Иқтисодиётни модернизациялаш шароитида маҳаллий бюджетлар даромадлари ва харажатларини самарали бошқариш масалалари - Экономика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	222.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	27 Сентябрь 2019
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Экономика

Иқтисодиётни модернизациялаш шароитида маҳаллий бюджетлар даромадлари ва харажатларини самарали бошқариш масалалари

Купить

Иқтисодиётни модернизациялаш шароитида маҳаллий бюджетлар даромадлари ва харажатларини самарали бошқариш масалалари 5340600 – “Молия” таълим йўналиши бўйича бакалавр даражасини олиш учун БИТИРУВ МАЛАКАВИЙ ИШИ

МУНДАРИЖА Кириш ................................................................................. - бет. 1 боб. Маҳаллий бюжетлар даромадлари ва харажатларини иқтисодий мохияти ва назарий асослари ..................... - бет. 1.1 Бюджет тизимида маҳаллий бюджетларни роли ва иқтисодий аҳамияти .......................................................... - бет. 1.2 Маҳаллий бюджет даромадларини шаклланиш манбалари …....................................................................... - бет. 1.3 Маҳаллий бюджетлар харажатларининг гуруҳланиши: мезонлари, тамойиллари ва услублари ........................ - бет. 2 боб. Маҳаллий бюжетлар даромадлари ва харажатларини амалдаги холати таҳлили .................................................. - бет. 2.1 Маҳаллий бюджет харажатлари таркиби ва уларнин

кескинлашуви шароитида ҳамда бугунги кундаги иқтисодиётни модернизациялаш шароитида маҳаллий бюджетлар даромадлари ва харажатларининг самарали бошқаришни кўрсатмоқда. Мамлакатнинг макроиқтисодий барқарорликка эришиш йўлида хукумат томонидан ўрта ва узоқ келажакка мўлжалланган давлат дастурини амалга оширишда, иқтисодий ислохотларнинг чуқурлашуви ва бозор муносабатларининг янада ривожланиш шароитида маҳаллий бюджетлар даромадлари ва харажатлари алоҳида мухим ахамият касб этади. Ушбу фикрлар юзасидан Президентимиз И.А.Каримов қуйидагича таъкидлайди: “... 2011-йилда Давлат бюджетининг харажатлар қисми 2010-йилга нисбатан 25,4 фоизга, 2000-йилга нисбатан еса қарийб 17,8 баробар ўсди. Қайд етиш жоизки, давлат бюджети харажатларининг 58,7 фоизи ижтимоий соҳани молиялаш ва аҳолининг кам таъминлан

Изланишнинг мақсади ва вазифалари. Ишнинг мақсади иқтисодиётни модернизациялаш шароитида маҳаллий бюджетлар даромадлари ва харажатларини самарали бошқариш бўйича илмий таклиф ва амалий тавсияларни ишлаб чиқишдан иборатдир. Ушбу мақсадга эришиш учун ишда қуйидаги вазифалар қўйилди: - бюджет тизимида маҳаллий бюджетларни роли ва иқтисодий аҳамиятини ўрганиш; - маҳаллий бюджет даромадларини шаклланиш манбаларини тадқиқ этиш; - маҳаллий бюджетлар харажатларининг гуруҳланиши: мезонлари, тамойиллари ва услубларини ёритиш; - маҳаллий бюджет харажатлари таркиби ва уларнинг асосий кўрсаткичлари таҳлилини амалга ошириш; - маҳаллий бюжетларни молиявий имкониятларини амалдаги холати таҳлилини кузатиш; - махаллий солиқларни иқтисодий холати тахлилини кўриб ўтиш; - иқтисодиётни модернизациялаш шароитида

Энг аввало бу ўринда Президентимизнинг қуйидаги фикрлари билан бошласак “Хизмат кўрсатиш соҳасини ривожлантириш бўйича ҳудудий дастурларни тубдан қайта кўриб чиқиш ва қишлоқ жойларда уларни аҳоли, айниқса, ёшлар бандлигининг, қишлоқда ҳаёт даражасини оширишнинг муҳим омили сифатида жадал ривожлантиришга доир қўшимча чора-тадбирлар кўриш зарур” 3 Ҳудудий иқтисодиёт ва маҳаллий бюджетлар молиявий имкониятлари масалаларини тадқиқ этиш мазкур икки мустақил йўналишнинг жиҳатларини чуқур ўрганишни талаб этади. Ҳудудлар молияси – Ўзбекистон Республикаси маҳаллий маъмурийҳудудий тузилмаларининг нақд ва нақдсиз шаклдаги пул ресурслари ва оқимлари йиғиндиси бўлиб, маҳаллий хўжалик эҳтиёжларини нормал даражада таъминлашга ҳамда маҳаллий ҳудуддаги аҳолига ижтимоий-маданий хизматларни пул маблағлари би

Манба: Битирув малакавий ишини ёзиш давомида талаба томонидан акс эттирилган. Маҳаллий бюджетлар, “Бюджет тизими тўғрисида”ги Қонунга мувофиқ, Қорақалпоғистон Республикаси давлат бюджети, вилоятлар бюджетлари, вилоятлар бюджетларига кирувчи қуйи (шаҳар, туман) бюджетларни ўз ичига олади. Уларнинг даромадлари ва харажатлари таркиби, бюджет жараёни ва бюджет ҳуқуқи қонун билан белгиланган. Маҳаллий махсус фондлар – маҳаллий бошқарув органлари томонидан тузилади ва маҳаллий ижтимоий-иқтисодий ривожланиш эҳтиёжларини қўшимча пул маблағлари билан таъминлашга хизмат қилади. Уларга: - маҳаллий ҳукумат органларининг махсус маблағлар бўйича ҳисобрақами; - “Маҳалла фонди” кабилар киради. Ҳорижий давлатларда маҳаллий ҳокимият органлари иҳтиёридаги махсус пул фондлари сони ва маҳаллий молия тизимидаг

1. Мазкур муаммога ҳудудлар ижтимоий-иқтисодий тараққиётидаги тафовутлар мавжудлиги боис давлатнинг қолоқ ҳудудларни қўллаб-қувватлаши зарурлигини таъкидлаш нуқтаи-назаридан ёндошиш. 2. Мазкур муаммога ҳар қайси ҳудуд ўзи эгалик қилаётган иқтисодий имкониятлардан янада кўпроқ ва ҳатто ўзи фойдаланиши зарурлигини, ҳар қайси ҳудуд ўз ижтимоий муаммоларини ўзи ҳал қилишини ёқлаш орқали ёндошиш. Ўзбекистон Республикаси иқтисодиётининг бугунги кундаги ўта масъулиятли ҳолати ҳудудлар ижтимоий-иқтисодий тараққиётининг янгиданянги муаммоларини кўндаланг қилиб қўймоқда. Ҳозирги куннинг глобал вазифаларини ҳал этишнинг самарали усулларини қидириб топишга интилишгина эмас, балки иқтисодчи-олимлар диққат-эътиборини жаҳон иқтисодий хазинаси дурдоналаридан иборат бутун «прагматик» потенциалдан, жумладан

