Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 1.2MB
Покупки 0
Дата загрузки 23 Сентябрь 2019
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Литература

Продавец

Bohodir Jalolov

Ismoilbek G'aspirali

Купить
I S M O I L B E K G A S P I R A L I ( 1 8 5 1 - 1 9 1 4 ) И С М О И Л Б Е К Г А С П Р И Н С К И Й . . . , . , х о зи р ги м а д р а са л а р и л м х о н а эм а с к о р и х о н а М а к са д х а м , . 1 5 - 2 0 у су л х а м к о р и л и к к ў р к о р и л и к У н и н г за х х у ж р а л а р и д а 3 - 4 й и л д а о л и н а д и га н б и л и м н и за м о н а в и й ў к у в ю р т л а р и д а й и л д а . ? эга л л а ш м у м к и н И н со н н и н г у м р и ш у к а д а р к а д р си зм и Б У Н О М Ю З Й И Л М У Қ А Д Д А М Т У Р К И Й Д У Н Ё Д А Г И Э Н Г М А Ш Ҳ У Р Н О М Э Д И . У Н И Қ А Ш Қ А Р Д А Н Л О Н Д О Н Г А Ч А , С А Н К Т -П Е Т Е Р Б У Р Г Д А Н Б О М Б Е Й Г А Ч А Б И Л А Р Э Д И Л А Р . У Ч И Қ А Р Г А Н “ Т А Р Ж И М О Н ” Г А З Е Т А С И Н И Н Г 1 9 0 8 Й И Л Д А Г И 2 5 Й И Л Л И К Т Ў Й И Д А Х И Т О Й Н И Н Г “ Т А Р А Н Ч А ” С И Д А Н Т А Б Р И К Т Е Л Е Г Р А М М А С И К Е Л Г А Н . 1 9 1 1 Й И Л Д А У Н И Н Г “ Х Ў Ж А И С И Б Ё Н ” (“ Б О Л А Л А Р М У А Л Л И М И ” ) К И Т О Б И Б О М Б Е Й Д А Б О С И Л Д И . М У А Л Л И Ф Н И Ҳ И Н Д И С Т О Н Г А Т А К Л И Ф Э Т А Д И Л А Р . Б И Р Й И Л О Л Д И Н Э С А Ф Р А Н Ц И Я Н И Н Г Э Н Г Э Ъ Т И Б О Р Л И Ж У Р Н А Л Л А Р И Д А Н “ Р Е В Ю Д Ю М О Н Д Е М У С У Л М А Н ” У Н И Н Г М И Л Л А Т О Л У в а ф о т э т га н 1 9 1 4 й и л н и н г 1 1 с е н т я б р и д а м а ш ҳ у р Н а р и м о н Н а р и м о н о в ё з а д и : “ М и л л а т И с м о и л б е к к а б и қ а ҳ р а м о н л а р и н и у н у т с а , ў з ҳ а ё т и н и б а р б о д э т а ж а к д и р ” У ти риклиги д аёқ м и ллатнинг отаси, раҳнам оси д еган ном олд и. Уни нг энг катта хи зм ати Руси я сарҳад ид а яш аб турган, лекин зам оннинг зайли би лан бир-бирид ан узоқ туш ган (тўғрироғи , узоқлаш тири лган) ва бегоналани ш д араж аси га етган турки й халқларни бир- би рига тани тд и. Беҳбуд и й сўзлари билан айтганд а, “Русияд аги бутун турк-татар халқларини ж уд а оз тарихи й м уд д атд а хайр-хўш ли к й ўли билан яхлит бир м и лли й оилага би рлаш тирм оққа ноил бўлд и ”. Ш арқ халқлари м аъ навий ҳаётид а, хусусан, м актаб- м аори ф ид а чи накам и нқилоб ясаган, “усули ж ад ид ” ном и билан тарихга ки рган “усули савти я”ни бош лаб берд и . ХХ аср Ш арқининг энг м аш ҳур, энг тараққи йпарвар ҳаракатчили ги га ж ад ид чиликка асос солд и. У Б А Р Ч А Т У Р К И Й Х А Л Қ Л А Р Н И Я Х Л И Т, Я ГО Н А М И Л Л А Т Д Е Б Б И Л Д И . У Л А Р Н И Ҳ А М И Л М -М А Ъ Р И Ф А ТД А , Ҳ А Қ -Ҳ У Қ У Қ Д А Д У Н Ё Н И Н Г ТА РА Қ Қ И Й Қ И Л ГА Н М И Л Л А ТЛ А Р И Б И Л А Н Т Е Н Г, Б А Қ А М Т И К Ў Р М О Қ Н И О Р З У Қ И Л Д И . Б У Т У Н А Қ Л И -В У Ж У Д И Н И М А Н А Ш У М У Қ А Д Д А С И Ш ГА -М И Л Л А Т Н И Н Г Р А В Н А Қ И В А М У Ҳ О Ф А З А С И Й ЎЛ И ГА С А Р Ф Э ТД И . Б У Ш У Н Ч А К И М У ТА А С С И Б О Н А Б И Р О Р З У Э М А С , З А М О Н А С И Н И Н Г Б А Л А Н Д -П А С Т И Д А Н Х А Б А Р Д О Р, ТА Р И Х В А ТА Қ Д И Р И Н И Т Е Р А Н А Н ГЛ А ГА Н , Ш А Р Қ Н И Ҳ А М , ҒА Р Б Н И Ҳ А М Б А Б Б А РА В А Р Б И Л ГА Н В А Б А Б Б А Р А В А Р К Ў Р ГА Н Б И Р К И Ш И Н И Н Г А Н И Қ В А Р Е Ж А Л И Х А Т Т И -Ҳ А Р 1987 йилда “Звезда Востока” журнали Л.Климовичнинг у ҳақдаги “Маърифат хизматида” мақоласини берди. “Йилдиз” 1989 йилда “Таржимон”нинг мундарижасини эълон қилди. 1990-91 йилларда марҳум С.Гафаровнинг у ҳақдаги монографиясини босиб чиқарди. “Ўзбекистон адабиёти ва санъати”да (1991 йил 15 март) Ш.Турдиевнинг мақоласи чиқди. Булар орасида С.Гафаров тадқиқоти, у тўплаган қимматли материаллар буюк маърифатчининг ҳаёти ва ижод йўлини ўрганишда, айниқса, кутубхоналардан тўла нусхасини топиш деярли мумкин бўлмаган “Таржимон” материллари билан танишишда бирдан бир манба бўлиб турибди. 1 9 9 1 й и л д а С и м ф е р о п о л д а И с м о и л б е к Г а с п р и н с к и й т а в а л л у д и н и н г 1 4 0 й и л л и г и г а б а ғ и ш л а н г а н х а л қ а р о а н ж у м а н б ў л и б ў т д и . Д у н ё н и н г т у р л и м а м л а к а т л а р и д а н у ч ю з г а я қ и н к и ш и и ш т и р о к э т д и . 9 0 т а м а ъ р у з а т и н г л а н д и . Ў з б е к и с т о н д а н ф а й л а с у ф Қ .Х о н а з а р о в , а д а б и ё т ш у н о с Ш .Т у р д и е в м а ъ р у з а б и л а н қ а т н а ш д и . М а ҳ м у д х ў ж а Б е ҳ б у д и й “ И С М О И Л Б Е К Ҳ А З Р А Т Л А Р И ” М а р ҳ у м х о д и м у л м и л л а т И с м о и л б е к ҳ а з р а т л а р и 1 2 6 8 ҳ и ж р и й , м у т о б и қ 1 8 5 1 м и л о д и я с а н а с и н д а Қ и р и м н и н г Ғ а с п р а қ а р и я с и н д а д у н ё ғ а к е л и б , М а с к а в э ъ д о д и й а с к а р и й м а к т а б и н д а ў қ у г а н . А н д а н с ў н г р а И с т а н б у л в а П а р и ж г а а м а л и й в а н а з а р и й и к м о л и т а ҳ с и л э т и б , Р у с и я ғ а қ а й т и б , « Р у с и я д а м у с у л м о н л а р » н о м р у с ч а б и р к и т о б ё з и б , Р у с и я м у с у л м о н л а р и н и н г и л м и й , и ж т и м о и й в а с и ё с и й ҳ ю л л а р и д а н б а ҳ с в а Р у с и я м у с у л м о н л а р и н и ҳ и м о я э т г а н . Ҳ и ж р и й 1 2 9 7 , м и л о д и й 1 8 8 0 са н а си н д а Қ и р и м н и н г м у су л м о н м а д р а са си н д а р у с ч а м у а л л и м т а й и н л а н га н д у р л а р . 1 8 8 3 м и л о д и я 1 0 а п р е л д а н б о ш л а б м ў ъ т а б а р « Т а р ж у м о н » ға р р о ж а р и д а си н и м и л л а т и и сл о м в а т у р к л и к х и з м а т и у ч у н ч и қ а р га н , В а м у су л м о н л а р н и н о д о н қ и см и т а р а ф и д а н и з о в а ж а ф о л а р ч е к к а н . Қ а ш ш о қ л и г и са б а б л и ў з и в а х о т и н и и л а « Т а р ж у м о н » н и ё з м о қ , т а р т и б э т м о қ , ҳ а р ф т е р м о қ в а п о ч т а ға т о п ш и р м о қ т ў ғр и си н д а ги о ғи р и ш л а р н и и ш л а га н в а ҳ а т т о , б а ъ з а н б о см а х о н а н и н г м о ш и н а ч а р х и н и ў з л а р и к Хулоса, Исмоилбек ҳазратлари сулс асрдан зиёда айём тадрисинда милйўнлар ила мусулмонларға доимо дарс берди. Энди илалабад анинг афкори ва руҳи ададсиз ва ниҳоясиз мусулмонларға дарси урфон берар… Хулоса, Русия мусулмонлари ичинда мундай бир зот келган йўқдур. Ана ушбу зоти ноёб ушбу сана бешинчи зулқаъда — 12 сентябрда бу олами фонийдан рихлат этиб, бутун дунё мусулмон уърафоларини асири ёс ва алам этди. Раҳматуллоҳи алайҳи раҳматан ва асъатан. «Ойна» журнали, 1914 йил, 50-сон, 1186—1188-бетлар Четда 1950 йилда у ҳақда Бурбил деган киши, докторлик диссертацияси ёзган ва Гамбургда китоб босдирган. Америкалик Эдвард Жеймс Лаззери диссертацияси 1973 йилда “И.Гаспринский ва Русияда мусулмон модернизми” номи билан Вашингтонда босилиб чиққан. 80-йилларда эса Туркияда Нодир Давлат ва Меҳмет Сарой нинг у ҳақдаги монографиялари дунё кўрди. 1991 йилда Тошкентда Э.Аблаевнинг “Исмоил Гаспринский-гуманист, просветитель, педагог” рисоласи босилди. Кейинги тадқиқотлардан бири Хоқон Қримлининг “Қрим татарларида миллий кимлик ва миллий ҳаракатлар (1905-1916)” (Анқара,1996) китобидир. Гаспринский Туркистонга биринчи саёҳатини 1893 йил май ойида бошлайди. Бу сафардан кўзланган мақсад, Гаспринскийнинг ёзишича, Туркистоннинг ҳақиқий тарихи ва ўша даврдаги аҳволи билан яқиндан танишиш бўлган. Гаспринский сафар давомида яна маҳаллий мусулмон зиёлилари билан танишиш ҳамда улар орасидан ўз маслакдошларини топишни; “Таржимон”ни ўлкада кенг тарғиб қилиш ва янги обуначиларга эга бўлишни; янги усул мактаби очишни режалаштиради. Сафардан сўнг “Таржимон” саҳифаларида эълон қилинган саёҳат кундаликларида Гаспринский Туркистонда бўлган учрашувлари, суҳбатлари ҳақида батафсил маълумот бермайди. Ва бундай ҳолатни газета имкониятлари чекланганлиги билан изоҳлайди. Америкалик олим Лаззеринининг қайд этишича, Гаспринскийнинг Туркистонга сафаридан кўзланган асосий мақсад рус ва маҳаллий ам 2 0 1 4 й и л - И с м о и л Г а с п и р а л и х о т и р а с и й и л и . Зайнобид д ин А бдураш идов “УСТО ЗИ М УА ЗЗА М ” Т у ғ и л д и м м е н О в ч и к ў й д а , М и н г са к к и з ю з эл л и к б и р д а . М а к о н и м д и р Б о ғ ч а са р о й , М о зо р и м , к и м б и л а р , қ а е р д а ? И см оил Гаспринский Исмоил Гаспринский ХХ аср бошларида нафақат Россия мусулмонлари, балки бутун Шарқда машҳур ва номи чиққан шахслардан бири эди. XIX аср охири ХХ аср бошларида кечган ижтимоий-cиёсий жараёнларнинг ўртасида бўлган Гаспринский ҳаётлик вақтидаёқ “миллатнинг отаси” деган ном олгани бежиз эмас. Россия империяси ҳудудида истиқомат қилган туркий халқлар орасида миллий матбуот, янги адабиёт ва адабий тил шаклланишида унинг ҳиссаси буюк. Беҳбудийнинг таъбири билан айтганда “миллатни уйғотиш, дунёдан, сиёсат оламидан, маданий миллатлар ҳолидан хабардор қилиш учун 35 йил меҳнат қилган, ҳар ерда мусулмонларни замонавий