Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 27.9KB
Покупки 0
Дата загрузки 18 Декабрь 2024
Расширение docx
Раздел Презентации
Предмет Экономика

Продавец

Bohodir Jalolov

Корхона (фирма) – мустақил хўжалик юритувчи бозор субъекти, уни ташкил этиш асослари

Купить
Корхона (фирма) – мустақил хўжалик юритувчи бозор субъекти, уни ташкил этиш асослари РЕЖА: 1. Ўзбекистон иқтисодиёти тармоқ тузилишида таркибий ўзгаришлар. 2. Давлат корхоналарини ислоҳ қилиш ва корхона фаолиятини лицензиялаш. 3. Корхона фаолиятида тадбиркорликни урни, чет эл инвестицияларни жалб қилиш зарурати. Бозор муносабатлари тизимида корхоналар фирмалар унинг асосий бўғини сифатида бўлади. Айнан шу бўғин миллий хужаликнинг ишбилармонлик фаолияти активлигини таьминлаб, бу бўғинда маҳсулот яратиш руй бериб ишчининг бевосита капитал билан боғланиши шаклланади. Корхоналарда энг яхши мутахасислар жамланган, ресурсларни тежаб тергаб ишлатиш муаммоси хал бўлиб юқори унумли техникани қўллаш ва янги технологияни жорий этиш амалга оширилади. Айни вақтда корхоналар янги кш жойларини барпо этиб аҳолини иш билан банд бўлишни, солиқлар тулаб ижтимоии дастурларни амалга оширишга ўз хиссаларини қўшадилар. Корхона - ўзи нима? Ўзбекистонинг 1991 йил 15 февралда қабул қилинган "Ўзбекистон республикаси корхоналари хакида"даги қонуннинг кириш кисмида корхона хакида шундай таьриф берилган. Корхона бу мус У ўз фаолиятини мустақил амалга оширади ва ишлаб чиқарган товарлари ва маҳсулотларини, барча солиқ ва мажбурий тўловлар тулангандан сўнг колган соф фойдани эркин бошкаради. Хукукий нуктаи назардан караганда ҳам корхона, бу Ўзбекистон қонунларига мувофиқ корхона мустақил хужалик юритувчи белгиланган тартибда тузилган, маҳсулот ишлаб чиқаришга, хизмат курсатиш ва ижтимоии талабларни қондириб фойда олиш учун ташкил этилган ху жалик субъектидир. Аввалги маърузаларда курсатилганидек бир турдаги маҳсулот (хизматлар ишлар бажарувчи) ишлаб чиқаришга ихтисослашган корхоналар мажмуйи - моддий ишлаб чиқаришнинг тармокларини ташкил этади. Саноат кишлок хужалиги транспорт курилиш, алока, ўз навбатида корхоналар тармок таркибини, профилини за микёсларини белгилайдилар. Ундан ташкари корхона ва ташкилотл Корхонанинг тавсифи (характеристикаси) унинг асосий белгилари уни мустақил товар ишлаб чиқарувчи субъектлар, бозор иқтисодиёти жараёнларида катнашувчилар каторига киритади. Корхонани ажратиб турувчи узига хос белгилари қуйидагича: -ишлаб чиқариш ва техникавий бирлик -ишлаб чиқариш жараёнлари капитал ва технологияни такозо этувчи корхона -ташкилии бирлик - маълум жихатдан ўз ички таркиби бошкарув тизими ва жам oac и ra эга корхона. - иқтисодий бирлик - моддий молиявий техник ресурслари ҳамда ишлаб чиқаришдаги иқтисодий манфаатлари бирлиги Ягона худуд, ёрдамчи корхоналар ва ш.у. мавжудлиги корхонанинг мухим белгиларидандир. Мулкчилик шаклидан катъий назар корхона тижорат хисоби шаклида ишлайди ёки шартномалар келишимлар амалиётларни ишга солиб соф фойда олади ёки зарар куриши мумкин. Соф фой Асосий шарт бунда М М булиши шарт Ўзбекистон Республикасининг корхоналар хакида қонунига биноан бошка корхоналарнинг ва ташкилотнинг фаолиятига тускинлик килмаслиги ўз навбатида давлат ёки бошка юқори ташкилот эса корхоналар мажбуриятларига жавоб бермайди. Корхона ҳам давлат олган мажбуриятларга бошка ташкилотлар мажбуриятлари учун жавоб бермайди. Бундай мустақилликка карамасдан корхона ўз фаолиятида давлат назоратидан четда колмайди, давлат масалан солиқлар ўз вақтида туланиш монополистик куринишларни чеклаш, техник андозаларга технологияларни куллашга риоя қилиш масалаларини назорат килишни ўз зиммасида колдиради. Бозор муносабатлар факат маҳсулот кшлаб чиқаришнигина эмас балки уни реализация қилишни талаб килади. Фақат шу асосдагина корхона нормал фаслият курсатиши мумкин. Айни пайтда б Халқ хужалигини йирик тармоклари бошка майдарок тармоклардан ташкил топган ва ихтисослашган тармоклар дейилади. Масалан саноат - ундирма ва кайта ишлов берувчи тармоклардан ўз навбатида кайта ишлов берувчи тармоклар енгил озик-овкат, огир машинасоялик ва ш.у. тармокларга булинади. Тармок тузилишида асосан иккита белги билан-тармок кимга карашлиги аникланди бу худудий тармок ёки махсумий тармокка були нади. Биринчи белгида фаолиятни асосий эълон қилинган фаолияти ёки маьлум вазирликка карашли бошка тармоклар билан узвий богланганлиги хисобга олинса иккинчи холда ишлаб чиқарилаётган маҳсулотни хажми ва таркиби аникланиб хар бир соф тармок хисобида олиб борилади. Бу холда барча машинасозлик корхоналар - машинасозлик тармогида, курилиш ташкилотлари курилиш тармогида транспорт - транспорт тармо Пахта хомашёсидан — текстиль саноатида тола - толадан ип— ипдан калава- калавадан мато-матодан тайёр кийим-кечак ва ш.у. Айни вақтда пахта чигитдан ёғмой маргарин ва шу . Корхона улчамларига караб кичик урта ва йирик корхоналарга булилади. Бу улчамларини аниклашда ишловчилар сони ишлаб чиқарилаётган маҳсулотнинг умумий киймати ва ишлаб чиқаришнинг асосий фондларининг киймат хажмига караб ажратилади. Шундай қилиб корхоналар хакида тушунча хосил килдик. Энди хозирги замон Ўзбекистоннинг иқтисодиёти тармок тузилишидаги руй бераётган таркибий узгаришларга келсак уни таьрифлаш учун куйидагилар хакида тухталиб утишга тугри келади: Одатда Совет тузими вақтида пропагандислар чекка улкаларда руй берган ижобий силжишларни таьрифлаб - Мана, революциядан илгари Ўзбекистонда хечкандай саноат булмаган, империалистик сиёсатни кўп миллатлари юхага чиқиб қолди. Масалан Тожикистондаги Алюмин завадига хом-ашё Арманистондан ва Украинадан келтирилар, бу ҳудудда энг экологик жиҳатдан ифлос технологияли корхоналар жойлаштирилар ва маҳаллий аҳолини манфаатлари мутлақо ҳисобга олинмас эди. Масалан ушбу Алюмин заводи қаторида Тошкент вилоятдаги Чичиқдаги Капролактам заводи, ўтга чидамли ва қийин эрувчи қотишмалар заводи, Оҳангарон цемент Олмалиқ тоғ рудани бойитиш комбинат ива ш.у. Яна масалани чуқурлаштирсак – мазкур йирик комбинатлар ҳам энг нозик жойидан Россиядан (четдан) келтириладиган хом-ашё, станоклар ёки қисмлар томонидан қарам эдила рва доимо керак бўлиб қолса бита буйруқ билан тўхтаб қолишлари мумкин эди. Мавжуд иқтисодиётни ривожлантиришда чекка ўлкаларга хомашё етказиб берувчи иккинчи д териси ҳам жуда кийматли хомашё бўлгани сабабли куплаб четга олиб чикиб кетилган, хозир бу ишни эса узимизни ишбилармонлар "муваффакиятли" амалга оширмокдалар. Шунга ухшаш мисолларни куплаб келтириш мумкин ва Ўзбекистон собиқ Союзни хомашё базаси эканлигини бундай мисоллар билан жуда куп тасдикласа бўлади. Салохияти жуда катта, табиати жуда бой маъданлари бехисоб республиканинг аҳолиси турмуш даражаси иттифокчи республикалар орасида охиридан 3 ёки 4 чи уринни эгаллар эди. Бу холда Ф.Каюмовни (иқтисод фанлари доктори) Агросаноат комплексини самарадорлиги хакидаги китобидан маьлумот олса бўлади. Хозирги кунда Ўзбекистон иқтисодиётини тармок тузилишида жуда катта узгаришлар руй бермокда. Республика хукумати рахбарлари ва шахсан Президентимиз И.