Iste’molchining xulq-atvori nazariyasi - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	26 Декабрь 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Iste’molchining xulq-atvori nazariyasi

Купить

Kardinalistik tushuncha Iste'molchi ma'lum bir tovarga ega bo'lish istagini uning foydaliligini miqdoriy baholash orqali ifodalashi mumkin. Tovarning foydaliligi - bu iqtisodiy tovarning bir yoki bir nechta inson ehtiyojlarini qondirish qobiliyati. Foydalilik sub'ektiv toifa bo'lganligi sababli, uni baholash uchun miqdoriy yondashuv tarafdorlari "foydalilik" tushunchasini kiritdilar. Util ( util) - tovarni iste'mol qilishdan qoniqishning xayoliy o'lchov birligi. Iste'molchi tomonidan olingan foydalilik va iste'mol qilingan tovarlar miqdori o'rtasidagi bog'liqlik foydalilik funktsiyasi deb ataladi. I gipotezadan kelib chiqadiki, har bir tovar turi iste'molchi uchun umumiy va chegaraviy foydalilikka ega.

Utility funktsiyasi Ma'lum bir vaqtda iste'mol qilingan tovarlarning barcha birliklaridan (to'plamlaridan) umumiy qoniqish deyiladi umumiy foydalilik (TU - umumiy foydalilik) . Yordamchi funktsiyani quyidagicha ifodalash mumkin: TU = f(Q A , Q B , …,Q Z ) , Bu yerda Q A , Q B , …, Q Z - iste'mol hajmi vaqt birligi uchun A, B, Z tovarlari .

Umumiy foydalilik Q 1 qiymatiga ko'tariladi (E - maksimal nuqta, to'yinganlik nuqtasi deb ham ataladi ), shundan so'ng u pasayishni boshlaydi ("foydalilik" "zararlilikka" aylanadi). Mahsulotning ma'lum hajmidan boshlab umumiy foydalilikning kamayishi xo'jalik yurituvchi sub'ektning o'sib borayotgan tovarlar hajmini iste'mol qila olmasligi va ularni saqlash uchun sharoit yo'qligi sababli sodir bo'ladi. Muayyan hajm Q 0 ga yetmasdan oldin, umumiy foydalilikning oshishi ham pasayish tezligida ( 0DC segmenti) ham, tezlashuvchi sur'atda ham ( 0BC segmenti) sodir bo'lishi mumkin .

Marjinal foydalilik Chekka foydalilik ( MU - marjinal foydalilik) - bu tovar iste'moli bir birlikka ko'payganda tovarning umumiy foydaliligining oshishi. yokiQ TU MU    Q TU MU   

Gossenning birinchi qonuni Tovarning marjinal foydaliligi pasayadi, ya'ni. ma'lum bir vaqtda olingan ma'lum turdagi imtiyozlarning har bir keyingi birligining foydaliligi oldingi birlikning foydaliligidan kamroq. Gossenning birinchi qonuni deb ataladigan bu bayonot odamlarning ehtiyojlari qondirilishini nazarda tutadi.

Umumiy va marjinal foydalilikning o'zgarishi ' nuqtadagi chegaraviy foydalilikning qiymati (segmentning uzunligi 0F ) A nuqtadagi TU egri chizig'iga teginish tangensiga teng. B nuqtasida umumiy foydalilik qiymati maksimal darajaga etadi va chegaraviy foydalilik qiymati nolga etadi. Bundan tashqari, iste'mol qilinadigan mahsulot miqdori ortishi bilan umumiy foydalilik kamayadi va chegaraviy foydalilik salbiy bo'ladi. C' nuqtada maksimal darajaga yetib , keyin pasayishni boshlagan vaziyat tasvirlangan .

A. Smit paradoksining yechimi Nima uchun suv, garchi u eng yuqori foydalanish qiymatiga ega bo'lsa-da, ozgina almashinuv qiymatiga ega? Nima uchun oddiy odam uchun unchalik foydali bo'lmagan olmos eng yuqori ayirboshlash qiymatiga ega? umumiy foydalilik bilan emas, balki marjinal foydalilik bilan belgilanadi . Inson hayoti uchun juda muhim bo'lgan suvning umumiy foydasi yuqori. Ammo ko'p miqdorda suv iste'mol qiladigan odamlarning ko'pchiligi uchun suv juda kam foyda keltiradi, chunki ... Oddiy sharoitlarda suv juda ko'p. Boshqa tomondan, olmoslarning umumiy foydaliligi ancha past, ammo marjinal foydaliligi ancha yuqori, chunki... ulardan bir nechtasi bor. Chegara foydalilikning o'zi muammoning faqat bir tomonini ko'rsatadi: suvning chegaraviy foydalilig