ишончсиз бўлади ва турмуш тарзининг пасайишига олиб келади. Давлат сиёсатининг мақсадлари мазмунли хусусият касб этиши ва жамият томонидан қўллаб-қувватланмоғи лозим. Ушбу мақсадлар қаторига сўзсиз тарзда, қуйидагилар киритилади: иқтисодий ўсиш, халқ турмуш шароитининг кўтарилиши, ҳаёт сифат белгиларининг яхшиланиши, мамлакат хўжалик субъектлари ва фуқаролар ҳавфсизлигининг таъминланиши. Ҳудудларнинг молиявий имконияти уларнинг ресурс потенциалининг хусусиятларига, табиий шарт-шароитларига, ижтимоий-иқтисодий ривожланишига, хўжалик тузилиши ва ихтисослашувига, ҳудудлараро алоқаларнинг баланслилигига боғлиқ бўлади. Бироқ, буларга қарамасдан ҳудудлар молиявий ресурсларни шакллантириш ва ишлатишда тенг мустақилликка эга бўлишлари керак. Ҳудудларнинг молиявий-бюджет ривожланиши истиқболлари бе

Ўзбекистон Республикасида ҳудудий иқтисодиёт муаммолари ва маҳаллий бюджетларни бошқариш амалиёти ҳозирги ҳолатининг таҳлили қуйидаги хулосаларни чиқариш имконини берди: - Ўзбекистон Республикасида маҳаллий молияларнинг амал қилиши ва ривожланиши ҳудудий иқтисодий сиёсат концепциясига асосланади; - муҳим ижтимоий-иқтисодий муаммоларни ҳал этиш учун ҳудудий молиявий сиёсат тўловга қобил талабни ва унинг ҳудудий тақсимланишини прогнозлаштиришни, ҳудудий молия бозорларини ўрганишни, ҳудудларнинг молиявий имкониятларини баҳолашни, ҳудудларнинг ўз молиявий потенциали ривожланишини рағбатлантиришни ўз ичига олиши керак; - Ўзбекистон Республикасида ҳудудлар ижтимоий-Иқтисодий тараўқиётидаги ҳамда табиий-жуёрофий жойлашувидаги хусусиятларидан келиб чиқувчи тафовутлар давлатнинг маҳаллий бюджетларн

- ягона ёндошув давлатнинг яхлит сиёсатидан келиб чиқиб, амалдаги қонунчилик асосида барча ҳудудлардаги ижтимоий-иқтисодий муаммоларни қамраб олиши ва имкон қадар уларни ҳал этишни таъминлаши керак; - табиий-иқтисодий шарт-шароитлари бир хил бўлган ҳудудларда самарадорликнинг рағбатлантирилиши орқали табақаланган ҳолда ёндошув зарур; - давлат сиёсатининг стратегик ва тактик вазифаларидан келиб чиқиб, давлат кўмагига мухтож ҳудудлар учунмахсус имтиёзли режим сақланиб қолиши ва ижтимоий-иқтисодий муаммоларнинг ҳал этилиши даражасига қарабгина ўзгартирилиши мумкин; - минтақавий ривожланиш дастурлари ва ҳудудлар тараққиётининг истиқболлари мувофиқлаштирилиши ҳамда мазкур даврда давлат сиёсатининг кескин ўзгаришлари чуқур таҳлил этилиши ва кенг халқ оммасига етказилиши лозим. Ҳудудий иқтисодиёт

бюджетлар орқали ижтимоий истеъмол фондлари аҳолининг айрим гуруҳлари ўртасида тақсимланади. 35 Маҳаллий бюджетларнинг иқтисодий моҳияти уларнинг вазифаларида намоён бўлади. Улар: · ҳукумат маҳаллий органларининг фаолиятини молиявий таъминоти бўлиб ҳсобланадиган пул фондларини шакллантириш; · мазкур ҳудуд иқтисодиёт тармоқларига бу фондларни тақсимлаш ва ишлатиш; · маҳаллий ҳукумат органларига қарашли корхоналар,, ташкилотлар муассасаларнинг молиявий хўжалик фаолиятини назорат қилиш каби вазифаларни бажаради. Маҳаллий бюджетлар умумдавлат иқтисодий ва ижтимоий вазифаларини амалга оширишда, биринчи навбатда давлат маблағларини тақсимлаш ва ижтимоий инфратузилмани ривожлантиришда муҳим аҳамиятга эга. Ишлаб чиқарилган моддий неъматларни тақсимлаш ва аҳолига етказиш асосан бюджет тизими орқали

2- чизма Махаллий бюджетлар таркиби Манба: Битирув малакавий ишини ёзиш давомида талаба томонидан акс эттирилган. Маҳаллий бюджетлар Қорақалпоғистон Республикаси давлат бюджети Вилоятлар бюджетлари Тошкент шаҳар бюджети Республика бю дж ети Тум анлар бю дж етлари Ш аҳарлар бю дж етлари Ум ум ш аҳар бю дж ети Тум анлар бю дж етлари Ум ум вилоят бю дж ети Вилоятга бўйсинувчи туманлар бюджетлари Вилоятга бўйсинувчи шаҳарлар бюджетлари

Маҳаллий бюджетлардан молиялаштириладиган соҳалар қонунчилик билан белгилаб берилган ва Ўзбекистон Республикасининг «Бюджет тизими тўғрисида»ги қонунда маҳаллий бюджетлардан молиялаштириладиган соҳалар қуйидагича гурухланган: · фан, таълим, маданият, соғлиқни сақлаш жисмоний тарбия ва спорт (маҳаллий бюджетлардан молиялаштириладиган ташкилотлар бўйича); · ижтимоий таъминот; · аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш; · маҳаллий ҳокимият органлари фаолиятини таъминлаш; · иқтисодиёт турли тармоқларининг бюджет ташкилотларини сақлаш; · қонун ҳужжатларига мувофиқ иқтисодиёт тармоқларини амалга ошириш; · қонун хужжатларида назарда тутилган бошқа мақсадлар. 3-чизма Маҳаллий бюджет даромадларининг шаклланиш схемаси

Манба: Битирув малакавий ишини ёзиш давомида талаба томонидан акс эттирилган. Кейинги пайтларда маҳаллий бюджет даромадлари ичида ижтимоий инфрструктурани ривожлантириш учун солиқ кенгроқ ўрнини эгалалб бормоқда. Сизларга қуйида хавола этилаётган чизма орқали умумдавлат аҳамиятидаги солиқ тушимларини бир қисмини Коракалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маҳаллий бюджетларига ажратиш нормативлари кўрсатиб ўтилган. 4-чизма . Маҳаллий солиқлар ва йиғимларнинг турлари

