Jahon mamlakatlarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanganligi bo‘yicha tasnifi - Экономика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	5.2MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экономика

Jahon mamlakatlarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanganligi bo‘yicha tasnifi

Купить

J ahon mamlak at larining
ijt imoiy -iqt isodiy
riv ojlanganligi bo‘y icha t asnifi Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Jahon mamlakatlarining eng muhim belgilaridan
biri ularning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish darajasidir.
Davlatlarning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanganini
baholash uchun bir qancha mezonlar qo‘llanadi.

Bu mezonlardan asosiy lari:
— yalpi ichki mahsulotning umumiy va aholi
jon boshiga nisbatan hajmi;
— milliy iqtisodiyotning tarmoqlar tarkibi;
— mamlakat eksportining tovar tarkibi;
— turli ko‘rsatkichlar bilan belgilanadigan
aholining turmush sifati.

Jahon mamlakatlari yuqoridagi mezonlar asosida BMT
tomonidan 3 ta yirik blokka bo‘linadi: rivojlangan ,
rivojlanayotgan va o‘tish iqtisodiyotidagi
mamlakatlar.
1 3
2

J ahon mamlak at larining ij t imoiy -iqt isodiy
riv ojlanish darajasi
Rivojlangan
mamlakatlar O‘tish
iqtisodiyotidagi
mamlakatlar Rivojlanayotgan
mamlakatlar

Rivojlangan mamlakatlar qatorigaYevropadagi ko‘plab
davlatlar (Sharqiy Yevropadan tashqari), AQSH, Kanada,
Yaponiya, Avstraliya, Yangi Zelandiya,
Isroil, Koreya Respublikasi, Singapur va Janubiy Afrika
Respublikasi kabi davlatlar kiradi.
3
2 1
10 5 47
69 8

Bu davlatlarning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi bir
qator jihatlarda namoyon bo‘ladi (3-jadval) .

3-jadval. Rivojlangan mamlak at larning asosiy
be lgilari

Ushbu guruhga AQSH, Kanada, Yaponiya,
Germaniya, Fransiya, Buyuk Britaniya hamda
Italiya kiradi. Bu mamlakatlar xalqaro iqtisodiy
va siyosiy munosabatlar tizimida muhim o‘rin
tutadi (4-jadval) .

Ushbu guruhga AQSH, Kanada, Yaponiya, Ger
maniya, Fransiya, Buyuk Britaniya hamda Italiya
kiradi. Bu mamla
katlar xalqaro iqtisodiy va siyosiy
munosabatlar tizimida muhim o‘rin tutadilar.

4-jadval. “Katta yettilik” davlatlari va tayanch rivojlanayotgan
mamlakatlarning ayrim ko‘rsatkichlari (2020-yil yakunlari
bo‘yicha)

Osiyo, Afrika, Amerika hamda Okeaniyaning aksariyat
mamlakatlari rivojlanayotgan mamlakatlar blokiga kiradi.
Jahon aholisining juda katta qismi (2020-yil ma’lumotlariga
ko‘ra, 6,5 milliard kishi) yashaydigan bu davlatlar ijtimoiy-
iqtisodiy rivojlanish darajasi va xususiyatlari bilan bir-biridan
ancha farq qiladi.

Shuning uchun ham rivojlanayotgan mamlakatlar bir
nechta guruhlarga bo‘linadi. Xususan, jahon
iqtisodiyotida tayanch rivojlanayotgan mamlakatlar,
neftni eksport qiluvchi mamlakatlar hamda yirik
industrial-agrar mamlakatlar muhim ahamiyatga ega.
1 2
3

Ulkan tabiiy-resurs, demografik va iqtisodiy
salohiyatga ega Xitoy, Hindiston, Braziliya va
Meksika tayanch rivojlanayotgan mamlakatlar
guruhini tashkil qiladi (4-jadval) .
Xitoy Braziliya

Saudiya Arabistoni, BAA, Qatar, Kuvayt, Bahrayn,
Ummon, Bruney davlatlari neft eksport qiluvchi
mamlakatlar guruhi sifatida ajratiladi.

Bu mamlakatlarda YIMning aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan
hajmi ancha yuqori (masalan, 2020-yil holatiga ko‘ra, Qatar
bu ko‘rsatkich bo‘yicha jahonda 4-o‘rinni egallagan — 89949
AQSH doll.), lekin ularning iqtisodiyoti xomashyo resurslariga
asoslanganligi sababli bu davlatlar odatda rivojlangan
mamlakatlar qatoriga kiritilmaydi.
Qatar poytaxti - Doxa

Ulkan tabiiy va mehnat resurslariga ega bo‘lgan,
sanoat va qishloq xo‘jaligi sohalarida yuqori
natijalarga erishayotgan Turkiya, Eron, Pokiston,
Indoneziya, Argentina va boshqa davlatlar yirik
industrial-agrar mamlakatlar guruhiga kiritiladi.
Eron
Turkiya

Sobiq Ittifoq respublikalari hamda 1991-yilgacha sotsialistik
tuzum asosida rivojlangan, keyinchalik esa undan voz
kechgan Sharqiy Yevropa davlatlari (Albaniya, Bolgariya,
Polsha, Ruminiya, Slovakiya, Vengriya, Chexiya va sobiq
Yugoslaviya tarkibidan ajralib chiqqan davlatlar) hamda
Mongoliya BMT tomonidan o‘tish iqtisodiyotidagi davlatlar
blokiga birlashtiriladi. O‘zbekiston ham o‘tish iqtisodiyoti-
dagi davlatlardan biri hisoblanadi.
1

Savol va topshiriqlar
?

© Foydalanilgan adabiyotlar:
•
V. N. Fedorko, N. I. Safarova, J. A. Ismatov, E. Y.
Nazaraliyeva – Geografiya (Jahon iqtisodiy-ijtimoiy
geografiyasi), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining
10- sinf o‘quvchilari uchun darslik, Respublika ta’lim
markazi, 2022

Jahon mamlakatlarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanganligi bo‘yicha tasnifi

Купить