Jahon iqtisodiyoti markazlari va xalqaro integratsiya jarayonlari - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	13.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Jahon iqtisodiyoti markazlari va xalqaro integratsiya jarayonlari

Купить

Jahon iqtisodiyoti markazlari va
xalqaro integratsiya
jarayonlari

•
Jahon xo‘jaligi rivojlanishi undagi muhim iqtisodiy markazlarning
faoliyati bilan bog‘liq. Ishlab chiqarish, fan-texnika va moliyaviy
resurslari katta bo‘lgan, jahon xo‘jaligi va siyosatida alohida o‘rin
egallagan davlatlar jahon iqtisodiyotining asosiy markazlari sifatida
tilga olinadi. Shunday markazlar jahon xo‘jaligi shakllanishi va
rivojlanishiga katta ta’sir ko‘rsatgan.

•
XXI asrdagi jahon iqtisodiyoti o‘z miqyosiga ko‘ra globaldir,
u to‘liq ravishda bozor iqtisodiyoti tamoyillari, ishlab
chiqarishning baynalminallashuviga asoslanadi. Bu holat esa
jahon iqtisodiyotida polisentrik – ko‘p markazlilik holatining
shakllanishiga olib keldi.

•
Hozirgi kunda G‘arbiy Yevropa, Shimoliy Amerika bilan bir qatorda
MDH davlatlari, Xitoy, Yaponiya, Osiyoning yangi sanoatlashgan
davlatlari, Fors ko‘rfazi davlatlari, Hindiston, Braziliya, Meksika kabi
iqtisodiy markazlar ham jahon iqtisodiyotida o‘ziga xos o‘ringa ega.
2017-yil holatiga ko‘ra, Xalqaro va lyutafondi ma’lumotlari jahon yalpi
milliy mahsulot (YMM)ning 28 %i Shimoliy Amerika (25,8 %i
AQSHga tegishli), deyarli 15 %i G‘arbiy Yevropa, 16 %i Xitoy
hissasiga to‘g‘ri kelganini ko‘rsatdi

Jahon yalpi milliy mahsulot (YMM) tarkibidagi
yirik iqtisodiy markazlarning salmog`I (2017-y %)

•
Jahon davlatlari iqtisodiy, siyosiy va madaniy aloqalar orqali o‘zaro
yaqinlashishi, yagona axborot muhitida rivojlanishini anglatadigan
globallashuvjarayoni barcha mintaqalar hamda davlatlar xo‘jaligi
rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatadi. Globallashuv jarayoni iqtisodiy
integratsiyaning yuzaga kelishiga olib kelgan. Xalqaro iqtisodiy
integratsiyadavlatlarning o‘zaro mustahkam aloqalarga hamda milliy
xo‘jaliklararo mehnat taqsimotiga asoslangan iqtisodiy birlashuv
jarayonidir.

•
Integratsion uyushmalarning mintaqaviy
(masalan, Ye vropa Ittifoqi), tarmoq
(masalan, neft eksport qiluvchi mamlakatlar
tashkiloti – OPEK) va xalqaro
monopoliyalar ko‘rinishidagi turlari
mavjud. Har bir integratsion uyushma
jahon xo‘jaligi rivojlanishida katta
ahamiyat kasb etadi. Ular orasida xalqaro
monopoliyalarning asosiy ko‘rinishi
bo‘lgan transmilliy kompaniyalar iqtisodiy
imkoniyatlari yuqoriligi bilan ajralib
turadi.

•
Ikki va undan ortiq davlatda faoliyat ko‘rsatadigan korxonalar hamda
katta miqdorda xorijiy aktivlarga ega xalqaro kompaniya transmilliy
kompaniya hisoblanadi. Hozirgi kunda jahon iqtisodiyotida ko‘plab
TMKlar ishlab chiqarishning turli sohalarida faoliyat olib boradilar.

•
Korporatsiyalarning bozor qiymati, yillik daromadi kabi ko‘rsatkichlari
ularning jahon reytingidagi o‘rnini aniqlab beradi. Unga ko‘ra, AQSHning
ko‘p tarmoqli «Wal-Mart Stores» kompaniyasi, Niderlandiya va Buyuk
Britaniyaning «Royal Dutch Shell», Xitoyning «China Petroleum &
Chemical Corp. (Sinopec)» va «China National Petroleum (PetroChina)»
kompaniyalari jahonning eng mashhur TMKlari deb tan olinadi.
Jahonning yetakchi 500 ta TMKlarining katta qismi AQSH (128 ta),
Xitoy (106 ta) va Ya poniya (53 ta) hududida ro‘yxatdan o‘tkazilgan.

Jahon iqtisodiyoti markazlari va xalqaro integratsiya jarayonlari

Купить