Манба: Битирув малакавий ишини ёзиш давомида талаба томонидан акс эттирилган. Ҳар қандай демократик давлат тузумининг зарурий компоненти маҳаллий ўз-ўзини бошқариш ҳисобланади. У жойлардаги сайланган бошқарув органлари томонидан амалга оширилади. Маҳаллий бошқарув ва ижроия органларига юкланган вазифаларни бажариш учун уларга муайян мулкий ва молиявийбюджет ҳуқуқлари берилади. Маҳаллий ҳокимият органларининг молиявий базаси уларнинг бюджетлари ҳисобланади. Бу органларга берилган бюджет ва мулкий ҳуқуқлар уларга ўз бюджетларини тузиш, кўриб чиқиш, тасдиқлаш ва бажариш имкониятларини беради, ҳамда улар қарамоғига берилган корхоналарни самарали бошқариш ва улардан даромад олиш имкониятини беради. Маҳаллий ҳокимият органлари, ўз даромадлари манбаълари базасини кўпайишидан манфатдордирлар. Чунк

Республикамизда маҳаллий бюджетларнинг даромад манбаларини тартибга солиш мақсадида: · қўшилган қиймат солиғидан; · акцизлардан; · корхоналар даромади (фойдаси)га солиқдан; · жисмоний шахслар даромад солиғидан ажратмалар қилинади. Маҳаллий бюджетни даромад базаларни мустаҳкамлашда улар ихтиёрига берилган маҳаллий солиқ ва йиғимлар бўйича тадбирлар муҳим ўрин тутади. Шуни алоҳида таъкидлаш лозимки, маҳаллий бюджетлар маҳаллий солиқлар ва йиғимларни ташкил этиш ва бошқаришда мустақил бўлсаларда, Молия вазирлиги томонидан ишлаб чиқарилган тегишли меъёрлар доирасида фаолият юритадилар. Маҳаллий бюджетлар амалиётидаги муҳим хусусият бюджет тизими тўғрисидаги Қонунда белгиланганидек, маҳаллий бюджетлар тақчиллигига йўл қўймаслигидир. Давлат молия сиёсатида маҳаллий бюджетлар даромадлари ва хараж

бериш, маҳаллий бюджетларни мустаҳкамлаш зурур. Бу эса минтақалар мустақиллигини ошириш, уларнинг ташаббускорлилигини, бюджетнинг ижросидан манфатдорлиги ва бу борадаги масъулиятини ошириш имконини беради. Бундан ташқари, бу нарса маҳаллий бюджетларга тушумларни янги манбаларини қдириб топишга рағбатлантиради, жойларда бюджет интизомини мустаҳкамлайди». 3 Маҳаллий бюджетларни бошқариш самарадорлигини оширишнинг муҳим вазифаларидан бири у ёки бу ҳудудлар ишлаб чиқариш кучлари тараққиёти ва ижтимоий эҳтиёжлари даражасини бюджет ресурслари билан таъминланганлиги даражасига ўзаро боғлиқ ҳолда олиб боришдан иборат. Албатта, эҳтиёжларнинг ўсиб бориши, ишлаб чиқарувчи кучлар тараққиёти каби объектив умумиқтисодий қонунларнинг амал қилиши обеъктив реаллик ва зарурият бўлганидек ҳамда у ёки бу ҳуду

маблағларнинг йўналтирилиши; - бюджет ссудаларининг ажратилиши. Маҳаллий бюджетнинг харажатлари бу маҳаллий ҳокимиятнинг ўз функциялари билан боғлиқ, равишда юзага келадиган сарф-харажатларни акс эггирувчи иқтисодий муносабатлар бўлиб, улар асосида маҳаллий регион пул маблағлари жамғармасини тақсимлайди. Жамиятнинг иқтисодий ҳаётида ижтимоий ислоҳотларни амалга оширишда давлат ролининг ошиши бюджет харажатларининг турли-туман кўринишларда бўлишини асослайди. Бу ўз навбатида бир қатор омиллар билан боғлиқдир. Булар жумласига қуйидаги асосий омилларни кўрсатиш мумкин: • давлатнинг функқиялари ва географик жойлашиши; • мамлакатнинг ижтимоий-иқтисодий тараққиёт даражаси; • давлатнинг маъмурий-худудий тузилиши; • бюджет маблағларини беришнинг шакллари ва шу кабилар. Ушбу омилларни мувофиқлаштир

тармоқлари бўйича саноатни қишлоқ хужалигини, капитал қурилишни, транспорт, алоқа, савдо ва бошқа тармоқларни ривожлантиришга, ноишлаб чиқаришга, маориф, соғлиқни сақлаш, ижтимоий таъминот, спорт, вақтли матбуот, давлат бошқаруви ва ҳоказоларга бўлинади. Харажатларни тармоқлар бўйича бўлиниши бюджет маблағларини тақсимлашда мутаносибликларни аниқлаш ва уларни ўзгартириш орқали ижгимоий ишлаб чиқаришнинг тармоқ тузилишида зарур силжишларга эришиш имконни беради. Мамлакат иқтсодиётини ривожлантиришда бюджет харажатлари мақсадга кура ҳам сарфланади. Ҳозирги вақтда Ўзбекистон Республикасида харажатларни куйидаги йўналишлар бўйича гуруҳларга ажратиб қўлланилади: • иш ҳақи; • ҳисобланган иш ҳақи; • канцелярия ва хўжалик харажатлари; • хизмат сафари харажатлари; • ўқув харажатлари; • стипендия; •

бюджет маблағларини ажратишни кузда тутади. Иккинчиси, бюджетдан тўлиқ молиялаштирилувчи корхоналар, ташкилотлар учун қўлланилади. Бу ҳолда бюджетдан маблағлар бюджет муассасаларини кундалик сақлаш ва улар фаолиятини кенгайтириш билан боғлиқ барча харажатлар учун ажратилади. Бюджетдан молиялаштиришнинг муҳим қисми бўлиб бюджетдан маблағлар бериш усуллари ҳисобланади. Улар ёрдамида молия ташкилотлари бюджетда кузда тутилган тадбирларни пул маблағлари билан таъминлайди, маблағлардан фойдаланишнинг бошқа натижаларига эришиш мақсадида уларни қайта тақсимланишини амалга оширади, молиявий ресурсларни тақсимлашдаги мутаносибликларни тартибга солади. Маҳаллий бюджет харажатларининг йуналишларига тухталадиган бўлсак улар қуйидагилардан иборатдир: - халқ хужалигини молиялаштириш харажатлари; - капит