Gossenning ikkinchi qonuni Iste'molchi o'z byudjetini sotib olingan tovarlar jamidan maksimal foyda oladigan tarzda sarflaydi. Ushbu maqsadga erishish uchun iste'molchi Gossenning ikkinchi qonuniga amal qiladi : maksimal foydalilik shunday xarid tuzilmasi bilan ta'minlanadi, bunda tovarning marjinal foydaliligi uning narxiga nisbati barcha tovarlar uchun bir xil bo'ladi: bu yerda a, b, c, …, n turli iste’mol tovarlari ;  - pulning chegaraviy foydaliligi.      n n c c b b a a P MU P MU P MU P MU ...

Ordinalistik tushuncha Ordinalistik kontseptsiyada iste'molchi tovarlarning alohida birliklarini emas, balki to'plamlarni (iste'mol savatlarini) baholaydi va taqqoslaydi.

Befarqlik egri chizig'i Befarqlik egri chizig'i iste'molchilar tomonidan teng ravishda afzal qilingan bir qator tovarlar to'plamini bog'laydigan chiziqdir. Befarqlik egri chizig'i teng foydalilik egri chizig'i deb ham ataladi. kontur).

124.7 Indifferent Misol 1. Imtihon uchun qo'shimcha vaqt va qo'shimcha o'quv materialini tanlash Misol 2. Kvartira sotib olayotganda joylashuv va joyning qulayligi o'rtasida tanlov Misol 3. O'z-o'zidan

Befarqlik xaritasi Binobarin, befarqlik egri chizig'i kelib chiqishidan qanchalik uzoqda joylashgan bo'lsa, farovonlik darajasi shunchalik yuqori bo'ladi.Ikki tovar fazosidagi barcha befarqlik egri chiziqlari befarqlik xaritasini tashkil qiladi. Bu iste'molchining xohish-istaklarini aniq ifodalaydi va har xil tovarlarning har qanday ikkita kombinatsiyasiga bo'lgan munosabatini taxmin qilish imkonini beradi.

144.7 Befarqlik egri chiziqlari standart turi va ularning xususiyatlari  Uzluksiz funktsiya;  Har qanday nuqta orqali o'zingizning befarqlik egri chizishingiz mumkin;  Xuddi shu befarqlik xaritasiga tegishli egri chiziqlar hech qachon kesishmaydi .  Befarqlik egri chiziqlari ortib borayotgan maydonlarga ega emas

15Befarqlik egri chiziqlarining xossalari (izo)...  1) Yuqorida va boshqasining o'ng tomonida joylashgan befarqlik egri chizig'i ma'lum bir iste'molchi uchun afzalroq tovarlar to'plamini ifodalaydi.

Befarqlik egri chiziqlarining xossalari (izoitlar)  2) Befarqlik egri chiziqlari manfiy qiyalikka ega. U

17Befarqlik egri chiziqlarining xossalari (izo)...  3) Befarqlik egri chiziqlari kesishmaydi IN A BILAN

18Marjinal almashtirish darajasi ( MRS) Y U Y 1 - ∆y Y2 0 + ∆ x X 1 X 2 X A B TO Tangent U egri chizig'iga B nuqtasida

Agar X tovar birliklari sonini x o‘qida, Y tovar birliklari sonini esa ordinatalar o‘qi bo‘yicha chizsak, u holda  Y/  X yoki d Y /d X nisbati almashtirishning chegaraviy tezligini tavsiflaydi ( yoki Y ni X bilan almashtirish: MRS XY - Y ni X Y MRS XY    

Grafikda MRS 2 dan ( A va A' nuqtalari hududida ) 1/3 gacha ( B va B' nuqtalari sohasida ) kamayadi.