А.Каримовнинг ташабуслари билан Республик Корхоналарни янги шароитда ишлаши учун молиявий тизимни ҳам ислоҳ қилиш керак эди. Дастлаб бу масала айланма маблағларни каттик тежаш. улардан самарали фойдаланиш, меъёрдан ортик колдикларни йукотиш ортикча асосий фондларни тугатитиш муддати утган банк карзларини йукотиш, маҳсулот етказиб бериш буйича карзлардан кутилиш зарур эди. Корхоналарни молиявий согломлаштириш омборларда тайёр махсулотлар туриб колишига ёки молиявий воситаларни бошка мақсадларга самарасиз жалб қилишга йул куймасликни талаб килади. Омборларга маҳсулотлар тулиб кетиши бу асосан анъанавий хужалик алокалари узилиб колганлиги окибатида келиб чикиб шартномавий интизом бузилиши ёки элтиб берувчи корхоналар асоссиз ресурсларга бахоларни ошириб курсатганлиги ёки бозори касод бўлган товарлар ишлаб чиқарилаётгани натижасида ву Ишлаб чиқариш хажмларини камайиши купгина корхоналарни тулик ишламаганлиги ёки тухтаб колиши бандлик муаммосини келиб чикарди. Шунинг учун меҳнат биржалари ваэирликлар ташкил этилдиким улар иш ресурсларини кайта тармоклараро таксимлаш, ишчиларни янги касб хунарга ургатиш тизими, корхоналарда буш уринлар хакида маьлумотлар ва ишсизлик нафакалари бериш билан машғулдирлар. Хужалик юритиш механизмини самарали кайта ташкил қилиш саноат ва кишлок тармокларида кенг камровли таркибий узгаришларни амалга оширишни талаб килди. Бундай тадбирлар ислохатларимизни боскичма-боскич «карахт этувчи» услубидан воз кечиб амалга оширилиши мухим аҳамият кашф этди ва ижобий натижаларини курсатмокда. Хозирги кунда иқтисодиётни инвестицион фаолиятни ривожлантириш, технологияларни янгилаш ва ишлаб чиқариш, такомилл органлари, ҳамда кичик ва урта бизнесни ривожлантириш буйича тижорат банкларининг фаолиятини каттик танкид остига олган эди. Кейинги пайтларда шу сохада маьлум узгаришлар юз берди. Масалан, тадбиркорлик фаолиятини эркинлиги кафолотлари тугрисида, конун, бир канча Президент фармонлари ва хукумат карорлари қабул қилинди кичик ва урта бизнес, фермер ва дехкон хужаликлари фаолиятининг хукумат асосларини мустахкамлади ва тадбиркорлар рагбатлантирувчи ва уни кафолатлайдиган кучли тизим яратилди. Кичик ва урта бизнес субъектлари хусусий тадбиркорлик билан шугулланувчи шахслар учун солик тулов тизимига сезиларли даражада янгилик киритилди. Корхоналарнинг хисоб юритиши хисобот бериш тартиби кискартирилди ва анча соддалаштирилди. Иккинчидан хусусий тадбиркорлик ва кичик ва урта бизнес субъектларига Кушимча қилиб айтиш керакки, савдо таъминот тизими фаолияти сезиларли даражада жонланди натижада товар хомъашё ресурсларини сотиш икки ярим баравар ошиб кичик ва урта бизнес корхоналарини ишлаб чиқарган маҳсулотлари 12 млр. 800 млн. сумлик улар тсмонидан майда улгуржи савдо дуконлари томснидан сотилди. Ундан ташкари тадбиркорларни куллаб кувватлаш буйича ахборот марказлари, бизнес инкубаторларнинг иши фаоллашди - 2 мингдан зиёд киши укитилди 45 мингтасига маслахатлар берилди. Тадбиркорларни молиявий хужалик фаолиятига махаллий хокимият органларини асоссиз равишда аралашувини чеклаш ва тадбиркорларни химоя қилиш ишлари жонлантирилди. Адлия вазирлиги томонидан тасдикланган текширувлар китоби жорий килиш окибатда асоссиз текширувлар ярим йилда карииб 9 баробар камайди, солиқ тизими ходимларид - Замонавий талабларга жавоб бериш учун инвестицион жараёнларда асосий роль уйнаши керак. бу юкорида келтирилган вазифалар хар бир банкнинг асосий вазифаси хисобланиши керак. Банклар бозор инфрэтузилмасининг асоси ва негизи бўлиб колади. Шу билан бир каторда мавжуд 32 та банкдан факат 9 таси ташки бозорда фаол харакат килмокда, 17 та банк эса дунёдаги энг нуфузли банкларда корреспондентлик алокалари урнатган. Чет эл инвестицияларининг мамлакатимиз иқтисодиётини реал секторига жалб килишда Ўзбекистондек ташки иқтисодий салохиятга эга мамлакат учун бу жуда оз деб хиссблаш лозим. Хаммага маълумки чет эл инвестициялари Ўзбекистонга банкми оркали кириб келади ва бу сохада чет эл сармоялари иштирок этувчи, УзДАУ банк, УТ банк АБН АМРО банк "Узприват банк" каби кушма банклар тизими ва маш Юқорида исботлаб берилган масала ~ экспортга маҳсулот чика-ришни хар томонлама рагбатлантириш ЕЭ миллий валютамизни барка-рорлаштириишмиздан иборатдир. Бу вазифа эса хозкрги кунда энг долзарб уни хал эткасдан турлб иқтисодиётимизни баркзрор ривожланишини таьшшлаш хакида суз юритиб булмайди. Куринлб турибдики биз жамиятни янгллаш кслохатларни изчил амалга ошкркш буйича аник дастурга эгамиз бу дастур аник ва рав-шан хартомонламэ иухта уйланган. Бу дастурнк бажарлш эса куп жихатдан бутун жаўиятимиз хар~б^ ёкй мутахассизнинг асосий ишга айланиши ва хозирда зса хар~бир магистратурада илм олаётган талабага ҳам боглик. Бунй унитмаслик керак ве замон талабларига мое келадиган кадрлар тайёрлашни накадар мухлмлигидан далолат беради. Бошкача қилиб айтганда хар-бир киши шахсий масъулиятга эга бўлиб ва чеклаш, солиқ тизими назорат ва ҳисоботларни соддалаштириб самароли ишлаб чиқаришни ташкил этишда имтиёзлар бериш. Қисқача хулосалар Корхона иқтисодиётнинг асосий бўғини бўлиб иқтисодий фаолиятнинг асосий оғирлиги турли ҳил маҳсулот ишлаб чиқарувчи, хизмат кўрсатувчи ҳамда малакали кадрлар мужассамланиб, ресурсларнинг турли хилларидан фойдаланиш корхоналар зиммасига юклатилган. Ҳар бир корхона ишлаб чиқариш омилларидан самарали фойдаланиш, уларни истеъмол учун тайёр маҳсулот ҳолича келтириш йўли билан мамлакат иқтисодиётига ўз хиссасини қўшади. Бозор иқтисодиётини ривожланиш шароитларида мулкдорлар синфи-нинг вужудга келиши ва корхоналарнинг янги ташкилий - ҳуқуқий шакл-ларини ташкил қилиш учун бир қанча ҳуқуқий хужжатлар қабул қилинди. Ўзбекистон иқтисодиётини таркибий жиҳатдан қайта қури 6. Инвестицион сиёсат нима ва у давлат ва корхоналар миқёсида қандай мақсадларни назарда тутади? 7. Миллий иқтисодиётда таркибий ўзгаришларнинг зарурятини изоҳлаб беринг. 8. Республикада амалга оширилаётган энг машҳур инвестицион лойиҳаларни айтиб бера оласизми? 9. Таркибий сиёсатнинг муҳим вазифаси нималардан иборат? 10. Таркибий сиёсатнинг негизи бўлиб нималар хизмат қилади? Асосий адабиётлар 1. Ўзбекистон Республикасининг «Корхоналар тўғрисида»ги Қонуни. Қонун ва қарорлар. Т., «Ўзбекистон», 1992. 2. Каримов И.А. Ўзбекистон буюк келажак сари. Т., «Ўзбекистон», 1998. 3. Чжен В.А. Бозор шароитида минтақанинг тармоқ тараққиёти. Т., «Шарқ», 1997. 4. Экономика: Учебник. -М.: Олеега А., 2004. 5. Куторжевский Г.А. Экономика. Основў теории: Учебное пособие. -М., ЗАО изд-во экономика, 2004.
Купить
  • Похожие документы

  • Aktivlar bozorida fundamental qiymatni aniqlash modellari
  • Maqsadli tushumlar, subsidiya va grantlar hisobini yuritish
  • Oʻzbekiston Respublikasida budjet gʻazna ijrosi joriy etilishini faollashtirish
  • O’zbekistonda tashqi iqtisodiy faoliyatni erkinlashtirish
  • Xalqaro iqtisodiy integratsiyaning mazmuni va shakllari

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha