Jo’yalilik va uslublar 11-sinf - Лингвистика - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	1.6MB
Покупки	0
Дата загрузки	13 Апрель 2023
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Лингвистика

Jo’yalilik va uslublar 11-sinf

Купить

Taqdimot 11-sinf Ona- tili darsligi asosida tayyorlangan

16-Mavzu: Jo’yalilik va uslublar

Qaro qoshing, qalam qoshing, Qafasda qalb qushin qiynab,Topshiriq. Berilgan parchadagi jamg’armoq so’zining ma’nosi va uning ko’proq rasmiy uslubga xoslanganligi haqida mulohazalaringizni ayting. Keltirilgan gapda bu so’zning o’z o’rnini topgan-topmaganligini izohlashga harakat qiling. Ramazon aytuvchilar ko’payib ketgan edi... Mabodo ulardan oldinroq biror eshikka borib qolsak, jamg’argan narsalarimizni zo’ravonlik bilan tortib olishardi. (S. Ravshanov) .

76-mashq. Berilgan badiiy parchani o’qing. Unda qahramon tilida o’lmoq so’zining jo’yasiz qo’llanishi uning madaniy saviyasini ta’kidlashga xizmat qilayotganini izohlang. Bashirjon unga qaradi-yu: «Ha, nima bo’ldi?» – deb so’radi ayolning boshidagi oq ro’moliga ishora qilib. Uzoqroq bir qarindoshimiz kecha... Hm-m! – dedi boshliq hissiz. – O’ldimi? Ha! Hm-m, chatoq bo’libdi-ku... Ha, xudo rahmat qilsin... Xo’p bo’lma-sa, o’sha kitoblar bor dedingiz-a... (N. Aminov

. 77-mashq. Parchani o’qing. Diniy va’z uslubini so’zlashuv uslubiga ko’chirish natijasida yuzaga kelayotgan yumoristik kulgini izohlashga harakat qiling .

78-mashq. Atoqli yozuvchi Said Ahmadning «Mushtipar» nomli teskari hikoyasidan olingan parchani o’qing. Er va xotinning maqomini atayin almashtirish natijasida, ya’ni nutqning jo’yalilik sifatining buzilishi asosida yaratilgan o’tkir kulgining mohiyatini tushuntiring .

U ichkuyov edi. Xotini ishga ketganda, idish-tovoqlarni yuvib, bolani kiyin tirar, kiyimlariga dazmol bosib, hammayoqni orasta qilib qo’yardi. Bu orada un elab, xamir qorardi; sigir sog’ib, qatiq ivitardi; qo’l mashinasini shitirlatib, bolasiga har xil ko’ylakchalar tikib qo’yardi. – Hoy, bolaga qarang, qanaqa ivirsigan kuyovsiz. Onangiz o’lgur samovar qo’yishniyam o’rgatmapti-da. Hozirgi onalarga hayronman, o’g’il bola-ku birovning xasmi, hunar o’rgatsa bo’lmaydimi? Shuning uchun ham xotinga tegganda, kaltakdan boshi chiqmaydi. Kuyov yelib-yugurib ish qiladi. Kir yuvib turib, ko’pik yuqi qo’li bilan qaynananing oyog’ini uqalagani chopadi, bodom tuyib dokaga soladi-yu, bolaning og’ziga tiqadi. Kelin halizamon ishdan kelib, samovarga chiqib ketadi. Ovqatga unnash kerak, kiyimlarini dazmolla

Er juda siqilib ketdi. Xotini ishdan kelganda, ko’z yoshi qildi: — Siqilib ketdim, javobimni bering, chiqaman. Xotin do’ng’illadi: — Qo’yadigan erim yo’q. — Hech bo’lmasa, ro’zg’orimizni bo’lak qilib bering. Xotinga bu gap malol keldi: — Nomard qiz ona ro’zg’orini bo’lak qiladi. Er topiladi, ona topilmaydi.

.. Er hurpayib, ikki kun yig’ladi. Oxiri, bolasini ko’tarib, uydan chiqib ketdi. Bechora mushtipar er, bolani bag’riga bosib, yig’lab-yig’lab onasinikiga ketyapti. O’g’il bola yor-yor bilan uydan chiqib ketdimi, qo’shgani bilan qo’sha qarisin ekan, bola ko’tarib, uyga qaytib kelgulik qilmasin ekan. Onaga qiyin, qachon tengi chiqadi- yu, qachon uzatadi. Ammo bitta bolasi bilan qayoqqa ham sig’ardi? Ha, nomard xotin!

Qaro qoshing, qalam qoshing, Qafasda qalb qushin qiynab,Sh. Rahmatullayevning «O’zbek tilining izohli frazeologik lug’ati»dan olingan quyidagi iboralarning izohlarini esda tuting. Ular ishtirokida gaplar tuzing. yuragi orqasiga tortib ketmoq Bir lahza ich-ichidan qo’rquv aralash qattiq hayajonlanmoq. Varianti: yuragi orqasiga urib ketmoq. yuragi toshib ketmoq Kechinmalari ichiga sig’may, kimgadir aytish ehtiyoji tug’ilmoq

• Nutqning og’zaki va yozma shakllaridagi o’ziga xosliklar haqida gapiring. • Nutqiy uslublarni tavsiflay olasizmi? • Har bir uslubning o’ziga xoslangan birliklari to’g’risida so’zlang. • Jo’yalilikning badiiy uslubdagi o’ziga xosliklarini tushuntiring . .

. 79-mashq. Har bir nutqiy uslubning o’ziga xoslangan til vositalarini tavsiflang, shu asosda yozma matn tuzing.

• savollarga javob bering. • Nutqning boy yoki kambag’alligi deganda nimani tushunasiz? • Nutqning boyligini ta’minlashda ishtirok etadigan til vositalarini bilasizmi? • Nutqning boyligini ta’minlashda ma’nodoshlikning o’rni qan day? • Takrorning badiiy nutqdagi imkoniyatlarini qanday baholaysiz? • Nutq jo’yaliligi sifatining mohiyati nimadan iborat? • Nutqning jo’yaliligini ta’minlashda so’zlovchi va tinglovchining maqomi, yosh xususiyatlari kabi jihatlarni hisobga olish kerakmi? • Nutqning jo’yaliligi va uslublar munosabati haqida nimalarni bi lasiz? • Badiiy nutqda jo’yalilikning o’ziga xos tarzda namoyon bo’lishini qanday tushunasiz

• 1-topshiriq. Ardoqli adib O’tkir Hoshimovning «Daftar hoshiyasidagi • bitiklar» kitobidan olingan matnni o’qing. Badiiy maq sad bilan qo’llangan leksik, grammatik va intonatsion takrorning nutq boyligini ta’minlashdagi o’rniga diqqat qiling.

E’TIBORINGI Z UCHUN RAHMAT !

Купить

Похожие документы
Tilshunoslik va psixologiya
Badiiy matnda nisbiy so‘zlar yordamida bog‘langan qo‘shma gaplar
Murakkab qo‘shma gaplar
Sintaktik va sintagmatik munosabat
O‘zbek tilshunosligida aksentuatsiya va sillabika. Urg‘u va bo‘g‘in