Islom bank tizimi, uning elementlari va munosabatlari - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	317.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	09 Июнь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Islom bank tizimi, uning elementlari va munosabatlari

Купить

ISLOM BANK TIZIMI, UNING ELEMENTLARI VA MUNOSABATLARI

Mavzuning rejasi: 1. Islom bankini tashkil etish maqsadi va falsafasi hamda jahon islom banklari ijtimoiy amaliyoti . 2. Islom banklari falsafasi shakllanishiga ta’sir etuvchi omillar. 3 . Islom bankining tamoyillari . 4. Исломий банкларнинг узаро муносабат lari. Mavzuga oid taynch tushunchalar (glossariy) Mavzuga oid adabiyotlar

1. ISLOM BANKINI TASHKIL ETISH MAQSADI VA FALSAFASI HAMDA JAHON ISLOM BANKLARI IJTIMOIY AMALIYOTI. Yagona maqsadi foyda olishni ko‘zlagan an’anaviy banklardan farqli ravishda islomiy banklar ikkita muhim omilga , ya’ni din ga va foyda ga tayangan holda faoliyat yuritadi. Islomiy banklarni tashkilot sifatida shakllantirishda islomiy qarashlar an’anaviy banklardan farqli ravishda, masalaning axloqiy tomoni ni shakllantirishga katta e’tibor qaratishi lozim. Axloqiy jihatlar iymon va biznes yuritishning islomiy tamoyillari asosida vujudga keladi.

Agar islomiy bank tizimida faqat axloqiy jihatning o‘zi mavjud bo‘lsa, u holda bank yo‘qotishlarga duch keladi va o‘z faoliyatini tugatishga majbur bo‘ladi. Aksincha, bank uchun faqat foyda olish muhim bo‘lsa, unda tenglik va adolatga tayangan islomiy konsepsiya asoslariga putur yetadi. Shuning uchun, Islomiy bank o‘z tuzilish maqsadiga ko‘ra din, axloqiy qirralar va foyda ko‘rishga e’tibor qaratadigan biznes o‘rtasidagi mutanosiblikni aniqlashi va birlashtirib turishi kerak.

Islomiy banklarning ko‘pchiligi o‘zlarining ijtimoiy majburiyatlarini bajarishga urg‘u beradi. Islomiy banklarning an’anaviy banklardan farqi shunda. An’anaviy banklarda diniy qirraning yo‘qligi ularni ijtimoiy mas’ullikdan soqit etmaydi. Haqiqatda, an’anaviy banklarning turli ijtimoiy dasturlarga e’tibor berish holatlari kam emas. Bunday dasturlar ta’limga, nogironlar muammolariga, aholining kambag‘al qatlami turmush darajasini oshirishga qaratilgan bo‘ladi.

Iordaniyaning islomiy banki Iordaniya ta’lim muassasalariga o‘quv qurollari yetkazib berish va o‘rnatishda ishtirok etib kelmoqda. Bundan tashqari masjidlarga xayriya va badallar to‘laydi, zakot pulini yig‘ishda qatnashadi. Islami Benk Bangladesh ham o‘zining maxsus tashkil etilgan organi –Islamic Bank Foundation fondi orqali turli ijtimoiy tadbirlarni o‘tkazib kelmoqda. Bangladeshda zamonaviy shifoxona, servis markazlari, sotish markazlari va bir necha ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish loyihalari ishga tushirildi. Benk Muamalat Maleyja zakotni taqsimlaydi va “Masix Ada Yan Sayang” – “Hamma ham befarq emas” maxsus dasturini o‘tkazib kelmoqda. Ushbu dastur natijasi o‘laroq, bank moliyaviy madadga muhtoj talabalar uchun mablag‘ yig‘ish tadbirini o‘tkazadi.

2. ISLOM BANKLARI FALSAFASI SHAKLLANISHIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR Tashkilotning falsafasi shakllanishiga ta’sir etadigan omillar ikki ko‘rinishga bo‘linadi: tashqi va ichki omillar. Tashqi omillar qoidaga ko‘ra tashkilotga bog‘liq bo‘lmaydi. Tashqi omillarga misol sifatida tashkilot faoliyat yuritayotgan mamlakat qonunchiligi, atrof-muhit, mijozlar fikri va qarashlari, raqobatchilar faoliyati, iqtisodiy o‘zgarishlar va tabiiy ofatlarni keltirib o‘tish mumkin. Ichki omillar tashkilotning o‘zi tomonidan shakllantirilishi va o‘zgartirilishi mumkin.

Bank boshqaruvi uch konsepsiyaga bog‘liq bo‘ladi: Birinchisi , hissadorlar so‘zsiz o‘z quyilmalaridan yuqori daromad olishni xohlaydilar. Bunday holatda menejment sidqidildan ishlab, investorlar kutayotgan ehtiyojni qondiradi, shunda ta’sischilar bankka “vasiylik”ni davom ettiradi. Ikkinchi konsepsiya mukofotlar olish bilan bog‘liq. Agar menejment taqdirlash olingan foydaga ma’lum darajada bog‘liq deb hisoblasa, u holda uni ko‘paytirish choralari ko‘riladi. Foyda qanchalik katta bo‘lsa, bonus tarzidagi mukofot miqdori ham oshadi va ish haqi yil sayin ko‘payib boradi. Uchinchi konsepsiya omonatchilar yuqori daromadga ega bo‘lishlari lozimligini ta’kidlaydi, aks holda ular bankni almashtirishlari mumkin.

Dunyoda yuzlab islomiy bank muassasalari bo‘lishiga qaramay ularni uch toifaga ajratish mumkin: 1. Islomiy bank mahsulotlari va xizmatlari taklif etuvchi oddiy moliya muassasalari. 2. Bank tarmog‘ida ishlovchi islomiy moliya muassasalari. 3. Islomiy bank mahsulotlari va xizmatlari taklif etuvchi islomiy moliya muassasalari.

1. ISLOM MOLIYASINING ASOSIY TAMOYILLARI  IM real iqtisodiy foyda yaratmasdan yoki yaratishni rag’batlantirmasdan pul topish taqiqlanadi  IMda pulning mohiyatini o’zgartirish, uni ayirboshlash vositasidan savdo qilinadigan mahsulotga aylantirish taqiqlanadi  IMda boshqa tomon uchun yo’qotish va moliyaviy zarar keltirish ortidan pul topish taqiqlanadi  IMda tavakkalchilik qilmasdan (xavf-xatarni zimmasiga olmasdan), astoydil harakat qilmasdan va biror mehnat sarflamasdan pul topish taqiqlanadi

1. ISLOM MOLIYASINING ASOSIY TAMOYILLARI  IMda, o’zi egalik qilmaydigan mol-mulkni sotib pul topish taqiqlanadi  IM da faqat tasodifga tayangan holda pul topish taqiqlanadi  IMda tomonlar o’rtasida xavf-xatarlarni adolatli taqsimlash o’rniga uni o’zgalar zimmasiga o’tkazib yuborish orqali pul topish taqiqlanadi  IMda hayotning barcha asosiy jabhalarida boshqa shaxs va/yoki jamiyatga tahdid soladigan yoki zarar keltiradigan narsalar ortidan pul topish taqiqlanadi

1. ISLOM MOLIYASINING ASOSIY TAMOYILLARI  IMda haqiqiy iqtisodiy foydani yaratish bilan bog’liq bo’lmagan, keraksiz xavf-xatarlarni o’z zimmasiga olish taqiqlanadi  IMda oldini olish mumkin bo’lgan har qanday noaniqlik, mavhumlikka yo’l qo’yish taqiqlanadi  IMda suiste’mol qilish va isrof qilish taqiqlanadi  Taqiqlarning o’zi asl maqsad emasdir, balki faqat umumiy ijtimoiy-iqtisodiy manfaat, muvozanat, barqarorlik, birdamlik, birlik va farovonlikka erishish vositasidir. Qolgan barcha narsalar joizdir.  IMda daromad va boylik nafaqat moliyaviy, balki qandaydir o’zgacha ahamiyat kasb etadi. U baraka yoki sinov, vasvasa va xatto falokat manbai ham bo’lishi mumkin.

2. ISLOM BANKINING ASOSIY TAMOYILLARI  1. Foiz to’lamaslik printsipi (riba)  2. Spekulyativ amallarni moliyalashtirmaslik (maysir)  3. Ortiqcha riskka yo’l qo’ymaslik (g’arar)  4. Adolatsiz ustunlikka ega bo’lmaslik (jol)  5. Korruptsiyaga yo’l qo’ymaslik (rishva )

2. ISLOM BANKINING ASOSIY TAMOYILLARI 1. Foiz to’lamaslik printsipi (riba)  R iba – bu foizga berish va foiz olishdir.  Riba berilgan qarzning qiymatini o’sishi natijasida va foiz ko’rinishida daromad olishni anglatadi.  An’anaviy banklarda berilgan kreditdan foydalanish samaradorligidan qat’iy nazar foiz ko’rinishida daromad olinadi.  Islom banklarida esa, berilgan kreditdan olinadigan daromad kreditdan foydalanish natiajsida olingan foydaga adolatli sherik bo’lish orqali olinadi.

2. ISLOM BANKINING ASOSIY TAMOYILLARI  2. Spekulyativ amallarni moliyalashtirmaslik (maysir)  M aysir – spekulyativ bitim bo’lib, daromad olish maqsadida oldi-sotdi qilishni ko’zda tutadi.  Islom banklariga qimmatli qog’ozlarni daromad olish maqsadida sotib olish va sotishga ruxsat etilmaydi.

2. ISLOM BANKINING ASOSIY TAMOYILLARI  3. Ortiqcha riskka yo’l qo’ymaslik  G’ arar – shartnomaning muddati yoki predmeti noaniq bo’lgan sharoitda o’zi ega bo’lmagan tovarni sotishga qo’yilgan ta’qiqdir.  Shariatda shartnomada noaniqlikning bo’lishi man etilgan.  Shartnomada ma’lumotlar (tovar summasi, tovarning turi, tovarni yetkazib berish muddati, tovar summasini to’lash vaqti, to’lov valyutasi. tomonlarning manzili, nomi) to’liq aks ettirilgan bo’lishi shart.

2. ISLOM BANKINING ASOSIY TAMOYILLARI  4. Adolatsiz ustunlikka ega bo’lmaslik printsipi  Qonunda ruxsat etilgan, ammo shariat qoidalariga zid keladigan natijalarga olib keladigan hamda amaldagi huquqiy me’yorlardan foydalangan holda raqobat kurashida ustunlikka erishishni ta’qiqlash.

ISLOM BANKLARIDA VALYUTA AYIRBOSHLASH OPERATSIYALARI • Valyutalarni ayirboshlash arab tilida «as-sarf» deyiladi. • Islom huquqi bo’yicha taniqli olimlarning xulosalariga ko’ra, valyutalarni ayirboshlash shariat talablariga zid emas. Buning sababi shundaki, birinchidan, valyutani ayirboshlovchilar o’zlari oladigan valyutani bir joyning o’zida bir vaqtda oladilar; ikkinchidan, valyuta ayirboshlash operatsiyalarida muddatni kechiktirib to’lashga yo’l qo’yilmaydi. • Shariatda pulni kechiktirib to’lash sudxo’rlik hisoblanadi (riba).

3. ISLOM BANKI TAMOYILLARI BILAN BOG’LIQ BO’LGAN MUNOZARALI HOLATLAR  1. Traditsion Markaziy bankning nazorati ostida bo’lgan islom banklarida (Rossiya, Turkiya, Qozog’iston va boshq.) amaliyot bilan tamoyillarni talqin qilishda farq yuzaga keladi.  Agar islom banklari islom Markaziy bakinining nazorati ostida bo’lsa (Sudan, Eron, Pokiston) tamoyillarni talqin qilishda amaliyotdan farqlanishlar yuzaga kelmaydi. Chunki, islom Markaziy banklari shariat talablari asosida faoliyat yuritadi.

3. ISLOM BANKI TAMOYILLARI BILAN BOG’LIQ BO’LGAN MUNOZARALI HOLATLAR  3. Korruptsiyaga yo’l qo’ymaslik (rishva) tamoyili bilan bog’liq bo’lgan munozarali holatlar  Islom banklari orqali o’tkazilayotgan ayrim pul o’tkazmalari terrorizmga qarshi kurashuvchi davlat organlari va xalqaro tashkilotlar tomonidan noqonuniy deb hisoblanmoqda.  Xalqaro pul o’tkazmalari tizimlari 5-10% miqdorida komissiya olsa, islom banklari orqali pul o’tkazuvchilar 1-2% komission to’lov oladi.

1-ISLOMIY BANKLAR VA ULARNING MIJOZLARI BILAN O’ZARO MUNOSABATI. 2-PUL MABLAG’LARINI YETKAZIB BERUVCHILAR BILAN O’ZARO MUNOSABATI 3-MABLAG’LAR ISTE’MOLCHILARI BILAN O’ZARO MUNOSABATI. Исломий банкларнинг узаро муносабат lari

E’tiboringiz uchun rahmat

Купить