таъмирлаш ва техник қайта жиҳозлаш, янгиларнн яратишга пул маблағлари беришдир. Бунда бюджетдан молиялаштириш иқтисодиётининг давлат бугинида амалга оширилаётган капитал куйилмаларига нисбатан қўлланилади. Махаллий бюджет харажатларининг яна мухим йуналиши бу ижтимоий- маданий тадбирлардир. Ушбу тадбирларни молиялаштириш харажатлари халқ таълими, маданият, саноат, ва оммавий ахборот воситалари, соғлиқни сақлаш, спорт, ижтимоий таъминот каби соҳаларга йуналтирилади. Махаллий бюджет харажатларининг республикамиз учун хос булган йўналиши бу аҳолини ижтимоий ҳимоялаш харажатларидир. Бу харажатлар ижтимоий ахамиятга эга булган четдан ёрдамга муҳтож ёлғиз, қаровчиси йўқ, нафақахурларни текин озиқ-овқат маҳсулотлари билан таъминлаш харажатлари, 2-ёшгача бола тарбиясидаги ишламайдиган оналарга ойл

Бюджетлараро муносабатларни ташкил этиш ва бошқариш тизимида маҳаллий бюджетлар риоя қилиши лозим бўлган маълум чекланишлар муҳим аҳамиятга эга. Маҳаллий бюджетлар бюджет қонунчилигига кўра, баланслашган даромадлар ва харажатлар тизимига эга бўлишлари зарур. Маҳаллий бюджетларнинг ҳақиқатдаги тақчиллиги бўлиши мумкин эмас. Маҳаллий бюджетлар харажатларига қаттиқ бюджет чекловларини қўллаш бир вақтнинг ўзида, солиқ тушумларининг ўсишини ҳам ҳисобга олиши ва етарлича бюджет мустаҳкамлиги ҳамда шароитга мослашувчанликни ҳам талаб этади. Бугунги кунда республика ва маҳаллий бюджетлар ўртасида харажат мажбуриятларидаги чекловлар эгилувчан, бироқ бир тизимга солинмаган кўринишга эгадир. «Бюджет тизими тўғрисида»ги қонун билан республика ва маҳаллий бюджетлардан тармоқлар бўйича харажатларни моли

ташкилотлари учун коммунал хизматлари харажатлари бўйича лимитларни ва бошқаларни ҳисобга олувчи ягона давлат меъёрлари асосида харажатларни молиялаштириш майдонга чиқади. Бироқ, бюджет харажатларини ягона давлат меъёрлари асосида (ижтимоий жиҳатдан мақбул ва илмий асосланган) маҳаллий бюджетнинг реал даромадлари билан боғланмаган ҳолда режалаштириш ҳозирги вақтда бюджетнинг харажатлар қисмини даромадлар қисмидан сезиларли даражада ортиб кетишига олиб келмоқда. Шу боисдан таъкидлаш лозимки, бу каби ягона давлат меъёрларини ҳозирги шароитда қўллаш харажат моддалари бўйича маҳаллий бюджетлар харажатларини онгли тарзда қисқартиришни англатади ва бу ҳолат харажат гуруҳларидаги у ёки бу моддалар бўйича молиялаштириш даражасининг асосланмаган тарзда кескин тебранишларига олиб келади. Ушбу амалиё

ҳолатларининг учрашидир. Ушбу зарурият, албатта, тегишли харажат йўналишининг мақсадли молиялаштирилиши ва муддатлилигини таъминлашнинг аҳамиятлилигидан келиб чиқсада, тахминлаштириш ва ижро этиш жараёнидаги яхлитликни бузади. Ҳудди шундай ҳолатни алоҳида харажатларнинг республика бюджетидан маҳаллий бюджетларга ўтказилишида ҳам кузатиш мумкинки, бундай бюджет тадбирлари бюджет амалиётида учрамоқда. Харажатлар ижросида маҳаллий бюджетлардан республика бюджетига олиб қўйилаётган харажатларга ижтимоий соҳаларни молиялаштиришнинг «биринчи синф ўқувчилари учун дарсликлар ажратиш харажатлари»ни ҳамда «кам таъминланган оилалар болалари учун қишки кийим харажатлари»ни мисол қилиш мумкин. Тегишли молия йили учун бюджет лойиҳаси тасдиқлангач, мазкур йил инвестиция дастурига тегишли ўзгартишларнинг

ушбу харажатлар ижросини таъминлашга республика бюджетидан мақсадли субвенциялар ажратилиши лозим. Ҳозирги кунда «Бюджет тизими тўғрисида»ги қонунга кўра ушбу харажатларни молиялаштириш республика бюджети зиммасига юклатилган. Шу боисдан республика бюджети лойиҳасини тайёрлаш, унинг ижросини таъминлаш ва ижро юзасидан ҳисоботларни тайёрлаш ҳамда тақдим этиш масъулияти «биринчи синф ўқувчилари учун дарсликлар ажратиш харажатлари»ни ҳамда «кам таъминланган оилалар болалари учун қишки кийим харажатлари Молия Вазирлиги зиммасидадир. Юқорида келтирилган харажатларнинг тахминлаштирилиши жараёнида ҳам тармоқ вазирликлари ва Молия Вазирлиги ўртасида келишмовчиликлар мавжуд. Ушбу харажатларни тахминлаштириш амалиётидаги келишмовчиликлар шундаки, қишлоқ ва сув хўжалиги Вазирлиги мавжуд эҳтиёжларидан

ажратмалар қилишга хизмат қилувчи ва масъул давлат бўғинининг (фондининг) амал қилиши муҳим аҳамиятга эга. Ушбу мақсаддаги махсус фондларга, жумладан, Россия Федерациясида 1996 йилдан фаолият кўрсатувчи Россия Федерацияси субъектларини қўллаб-қувватлаш Федерал фондини, 1996 йилдан қозоғистон Республикасида амал қилаётган “Ҳудудларни молиявий қўллабқувватлаш Фондини” мисол қилиш мумкин. Албатта, “Бюджет тизими тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси қонунида бу каби маҳсус фондни ташкил этиш кўзда тутилмаган бўлсада, республика бюджетидан маҳаллий бюджетларга трансферт тўловлари тизимини маҳаллий бюджетлар молиявий имкониятини мустаҳкамлаш мақсадида такомиллаштириш янги бюджет қонунчилигида бу каби тузилмага зарурият мавжудлигини кўрсатади. Шу муносабат билан республика бюджетидан ажратиладига