Befarqlik egri chiziqlarining turlari Befarqlik egri chiziqlari turli shakllarda bo'lishi mumkin: mutlaqo almashtiriladigan tovarlar uchun M R S = const. Bunday holda, befarqlik egri chiziqlari to'g'ri chiziqlar shaklini oladi. Odatda, bunday mahsulotlar bir mahsulotga tenglashtiriladi (Curve U1). Egri U2 - tovarlarni umuman almashtirib bo'lmaydi bir-biriga (o'ng va chap poyabzal). Bunday mahsulotlar bir-birini qat'iy ravishda to'ldiradi MRS = 0 U3 egri chizig'i shuni ko'rsatadiki, iste'molchi qancha ko'p tovarga ega bo'lsa, u shunchalik ko'p tovarga ega bo'lishni xohlaydi. Befarqlik egri chizig'i konkavdir kelib chiqishiga.

224.8 Nostandart befarqlik egri chiziqlari  Keraksiz q 2 q 1

234.8 Nostandart befarqlik egri chiziqlari  Neytral q 2 q 1

Byudjet cheklovi Xo'jalik yurituvchi sub'ekt o'z faoliyatida maksimal foydalilikka erishishga intiladi. Biroq, uning imkoniyatlari, qoida tariqasida, cheksiz emas, ya'ni sub'ektning o'z xohish- istaklarini qondirish qobiliyati byudjet cheklovi yordamida aniqlanadi . Jismoniy shaxsning byudjeti daromad bilan belgilanadi ( I ). Agar xo'jalik yurituvchi sub'ektning daromadi sotib olishga sarflanadi deb hisoblasak faqat ikkita tovar ( X va Y ) tegishli narxlarda P X va P Y keyin byudjet cheklash quyidagicha ifodalanishi mumkin: Byudjet to'plamidagi barcha mahsulot to'plamlari mavjud iste'molchi va ushbu to'plamdan tashqarida (yuqorida va o'ngda) kirish mumkin emas.Y P X P I Y X     X P P P I Y Y X Y   Y P P P I X X Y Y  

25Iste'molchi byudjetining cheklanishi  Iste'molchi byudjyeti hududi iste'molchilarga taqdim etiladigan iste'molchilar to'plamlari maydoni q 2 q 1 I/p 1I / p 2

26Byudjet chegarasi : I = P X • X + P Y • Y Y Narxning o'zgarishi Y I/P Y I/P X X

Byudjet chizig'ini ofset a) daromad I' <I (P = const ) ga kamaysin . Shuning uchun, byudjet chizig'ining qiyaligi (P X /P Y ) = const. Bunday holda, byudjet chizig'ining I ga parallel siljishi sodir bo'ladi . Daromad oshgani sayin men yuqoriga siljiyman; b) faraz qilaylik, I va P X = const, P Y esa P ' Y <P Y ga kamaygan . Bunday holda, iste'molchi o'zining butun daromadi bilan bir xil miqdordagi X tovarni sotib olishi mumkin bo'ladi va u o'zining butun daromadi bilan ko'proq Y tovar sotib oladi (1/P ' Y ).

28Iste'molchi uchun optimal BAFARLIK HARITASI  kerakli tovarlar BUDJET HAYoDI  mavjud tovarlar Iste'molchining OPTIMUM • Iste'molchi uchun mavjud bo'lgan eng kerakli tovarlar to'plami

294.10 Optimal iste'molchi  Grafik tasvir A B 1BI L A Nq 2 q 1B 2

Iste'molchining optimal (muvozanat). Iste'molchini ma'lum narxlarda va byudjetdan maksimal darajada qondirishni ta'minlaydigan xaridlar assortimentini aniqlash uchun uning befarqlik xaritasida byudjet chizig'ini chizish kifoya. Byudjet chizig'ining befarqlik egri chizig'i bilan teginish nuqtasini ko'rsatadi sotib olingan tovarlarning kerakli to'plami uchun . Grafikda bir nechta befarqlik egri chiziqlari ko'rsatilgan - U 1 , U 2 , U 3 . • Egri U1 byudjet chizig'ini kesib o'tadi va shuning uchun iste'molchi uchun suboptimal yechim hisoblanadi. • ma'lum byudjet uchun iste'molchining farovonligi maksimal darajaga ko'tariladigan D nuqtasini topishimiz mumkin . • U3 egri chizig'i U2 dan yuqori tartibli egri chiziqdir, lekin u by

A B A B P P MRS  ,

Iste'molchi muvozanatini befarqlik egri chizig'i va byudjet cheklovi o'rtasidagi tangens sifatida ifodalash, iste'molchi ikkala tovarning ijobiy miqdorini sotib olsa, amal qiladi. Agar mahsulot X juda qimmatga tushadi, muvozanat B nuqtasida erishiladi ordinat o'qi bo'yicha ( b ) . Aksincha, agar Y narxi sezilarli darajada oshsa , yechim x o'qi bo'yicha C nuqtasi bilan ifodalanadi. B va C nuqtalari byudjet cheklovlarining "burchaklarini" ifodalaganligi sababli, bu yechimlar burchakli eritmalar deyiladi ichki (yoki "normal") yechimdan farqli o'laroq (a) . burchak qarori iste'molchi tovarlardan birini iste'mol qilmaganda yuzaga keladi. Optimal iste'molga B (b) nuqtada MRS < R X / R Y , va C (b) nuqtasida - MRS > R X / R Y shartid

Daromad-iste'mol egri chizig'i o'sishi byudjet chizig'ining yuqoriga o'ngga siljishi va iste'molchining yuqori befarqlik egri chizig'iga o'tishini anglatadi. Shunga o'xshash natija ikkala tovarning narxi pasayganda sodir bo'ladi , bu daromadning oshishiga to'g'ri keladi. Aksincha, pul daromadlari kamayganda yoki narxlar ko'tarilganda, byudjet chizig'i chapga siljiydi. Barcha iste'molchi muvozanat nuqtalarini birlashtirib, biz daromad-iste'mol chizig'ini ( ICC) yoki boshqacha tarzda turmush darajasi egri chizig'ini (W ) olamiz. Bu, qat'iy belgilangan narxlarda, uning byudjeti o'sishi bilan shaxsning iste'moli qanday o'zgarishini ko'rsatadi.

Engel egri chiziqlari individual Engel iste'mol egri chizig'ini qurish imkonini beradi , bu esa tovarlarning ayrim guruhlari iste'molining daromad o'zgarishiga bog'liqligini ko'rsatadi. Nemis statistik olimi Ernst Engel birinchi bo'lib daromadlar o'zgarishining iste'mol xarajatlari tarkibiga ta'sirini o'rgandi. U iste'mol qonunini ishlab chiqdi , uni iqtisodchilar uning nomi bilan atashgan. Qonunning mantiqiy asosi shundaki, milliy daromadning oziq-ovqatga sarflangan ulushi boylikning yaxshi ko'rsatkichidir. Bu ulush qanchalik past bo'lsa, farovonlik shunchalik yuqori bo'ladi. Grafik shuni ko'rsatadiki, birinchi navbatda, oziq-ovqat mahsulotlari to'yingan, keyin - standart sifatdagi sanoat tovarlari va nihoyat, yuqori sifa

Narx-iste'mol egri chizig'i Byudjetning belgilangan nominal qiymatida tovarlardan birining narxi o'zgarganda, byudjet chizig'i boshqa tovarning o'qi bilan kesishgan nuqta atrofida aylanadi va bir befarqlik egri chizig'idan ikkinchisiga o'tadi. Befarqlik egri chiziqlari bilan aylanadigan byudjet chizig'ining barcha teginish nuqtalari narx-iste'mol chizig'ini ( P C C ) hosil qiladi. Bu iste'molchining birining narxining o'zgarishiga munosabatini aks ettiradi foydalaridan X Y Y X YP I XP I Y P I " Y P I ' 0 Y X X P I ' YP I XP I X P I " 0

Narx-iste'mol egri chizig'ining turlari Daromad-iste'mol egri chizig'iga o'xshash narx-iste'mol egri chizig'i ikkala tovarga bo'lgan talab miqdorining o'zgarishi xarakteri haqida ma'lumot beradi. PCC egri chizig'i almashtiriladigan, bir-birini to'ldiruvchi va o'zaro mustaqil tovarlar uchun boshqa shaklga ega. Oddiy tovar uchun narx-iste'mol egri chizig'i salbiy nishabga ega : X tovar narxining pasayishi bilan Y tovarga talab miqdori ortadi. Egri chiziqning qiyaligi salbiy bo'lsa, tovarlar bir-biriga nisbatan o‘rinbosar vazifasini ham bajarishi mumkin : X mahsulot bahosi va Y talab miqdorining o‘zgarishi bir tomonlama.Y X X P I ' YP I XP I X P I " 0

X mahsuloti Y mahsulotiga nisbatan iltifot vazifasini bajarsa , u holda narx- iste'mol egri chizig'i ijobiy qiyalikka ega, chunki X tovarning narxi oshganida Y tovarning iste'mol hajmi kamayadi.YY P I 0 XP I X P I ' X P I " X

Agar Y talab miqdori X tovar narxining o'zgarishiga javob bermasa ( X va Y mustaqil ), narx-iste'mol egri chizig'i gorizontal bo'ladi.Y YP I 0 XP I X P I ' X P I " X

narx-iste'mol chizig'i asosida individual talab grafigi qanday tuzilganligi ko'rsatilgan . Agar iste'molchining byudjeti o'zgarsa, byudjet yo'nalishlarining "muxlislari" o'zgaradi va undan keyin individual talablar jadvali bir xil yo'nalishda o'zgaradi. Bundan tashqari, tovarlardan birining narxining o'zgarishi bilan nafaqat bunga, balki boshqa yaxshi tovarlarga bo'lgan talab hajmi ham o'zgaradi.

Daromad effekti va almashtirish effekti Mahsulot narxining o'zgarishi xaridor talabiga ikkita ta'sir mexanizmi orqali ta'sir qiladi: almashtirish effekti va daromad effekti . Mikroiqtisodiy nazariyada ikkita yondashuv mavjud: J. Xiks va E. E. Slutskiy Hiksning fikriga ko'ra, turli darajadagi pul daromadlari bir xil befarqlik egri chizig'iga (bir xil befarqlik egri chizig'iga) erishadi va real daromadning bir xil darajasini ifodalaydi . Slutskiyning fikriga ko'ra , real daromadning bir xil darajasi faqat bir xil tovarlar to'plamini iste'mol qilish uchun etarli bo'lgan pul daromadlari darajasi bilan ta'minlanadi.

Nazariy jihatdan iste’molchining qoniqishi boshqalarning iste’mol qilish sifati va miqdoridan qat’i nazar, faqat u iste’mol qiladigan tovarlar miqdoriga bog‘liq. Biroq, aslida, hamma narsa ancha murakkab: har bir iste'molchiga boshqa iste'molchilarning ta'mi va afzalliklari ta'sir qiladi. X. Leybenshteyn o'rgangan . o'zaro ta'sirning uchta eng tipik holatini aniqladi : 1. ko'pchilikka qo'shilish ta'siri; 2. snob effekti; 3. Veblen effekti.

Ko'pchilik effektiga qo'shilish iste'molchini hamma sotib olayotgan narsalarni sotib olishga undaydi. Bu "hayot to'lqinida" bo'lish, boshqalar bilan birga qolish istagidan kelib chiqadi. Ushbu ta'sirning katta qismi moda kabi ijtimoiy hodisa tufayli yuzaga keladi. Inson o'zini ular bilan teng his qilish va umumiy uslubni saqlab qolish uchun ko'pchilik boshqa xaridorlar sotib olayotgan mahsulotni sotib olishga intiladi. Aniqrog'i, bu ta'sirni bozordagi ayrim yoki barcha boshqa xaridorlarning ham ushbu mahsulotga ko'proq (kamroq) talabga ega bo'lganligi sababli, individual xaridorning tovarga ko'proq (kamroq) talabi bo'lgan holat sifatida shakllantirish mumkin.

Snob effekti oldingi effektga qarama-qarshidir. Bu erda iste'molchi ko'pchilikdan ajralib turishga, o'ziga xos, o'ziga xos bo'lishga, olomondan ajralib turishga intiladi. Snob xaridor hech qachon boshqalar sotib olgan narsani sotib olmaydi. Shuning uchun, bu holatda individual iste'molchining tanlovi boshqa iste'molchilarning tanloviga bog'liqligini ham aytishimiz mumkin. Faqat bu bog'liqlik teskari. Mahsulotni iste'mol qilish ko'lami qanchalik katta bo'lsa, snob iste'molchining unga bo'lgan talabi shunchalik kam bo'ladi . Boshqacha qilib aytganda, individual iste'molchining talabi umumiy talab miqdori bilan salbiy bog'liqdir.

Uchinchi effekt amerikalik iqtisodchi va sotsiolog T.Veblen nomidan Veblen effekti deb ataladi. U iqtisodiy nazariyaga nufuzli iste’mol tushunchasini kiritdi. Obro'li iste'mol deganda, biror narsa o'z maqsadi bo'yicha emas, balki boshqalarni hayratda qoldirish uchun ishlatilishi tushuniladi. Shunday qilib, iste'molchi uchun obro'li iste'mol uchun ishlatiladigan tovar birligining foydaliligi nafaqat sifat xususiyatlariga, balki u uchun to'langan narxga ham bog'liq.

Купить