маданият, илм-фан, саноат, тижорат ишларига ва маданиятга тарғиб қилган” шахс ҳам “Россиядаги минглаб янги усул мактабларининг муаллим ва ўқувчилари, собиқан нашр бўлган ва ҳозирда нашр 1876 йили Гаспринский биринчи марта ўз номзодини Боғчасарой шаҳар Думаси депутатлигига номзод қилиб кўрсатади. Бу сайловда у олган овозлар сони бўйича иккинчи ўринни эгаллайди. У вақтдаги қонунлар сайловда юқори натижа олган аммо сайланмаган номзодга катта имтиёз берар эди. Шу сабабдан ҳам, украиналик олим Виктор Ганкевичнинг аниқлашича, у 1878 йили март ойида вафот этган бир депутат ўрнига шаҳар Думаси депутатлигига сайланади. Орадан бир ой вақт ўтиб Гаспринский ўз номзодини эълон қилинган шаҳар ҳокими сайловига қўяди. Сайловда Гаспринский овозлар бўйича тўртинчи ўринни эгаллади. 1878 йилнинг ноябрида бўлиб ўтган шаҳар ҳокими ўринбосари сайловида Гаспринский ғолиб чиқади ва шаҳар ҳокимлигининг Ёзув ишларини бошқариш ва кузатиш Бўлимига бошлиқ этиб тайинланади. В.Ганкевичнинг таъкидлашича, 1879 йил ноябрь бошларида, ёзади В.Ганкевич, — Гаспринский вилоят губернаторига нусха кўчириш ускунасини сотиб олишга рухсат сўраб мурожаат қилади ва рухсат олади. Гаспринский ўз аризасида бу ускуна ёрдамида “турли эълонлар, иш қоғозлари, таклифномалар, кичик ёрлиқлар ва шунга ўхшаш кичик ҳажмдаги” полиграфик маҳсулот чиқариш истагини билдиради. Орадан кўп ўтмай, яъни 1897 йил ноябрь ойининг охирида Гаспринский вилоят губернаторига янги ариза билан мурожаат қилади ва бу сафар у тўлақонли типографик ускуна сотиб олиш истаги билан чиқади. У ўзининг бу истагини қуйидагича ифодалайди: “Татар ёзувида нашр қиладиган босмахона ускуналар фақат Қозон ва Петербург шаҳарларида бўлганлиги сабабли мен бир неча татарча китобларни чоп қилишга қийналмоқдаман. У шаҳарларга менинг китобларим ва таржималарим Айни вақтда Гаспринский Тифлисда, ака-ука Унсизодалар тарафидан нашр қилинаётган “Зиёи Кафказия” газетасида Россия ҳудудида истиқомат қилаётган мусулмон миллати ўз муаммоларини муҳокама қилиш имкониятини берувчи миллий матбуот органига эга бўлиши кераклиги ҳақида мақола беради. Гаспринский матбуотни “миллатнинг тили” ва у орқалигина миллат ўзини ҳимоя қила олиши мумкинлигига урғу беради ва “қисқасини айтганда ўз матбуоти ва адабиётига эга бўлмаган миллат кўр ва соқов одамга ўхшайди”, деб ёзади. Г а с п р и н с к и й г а з е т а с а ҳ и ф а л а р и д а и н г л и з л а р н и н г X IX а с р д а г и б о с қ и н ч и л и к с и ё с а т и н и т а н қ и д қ и л а р э к а н , р у с л а р н и н г ҳ а м б у с о ҳ а д а г и и ш л а р г а и ш о р а қ и л а д и . “ Т а р ж и м о н ” н и н г 1 8 8 7 й и л г и с о н л а р и д а н б о ш л а б э ъ л о н қ и л и н г а н “ Ф а р а н г и с т о н м а к т у б л а р и ” в а “ С у д а н м а к т у б л а р и ” р о м а н л а р и д а Г а с п р и н с к и й т о ш к е т л и к м а д р а с а т а л а б а с и , с а й ё ҳ М у л л а А б б о с н о м и д а н ў з с и ё с и й қ а р а ш л а р и н и и ф о д а э т д и . М у л л а А б б о с П а р и ж д а э к а н , “ и н г л и з л а р н и н г М и с р б и л а н н а д и н и й в а н а қ а р д о ш л и к б о ғ л и қ л и г и б о р Гаспринский Туркистонга бўладиган сафари олдидан “Таржимон”да ўлка ҳаёти, тарихи ва географиясига оид туркум мақолалар беради ва газета ўқувчиларини Туркистон билан ошно қилади. Айниқса Гаспринскийнинг Бухоро амирлиги ҳақидаги мақолалари анча маълумотларга бой эди. Муаллиф Бухоронинг буюк ўтмиши, мадрасалари ва ҳукмдорлари борасида анча қизиқарли фактларни келтиради. 1893 йилнинг февраль ойида Бухоро амири Абдулаҳадхон (1859-1910) Петербург сафаридан қайтишда Боғчасаройга келади. Юксак меҳмонни кутиб олувчилар қаторида Гаспринский ҳам бор эди. Бу икки шахс 1883 йилдан эътиборан ғойибона таниш эдилар. Ўшанда валиаҳд бўлган Абдулаҳадхон Гаспринскийга “Таржимон”га обуна бўлиш истаги битилган телеграмма юборган эди. Орадан 10 йилдан сўнг улар кўришишга муваффақ бўлишди. Бу кўришув натижасида Бухорода Гаспринский мактаб ва мадрасаларга бориб, у ердаги ҳаёт билан танишади. Ўқувчи ва талабалар билан суҳбат қилади. Бухорода 4 кун бўлгач Гаспринский Самарқандга қараб йўл олади. Самарқандда ҳам у биринчи навбатда рус маъмуриятига учрайди. Уни Самарқанд ҳарбий губернатори граф Ростовцев қабул қилади. Гаспринский губернатор билан бўлган ярим соатлик учрашув давомида у билан ўзини қизиқтирган барча масалалар: газетадан мактабгача суҳбатлашиб улгуради. Суҳбатдан таъсирланган губернатор “Таржимон”га обуна бўлиш истагини билдиради ва Гаспринскийга мактаблар борасида батафсил маълумот олиш учун шаҳардаги рус-тузем мактаби ўқитувчиси билан учрашишни маслаҳат беради. Афсуски, мактабларда ёзги таътил бўлганлиги сабабли Гаспринский губернатор айтган муаллимни топа олмайди. Самарқандда ҳам 4 к Т у р к и с т о н ж а д и д л а р и д а н ф а р қ л и р а в и ш д а И с м о и л Г а с п и р а л и Р о с с и я х у к у м а т и г а қ а р ш и э м а с э д и , б а л к и б у қ у д р а т л и д а в л а т б и л а н б и р г а л и к д а р и в о ж л а н и ш н и т а к л и ф э т г а н ... Т у р к и с т о н ж а д и д л а р и э с а Р о с с и я г а қ а р а м б ў л и б я ш а ш г а қ а р ш и б ў л г а н л а р . У м у м а н Т у р к и с т о н ж а д и д л а р и н и 3 г у р у х г а б ў л и ш м у м к и н : б и р и н ч и л а р и Р о с с и я х у к у м а т и г а қ а р ш и л а р ш у н и н г у ч у н Т у р к и с т о н д а н қ о ч и б х о р ж д а я ш а д и л а р , и к к и н ч и л а р и х а м Р о с с и я г а қ а р ш и ш у н и н г у ч у н у л а р з ў р а в о н л а р г а қ а р ш и М и л л и й О з о д л и к Х а р а к а т E ` t i b o r u c h u n t a s h a k k u r
Купить
  • Похожие документы

  • Fitrat dramaturgiyasi
  • «Saddi Iskandariy» dostoni
  • Abdulhamid Cho'lponning «Kecha va kunduz» romanida realizm
  • Adabiyotshunoslik tarixi va tarixiylik omillari
  • Abdulla Qahhorning «Sarob» romanida mazmunni ifodalovchi konsepsiyalar

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha