Kibermakonda axborot iste’moli madaniyati - Pedagogika - Dars ishlanmalar

Dokument ma'lumotlari

Narxi	10000UZS
Hajmi	2.2MB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	28 Fevral 2025
Kengaytma	doc
Bo'lim	Dars ishlanmalar
Fan	Pedagogika

Sotuvchi

G'ayrat Ziyayev

Ro'yxatga olish sanasi 14 Fevral 2025

148 Sotish

Kibermakonda axborot iste’moli madaniyati

Sotib olish

“ KIBERMAKONDA AXBOROT ISTE’MOLI
MADANIYATI ”
mavzusidagi
DARS ISHLANMASI
Farg ona 2025 ʻ

Fan: Tarbiya Sinf: 11-sinf Sana:
Dars mavzusi “ Kibermakonda axborot iste’moli madaniyati ”
Dars
maqsad lar i  Ta limiy: ʼ
 Tarbiyaviy:
 Rivojlantiruvchi:
Dars borishining qisqacha tafsiloti (texnologik xaritasi)
Dars
bosqichlari Faoliyat tavsifi Vaqt
(minut) Metodlar Zarur
jihozlar va
resurslar
Tashkiliy qism
1. Darsga
tayyorgarlik Salomlashish
Davomat 5
2. Darsga
qiziqtirish
(motivatsiya) O‘quvchilarga turli yangiliklar
yoki ijtimoiy tarmoqlardan
olingan xabarlar beriladi. Ular
bu ma’lumotlarning qaysi biri
haqiqatga mos va qaysi biri
soxta ekanligini taxmin
qilishadi. Keyin esa birgalikda
tekshirib chiqishadi.
Axborot iste’molining
muhimligini tushuntirish va
o‘quvchilarda tanqidiy
fikrlashni rivojlantirish. 1 0 "Fake yoki
real?"
(Soxta yoki
Haqiqiy)
O‘yini

Asosiy qism
3. Mavzu
bayoni 20 "Klaster"
(G‘oyalarni
tasniflash
usuli)
Yakuniy qism
4 . Baholash Faol qatnashgan guruh va
o quvchilar rag batlantiriladi va ʻ ʻ
baholanadi 5 Guruhlarga
naminatsiya
berish Smayil
kartochka
lari
5. Refleksiya va
darsga yakun
yasash O‘quvchilarga dars bo‘yicha
bitta so‘z bilan o‘z fikrlarini
ifodalash vazifasi beriladi. 5 "Bitta so‘z
bilan" (Mavzuni
umumlashtirish)
Mavzu bayoni
Zamonaviy jamiyatda internet va axborot texnologiyalarining jadal
rivojlanishi bilan insonlar hayotining turli jabhalari virtual makonga ko‘chmoqda.
Ushbu jarayonda foydalanuvchilarning axborotni qabul qilish, tarqatish va undan
foydalanish madaniyati alohida ahamiyat kasb etadi. Kibermakonda axborot
iste'moli madaniyati nafaqat individual foydalanuvchilarning ongli qarorlariga,
balki jamiyatdagi umumiy axborot xavfsizligi, axloqiy tamoyillar va qonuniy
me'yorlarga ham bog‘liqdir. Ushbu maqolada kibermakonda axborot iste’moli
madaniyatining dolzarbligi, asosiy tamoyillari, muammolari va ularni hal etish
yo‘llari tahlil qilinadi.
Kibermakon va Axborot Iste’moli Madaniyatining Ahmiyati Kibermakonda
axborot iste’moli madaniyati – bu internet foydalanuvchilarining onlayn axborotni
izlash, tanlash, baholash va tarqatish jarayonida axloqiy, huquqiy va madaniy
me'yorlarga amal qilishi bilan bog‘liq tushunchadir. Bugungi kunda ko‘plab
insonlar internet orqali yangiliklar, ilmiy maqolalar, blog postlari, ijtimoiy

tarmoqlardagi xabarlar va boshqa turdagi axborotlarni iste’mol qilmoqda. Ammo
ushbu axborot manbalarining hammasi ham ishonchli emasligi sababli, har bir
foydalanuvchi tanqidiy fikrlash qobiliyatiga ega bo‘lishi zarur.
Axborot iste’moli madaniyati jamiyatning ma’naviy va huquqiy asoslarini
mustahkamlashda muhim rol o‘ynaydi. Masalan, noto‘g‘ri yoki soxta axborotning
keng tarqalishi jamiyatda tushunmovchilik, ijtimoiy beqarorlik va salbiy
psixologik holatlar keltirib chiqarishi mumkin. Shu sababli, axborotni iste’mol
qilish madaniyati insonlar orasida tanqidiy fikrlash, tahliliy yondashuv va axborot
xavfsizligini oshirishga xizmat qiladi.
Axborot Iste’moli Madaniyatining Asosiy Tamoyillari Axborot iste’moli
madaniyatini shakllantirish va rivojlantirish uchun quyidagi tamoyillar asosiy o‘rin
tutadi:
1. Tanqidiy fikrlash – har qanday axborotni qabul qilishda uni
baholash, ishonchliligini tekshirish va bir nechta manbalar bilan taqqoslash
zarur.
2. Huquqiy savodxonlik – internetdagi axborotdan foydalanish va
uni tarqatish jarayonlarida qonuniy me’yorlarga rioya qilish lozim.
3. Axborot xavfsizligi – shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish,
phishing va boshqa kiberxavflardan ogoh bo‘lish muhim.
4. Etika va madaniyat – onlayn muhitda o‘zaro muloqot va
axborot almashinuv jarayonlarida axloqiy tamoyillarga amal qilish kerak.
5. Axborot savodxonligi – internet foydalanuvchilarining
axborotni tahlil qilish, tanlash va undan to‘g‘ri foydalanish ko‘nikmalarini
rivojlantirish lozim.
Axborotning Soxta Tarqalishi va Uning Oqibatlari Bugungi kunda internet
tarmog‘ida yolg‘on yoki buzib ko‘rsatilgan ma’lumotlarning tarqalishi muhim
muammolardan biri bo‘lib qolmoqda. Soxta axborot yoki dezinformatsiya ijtimoiy
tarmoqlar, bloglar, yangilik portallari orqali tez tarqalib, jiddiy oqibatlarga olib
kelishi mumkin. Masalan, pandemiya davrida noto‘g‘ri tibbiy ma’lumotlarning
keng tarqalishi insonlarning salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsatgan. Bundan

tashqari, siyosiy dezinformatsiya jamoatchilik fikrini manipulyatsiya qilish vositasi
sifatida ishlatilishi ham kuzatilmoqda.
Kibermakonda Axborot Xavfsizligi Axborot xavfsizligi – bu internet
foydalanuvchilarining shaxsiy ma’lumotlarini himoya qilish, kiberhujumlarning
oldini olish va ma’lumotlar maxfiyligini saqlash bilan bog‘liq muhim jarayon.
Foydalanuvchilarning e’tiborsizligi yoki yetarlicha bilimga ega emasligi natijasida
phishing, zararli dasturlar, xakerlik hujumlari kabi xavflar tobora ortib bormoqda.
Shu sababli, internetdan foydalanishda quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish
tavsiya etiladi:
 Kuchli va murakkab parollardan foydalanish.
 Antivirus dasturlaridan muntazam foydalanish.
 Noaniq havolalar va shubhali xabarlarni ochmaslik.
 Ijtimoiy tarmoqlarda shaxsiy ma’lumotlarni oshkor qilmaslik.
Kibermakonda axborot iste’moli madaniyatini rivojlantirish bugungi kunda
dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Internet foydalanuvchilari axborotni
iste’mol qilish jarayonida tanqidiy fikrlash, huquqiy savodxonlik, axloqiy
tamoyillarga rioya qilish va axborot xavfsizligiga e’tibor qaratishlari zarur. Ushbu
madaniyatni shakllantirish nafaqat individual foydalanuvchilarning manfaatlariga,
balki butun jamiyatning barqarorligi va rivojlanishiga xizmat qiladi. Shuning
uchun davlat organlari, ta’lim muassasalari va OAV ushbu yo‘nalishda targ‘ibot
ishlarini kengaytirishi lozim.

Darsda ishlatiladigan tarqatma materiallar

KIBERMAKONDA AXBOROT ISTE’MOLI MADANIYATI

Sotib olish