билан сарфланиши вазифаси юклатилган. Иқтисодиёт ва маданиятнинг юксалиши суръатлари тўғридан-тўғри маҳаллий бюджет заҳираларини сафарбар қилиш, маблағларни тежаб ишлатиш борасидаги ишларни ташкил этиш билан бевосита боғлиқдир, бу эса ўз навбатида Ўзбекистон Республикаси давлат бюджетининг ижросини таъминлашга ёрдам беради. Маҳаллий бюджетлар орқали ҳудудлар ижтимоий-иқтисодий жиҳатдан ривожлантирилиб, молиявий манбалар билан таъминлаб борилади. Маҳаллий бюджетлар Ўзбекистон Республикаси давлат бюджети тизимида муҳим аҳамият касб этиб, давлат бюджетида қарийиб 60 фоизни ташкил қилади. Маҳаллий бюджетлар аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш борасида давлатнинг олиб бораётган сиёсатининг жойлардаги асосий таянчи ҳисобланади. Аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш харажатларининг асосий қисми маҳаллий бюджетла

мақсадида умумдавлат ёки республика солиқларининг ҳам анчагина қисми маҳаллий бюджетларга йўналтирилмоқда. Юқоридан шуни хулоса қилиш мумкинки, Ўзбекистон Республикаси давлат мустақилликка эришиши ва ижтимоий йўналтирилган бозор иқтисодиёти сари йўл тутиши даврида маҳаллий бюджетларнинг республикани ижтимоийиқтисодий ривожлантиришдаги роли ошиб бораётганлиги кўринмоқда. Қуйида шундай жадвал акс эттирамизки, бунда махаллий бюджет харажатларини Давлат бюджети харажатларидаги улушини кўриб ўтамиз. 1-жадвал Давлат бюджети харажатларининг 2009-2011 йиллардаги динамикаси таҳлили. (млрд.сўмда) Харажатлар (мақсадли жамғармаларсиз 2009 йил 2010 йил 2011 йил сумма % сумма % сумма % Давлат бюджети 10913,0 100,0 13732,5 100,0 16991,1 100 Шу жумладан: Республика бюджети 4677,7 42,9 5927,8 43,1 7497,0 4

тартибини такомиллаштириш тугрисида”ги Карори билан тасдикланган тартиб асосида амалга оширилади. Харажатларни молиялаштириш (III-гурух харажатлари капитал куйилмалардан ташкари) 3 та гурух буйича амалга оширилади. I-гурух – иш хаки ва унга тенглаштирилган харажатлар (стипендия, нафакалар, пенсиялар); II-гурух – иш хакидан ажратмалар; IV-гурух – бошка харажатлар ( озик-овкат, дори-дармон, коммунал хизматлар ва бош харажатлар); Молия идоралари бюджет муассасаларини молиялаштириши маказлашган хисобхоналар оркали, агар мавжуд булса, махаллий бюджетларнинг йиллик даромадлар ва харажатлар ёйилмасида кузда тутилган чегара доирасида амалга оширилади. Бюджет муассасаларининг молиялаштирилган маблагларни бош таксимловчилари (марказий хисобхона) булмаса, бу холатда молия идоралари томонидан тугридан

маҳаллий органи ўз фаолиятини амалга ошириши учун унинг ихтиёрида аниқ молиявий база яратади. Маҳаллий бюджетлар тизими маҳаллий талаб эхтиёжларни тулиқроқ ҳисобга олиш ҳамда давлат томонидан марказлашган тартибда амалга оширадиган тадбирлар билан тўғри олиб бориш имконини беради. Маҳаллий бюджетларнинг давлат бюджет сиёсатидаги тутган ўрни маҳаллий бюджетлар даромадларини ташкил этиш ҳамда унинг таркибини белгилашда молиявий асос ҳисобланади. Маҳаллий бюджетларнинг мавкеини янада ошириш ҳукуматнинг бюджет сиёсати самарадорлигини оширишга хизмат киладиган муҳим омил эканлиги муҳим аҳамиятга моликдир. Бу ерда Президентимизнинг фикр-мулоҳазалари диққатга сазовордир: «Давлат бюджети даромадларининг катта қисмини жойларга бериш, маҳаллий бюджетларни мустаҳкамлаш зурур. Бу эса минтақалар мустақ

Йиғимлар ва солиқ тушумлари Маҳаллий солиқлар Юқори бюджетдан ссуда ва дотациялар Умумдавлат солиқларидан ўтказмалар Манба: Ўзбекистон Республикаси «Бюджет тизими тўғрисида»ги қонуни, 2000 й, 14 декабрь. Ҳар йили давлат бюджети параметрларини белгилашда ҳар бир вилоят учун умумдавлат солиқларининг ҳар бир тури бўйича ажратмалар меъёри белгиланади. Умумдавлат соликларидан ажратмалар меъёрининг йиллик ўзгариши солик даромадини бой ва камбағал ҳудудлар орасида қисман қайта тақсимлашни кўзда тутади. Бироқ бундай механизм маҳаллий ҳокимликларни ҳудудларнинг иқтисодий ва солиқ базасини ривожлантиришда рағбатини пасайтиради, уларни солиқ тушумларини яхшилашдан манфаатдор этмайди. Бундай ёндашув молиявий режалар ва ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг узоқ муддатли дастурларини ишлаб ч

маҳаллий бюджетлар харажатлари учун зарурий даромадлар доимо бюджетнинг юқори бўғини ёрдамида барқарорлаштириб турилади. 2 -жадвал Ўзбекистон Республикаси маҳаллий бюджет даромадларининг 2008-2011 йилларда Далат бюджети даромадларидаги салмоғи (млн. сўм) Кўрсаткичлар Йиллар 2008 2009 2010 2011 Ўзбекистон Республикаси давлат бюджети даромадлари 7108257,4 10421382,5 13116396.9 16178563,5 Республика бюджети даромадлари 3979762.8 5626613,1 6844696,4 9254154,2 Давлат бюджетига нисбатан салмоғи (%) 56.0 53,9 52,1 57,2 Маҳаллий бюджетлар даромадлари 3128494.6 4794769,3 6271700,4 6924409,3 Давлат бюджетига нисбатан салмоғи (%) 44.0 46,1 47,9 42,8 Манба: Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги маълумотлари асосида тайёрланди. Маҳаллий бюджетларни бошқариш самарадорлигини оширишнинг муҳим вазифалари

бошқаларни таъминлайдиган) ёки реципиент турини (ўз даромад базаси етишмасдан бошқа бюджетлар) фарқлаш лозим. Маҳаллий бюджетларнинг даромадлар қисмини таҳлил қиладиган бўлсак, Ўзбекистон Республикасининг 25.12.2007 йилдаги янги тахрирдаги солиқ кодексига мувофиқ маҳаллий бюджетларга 6 солиқ тури бириктирилган, яъни мазкур солиқлар тўлиғича маҳаллий бюджетларга туширилади, уларга 1) молмулк солиғи; 2) ер солиғи; 3) ободонлаштириш ва ижтимоий инфратузилмани ривожлантириш солиғи; 4) жисмоний шахслардан транспорт воситаларига бензин, дизел ёқилғиси ва газ ишлатганлик учун олинадиган солиқ; 5) айрим турлардаги товарлар билан савдо қилиш ҳуқуқи учун йиғим; 6) тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланувчи жисмоний шахсларни рўйхатга олганлик учун йиғим киради (23-модда). Умумдавлат солиқларидан юриди

Маҳаллий бюджетлар баланслигини кафолатланиши мақсадида давлат томонидан қўлланилаетган ушбу сиесат маҳаллий бюджетлар зиммасига мажбуриятларнинг тўлиқ бажарилишини таъмилаш учун бириктирилган ва тартибга солувчи даромадларнинг етарли эмаслигини кўрсатади. 2.3. Махаллий солиқларни иқтисодий холати тахлили Маълумки, маҳаллий бюджетларнинг бош бўғини – вилоятлар бюджетлари бўлиб, улар бюджет тизимида оралиқ ўринни эгаллайди, яъни бир томондан, улар мустақил бюджетлар сифатида ўз даромад манбалари ва харажат йўналишларига эга, иккинчи томондан, вилоят бюджетлари республика бюджетидан молиявий ёрдам олиб, ўзларига тегишли қуйи бюджетларга молиявий ёрдам кўрсатадилар. Бунинг сабаби шуки, мамлакатнинг барча минтақалари бир хилдаги молиявий потенциалга эга эмас, айрим вилоят, шаҳар ва туманларда

3- жадвал Қорақалпоғистон Республикаси ва маҳаллий бюджетларда 2008-2010 йилларда режалаштирилган даромадларининг тақсимланиши № Ҳудудлар номи 2008 йил 2009 йил 2010 йил Минг сўм Жами даромадларга нисбатан (%) Минг сўм Жами даромадларга нисбатан (%) Минг сўм Жами даромадларга нисбатан (%) 1. Коракалпогистон Республикаси 175507.094 5,6 261616,942 5,4 347957,663 5,5 2. Андижон вилояти 223084.207 7,1 334305,755 7,0 441842,010 7,0 3. Бухоро вилояти 241642.921 7,7 360394,191 7,5 457097,435 7,2 4. Жиззах вилояти 70809.536 2,2 166175,919 3,4 220771,615 3,5 5. Кашкадарё вилояти 381314.790 12,1 564703,631 11,7 711579,061 11,3 6. Навоий вилояти 151410.736 4,8 217029,540 4,5 306430,281 4,8 7. Наманган вилояти 127280.950 4,0 165412,854 3,4 248038,590 3,9 8. Самарканд вилояти 270081.527 8,6 407371,905

Шунинг учун унинг бюджети ҳам, солиқлари ҳажми ҳам салмоқли бўлиши шарт. Қўшилган қиймат солиғи, акциз солиғи, юридик шахсларнинг даромади (фойдаси)дан, жисмоний шахслар даромадидан олинган солиқлар республика бюджетига тушади. Умумдавлат солиқларининг муҳим хусусияти шундаки, республика бюджетига тушадиган солиқлардан маҳаллий бюджетлар даромадлилик даражасини тартибга солиб туриш мақсадида ажратмалар ажратилиши мумкин. Умумдавлат солиқларининг айримлари (масалан, сув ресурслари учун солиқ, ер остидан фойдаланганлик солиғи, божхона божлари ва ш.к.) маҳаллий бюджетларнинг даромад базаларини мустаҳкамлаш мақсадида маҳаллий бюджет даромадларига тўлиқ ҳажмда бириктириб қўйилади. Борди-ю, умумдавлат даромадларидан ажратмалар эвазига ҳамда бошқа умумдавлат солиқларининг тўлиқ бириктириб берилиш

Маҳаллий бюджетнинг солиқ даромадлари бўлиб қуйидагилар ҳисобланади: - мол мулк солиғи; - ер солиғи; - жисмоний шахслар томонидан машиналар учун бензин, дизель ёкилғиси ва газ учун олинадиган солиқ; - ободонлаштириш ва ижтимоий инфратузилмани ривожлантириш солиғи; - савдо ва умумий овқатланиш корхоналари ялпи даромадларига солиқ; - микрофирма ва кичик корхоналар учун ягона солиқ; - тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланувчи юридик ва жисмоний шахслар даромадларига қатъий белгиланган солиқ. Бу маҳаллий солиқлардан ташқари маҳаллий бюджетга тартибга солувчи солиқ даромадлари бўйича ҳам тушумлар келиб тушади. Улар маҳаллий бюджетнинг иқтисодий потенциалидан келиб чиққан ҳолда умумдавлат солиқларининг маълум фоизини ажратиш ҳисобланади. Маҳаллий солиқларнинг 2006 – 2009 йиллардаги таҳлилини қуй

4-жадвал 2008 – 2011 йиллардаги маҳаллий солиқлар таҳлили (млн. сўмда) № КЎРСАТКИЧЛАР 2008 й. 2009 й. 2010 й. 2011 й. сумма % сумма % сумма % сумма % Даромадлар, давлат мақсадли жамғармаларисиз, жами 7108257,4 100 10421382,5 100 13116396,9 100 16178564 100 1 Мол мулк солиғи 234048,9 3,3 319045,7 3,0 354128,5 2,7 490536,2 3,1 2 Ер солиғи 203602,6 2,9 275098,8 2,6 303850,1 2,3 346862,9 2,1 3 Жисмоний шахслар томонидан машиналар учун бензин, дизель ёқилгиси ва газ учун олинадиган солиқ 151925,7 2,1 203185,7 1,9 315467,9 2,5 430304,7 2,6 4 Ободонлаштириш ва ижтимоий инфратузилмани ривожлантириш солиғи 176008,1 2,5 358212,2 3,4 457591,7 4,5 530632,6 3,3 5 Савдо ва умумий овкатланиш корхоналари ялпи даромадларига солиқ 145022,1 2,0 222415,1 2,1 297034,7 2,3 527481,4 3,3 6 Микрофирма ва кичик кор

Манба: Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги маълумотлари асосида тайёрланди.

3. Ободонлаштириш ва ижтимоий инфратузилмани риволантириш солиғи бўйича тушум 2006 йилда 69614,5 млн. сўм, 2007йилда 112145,5млн.сўм, 2009йилда 358212,2млн.сўм бўлган. Тутган улуши 2006 йилда 1,7 % ни, 2007 йилда 2,2 % ни, 2009 йилда 3,4 %ни ташкил қилган. 4. Микрофирма ва кичик корхоналар учун ягона солиқ, 2006 йилда 95542,7 млн. сўмни, 2007 йилда 103888,9 млн. сўмни, 2009 йилда 256002,2 млн. сўмни ташкил ташкил қилган. Кўпайиш 50085,4 млн. сўмни ташкил қилади. Тутган улуши 2006 йилдан 2,4 %ни, 2007 йилда 2,0 %ни, 2009йилда 2,4%ни ташкил қилган. 5. Тадбиркорлар фаолияти билан шуғулланувчи юридик ва жисмоний шахслар даромадларига қатъий белгиланган солиқ бўйича тушум 2006 йилда 55045,0 млн. сўм, 2007 йилда 54200,0млн сўм 2009 йилда 108600,0млн сўмга етган. Кўпайиш 26645,9млн сўм бўлган. Ту

ўз ҳудудида турли йўналишдаги вазифаларини ҳал қилиш учун етарли бўлган молиявий маблағга эга бўлишлари керак. Маҳаллий бюджетлар даромадларини шакллантириш Ўзбекистон Республикасининг «Бюджет тизими тўғрисида»ги қонунда аниқ белгиланган. Ушбу қонуннинг 18 моддаси биринчи бандига мувофиқ Қорақалпоғистон Республикаси ва маҳаллий бюджетлар даромадлари қонун хужжатларига мувофиқ Қорақалпоғистон Республикаси бюджетига ва маҳаллий бюджетларга ўтказиладиган маҳаллий солиқлар, йиғимлар, божлар, шунингдек маҳаллий тўловлар ва солиқ бўлмаган бошқа тушумлар маҳаллий бюджетларнинг биринчи даромад манбаи сифатида кўрсатилган. Маҳаллий солиқлар ва йиғимлар минтақани ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш манбаини вужудга келтириш, табиий ва бошқа ресурсларни қайта ишлаб чиқариш, давлат ҳокимияти ва бошқаруви

Субвенция (лотинча, subvenire – ёрдамга келиш) юқори бюджетдан қуйи бюджетга муайян мақсадларда фойдаланиш шарти билан беғараз ажратиладиган пул маблағларидан иборат.

5-жадвал Қорақалпоғистон Республикаси ва маҳаллий бюджетларда 2012 йилда режалаштирилган даромад ва ҳаражатларнинг тақсимланиши ва уларда дотация ва субвенцияларнинг тутган ўрни Млн.сўм № Ҳудудлар Даромадлар Ҳаражатлар Субвенциялар ва маҳаллий бюджетларга ўтказиладиган даромад Млн. сўм Млн. сўм Млн. сўм 1 Қорақалпоғистон Республикаси 376256,5 761796,8 385540,3 2 Андижон вилояти 512577,8 983326,1 470748,3 3 Бухоро вилояти 669375,0 669375,0 4 Жиззах вилояти 234121,0 491209,2 257088,2 5 Қашқадарё вилояти 1041089,3 1041089,3 6 Навоий вилояти 448805,9 448805,9 7 Наманган вилояти 443274,8 910515,0 467240,2 8 Самарқанд вилояти 640720,8 1296442,6 655721,8 9 Сурхондарё вилояти 413852,5 889708,0 475855,5 10 Сирдарё вилояти 210418,9 343165,4 132746,5 11 Тошкент вилояти 969424,6 969424,6 12 Фарғона ви

Республика бюджетдан ажратиладиган субвенция ва дотация кўринишдаги ажратмаларнинг 2012 йил учун белгиланган миқдорини таҳлил қилиб ўтайлик. (5-жадвал) 2012 йил маҳаллий бюджетнинг баланслилигини таьминлаш мақсадида Республика бюджетидан маҳаллий бюджетларга 3153439,3 млн сўм миқдорида мақсадли субвенсия кўринишдаги маблағлар ажратилган. Амалга оширилган таҳлиллар шуни кўрсатмоқдаки, маҳаллий бюджетларнинг бириктирилган даромадлари улуши нисбатан паст даражада бўлиб, улар 30-40 фоиз оралиғини ташкил қилмокда. Жаҳон амалиетида эса, бу кўрсаткич 70 фоизгачани ташкил этади. Республикамизда маҳаллий бюджетлар даромадларнинг салмоқли қисми тартибга солувчи даромадлар, яъни умумдавлат солиқларидан ажратмалар, бюджет трансфертлари ҳисобига шаклланмоқа. Маҳаллий бюджетлар даромадларининг ўз манбал

таъминлаш мақсадида ҳукумат комиссияси ва жойларда ҳудудий гуруҳлар ташкил этилди.” 6 Иктисодий ислохотларни чукурлаштириш Марказий ва маҳаллий давлат хокимияти органларининг хукуклари ва вазифаларини анча узгартиради. Иктисодиётни баркарорлаштиришнинг бу боскичида ҳудудий ривожланиш ва ислох килишнинг асосий воситалари сифатида Коракалпогистон Республикаси, вилоятлар, шахарлар ва туманларнинг ижтимоий - иктисодий муаммоларини хал килишдаги хукуклари ва ваколатларини боскичма боскич кенгайтириб бориш зарур. Ҳудудий давлат бошкарув органлари молиявий тизимининг асосий таркибий кисми - бу маҳаллий бюджет хисобланади. Маҳаллий бюджетлар оркали маҳаллий ҳудудларни ижтимоий - иктисодий жихатдан ривожлантиришни молиявий манбалар билан таъминлаб борилади. Маҳаллий бюджетлар ҳудудлардаги ижтимоий-

хокимият органларинингсолик сигсатини ишлаб чикишда ва амалга оширишда фаол иштирок этиш хукукини конунан расмийлаштириш. Иккинчидан, инвестициялар, сармоялар, бандлик ва бандлик бозорлари фаолиятини таъминлаш максадида табакалаштирилган солик режимларини урнатиш буйича маҳаллий хокимият органлари ваколатларини аник белгилаб бериш. Учинчидан, юкори ва куйи бугинларинингбир-бирига буйсунишини янгилаш ва тизимлаш имкониятини берувчи юридик куч ва макомга эга булган хар хил хужжатлар тизимини конун йули билан урнатиш. Туртинчидан, минтакада тадбиркорлик фаолиятини ривожлантириш максадида табиий захиралардан фойдалангани учун олинадиган солик ставкаларини белгилашда маҳаллий хокимият органларининг хукукларини белгилаб бериш. Бешинчидан, минтаканинг ижтимоий ва инвестиция манфаатларини хисобга

купрок кузлаб, умумдавлат манфаатларини улар кура олмасликлари ёки била олмасликлари мумкин. Хозирги даврнинг солик сиёсати асоси - Республика Президенти Ислом Каримовнинг республика иктисодий ривожланишининг беш тамойили, устувор йуналишларидир. Республика солик сигсати ана шу тамойиллардан келиб чикиб, солик сохасидаги чора-тадбирларни амалга оширилмокда. Солик сиёсатининг икки йуналиши мавжуд: Энг аввало, корхона ва ташкилотларни бозор иктисодигти шароитидаги эркинлигини хисобга олиш. Уларнингмолиявий мустакиллигига, эркин бахо белгилашларига тусинлик килмаслик ва бюджетга солик туловлари белгиланиетганда факат демократик асосда, яъни Олий Мажлис тасдиклаб берган соликларни ундиришни ташкил этиш зарурдир. Хозирги вактда соликлар бир томондан корхоналарда такчил, ракобатга бардош бера ол

органларининг бюджет ижросидан манфаатдорлигини ошириш ва шунинг асосида бюджет харажатларини тўғри ва окилона тарзда сарфланиши ва бюджетга тушумларнинг янги манбаларини кидириб топишга ва рагбатлантиришни таъминлаш зарур. Ўзбекистон Республикаси “Бюджет тизими тўғрисида”ги Конунининг 34моддасига мувофик, Коракалпогистон Республикаси Жокарги Кенгеси ва жойларда тегишли ваколатдаги хукумат органлари, Коракалпогистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, тегишли хокимлар бюджет бажарилиши жарагнида, бюджет ажратмаларини умумий хажми саклаб колганида Коракалпогистон Республикаси тасдикланган бюджетига, маҳаллий бюджетларига, шунингдек бюджет даромадлар ва харажатлар йиллик ва чораклик хажмларига керакли узгартиришларни киритишлари мумкин. Конунда ушбу узгаришларни киритиш тартиби белгилаб берилган.

ссудаларини купайишидан кочиш максадида, уларни бажариш учун маблагни республика бюджетидан максадли субвенция шаклида берилиши керак. · Харажатларни бошкариш ваколотларини белгилаш куйидаги тамойилларга асосан амалга оширилиши лозим: · субсидияланиши (харажат ваколотларини бюджет хизмати истеъмолчиларига максимал якинлиги); · масштабларда иктисод килиш (катор харажатларни марказий даражада амалга ошириш анча кулай ва самарали); · ташки самара хисоби (ҳудудларни бажаришлари зарур булган мажбуриятларини бажарилишида жамиятнинг кизикиши канча юкори булса ёки уларни бажармаслиги эхтимоли натижасида умумий зарар юкори булса‚ марказлаштиришга жалб этиш шунчалик юкори булади.ёки аксинча). Хулоса Ҳудудий иқтисодиёт ва маҳаллий бюджетлар имкониятларини ошириш йўналишлари юзасидан Ўзбекистон Респуб

такомиллаштириш ҳам зарурдир. Мазкур масаланинг ечимини таъминлашда, бизнинг фикримизча, қуйидаги жиҳатлар албатта эътиборга олиниши муҳимдир: - давлат солиқ сиёсатидаги ҳар қандай ўзгариш унинг ҳудудлардаги ижтимой-иқтисодий ҳолат ва бюджет мажбуриятларининг динамикасини, яъни маҳаллий бюджетлар имкониятларининг истиқболлари билан бевосита ҳисоблашиши ва мувофиқлаштирилиши лозим; - маҳаллий бюджетлар солиқли даромадлари аҳамиятининг ўсиб бориши шароитида уларнинг ортириб бажарилишидан солиқ органлари қаторида молия органларининг ҳам бирдай манфаатдорликларини ошириш зарур; - маҳаллий бюджетлар имкониятларини оширишнинг истиқболдаги вазифаларини белгилашда солиқ омилларининг барқарор ва муҳим манба эканлигини, солиқли даромадларнинг мукаммал нисбатларини таъминлаш даркор. 4. Маҳаллий бюдже

Фойдаланилган адабиётлар рўйхати 1. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси. - Т.: Ўзбекистон, 2001. - 39 б. 2. «Бюджети тизими тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонуни. 14.12.2000й. 3. «Давлат бюджетининг ғазна ижроси тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни. 26.08.2004. 4. “Давлат бюджетининг ғазна ижроси тизимини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Президент Қарори. ПҚ-594-сон, 28.02.2007. 5. Каримов И. А. Пировард мақсадимиз озод ва обод Ватан-эркин ва фарофон ҳаёт. Т.: 2001.Т-8. 31б. 6. Каримов И.А., “Банк тизими, пул муомаласи, кредит, инвестиция ва молиявий барқарорлик тўғрисида”- Т.: “Ўзбекистон” нашриёти, 2005, 525 бет. 7. Каримов И.А. Ўзбекистоннинг 16 йиллик мустақил тараққиёти йўли. Тошкент, “Ўзбекистон” нашриёти, 2007 й. 8. Каримов И.А. Мамлакатимиз тараққиёти

19. Ваҳобов А. Ва бошқалар Бюджет-солиқ сиёсати яхлитлиги. Ўқув қўлланма. - Т.: Иқтисод ва молия. 2007. 264 б. 20. Ваҳобов А. ва бошқалар. Давлат молиясини бошқариш. Ўқув қўлланма. - Т.: Иқтисод ва молия. 2008. - 260 б. 21. Ваҳобов А., Т.Маликов “Молия: умумназарий масалалар” ўқув қўлланма Тошкент, “IQTISOD-MOLIYA”, 2008 й. 316 б. 22. Ваҳобов А., Т.Маликов, Молия. Дарслик. Тошкент, “Ношир”, 2011 й. 712 б. 23. Ибрагимов А.К., Сугирбаев Б.Б. “Бюджет назорати ва аудити” ўқув қўлланма Тошкент, info COM.UZ.МЧЖ нашриёти, 2010 й. 120б. 24. Қосимова Г.А., Каримова З.Х. Бюджетдан ташқари фондлар. Ўқув қўлланма.- Т.:”ИҚТИСОД-МОЛИЯ”, 2009 й-212 бет. 25. Маликов Т.С., Жалилов П.Т. Бюджет-солиқ сиёсати . Ўқув қўлланма. – Т.: “IQTISOD-MOLIYA”, 2011. – 450 бет. 26. Маликов Т. Н Ҳайдаров, “Молия: умумдавл

39. Иванова В.В., Ковалова В.В. Финансы. – М.: ТК Велби, 2008. 272 с. 40. Ковалева В.В. «Финансы», Учебник. М.: изд. Проспект, 2008 г.640 стр 41. Нешитой А.С.Финансы, денежное обращение и кредит. Учебник. – М.: “Дашков и К ”, 2010 г. 592 стр. 42. Нешитой А.С. Финансы. Учебник. – М.: “Дашков и К ”, 2009 г. 528 стр. 43. Шаховская Л.С., Хохлов В.В., Кулакова О.Г. и др. Бюджетирование: теория и практика: учебное пособие / – М.: КНОРУС , 2009 г. 400 стр. 44. Интернет сайтлари: www.minfin.ru www.mf.uz www.soliq.uz www.budget.ru www.gov.uz www.mfa.uz

Купить