Jahon iqtisodiy geografiya kursini o‘qitish metodikasi - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	4.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Jahon iqtisodiy geografiya kursini o‘qitish metodikasi

Купить

Jahon iqtisodiy geografiya kursini
o qitish metodikasi ʻ

Jahon xo‘jaligi rivojlanishi undagi muhim iqtisodiy
markazlarning fa oliyati bilan bog‘liq.

Ishlab chiqarish, fan-texnika va moliyaviy resurs lari
katta bo‘lgan, jahon xo‘jaligi va siyosatida alohida o‘rin
egallagan davlatlar jahon iqtisodiyotining asosiy
markazlari sifatida tilga olinadi.

Shunday markazlar jahon xo‘jaligi shakllanishi va
rivojlanishiga katta ta’sir ko‘rsatgan.

XXI asrdagi jahon iqtisodiyoti o‘z miqyosiga ko‘ra
globaldir, u to‘liq ravishda bozor iqtisodiyoti
tamoyillari, ishlab chiqarishning baynalminal lashuviga
asoslanadi. Bu holat esa jahon iqtisodiyotida polisentrik
– ko‘p markazlilik holatining shakllanishiga olib keldi.

Hozirgi kunda G‘arbiy Yevropa, Shimoliy Amerika
bilan bir qatorda MDH davlatlari, Xitoy, Yaponiya,
Osiyoning yangi sanoatlashgan davlatlari, Fors ko‘rfazi
dav latlari, Hindiston, Braziliya, Meksika kabi iqtisodiy
markazlar ham jahon iqtisodiyotida o‘ziga xos o‘ringa
ega.

2017-yil holatiga ko‘ra, Xalqa ro valyuta f ondi
ma’lumotlari jahon yalpi milliy mahsulot (YMM)ning
28 %i Shimoliy Amerika (25,8 %i AQSHga tegishli),
deyarli 15 %i G‘arbiy Yevropa, 16 %i Xitoy hissasiga
to‘g‘ri kelganini ko‘rsatdi (14-rasm).

Jahon davlatlari iqtisodiy, siyosiy va madaniy aloqalar
orqali o‘zaro yaqinlashishi, yagona axborot muhitida
rivojlanishini anglatadigan global lashuv jarayoni barcha
mintaqalar hamda davlatlar xo‘jaligi rivojlanishiga ta’sir
ko‘rsatadi.

Globallashuv jarayoni iqtisodiy integratsiyaning yuzaga
kelishiga olib kelgan. Xalqaro iqtisodiy integratsiya
davlatlarning o‘zaro mustahkam aloqalarga hamda
milliy xo‘jaliklararo mehnat taqsimotiga asoslangan
iqtisodiy birlashuv jarayonidir.

Integratsion uyushmalarning mintaqaviy (masalan,
Yevropa Ittifoqi), tarmoq (masalan, neft eksport
qiluvchi mamlakatlar tashkiloti – OPEK) va xalqaro
monopoliyalar ko‘rinishidagi turlari mavjud.

Har bir integratsion uyushma jahon xo‘jaligi
rivojlanishida katta ahamiyat kasb etadi.

Ikki va undan ortiq davlatda faoliyat ko‘rsatadigan
korxonalar hamda katta miqdorda xorijiy aktivlarga ega
xalqaro kompaniya transmilliy kompaniya hisoblanadi.
“ Nokia” kompaniyasi misolida

Hozirgi kunda jahon iqtisodiyotida ko‘plab TMKlar
ishlab chiqarishning turli sohalarida faoliyat olib
boradilar.

Ular orasida xalqaro monopoliyalarning asosiy
ko‘rinishi bo‘lgan transmilliy kompaniyalar iqtisodiy
imkoniyatlari yuqoriligi bilan ajralib turadi.

Korporatsiyalarning bozor qiymati, yillik daromadi kabi
ko‘rsatkichlari ularning jahon reytingidagi o‘rnini
aniqlab beradi.

Unga ko‘ra, AQSHning ko‘p tarmoqli «Wal-Mart
Stores» kompaniyasi, Niderlandiya va Buyuk
Britaniyaning «Royal Dutch Shell»,

Xitoyning «China Petroleum & Che mical Corp.
(Sinopec)» va «China National Petroleum
(PetroChina)» kom
paniyalari jahonning eng mashhur
TMKlari deb tan olinadi.

Jahonning yetakchi 500 ta TMKlarining katta qismi
AQSH (128 ta), Xitoy (106 ta) va Yaponiya (53 ta)
hududida ro‘yxatdan o‘tkazilgan.

Jahon iqtisodiy geografiya kursini o‘qitish metodikasi

Купить