M.Shayxzoda J.Manguberdi 8 -sinf - Литература - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	11.9MB
Покупки	0
Дата загрузки	25 Сентябрь 2021
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Литература

M.Shayxzoda J.Manguberdi 8 -sinf

Купить

8-sinf adabiyot darsligi asosida 12-mavzu:MAQSUD SHAYXZODA «JALOLIDDIN MANGUBERDI» FOJIASI HAQIDA

Asardagi Jaloliddin Manguberdi shaxsi, uning taqdiri hozirgi kungacha kishilami hayratga solib kelyapti. Buyuk sarkarda, mo'g'ul bosqinchilariga qarshi kurashgan Jalo liddin Manguberdining to'liq ismi Jaloliddin ibn Alovuddin Muhammad bo'lib, Xorazmshohlarning so'nggi hukmdori hisoblanadi.

Ja lo lid d in o ta sin in g h a rb iy y u rish la rid a q a tn a sh a d i v a o 'z in in g ja su r ja n g c h i, iste 'd o d li sa rk a rd a lik q o b iliy a tin i n a m o y ish e ta d i. M o 'g 'u l istilo c h ila rin in g h a y b a tid a n c h o 'c h ig a n o ta si M u h a m m a d sh o h d u sh m a n g a q a rsh i k u ra sh ish o 'rn ig a , g o 'y o m a m la k a t x a lq i h a y o tin i sa q la b q o lish b a h o n a sid a S a m a rq a n d n i ta sh la b o rq a g a c h e k in a d i.

Kaspiy dengizi bo'yidagi Obeskun shahriga yo'l oladi, u yerdan panoh topadi. O'g'li Jaloliddinning da'vat-u undovlari ham foyda bermaydi. Yosh sarkarda kuchli mo'g'ul qo'shiniga qarshi bir o'zi kurashga otlanadi. O'ziga yaqin xon-u beklar va lashkarboshilarning boshini qovushtirib jangga kiradi.

Jaloliddin o'z qo'shini bilan eng kuchli mo'g'ul lashkarlarini yengib, dushmanga qiron keltiradi, umrining oxirigacha Vatanimiz hududini yovdan tozalashga harakat qiladi. Sohir sarkarda, haqiqat-go'y, vatanparvar Jaloliddin o'z davrida, keyingi davrlarda tarixchi olimlar, shoir va adiblar tomonidan sharaflan- di. Buyuk davlat arbobi, Vatan fidoyisi haqida ko'plab tarixiy kitoblar, she'r-u dostonlar bitildi.

Buyuk tarixchi Shahobiddin Muhammad al-Nasaviyning « Tarixi Jaloliya », Mirxondning « Ravzat us-safo » asarlarida Jaloliddin Man-guberdi hayoti va faoliyatini mufassal yozib qoldirganlar. Buyuk sarkarda haqida ko'plab tarixiy, badiiy asarlar yaratildi. Mamlakatimizda Jaloliddin Manguberdi xotirasi abadiylashtirildi. O'lkamizda qahramon tavalludining 800 yilligi keng nishonlandi.

Uning yurti Xorazmda Jalo liddin Manguberdiga haykal o'rnatildi, yirik ko'cha, maydonlar, maktab va muassasalarga uning nomi qo'yildi. 2000- yilda oliy darajadagi harbiy mukofot « Jaloliddin Manguberdi » ordeni ta'sis etildi, ushbu orden bilan davlatimiz mudofaa qudratini mustahkamlashga ulkan hissa qo'shgan harbiylar taqdirlanadigan bo'ldi. Taniqli yozuvchi Maqsud Shayxzoda « Jaloliddin Man- guberdi » tragediyasini 1944- yilda, ikkinchi jahon urushining qizg'in bir davrida yaratdi.

Asar o'tmishda chet el bosqinchilariga qarshi xalqimiz olib borgan mardonavor kurashning yorqin sahifalarini sahna asari shaklida yoritish va uni xalqimizning fashizm bilan olib borgan kurashi o'rtasidagi mushtaraklikni ko'rsatish borasida muhim targ'ibiy-tarbiyaviy ahamiyat kasb etdi.

Ushbu tragediya 1945- yilning yanvarida Hamza nomidagi O'zbek davlat akademik drama teatri (Hozirgi O'zbek Milliy akademik drama teatri)da sahnalashtirildi va tez orada tomoshabinlar, jamoatchilik e'tiborini qozondi. Akademik yozuvchilarimiz Oybek va G'afur G'ulom: «Ko'pdan buyon uzun umrli, badiiy salmoqdor sahna asarlarini orzu qilar edik. «Jaloliddin» bu orzumizga javob berishga qodir», - deya e'tirof etganlar.

Tragediya mazmuni bilan tanishar ekanmiz, unda M. Shayxzodaning shoirlik, zukko olimlik mahorati to'liq namoyon bo'lganini ko'ramiz. Asar she'riy shaklda yozilgan. Bu usul esa spektakldagi voqealarni aniq-oydin, personajlar xarakterini ta'sirchan, jozibador tasvirlash im-konini bergan. Tragediya matni bir nafasda o'qiladi va u kishiga chuqur ta'sir qiladi, epizodlar va eng murakkab sahnalar ham o'quvchi ongiga borib yetadi. Asarning bosh qahramoni Jaloliddin Manguberdi obrazi, uning insoniy qiyofasi - halol-pokligi, dushmanga shafqatsizligi, mardona xarakteri o'quvchida ham, tomoshabinda ham zo'r taassurot qoldiradi.

Asar o'zining falsafiy ruhi va badiiy tasvirdagi til jozibadorligi bilan kishi e'tiborini tortadi. Tragediyada asar qahramoni tarixiy haqiqat va badiiy to'qimaning o'zaro munosabati haqida to'xtaladigan bo'lsak, muallifning tari xiy shaxs va uning badiiy obrazi tasviri hayotiy ko'rinish olgan. Jaloliddin Manguberdi xatti-harakati, uning gap-so'zlari, muomala tarzi tarixiy muhit bilan uyg'un ravishda namoyon bo'ladi. Jaloliddinning otasi Muhammadshoh, amir Badriddin, Yaroqbek kabi Vatanga xiyonat yo'liga o'tgan kimsalarga nafratli murojaati, onasi va singlisi Sultonbegimlarga nisbatan mehribonona muomalasi aks etgan sahna epizodlari nihoyatda ta'sirchan, hayotiy chiqqan.

Tragediyada Jaloliddin Manguberdi qiyofasi ko'proq asardagi boshqa obrazlar orqali ochilgan. Jumladan, zolim Chingizxon, o'z yurtiga xiyonatkor Shoh Muhammad, olchoq amir Badriddin bilan bo'lgan muloqotda uning mard, yurtiga vafodor, bosqinchi va xiyonatkor kishilarga nafrati haddan ziyoda inson sifatida namoyon bo'ladi, ayni paytda Temur Malik, Muhammad Nasaviy, Elbors cho'ponlar bilan so'zlashlari xalqparvar, elga g'amxo'r yurt rahbari, volidasi va singlisi Sultonbegim bilan qilgan muloqotida mehribon farzand va tug'ishgan inisi uchun qayg'uradigan kishi qiyofasida ko'z o'ngimizda gavdalanadi.

Tragediyada M. Shayxzodaning sahna asarini yaratish bobidagi mahorati tufayli Manguberdi yashagan ziddiyatli davr, kishilar hayoti aniq, jonli, jozibador, eng muhimi, ishonarli tasvirlangan. Mazkur asardagi har bir so'zga, manzaraga, sahna jihozlariga ishonasiz, uni yurakdan his etasiz, go'yo o'zingizni shu suronli voqealar ichida yurgandek sezasiz. Xullas, asarda buyuk sarkarda, elimizning qahramon o'g'loni — Jaloliddin Manguberdi obrazi o'zining butun salobati bilan gavdalantirilgan. Uning yana bir nurli qiyofasini taniqli haykaltarosh I. Jabborov tiklagan yodgorlikda va iste'dodli rassom T. Quryozov chizgan « Ja loliddin Manguberdi » portretida ko'ramiz.

Tragediyaning she'riy yo'sinda buyuk shoir tomonidan yaratilishi, uning jozibadorligi, o'qilishliligini ta'minlagan. Undagi sahna qahramonlari Jaloliddin, Temur Ma lik tilidan jaranglagan monologlar yurtimiz, xalqimizni sharaflagan madhiyalar kabi yangraydi. Aziz o'quvchilar, Siz bunga asar matnini o'rganish jarayonida o'zingiz ishonch hosil qilasiz. Shunday ekan, « Jaloliddin Man-guberdi » tragediyasini Vatanimiz tarixining eng suronli davridan hikoya qiluvchi mukammal sahna asari sifatida har qancha o'qib o'rgansak arziydi.

Купить

Похожие документы
Fitrat dramaturgiyasi
«Saddi Iskandariy» dostoni
Abdulhamid Cho'lponning «Kecha va kunduz» romanida realizm
Adabiyotshunoslik tarixi va tarixiylik omillari
Abdulla Qahhorning «Sarob» romanida mazmunni ifodalovchi konsepsiyalar