 1960 йиллардан бошлаб, «Газли - Свердловский» қувури орқали Уралга ҳар йили 21 млрд. кубометр «Ўрта Осиё - Марказ» қувури орқали эса Марказга йилига 30 млрд. кубометр газ юбориб турилди. Мустақил тараққиётнинг ҳозирги босқичида ҳар йили республика конларидан тахминан 5,5 миллиард долларлик миқдорда фойдали қазилмалар олинмоқда ва улар ёнига 6-7 миллиард долларлик янги захиралар қўшилмоқда. Ўзбекистон мис рудасининг захираси бўйича МДҲда Россия ва Қозоғистондан кейинги ўринда туради. Мамлакат мис конлари мис-порфир формациясига мансуб бўлиб, Олмалиқ атрофидаги қалмокқир, Далний ва Саричек конлари энг йирикларидир. Қў р ғ ошин-рух конлари жанубий-ғарбий Ҳисор тоғларида жойлашган. Улар эндиликда саноат асосида қўрғошинкон конидан олинади ва Олмалиқ кон-металлургия комбинатида қайта ишланади. Шимолий Нурота тизмаси ёнбағирларида мадан конлари, Хонжизада йирик полиметалл конлари топилган. Ўзбекистонда олтиннинг энг йирик конлари Марказий Қизилқум (Мурунтов ва Какпатас)да жойлашган. Олтин захиралари бўйича республика дунёда 4-ўринда, уни қазиб олиш бўйича 7-ўринда туради. Олтин Маржонбулоқ, Зармитан, Чодак, Учбулоқ, Қоракотон, Каулди конларида катта заҳираларга эга. Умуман, мамлакатимиз ҳудудида олтиннинг 30 дан ортиқ конлари топилган. Ўзбекистонда Навоий вилоятидаги Високовольтное, Укжетпес, Космоначи конлари ва Наманган вилоятидаги Оқтепа заҳиралари аниқланган кумуш конлари мавжуд. Нодир металлардан вольфрам (Лангар, Қоратепа, Қуйтош, Ингичка, Яхтон, Чочтепа конлари), молибден (Ҳисор, Қурама ва Чотқол тизмаларида) кўп учрайди. Қалайнинг мамлакатимизда 100 дан ортиқ конлари бор. Шулардан Қарноб кони 1950 йилларда ишга туширилган. Висмут рудалари Чотқол-қурама тоғларида топ Республика ёқилғи энергетика ресурсларининг жойлашиши Нефть ва г аз ишлаб чиқариладиган худудлар Конларнинг номи 1. Фарғона минтақаси 2. Сурхондарё минта қ аси 3.Қашқадарё-Бухор о минтақаси 4. Устюрт минта қ аси Чимён, Мингбулоқ, Хўжаобод, Шимолий оламушук, Жанубий оламушук, Полвонтош, Ҳартум Лалмикор, Учқизил, Какайди, Бойсун Кўкдумалоқ, Шўртан, Газли, Муборак, Жарқоқ, Учқир, Ўртабулоқ, Қоровулбозор, Чақмоқли Оқшулоқ, Қорашулоқ, Мамлакатимизда Оролбўйи регионида, Қизилқумда ва Жиззах вилояти ҳудудида темир руда конлари учрайди. Жиззах вилояти Фориш туманидаги темир руда конининг таркибида 60 фоиз атрофида соф темир борлиги аниқланган. Ўзбекистонда марганецнинг Зарафшон тоғларида Зиёвуддин, Довтош, Қизилбайроқ, Тахтақорача, Терсаксой, Чўпонота конларидаги заҳираларининг таркиби тоза рудага анча бой. Мамлакатимизда учта, Ангрен, Шарғун ва Бойсун кўмир конлари мавжуд. Ангрен кўмир конида кўмир очиқ усулида қазиб олинади. Унинг заҳираси 2 млрд. тоннага яқин. Агар мамлакатда йилига 10 млн. тоннадан кўмир қазиб олинган тақдирда ҳам, Ангрен кўмирининг заҳираси яна 200 йилга етади. Шарғун кўмир конининг сифат ва иссиқлик қуввати Ангрен кўмирига нисбатан икки марта кўпдир. Тўда кўмир конининг заҳираси чет эллик (АҚШ) мута Мамлакатимиз ҳудудида калий, ош тузи ва фосфоритнинг катта заҳиралари аниқланган. Хўжаикон, Бойбичакон, Тубекатан, Лалмикон, Оқбош ва бошқа, жами 8 та туз конлари катта аҳамиятга эга. Хўжаикон туз кони заҳираси 140 млн. тонна бўлиб, ҳозирги даврдаги мамлакат эҳтиёжи бўйича яна 100 йилдан кўпроқ вақтга етади. Фосфоритнинг Қизилқум, Овминзатоғ, Букантоғ, Тошқазган, Қулжиктоғ ва Бойсун тоғларидан топилган конлари айниқса, истиқболлидир. Олтингугурт Шўрсув кони (Фарғона водийси)дан қазиб олинади. Бироқ, унинг йирик кони Тубекатанда. Ҳозирги вақтда олтингугуртнинг катта қисми Муборак газни қайта ишлаш мажмуасида ажратиб олинмоқда. Водород-сулъфатли сув Чимён, Полвонтош, Хўжаобод, Шўрсув, Учқизил, Кокайди, Жайронхона, Хўжаипок, Омонхона ва бошқа жойларда топилган. Йодли сув Чортоқда, рўданли сув Арашонбулоқда, кам минераллашган иссиқ сувлар Тошкент ва Фарғона вилоятларида, сулъфат-хлоридли ва натрийли сув Ситораи Мохи хосса, Қ орак ў л, Газлидан чиқади. Қуёш июн ойида уфқдан Тошкентда 72°, Термизда 76° гача кўтарилади. Ёзда кундуз куни 15 соат давом этади. Метеорологик кузатишларга қараганда, қуёш ёғдуси давомийлиги йил давомида ўртача 2500-3000 соат (Фарғона водийси ва Қашқадарёнинг тоғ ҳудудларида 2600 соат, Тошкентда 2890 соат, Термизда 3100 соат)гача боради. Мамлакат географик минтақаларида агроиқлим кўрсаткичлариҚишки давр Ў симлик вегетацияси даври Ў ртача ҳаво ҳароратидан ўтган кунлар сони (юқори) Ў ртача ҳаво ҳарорати ижобий к ўрсаткичининг йи ғиндиси (юқори) Мецтан - ция жойлаш - ган шаҳар 0 даражада н паст бўлган кунлар Ҳ аво ҳарорати салбий кўрсаткичи йи ғиндиси +5 даражадан +10 даражадан +5 даражадан +10 даражадан ШИМОЛИЙ -ШАРҚИЙ ЎЗБЕКИСТОН Гулистон 48 -72 259 218 4773 4460 Тошкент 38 -29 263 214 4749 4391 ШАРҚИЙ ЎЗБЕКИСТОН Фарғона 60 -123 256 213 4757 4445 Андижон 55 -123 262 218 4954 4617 МАРКАЗИЙ Ў ЗБЕКИСТОН Қоракўл 23 -11 271 222 5257 4905 Самарқан д 0 - 269 212 4685 4275 ЖАНУБИЙ ЎЗБЕКИСТОН Ғузор 0 - 304 239 5751 5269 Термиз 0 - 306 251 5950 5630 ШИМОЛИ -ҒАРБИЙ ЎЗБЕКИСТОН Урганч 88 -270 235 199 4544 4269 Нукус 104 -439 228 191 430 Ўзбекистонда ёз фасли узоқ давом этади, ҳаттоки, унинг жанубий қисми Сурхондарёда, бу фасл олти ойга чўзилади. Ёзда қуёш нурининг бевосита таъсирида бўлган ер юзаси 60 даражагача, унинг чўллари ва қум ҳудудларида эса 75 даражагача кўтарилади. Совуқ бўлмайдиган кунлар Шимолий Ўзбекистонда 190-210 ва Жанубий Ўзбекистонда 220-270 кунни ташкил қилади. Ёғин-сочин мамлакат ҳудуди бўйлаб бир хил тақсимланган эмас. Масалан, Тошкент ва Гулистонда 367:295 мм, Фарғона ва Андижонда 174:226 мм, Қоракўл ва Самарқандда - 114:328 мм; Ғузор ва Термизда - 285:133 мм; Урганч ва Нукусда - 82:82 мм дан ёғин-сочин тушади. Текисликларда ўртача йиллик ёғин 100- 200 мм (айрим ҳудудларда, масалан, Тахиатошда 79 мм), тоғ ёнбағирларида 200-400 мм ва тоғларда 500-600 мм гача тушади. Кўп йиллик метеорологик маълумотла Мамлакатимиздаги асосий сув ресурслари манбалари Дарёларнинг номи К анал ларнинг номи Сув омборлар нинг номи 1. Амударё 2. Сирдарё 3. Зарафшон 4. Чирчиқ 5. Сурхондарё 6. Оҳангарон 7. Норин 8. Сангзор 9. Оқдарё 10. Қорадарё 11. Сўх 12. Тупаланг 13. Қашқадарё 14. Далварзин 15.Шерободдарё 1. Бўзсув канали 2. Карши магистрал канали 3. Аму-Бухоро машина канали 4. Катта Фарғона канали 5. Катта Андижон канали 6. Занг канали ва бошқалар 1. Чорвоқ сув омбори 2. Туямуйин сув омбори 3. Талимаржон сув омбори 4. Жанубий Сурхон сув омбори 5. Пачкамар сув омбори 6. Каттақурғон сув омбори 7. Тупаланг сув омбори 8. Зомин сув омбори 9. Андижон сув омбори 10. Ризаксой сув омбори 11. Чимқурғон сув омбори 12. Туябўғиз сув омбори 13. Учқизил сув омбори 14. Хисорак сув омбори 15. Каркидон сув омбори 16. Қайроққ Мамлакатнинг йирик сув артериялари ҳисобланган Амударё ва Сирдарё ҳамда уларнинг йирик ирмоқлари Ўзбекистон ҳудудидан ташқарида бошланади. Шунинг учун ҳам Амударёнинг йиллик ўрта оқим сув ҳажми 79 км3 бўлгани ҳолда, унинг 8 фоизи; Сирдарёнинг йиллик ўрта оқим сув миқдори 38 км3 бўлгани ҳолда унинг фақат 10 фоизи Ўзбекистон ҳудудида ҳосил бўлади. Aмудaрёнинг сув йи ғ aдигaн хaвзa с и 277000 км2 , дaрё узунлиги 1440 км , сув хaжми йилигa 79 км3 га тенгдир. Сирдaрёнинг сув йи ғ адигaн xaвзaси 150000 км2. Узунлиги 2140 км, сув хaжми йилигa 38 км3. Ўзбекистон Марказий Осиё давлатлари сув ресурсларининг 42% идан фойдаланмокда. Ўзбeкистoн xудудидa ҳозирги кундa фaкaтгинa 52% е р oсти сувидaн фoйдaлaнилмoкдa (бaшoрaтгa кaрaгaндa йилигa за ҳ ирада 19 км3 сув бoр). Кимё саноати – 11 Электротехника ва электроника - 10 Қурилиш материаллари ишлаб чиқариш – 8 Электроэнергетика – 8Енгил ва пахта тозалаш саноати – 63 Тоғ-кон ва металлургия саноати – 37 Нефт ва газ саноати – 17 Машин асозлик – 162008 - 2012 йилларга мўлжалланган истиқболли лойиҳалар Жами лойиҳ а л а р – 194 Соҳалар бўйича : Вилоятлар бўйича : Андиж о н – 25 Навоий – 23 Тошкент вил. – 22 Қ аш қ адар ё – 20 Бух о р о – 13 Самар қ анд – 12 Сурхандар ё – 12 Қо ра қ алп оғи ст о н Республика си – 11 Жи з за х – 11 Ф а р ғо н а – 11 С и рдар ё – 5 Наманган – 5 Хор а зм – 2
Купить